Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Nuphar luteum (L.) Smith – grążel żółty

Grążel żółtyNuphar luteum (Linne) Sibthorp et Smith (niem. Grosse Teichrose, Gelbe Teichrose, Mummel, franc. Nenuphar jaune, ital. Ninfea gialla) należy do rodziny grzybieniowatych – Nymphaeceae. Jest rośliną wodną, rozpowszechnioną w leniwie pływających rzekach, w stawach i jeziorach. Kwitnie od maja do września.

Surowcem jest kłącze i kwiat – Rhizoma et Flos Nupharis. Kłącza można zbierać jesienią i suszyć w lekko ogranym piekarniku, do 50% C. Kwiaty suszyć w przewiewnym i ciemnym miejscu. Roślina silna w działaniu, przedawkowana wywołuje zatrucie (tachykardia, wahania ciśnienia krwi). Kwiaty działają znacznie słabiej niż kłącze.

Jak podaje prof. R. Hegnauer, kłącze grążela zawiera dwa izomeryczne alkaloidy: nufarydynę alfa (dezoksynufarydyna) i nufarydynę beta (nupharidin) o wzorze sumarycznym C15H23ON. Alkaloidy te zostały wykryte w 1939 przez Achmatowicza i Mollównę. Grüsning w 1882 r. wyodrębnił z grążela alkaloidy nufarynę = nupharin (ok. 0,4%), który jest w rzeczywistości zespołem alkaloidów. W kwiatach zawarte są flawonoidy i alkaloidy. w kłączu dodatkowo sporo jest skrobi, garbników, fitosteroli (stigmasterol, beta-sitosterol)

Właściwości farmakologiczne nufarydyn badał (lata 30 XX wieku) polski uczony Jerzy Modrakowski (1875-1945).

Jak podają polskie przedwojenne i współczesne publikacje szwajcarskie, wyciągi z grążela działają rozkurczowo, uspokajająco, przeciwbiegunkowo i przeciwbólowo. Czysta dezoksynufarydyna podnosi ciśnienie tętnicze krwi. Nufaryna jako frakcja działa jednak hipotensyjnie. Przetwory z grążela hamują popęd płciowy i nadmierne podniecenie nerwowe. Ułatwiają zasypianie. Łagodzą bóle różnego pochodzenia. Niektórzy autorzy źle tłumacząc stare teksty przypisali grążelowi właściwości afrodyzjaka; tymczasem jest to anaphrodisiacum, czyli środek zmniejszający popęd płciowy, o czym informowało wielu przedwojennych autorów, np. Heinrich Marzell (1938 r.), E.F. Steinmetz (1954 r.).

Kłącze jest jadalne po ugotowaniu. Kłącze krojone i wysuszone, zmielone, a potem wypłukane przez maceracje w zimnej wodzie (5 godzin), po czym ponownie wysuszone – daje pożywną mąkę, nadająca się do przygotowywania naleśników, placków (pita) oraz zagęszczania potraw.

Ze świeżych kłączy można przygotować leki:

1. Intrakt grążelowy Intractum Nupharis 1:5, przez zalanie świeżego surowca gorącym alkoholem 40-60%; macerować przynajmniej 7 dni, przefiltrować. Jako środek uspokajający, wyciszający, przeciwnerwicowy – 5-10 ml 1-2 razy dziennie.

2. Nalewka grążelowaTinctura Nupharis 1:5, przez zalanie suchych kwiatów lub kłączy, oczywiście rozdrobnionych, alkoholem 40-60%. Zażywać 1-3 razy dziennie po 5 ml.

3. Syrop grążelowySirupus Nupharis: 1/2 szklanki rozdrobnionych suchych kłączy zalać 2 szklankami wody doprowadzić do wrzenia, potem gotować 30 minut na wolnym ogniu, mieszając i pilnując z początku, aby nie wykipiało, odstawić na 30 minut dla przestygnięcia przecedzić. Dodać alