|
|
Gajowiec żółty (niem./szwajc. Goldnessel, fr.Ortie jaune, Lamier galeobdolon, ital. Ortica mora, retorom. Urticla melna) – Galeobdolon luteum Hudson = Lamium galeobdolon Linne = Galeobdolon vulgare Pers. = Lamiastrum galeobdolon (L.) Ehrend. et Pol., z rodziny wargowych – Labiatae (jasnotowatych – Lamiaceae) jest cenną rośliną leczniczą o działaniu wykrztuśnym, przeciwskurczowym, łagodzącym kaszel i przeciwzapalnym. Był stosowany w medycynie ludowej w leczeniu nieżytów układu oddechowego oraz niektórych chorób ginekologicznych (Niemcy, Austria, Szwajcaria, Bułgaria, dawna Jugosławia), podobnie jak jasnota biała – Lamium album Linne, jasnota różowa – Lamium amplexicaule L., czy purpurowa – Lamium purpureum Linne.
Może zastąpić jasnotę różową w zakresie leczenia zaburzeń miesiączkowania, wspomagającej terapii upławów i zapalenia przydatków. Dodatkowo może być polecany w zespole policystycznych jajników i endometriozy, najlepiej w połączeniu z preparatami torfowca (świeży zielony torfowiec!), borowiny (w tym pozajelitowo Fibs, albo doustnie wyciągi – destylaty z borowiny), odwarem z kory kaliny, naparem z ziela/kwiatu nagietka, naparem ziela/kłącza glistnika, naparem z ziela miesiącznicy – Lunaria i naparem z kwiatów czeremchy.
Roślina pospolita w lasach na niżu i w górach, ponadto sprzedawana czasem w sklepach ogrodniczych jako roślina okrywowa cieniolubna. Roślina krótko żyje, należy do aspektu wiosennego. Po przekwitnięciu i wydaniu owoców nadziemna część gajowca żółknie i zamiera.
Surowcem jest kwitnące ziele gajowca żółtego – Herba Lamii galeobdoloni, które można suszyć w temperaturze do 35 stopni Celsjusza lub stosować w stanie świeżym do sporządzenia intraktu lub nalewki. Surowiec jest zbierany od kwietnia do maja.
Składniki: flawonoidy – galeobdoside = galeobdozydy (werbaskozyd, apigenina-7-O-beta-D-(6′-p-hydroksy-cinnamoyloxy)-mannoside), kwas cynamonowy, kwas kawowy, benzoksazynoidy (benzoxazinoids), w tym odkryty przez bułgarskich uczonych (Kalina I Alipieva, Rilka M Taskova,Ljubka N Evstatieva,Nedjalka V Handjieva ,Simeon S Popov) nowy związek z tej grupy 2-O-β-d-glucopyranosyl-6-hydroxy-2H-1,4-benzoxazin-3(4H)-one (6-hydroxy blepharin); irydoidy, w tym harpagidowe, salidrozyd (o działaniu przeciwlękowym), 5-deoxylamiol, sesamoside, ekdyzony, epipterosterony o silnych działaniach przeciwzapalnych; olejek eteryczny bogaty w trikozan, tetrakozan, pentakozan, heptakozan, kwas heksadekanowy, skwalen, mirystynian izopropylu, alfa-terpineol, beta- kariofilen.
 
źródło obrazka: http://www.mdidea.com/products/herbextract/salidroside/data04.html
Działanie lecznicze: wyraźnie przeciwzapalne na skórę, błony śluzowe i narządy wewnętrzne; ochronne na miąższ wątroby i nerki, przeciwreumatyczne, słabo przeciwbólowe. Reguluje miesiączkowanie i usuwa stany zapalne narządów rozrodczych oraz układu moczowego. Tłumi reakcje autoimmunologiczne (autoagresję immunologiczną). Może być polecany w leczeniu reumatyzmu, dny moczanowej, wirusowego zapalenia wątroby, niewydolności wątroby. Przydatny niezmiernie w profilaktyce stłuszczenia i marskości wątroby oraz nerek.
Wskazania: upławy, nieregularne miesiączkowanie, stany zapalne jajników, jajowodów, macicy i pochwy, zapalenie powrózków nasiennych, zapalenie jądra i moszny; stany zapalne układu moczowego (niekoniecznie wywołane infekcjami!), choroby uszkadzające wątrobę i nerki; stany zapalne nerwów, mięśni, stawów i kości; uogólnione stany zapalne skóry i przewodu pokarmowego. W razie zakażeń należy Galeobdolon luteum łączyć z ziołami fitoncydowymi (przeciwdrobnoustrojowymi). Przy alergii łączyć z pierwiosnkiem i krwawnikiem. W połączeniu z Rhodiola, Schisandra, Eleutherococcus i tatarakiem (w równych proporcjach) – w leczeniu choroby Alzheimera i zespołów otępiennych, ponadto zespołów stresowych i lękowych.
Gajowiec zawiera składniki sterydowe, podobnie jak Cyanotis arachnoides (mogą być łączone! http://rozanski.li/?p=2278) oraz irydoidy. Stanowi dobrą alternatywę dla przetaczników (wykazuje z nimi synergizm), czyśćca, trędownika i dąbrówki, ale jednocześnie wykazuje z nimi synergizm i koergizm, dlatego polecam kojarzyć te surowce. Harpagophytum (hakorośl), tarczyca bajkalska, Sarsaparilla, lukrecja i kozieradka również są wzmacniane i uzupełniane w działaniu przez gajowca, co może być wykorzystane w terapii chorób autoimmunologicznych, w tym alergii.
Napar gajowcowy – Infusum Lamii galeobdoloni: 2 łyżki rozdrobnionego suchego surowca lub 4 łyżki świeżego surowca zalać 400 ml wrzącej wody lub mleka; odstawić pod przykryciem na 40 minut, przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 200 ml; w przypadku stanów zapalnych układu oddechowego 100 ml co 4 godziny, najlepiej z miodunką, pierwiosnkiem, czosnkiem niedźwiedzim, kwiatami męskimi leszczyny, kwiatami męskimi olchy, kwiatami forsycji lub kwiatami czeremchy. W razie silnego kaszlu i wysięku płucnego mieszać z ziołami krzemionkowymi (skrzyp, przytulia, marzanka, poziewnik, turzyce – odwar). Stosować również do irygacji, lewatywy, okładów, płukanek i przemywania schorzałych miejsc. Polecam przy zapaleniu gałki ocznej, spojówek i powiek (okłady z naparu-40 minutowe).
Nalewka lub intrakt gajowcowy – Tinctura et Intractum Lamii galeobdoloni: 1 część świeżego surowca po rozdrobnieniu zalać –5 częściami alkoholu 40% (w przypadku intraktu – gorącego), odstawić na 7 dni, przefiltrować. Zażywać po 10 ml 2-3 razy dziennie. Dobry jest również wyciąg na winie wytrawnym 1:5 – wtedy wypijać 1 kieliszek wina dziennie przez 2 tygodnie lub co dwa dni przez 4 tygodnie.
Galeobdolon luteum Hudson, kwiecień 2012, okolice Tylawy w Beskidzie Niskim.
Galeobdolon luteum Hudson, 29 marzec 2009 r., Wolsztyn (wielkopolskie).
Duża zawartość w surowcu skwalenu oraz alkanów czyni ziele kwitnące gajowca, jak i olejek z niego pozyskany bardzo przydatny w pielęgnowaniu skóry suchej, podrażnionej, łuszczącej się i cierpiącej na przedwczesne oznaki starzenia oraz atopowe zapalenie skóry.
Żywiec – Dentaria (niem. Zahnwurz, fr. Dentaire, ital. Dentaria) jest reprezentowany w krajowej florze przez 3 gatunki: Dentaria bulbifera Linne – żywiec cebulkowy (na niżu i w górach rozpowszechniony w lasach), Dentaria glandulosa Waldstein&Kitaibel – żywiec gruczołowaty (Karpaty, Podkarpacie) i Dentaria ennnneaphyllos Linne – żywiec dziewięciolistny (Sudety, Karpaty). Rodzaj żywiec jest zaliczany do rodziny krzyżowych – Cruciferae (=Brassicaceae). W niektórych systemach taksonomicznych rodzaj Dentaria włączono do rodzaju Cardamine (rzeżucha) i tak np. Dentaria glandulosa Wald.&Kit. ma odpowiednio nawę Cardamine glanduligera O.Schwarz.
Niewiele wiadomo o zastosowaniu żywca w dawnej medycynie ludowej i oficjalnej. W niemieckojęzycznych opracowaniach można znaleźć informacje o zastosowaniu Dentaria bulbifera Linne Zhnwurzel, konollentragende (Korallenwurzel), z którego pozyskiwano kłącze z korzeniami (“korzeń koralowy”), bowiem kłącze jest pokryte mięsistymi łuskami. Warto dodać, że w części nadziemnej, w kątach liści występują charakterystyczne czarne cebulki. Surowiec widniał pod nazwą Radix Dentariae minoris (Antidysentericae). W dawnej medycynie używano żywiec cebulkowy wleczeniu kolek dzieci oraz zakażeń przewodu pokarmowego. Polecany był w leczeniu dyzenterii (czerwonki).
Wszystkie żywce mają ostry, rzeżuchowy smak i zapach.
Składniki czynne: glukozynolaty, głównie metylo-etyloglukozynolaty, metylo-butylo-, metylo-pentylo- oraz indolylometylo-glukozynolaty, flawonoidy.
Działanie fitofarmakologiczne: hamujące rozwój bakterii, w tym opornych na tetracykliny, penicyliny i wankomycynę, grzybobójcze i fungistatyczne, w tym hamujące rozwój drożdżaków (Candida), pierwotniakobójcze; silnie żółciopędne, rozgrzewające, pobudzają wydzielanie soków trawiennych, silnie moczopędne, wzmagające procesy regeneracji błon śluzowych i skóry; wykrztuśne, odkażające drogi moczowe i układ oddechowy; zapobiegające zaparciom; odtruwające; zastosowane miejscowo: antyseptyczne, poprawiające ukrwienie, przeciwreumatyczne, przyspieszające gojenie ran. Glukozynolaty należą do fitoncydów. Mają działanie przeciwnowotworowe. Obniżają poziom glukozy i cholesterolu we krwi.
Wskazania: zakażenia układu oddechowego; zastoje żółci; atonia jelit; spadek odporności na infekcje; nieżyty układu oddechowego, mikoplazmoza płuc; kryptokokkoza i kandydoza; zakażenia dróg moczowych; zatrzymanie miesiączkowania; pomocniczo w chorobie nowotworowej; borelioza (pomocniczo); miażdżyca, hiperlipidemia, hipercholesterolemia, cukrzyca; reumatyzm i artretyzm; łuszczyca, dyskinezy dróg żółciowych, “zespół zimnych dłoni i stóp”, bolesne kolki jelitowe i wątrobowe, kolka śledzionowa, choroby włosów i paznokci (skojarzyć z leczeniem zewnętrznym).
Zewnętrznie: spirytus i ocet z żywca – do wcierania przy łysieniu i łupieżu, łamliwości włosów; do nacierania przy stłuczeniach, reumatyzmie; opuchliznach, po ukąszeniach owadów i roztoczy (ocet żywcowy jako repelent – odstraszająco na komary, meszki itd.); do kąpieli przy eczema (egzemy) i łuszczycy, charłactwie; maść na wypryski, ATZ, zmiany łuszczycowe, rany, odleżyny.
Czas kuracji: 2-3 tygodnie, powtarzać co kwartał, 2-3 razy w roku.
Przeciwwskazania: ciąża, laktacja, krwawienia z przewodu pokarmowego.
Zarówno ziele – Herba Dentariae, jak i kłącze – Rhizoma Dentariae, wraz z korzeniami (cum radicibus) najlepiej używać w stanie świeżym, bowiem są to surowce glukozynolatowe, tracące cenne fitoncydy podczas suszenia i podgrzewania. Zatem najlepiej pozyskiwać z surowców sok, macerat na letniej wodzie, nalewkę na świeżym surowcu, wyciąg octowy, olejowy lub na winie.
1 część świeżo zebranego i rozdrobnionego surowca zalać 5 częściami alkoholu 30-40%, wina wytrawnego, octu lub oleju. Zawsze jednak przed zalaniem olejem surowic zwilżyć spirytusem, aby zatrzymać działanie enzymów.
Świeżą papkę (pulpę) z surowca można mrozić i użyć do wytwarzania maści 25% na oleju lnianym/lanolinie lub oleju lnianym/smalcu. Maść przechowywać w lodówce. Maść żywcową – Unguentum Dentariae stosować na odleżyny, wypryski, łuszczycę, atopowe zapalenie skóry, liszaje, owrzodzenia dla zmiękczenia bliznowców (keloidów).
Pulpa żywcowa – Pulpa Dentariae: surowiec zmiksować i zażywać po 2 łyżeczki 2-3 razy dziennie.
Ocet żywcowy – Acetum Dentariae ,najlepiej na occie jabłkowym lub winnym: 1 łyżeczka w wodzie na czczo przy drożdżycy przewodu pokarmowego, obłożonym języku; nadto 1 łyżka na szklankę wody do okładów i płukania, np. przy kandydozie jamy ustnej i gardła, zapaleniu dziąseł.
Wino żywcowe – Vinum Dentariae: 1 kieliszek dziennie przy zaburzeniach krążenia, skąpomoczu, obrzękach, miażdżycy.
Olej żywcowy – Oleum Dentariae, najlepiej na oleju z lnianki lub oleju lnianym, warto dodać jeszcze nieco oleju rokitnikowego (ten ostatni po ekstrakcji, jako domieszka): 1-2 łyżki przy miażdżycy, cukrzycy, chorobach włosów, paznokci i skóry, kamicy żółciowej, drożdżycy, owrzodzeniach, zapaleniu przydatków; ponadto zewnętrznie do smarowania schorzałych miejsc.
Macerat (Maceratio Dentariae) wodny na świeżym kłączu lub zielu, jak i sok również można zamrozić w torebkach na kostki lodowe i zażywać w ciągu całego roku po rozmrożeniu. 2-4 łyżki surowca zmiksowanego zalać 1 szklanką wody, pozostawić na 6 godzin, przecedzić. Pić 2-4 razy dziennie po 100 ml. Przy infekcjach przewodu pokarmowego i nowotworach na czczo. Przy nieżytach układu oddechowego z miodem do 4 razy dziennie po 50-100 ml.
Miód żywcowy – Mel Dentariae: surowce zmielić na papkę; na każdą 1 łyżeczkę papki dać 1 łyżkę wina, 1 łyżeczkę gliceryny, 2 krople olejku herbacianego, cedrowego lub cyprysowego i 1 łyżkę miodu, wymieszać. Przechowywać w lodówce. Zażywać po 1 łyżce przy zakażeniach i zapaleniu układu oddechowego, osłabieniu i miażdżycy.
  
Żywiec gruczołowaty – Dentaria glandulosa Wald.&Kit., Stasiana, kwiecień 2012 r.
Pterocarpus marsupium Roxburgh (Lingoum marsupium, Pterocarpus bilobus), czyli Kino Tree, Gummi Kino, Kino indicum, albo inaczej Kino malabaricum jest drzewem dorastającym nawet do 30 m wys., z rodziny motylkowatych – Papilionaceae. Występuje w Indiach, w Nepalu, Sri Lance oraz w Brazylii. Należy do ziół ajurwedyjskich.
Surowcem jest kora, drewno, gumożywica i całe gałązki – Cortex, Lignum, Frondes, Gummi-resina (Resina Kino) Pterocarpi marsupii. Surowce zawieraj a polifenole (homopterocarpin = homopterokarpina, pterocarpin = pterokarpina), pochodne diarylowe propanu (diaryl propane derivative), propterol, stylbeny, pterostylbeny (pterostilbene), hydrochalkony (hydrochalcone), pterosupinę (pterosupin), benzofuranony, marsupsynę (marsupsin), flawonoidy, likwirytigeninę (liquiritigenin), katechiny, (-)-epikatechinę /(-)-epicatechin/.
Propterol, pterostylbeny, pterosupina, marsupsyna występują w drewnie., natomiast epikatechina jest zawarta głównie w korze. Polifenole, marsupsyna, pterostylbeny obniżają poziom glukozy w osoczu krwi (wpływ hipoglikemiczny). Należy pamiętać, że również epikatechina ma działanie przeciwcukrzycowe. Naftowy ekstrakt z gałązek, drewna i kory Pterocarpus marsupium zawiera alkohole seskwiterpenowe, elin-4(15)-en-1beta,11-diol, beta-eudesmol, erythrodiol-3-monoacetate (octan erytrodiolu) i pterostylbeny. W drewnie znaleziono glikol izoflawonoidowy marsupol, ponadto 2-hydroxy-2-benzylocoumaranon (=2-hydroksy-2-benzylokumaranon) i carpusin (karpusynę). Pterokarpozyd, isoaurone C-glucoside stwierdzić można w wodnym wyciągu z drewna (Amritpal Singh Saroya, 2011 r.).
Surowiec (kora z drewnem) zawiera garbniki (40-80%), w tym katechiny /Hiller K., Melzig M.F., 2010 r.).
Wyciągi zawierające flawonoidową frakcję z Pterocarpus marsupium, jak i gumożywica działają regenerująco i namnażająco (proproliferacyjnie) na komórki B wysepek Langerhansa trzustki. Obniżają znacząco stężenie glukozy we krwi i powinny być zalecane przy cukrzycy.
Dawka: 2-4 g ekstraktu dziennie. Do leczenia cukrzycy stosować wyciągi alkoholowe płynne lub suche.
Odwar z surowców jest dobrym środkiem ściągającym, przeciwbiegunkowym i przeciwzapalnym. Działa również przeciwgorączkowo.
Psianka słodkogórz – Solanum dulcamara Linne należy do rodziny psiankowatych – Solanaceae. Opisywałem tę roślinę http://rozanski.li/?p=1280, jednak dzisiaj wspomnę ją jeszcze raz bowiem z jednej strony jest ziołem silnym w działaniu, zarazem niebezpiecznym przy przedawkowaniu, z drugiej jednak zgodnie z zaleceniami doskonałego lekarza dra F.J. Cazin’a (1868 r., s. 401-407) może zastąpić Sarsaparilla (Smilax). Zważywszy, że psianka słodkogórz jest rośliną krajową, możliwą do uprawy możemy ja stosować w leczeniu boreliozy, chorób reumatycznych, chorób autoimmunologicznych, w tym łuszczycy, ziarnicy, czy wyprysków (eczema).
Trzeba trzymać się ściśle dawek, bowiem ta roślina naprawdę może zaszkodzić przy przedawkowaniu (hemoliza, uszkodzenie nerek, drgawki, wymioty, biegunka, podrażnienie przewodu pokarmowego). Należy do ziół silnie “czyszczących krew” (depurativum), przeciwzapalnych, napotnych, przeciwgorączkowych, antyalergicznych, moczopędnych, przeciwobrzękowych, wykrztuśnych, mukolitycznych, sekretolitycznych. Psiankę słodkogórz warto łączyć z kłączem turzycy, perzu, zielem kurdybanka, paprotką słodką, z korzeniem łopianu, wilżyny, zielem lub kłączami pokrzywy w terapiach moczopędnych i odtruwających.
Cazin, a za nim prof. J. Muszyński i prof. S. Schilling-Siengalewicz (1938 r.) polecają dawkę 8 g Stipites Dulcamarae na 300 ml wody (odwar) przy wykwitach skórnych i jako depurativum. Ja proponuje mniejsze dawki: http://rozanski.li/?p=277
Rp. Stipitum Dulcamarae 10,0
Radicis Bardanae 20,0 (łopianu korzeń)
Radicis Oninidis 20,0 (wilżyny korzeń)
Aquae 50,0
Sacchari 30,0
M.f. decoct. S. Po 2 łyżki stołowe 3 razy dziennie.
Ze swojej strony polecam wyżej wymienione zioła zalać 2 szklankami wody, gotować 5-10 minut, przecedzić. Pić jak wyżej, ewentualnie z dodatkiem miodu.
Autor mieszanki miał na myśli 50,0 (50 g) wody po wygotowaniu surowców i odparowaniu, bowiem nie jest możliwe gotowanie 50 g ziół w 50 g wody! Dopiero te ostatecznie uzyskane 50 g odwaru można zmieszać z 30 g sacharozy uzyskując syrop o działaniu moczopędnym i “czyszczącym krew” oraz wykrztuśnym.
| nr |
Roślina lecznicza, surowiec |
Substancja bioaktywna |
Wynik badania przedklinicznego |
Tradycyjne zastosowanie |
| 1. |
Aegle marmelos (L.) Correa
niem. Belbaum
Rodzina Rutaceae (rutowate) surowiec: owoc Fructus Belae indicae |
piranokumaryna: luwangetyna (luvangetin); nadto furanokumaryna, np. imperatoryna; diktamnina, garbniki ok. 20% |
ochronne na żołądek (gastroprotekcyjne = gastroprotective) |
przeciwzapalne, przeciwbiegunkowe, ściągające; nieżyt żołądka i jelit, biegunka |
| 2. |
Andrographis paniculata Nees.
niem. Andrographiskraut
rodzina Acanthaceae (akantowate)
surowiec: ziele – Herba Andrographitis se Andrographidis |
dwuterpen: andrografolid (andrographolide); goryczki andrografina, panikulina |
cholereticum = żółciopędne, żółciotwórcze |
zioło gorzkie (amarum), tonicum, środek żołądkowy (stomachicum), pobudzający trawienie; stosowany przy dyzenterii i gorączce. W chińskiej medycynie w chorobach stawów, kości, owrzodzeniach skórnych i na błonach śluzowych, przy kaszlu, biegunce, czerwonce, czyrakach i bolesnym oddawaniu moczu |
| 3. |
Bacopa monnieri (L.) Pennell
niem. Kleiness Fettblatt = Wasserysop
rodz. Scrophulariaceae (trędownikowate)
surowiec: ziele – Herba Bacopae |
Trójterpenowe saponiny: bakozydy A i B (bacoside),
ponadto alkaloidy (bramina) 0,01-0,02%, stigmasterol, monieryna |
nootropicum (zalecane przy zaburzeniach intelektualnych i pamięci towarzyszących procesom degeneracyjnym (miażdżyca) ośrodkowego układu nerwowego; leki nootropowe poprawiają zdolności kognitywne poprzez poprawę krążenie krwi, normalizowanie metabolizmu neuronów, zmniejszenie zapotrzebowania na tlen lub zapobiegając rozsprzęganiu fosforylacji oksydacyjnej w mitochondriach |
tonicum, laxans, diureticum
(środek pobudzający psychicznie, przeczyszczający i moczopędny) |
| 4. |
Boswellia serrata Roxb. ex Colebr.
rodzina: Burseraceae
surowiec: olibanum indicum (żywica, olejek) |
Boswelic acid (kwas bosweliowy); olejek eteryczny 8-9%, sluzy 23%, pentacykliczne kwasy trójterpenowe, serratol (dwuterpen) |
przeciwzapalne (anti-inflammatory).
Kwas bosweliowy hamuje 5-lipooksygenazę i powstawanie leukotrienów |
reumatyzm, artretyzm, astma oskrzelowa, jako środek wykrztuśny; przy biegunce, niestrawności – dyspepsji, chorobach skóry, narządów płciowych i krwi, cukrzycy, gorączce, hemoroidach. |
| 5. |
Butea monosperma (Lam.) Taub
niem. Malabarischer Lackbaum (Ostindischer Palasabaum)
rodzina: Fabaceae = Leguminosae (motylkowate, bobowate, czyli strączkowe)
surowiec: wysuszona wydzielina – Kino bengalense |
bezwodniki terpenowe: palasonina (palasonin); ponadto garbniki, kwas protokatechowy |
przeciwpasożytnicze (przeciwko robakom pasożytniczym) |
ściągające, przeciwzapalne, afrodyzjak, ponadto do barwienia i garbowania |
| 6. |
Commiphora mukul Hook. ex Stocks
rodzina: Burseraceae
surowiec: Bdellium (Falsche Myrrhe) |
ketony seskwiterpenowe: guggulsterony (guggulsterones) |
hipolipidemiczne – obniżające poziom lipidów we krwi (hypolipidemic); zalecane przy podwyższonym poziomie triglicerydów w osoczu (przy hiperlipidemii) |
środek przeciwzapalny i antyseptyczny, wykrztuśny, trawienny |
| 7. |
Crataeva nurvala Buch.-Ham.
rodzina: Capparidaceae (Capparaceae)
surowiec: kora – Cortex Crataevae nurvalae |
flawonoid: lupeol; ponadto glukozynolaty, sterole, saponiny i garbniki |
nefroprotekcyjne (nephroprotectivum), ochronne na nerki; zalecane przy stanach zapalnych i infekcjach nerek, przy uszkodzeniu nerek, niewydolności nerek |
przeciwzapalne i przeciwkamicze – antilithic w układzie moczowym; stosowany przy zakażeniach i stanach zapalnych układu moczowego i tendencjach do kamicy moczowej; w zaburzeniach oddawania moczu wskutek kamicy moczowej, profilaktyka kamicy |
| 8. |
Desmodium gangeticum (L.) DC.
rodzina: Fabaceae (bobowate, motylkowate Papilionaceae, strączkowe – Leguminosae) |
pterocarpenoid: gangetyna (gangetin); flawonoidy (genisteina), kwas kawowy, chlorogenowy, sterole i fosfolipidy; pochodne tryptaminy; fosfolipidy |
przeciwzapalne (antiinflammatory) |
amarum, digestivum, stomachicum = gorzki tonik, środek pobudzający trawienie, przeciwnieżytowy, słabo przeciwdepresyjny, przeciwwymiotny, przeciwgorączkowy |
| 9. |
Eclipta alba (L.) Hassk.
rodzina: Asteraceae (Compositae) – złożone, astrowate
niem. Ecliptenkraut
surowiec: ziele – Herba Ecliptae albae |
Apigenina, kwas 4-hydroksybenzoesowy, kwas protokatechowy; ponadto nikotyna 0,08%, wedelolakton, beta-amyryna, stigmasterol |
hepatoprotekcyjne – ochronne na miąższ wątroby |
ściągające, odtruwające, pobudzające wzrost włosów. W chińskiej medycynie stosowany przy przedwczesnym siwieniu, wypadaniu włosów, nadmiernych krwawieniach miesiączkowych, krwotokach z nosa i dróg rodnych, krwawieniach w przewodzie pokarmowym, przy krwawych wymiotach i krwiomoczu, bólach i obrzękach pleców oraz kolan, migotaniu przed oczami, zawrotach głowy, szumach usznych, rozchwianych zębach |
| 10. |
Embelia ribes Burm
rodzina: Myrisinaceae
surowiec: owoc Fructus Embeliae ribis (Embeliafrüchte) |
benzochinon: embelina (embelin) 2-3%, olejek eteryczny, żywica, olej tłusty, vilangina, kwercyt, embetanina |
antifertility, antiimplatation: środki zapobiegające ciąży, zagnieżdżeniu zygoty (zarodka) w macicy |
choroby pasożytnicze (płazińce), schorzenia żołądkowe |
| 11. |
Glycyrrhiza glabra L.
niem. Süßholz
rodzina: Papilionaceae (motylkowate)
surowiec: korzeń – Radix Liquiritiae (Glycyrrhizae) |
trójterpenowe saponiny: glicyryzyna (glycyrrhizin); kwas glicyryzynowy 2-18%; flawonoidy i izoflawonoidy (likwiritigenina, likwirytyna, chalkony izolikwirytyna, izolikwiritigenina), kumaryny (herniaryna, umbeliferon), fitosterole |
antyviral (przeciwwirusowe) |
przeciwzapalne, wykrztuśne, przeciwwrzodowe, przeciwreumatyczne |
| 12. |
Nardostachys jatamansi (D. Don) DC.
rodzina: Valerianaceae
niem. Indische Narde
surowiec: korzeń – radix, a poprawnie kłącze z korzeniami – rhizoma cum radicibus |
keton seskwiterpenowy: jatamanson (jatamansone); terpenoidy: spirojatamol, jatamols A, B, kalarenol, nardostachyzyna; kwas ursolowy, olejek eteryczny 0,3-0,4%, beta-ionon |
antyarytmiczne (przeciw niemiarowości serca) – antiarrytmic; anticonvulsant, tranquillizer – środek przeciwpadaczkowy, rozluźniający, uspokajający |
gorzkie tonicum, przeciwskurczowe, przeciwlękowe, moczopędne, nasenne, przeciwko histerii, przeciwbólowe (w tym przy bólach głowy) |
| 13. |
Nelumbo nucifera Gaertn.
rodzina: Nelumbonaceae
surowiec: cała roślina, samo kłącze Nelumbinis nodus rhizomatis, nasiona – Nelumbinis semen,; w Chinach dodatkowo pręciki – Nelumbinis stamen |
trójterpen: kwas ursolowy (ursolic acid); alkaloidy (nucyferyna, armepavina, nornucyferyna, roemeryna, pronucyferyna |
przeciwzapalne (anti-inflammatory) |
przeciwkrwotoczne; przy krwiomoczu, krwotokach ginekologicznych; nasiona w leczeniu biegunki, bólu głowy, upławów, nasieniotoku, stanów lękowych
Pręciki przy lekach, nasieniotoku, częstomoczu |
| 14. |
Pergularia pallida (Roxb.) Wight & Arn., syn. Telosma pallida (Roxb.) Craib
rodzina: Asclepiadaceae |
fenantroindolizydynowe alkaloidy: pergularnina (pergularnine)
tylophorine, tylophorinidine, desoxypergularinine |
anticancer (antynowotworowe) |
- |
| 15 |
Picrorhiza kurrooa Royle ex Benth.
niem. Kurukraut
rodzina: Scrophulariaceae
surowiec: kłącze – Rhizoma Picrorhizae |
kutkiny (kutkins)
Glikozydy irydoidowe (pikrozyd I, II), pochodne acetofenonowe (androzyna, apocynina, piceina); kukurbitacyna, polimery glikoproteinowe |
hepatoprotekcyjne – ochronne na miąższ wątroby silniejsze od sylimaryny; stabilizuje strukturę błon, utrudnia przenikanie toksyn do hepatocytów; stymuluje polimerazę jądrową i translację białek |
gorzkie tonicum, pobudzające trawienie, przy zaburzeniach miesiączkowania i wydzielania żółci, przeciwgorączkowe. Przy kaszlu, astmie i infekcjach |
| 16 |
Piper nigrum L.
rodzina Piperaceae
niem. Pfeffer
surowiec: owoc – Fructus Piperis |
Alkaloid: piperyna 5-10% (piperine), piperylina, piperoleina A-C, ponadto olejek eteryczny 1,2-2,6% bogaty w terpeny (sabinen, limonen, kariofilen, alfa- i beta-pinen, karen, bisabolen) |
przeciwbiegunkowe (anti-diarrheal) |
poprawiające trawienie, żołądkowe |
| 17 |
Plumbago rosea L.
rodz. Plumbaginaceae
surowiec: korzeń – radix |
naftochinon: plumbagina (plumbagin) ok. 0,8-0,9% |
anticancer (przeciwnowotworowe) |
pobudzające łaknienie i trawie nie, pobudzające układ nerwowy, ale nieco jednocześnie hipotensyjne, poronne, rozgrzewające; przy wcieraniu rumieniotwórcze i przeciwreumatyczne |
| 18 |
Pongamia pinnata (L.) Pierre
Galedupa pinnata (L.) Taub.
rodz. Fabaceae (Papilionaceae)
surowiec: owoc, pędy – Fructus, Frondes
|
flawonoid: pongamol;
nasiona zawierają około 30% oleju |
anticonvulsant (przeciwdrgawkowe, przeciwpadaczkowe) |
do odstraszania owadów i niszczenia nicieni glebowych; olej jest gorzki; liście to pasza dla bydła. Olej stosowany do lamp, smarów, wyrobu kosmetyków i leków przeciwreumatycznych i wyrównujących koloryt skóry w razie zaburzeń zabarwienia w przebiegu niektórych chorób skórnych (np. leucoderma – bielactwo)
Tradycyjnie w leczeniu trądu, rzeżączki, reumatyzmu (wcieranie). Sok z liści w leczeniu kaszlu, wzdęć, biegunki, niestrawności, rzeżączki i trądu. Wyciągi z rośliny zabijają pierwotniaki, działają też przeciwbólowo, przeciwcukrzycowo, przeciwpasożytniczo i przeciwzapalnie |
| 19 |
Premna integrifolia L.
rodz. Lamiaceae
surowiec: korzeń i kora z łodygi |
izoksazolowy alkaloid: premnazol (premnazole) |
przeciwzapalne |
stomachicum, laxans, carminativum; reumatyzm, neuralgia, gorączka |
| 20 |
Solanum xanthocarpum Schrad et Wendl.
rodz. Solanaceae
surowiec: cała roślina, ziele, owoce |
alkaloid: solasodyna (solasodine), solanidyna, solasonina, skopolamina, beta-sitosterol, diosgenina (saponina sterydowa) |
antifertility (antykoncepcyjne, przeciwko zapłodnieniu) |
przeciwkaszlowe, gorzkie tonicum, wiatropędne i przeciwwzdęciowe, rozszerzająco na oskrzela
antyspermatogeniczne. antybakteryjne, antynocyceptywne (przeciwbólowe), hipotensyjne, przeciwastmatyczne |
| 21 |
Swertia chirata Buch.-Cham. ex Wall.
syn. Swertia indica
rodz. Gentianaceae
surowiec: ziele – Herba Swertiae chiratae (niem. Chirettkraut, Kirayakraut) |
glikozydy sekoirydoidowe: amarogentyna (amarogentin); ksanton: swerchyryna (swerchirin) |
depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, inhibitor topoizomerazy, hipoglikemiczne (obniżające poziom glukozy we krwi) |
gorączka, choroby wątroby, zatrucia |
| 22 |
Terminalia bellirica (Gaertn.) Roxb
rodz. Combretaceae
niem. Belerische Myrobalane
surowiec: owoc, kora, nasiona – Fructus, Cortex, Semen Terminalia bellirica |
3,4,5-trihydroxy benzoic acid = gallic acid (kwas 3,4,5-trójhydroksybenzoesowy, czyli kwas galusowy); ponadto kwas elagowy, bellerynowy, bellerikozyd, arjungenina, beta-sitosterol, mannitol.
Nasiona zawierają ok. 40% oleju tłustego. |
hepatoprotecticve = hepatoprotekcyjne – ochronne na miąższ wątroby |
przeciwrobacze, przeciwastmatyczne, nasiona działają rozwalniająco.
Kora w leczeniu wyprysków eczema.
Owoc w leczeniu gorączki, trądu, pęcherzyka żółciowego, biegunki, obrzęków.
Środek poprawiający trawienie, gorzki. |
| 23 |
Terminalia chebula (Gaertn.) Retz.
niem. Chebulische Myrobalane
rodzina: Combretaceae
surowiec: kora, owoc – Cortex, Fructus Myrobalani (Chebulae) |
antrachinon: chebulina (chebulin)
garbniki (do 45%), kwas galusowy i glikozydy galusowe, trójterpeny (arjunetyna, arjunina)
|
antispasmodic (przeciwskurczowe) |
ściągające, przeciwzapalne, antyseptyczne, wzmacniające serce, przeciwkrwotoczne, przeciwbiegunkowe; przy kaszlu, świszczącym oddechu, bólu gardła, chrypce, owrzodzeniach, zapaleniu dziąseł |
| 24 |
Tylophora asthmatica (L. f. Wight & Arn)
rodzina:
Asclepiadaceae
surowiec: liść – Folium i korzeń – Radix |
alkaloidy fenantroindolizydynowe: tyloforyna (tylophorine) 0,2-0,3% |
przeciwzapalne, antyanafilaktyczne, przeciwskurczowe (anti-inflammatory, antianaphylactic and antispasmodic) |
przeciwzapalne, przeciwastmatyczne, przeciwuczuleniowe; w leczeniu astmy, alergii, nieżytów układu oddechowego; przeczyszczające, napotne, w większych dawkach wymiotne, czyszczące krew, przeciwreumatyczne, wykrztuśne; w leczeniu łuszczycy |
| 25 |
Withania somnifera (L.) Dunal
rodzina: psiankowate – Solanaceae
niem. Schlafbeere
surowiec: korzeń – radix |
witaferyna A (withaferin-A)
alkaloidy: kuskohigryna, anaferyna, anahygryna, nikotyna, tropina, witasomnina; witanolidy 2,8%, np. witaferyna A, witasamnifernaolid, somnifernaolid, somniwitanolid |
anticancer (przeciwnowotworowe) |
tonikum, afrodyzjak, antystresowe |
Przetłumaczył z ang. i niem. oraz uzupełnił i poprawił błędy botaniczne: H. Różański; wg Herbalism, Phytochemistry and Ethnopharmacology Amritpal Singh Saroya, 2011 r. i Lexikon der Arzneipflanzen und Drogen K. Hiller, M.F. Melzig, 2010 r. i in. źródeł.
Liść poziomki – Folium Fragariae (niem. Erdbeerblätter, ang. Wild strawberry leaf, strawberry leaf; fr. Feuille de fraisier) pozyskiwany jest oficjalnie z gatunku poziomka pospolita – Fragaria vesca Linne (=Fragaria vulgaris Ehrhart) z rodziny Rosaceae (różowate). Zgodne z DeutscherArzneimittel-Codex, Deutscher Apotheker Verlag, Stuttgart und Govi-Verlag GmbH, Frankfurt/M./Eschborn 2008 r. – surowiec może pochodzić z gatunków Fragaria moschata West (poziomka wysoka), Fragaria viridis West (poziomka twardawa), mieszańca Fragaria ananassa (Duchesne) Guedes.
Właściwości fitochemiczne: garbniki 5-10% (katechiny, ellagotaniny, np. pedunculagina), oligomery – proantocyjanidyny, flawonoidy (kwercetyna, kwercytryna, rutyna)), olejek eteryczny, kwas salicylowy, kwas cynamonowy, kwas kawowy, kwas chlorogenowy.
   
   
Działanie fitofarmakologiczne: przeciwbiegunkowe, ściągające, przeciwzapalne; przeciwrodnikowe, antyoksydacyjne; przeciwwysiękowe na śródbłonki; ochronne na miąższ wątroby; przeciwreumatyczne, przeciwartretyczne; napotne, przeciwgorączkowe.
Wskazania: zaburzenia trawienne z biegunką, nieżyt żołądka i jelit, zmiany zwyrodnieniowe i stłuszczenia w wątrobie, choroby reumatyczne; pomocniczo przy cukrzycy i alergii; grypa z objawami biegunki; zmiany martwicze w trzustce.
Dawkowanie: 1 g rozdrobnionych liści zaparzonych w filiżance wrzątku 3-4 razy dziennie.
Wyciąg z liści poziomki na winie Extractum Fol. Fragariae (Vinum): 1 część suszonych lub świeżych rozdrobnionych liści poziomki zalać zwilżyć spirytusem i zalać 5 częściami wina wytrawnego czerwonego; odstawić na 1 miesiąc. Codziennie kieliszek takiego wyciągu przez 2 tygodnie. Powtarzać co kwartał. Wskazania: choroba wieńcowa, pomocniczo przy nowotworach (poza terminem chemioterapii, nigdy w trakcie!), cukrzyca, miażdżyca, alergia, “nieszczelność” jelit, zaburzenia krążenia obwodowego i ocznego.
Naparem z liści poziomki można płukać jamę ustną, gardło i narządy płciowe przy stanach zapalnych. Mocne wyciągi (gęste) z liści nadają się do leczenia hemoroidów (1 g doodbytniczo). Ponadto doskonały składnik czopków per rectum (doodbytniczych) i dopochwowych (per vaginum) przy nadżerkach, zapaleniu, świądzie, wysiękach.
Napar z liści poziomki polecam do okładów na oczy przy nadmiernym łzawieniu, stanach zapalnych, alergii, zapaleniu powiek, zwiotczeniu okolicy oczu i przy zasinieniach wokół oczu.
Dawniej liść poziomki na winie i w odwarach stosowano przy chorobach układu moczowego (krwiomocz, stany zapalne, infekcje), przy czym polecam mieszanki z liściem borówki, mącznicy, z zielem/kwiatem wrzosu, liściem ortosyfonu, zielem nasturcji, zielem gruszyczki, liśćmi gruszy, korą czeremchy.
Liść poziomki wymieszany z korą/gałązkami czeremchy oraz z zielem glistnika i znamionami kukurydzy przynosi dużą ulgę przy zapaleniu gruczołu krokowego, obrzęku prostaty i nowotworach stercza (prostaty). Pomocniczo można używać tę mieszankę również przy zapaleniu pęcherza moczowego. 2 łyżki mieszanki (zioła w równych proporcjach wagowych!, nie objętościowych!) zagotować w 300 ml wody, odstawić na 20 minut pod przykryciem, przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 150 ml (wypić więc w dwóch porcjach w ciągu dnia). W ostrych stanach do 3 razy dziennie po 200 ml najlepiej na czczo.
![Zdjęcie0423 [1600x1200]](http://rozanski.li/wp-content/uploads/2012/03/Zdjcie0423-1600x1200_thumb.jpg "Zdjęcie0423 [1600x1200]")
Poziomka – Fragaria, okolice Pobiedzisk, czerwiec 2011. H. Rozanski.
Pedunkulagina obecna w liściach poziomki; występuje również w Emblica officinalis – patrz: http://rozanski.li/?p=1565
W poście http://rozanski.li/?p=324 opisywałem już owoc balsamki ogórkowatej, czyli gorzkiego melona (Bitter Melon) lub inaczej amerykańskiego gorzkiego ogórka – Amerikanische Bittergurke. Surowiec – owoc gorzkiego melona – Fructus Momordicae (Momordica charantia Linne, z rodziny dyniowatych – Cucurbitaceae) testowałem na kilkudziesięciu pacjentach w ciągu 3 lat. Z czystym sumieniem potwierdzam właściwości hipoglikemiczne glikozydów steroidowych zawartych w surowcu (momordyna i charantyna). Ekstrakty z owocu Bitter Melon zwiększają uwalnianie insuliny i obniżają poziom glukozy we krwi, a przy tym powodują spadek stężenia cholesterolu i triglicerydów. Ponadto charantyna ma działanie przeciwnowotworowe (onkostatyczne i cytotoksyczne, immunostymulujace).
Charantyna
Ekstrakty płynne i suche z Momordica charantia L. zażywane na czczo wywierają działanie przeciwpasożytnicze i przeciwgrzybicze (hamują rozwój Candida). Ważne jest jednak, aby po zażyciu na czczo 0,5-1 g Ekstractum Momordicae charantiae 4-3:1 po kilku godzinach zażyć środek przeczyszczający. Zarówno surowiec sproszkowany, jak i wyciągi z niego pozyskane mają silnie gorzki smak z nutą balsamiczną.
Roślina występuje w tropikalnej części Indii, Meksyku, Brazylii. Jest uprawiana w Afryce Południowej, w Europie Południowej oraz w USA.
Owoc zawiera glikozydy beta-sitosterolowe i stigmasterolowe, ponadto białko p-insulinę (o masie 11 kiloDaltonów), homolog insuliny bydlęcej, witaminę A, prowitaminę A, witaminę B2 i C, sporo wapnia i potasu. Glikozydy są zaliczane do sterydów i triterpenów (momordycyna, momordykozyd). Glikoproteina alfa- i beta-momorcharyna działają immunomodulująco i inaktywująco na aktywność rybosomów, co może odpowiadać za wpływ onkostatyczny.
Momordycyna II
2,5 g wysuszonego owocu rozdrobnić i zalać wrząca wodą. Wypić w ciągu dnia.
Można również zażywać sproszkowany owoc bez obróbki termicznej, co wydaje się korzystniejsze (1-1,25 g 2 razy dziennie, na czczo, aby nie utrudniać wchłaniania składników czynnych).
Momordykozyd I (aglikon)
Momordykozyd L
Momordykozyd P
Fructus Piperis nigri – owoc pieprzu czarnego /Pepper black/ pozyskiwany z gatunku Piper nigrum Linne (rodzina Piperaceae), zawiera olejek eteryczny (volatile oil) 2-4% i alkaloidy: piperine 5-9%, piperidine, piperettine, piperyline, piperolein A, B, piperanine; flawonole (kaempferol, rhamnetin, quercetin).
Olejek z pieprzu jest bogaty w monoterpeny (monoterpenes) 70-80% (najważniejsze to alfa-thujene, alfa-pinene, camphene, sabinene, beta-pinene, myrcene, 3-carene, limonene, beta-phellandrene) i seskwiterpeny (sesquiterpenes) 20-30% (np. beta-caryophyllene, beta-bisabolene, beta-farnesene, ar-curcumene, humulene, alfa-selinene, beta-selinene, beta-elemene, alfa-cubebene, alfa-copaene).
Wyciągi z pieprzu wpływają immunostymulująco, podobnie jak kapsaicyna i olejek kubebowy, poprzez stymulowanie systemu MALT i GALT. Pobudzają również wydzielanie enzymów proteolitycznych, kwasu solnego, zwiększają przyswajanie białek i aminokwasów. Wywierają działanie fitoncydowe (antybakteryjne i fungistatyczne). Ograniczają powstawanie amin i siarkowodoru w jelicie grubym, zapobiegając wzdęciom i procesom gnilnym w masie kałowej. Zapobiega atonii jelit. Wzmaga apetyt. Nalewka pieprzowa 1:5 na etanolu 50-60% wcierana w skórę działa rozgrzewająco, poprawia krążenie krwi skórne, usprawnia wymianę metaboliczną, co może być wykorzystywane przy zaburzeniach krążenia obwodowego, przy “zespole zimnych dłoni i stóp” i w chorobach reumatycznych. Nalewka na owocach (owoce przed zalaniem rozdrobnić!) pieprzu może być wcierana w skórę owłosioną dla poprawy ukrwienia cebulek włosowych, co jest szczególnie ważne przy łysieniu na tle zaburzeń troficznych.
W fitoterapii pieprz uznawany jest za środek napotny, poprawiający trawienie i apetyt, moczopędny i pobudzający ogólnie. Istnieją doniesienia o lipolitycznych (wspomagających utratę tkanki tłuszczowej) właściwościach pieprzu, a jednocześnie zapobiegających utracie masy mięśniowej, a nawet wzmagające przyrost masy mięśni. Zewnętrznie używany jako środek rozgrzewający i poprawiający krążenie.
W medycynie sportowej pseudoalkaloidy (piperyna, piperamina, piperylina, chawicyna) oraz kwas piperynowy, pinen, felandren, sabinen, zawarte w standaryzowanym ekstrakcie z owoców pieprzu czarnego zwiększają tolerancję przewodu pokarmowego na wysokoskoncentrowane odżywki białkowe i mineralno-witaminowe. Stymulują układ odpornościowy, w tym również GALT (układ immunologiczny układu pokarmowego). Zwiększają uwalnianie enzymów proteolitycznych. Podnoszą kwasowość soku żołądkowego, ułatwiając trawienie białek. Związki piperynowe zwiększają ukrwienie przewodu pokarmowego w trakcie trawienia, co ułatwia przenikanie składników pokarmowych z jelit do krwi i limfy. Regulują wypróżnienia. Pośrednio zwiększają syntezę białka strukturalnego mięśni. Poprawiają krążenie krwi. Pseudoalkaloidy piperynowe zwiększają odporność na bodźce bólowe, przyśpieszają eliminację kwasu mlekowego z mięśni, podnoszą tonus mięśni, wzmagają koncentrację i pogłębiają gotowość psychiczną do dużego wysiłku fizycznego.
Wosk pszczeli – Cera apium (wax) jest to wydzielina gruczołów odwłokowych pszczół. Pszczoły używają wosk do budowy plastrów. Gruczoły woskowe mieszczą się na odwłoku po stronie brzusznej. W plastrach pszczoły przechowują także chleb pszczeli, złożony z miodu, śliny pszczelej i pyłku kwiatowego.
Surowy wosk pszczeli jest żółty – Cera flava. Wosk żółty zawiera 70-75% estrów kwasów tłuszczowych oraz alkoholi alifatycznych, ok. 13% wolnych kwasów woskowych i 11-13% węglowodorów. Głównymi składnikami wosku pszczelego są: alkohol mirycylowy, alkohol cerylowy, alkohol cetylowy, alkohol lignocerynowy; kwas palmitynowy, kwas lignocerynowy, kwas cerotynowy. Pochodne (estry, aldehydy, ketony) kwasu walerianowego, masłowego, propionowego nadają charakterystyczny zapach. Wosk rozpuszcza się w temperaturze ponad 61o C. Wosk żółty poddany działaniu słońca lub substancji utleniających bieleje. W ten sposób uzyskiwany jest wosk biały Cera alba.
Wosk pszczeli ma właściwości ochraniające (zapobiega wysychaniu i działaniu czynników atmosferycznych), przeciwzapalne, wygładzające, przyśpieszające regenerację naskórka. Stosowany jest jako podłoże do kremów, maści, past dermatologicznych, pomadek, wosków depilacyjnych, brylantyny. Dodawany jest również do kremów matujących (podwyższa temperaturę rozpuszczania kremu na skórze), mleczek i śmietanek kosmetycznych. W farmacji służy do wyrobu plastrów i czopków. Ponadto do wytwarzania naturalnych i aromatoterapeutycznych świec. Dodatek wosku do kosmetyków utrzymuje ich odpowiednią konsystencję i twardość, np. w sztyftach.
|
|
![Zdjęcie0423 [1600x1200]](http://rozanski.li/wp-content/uploads/2012/03/Zdjcie0423-1600x1200.jpg "Zdjęcie0423 [1600x1200]")
Recent Comments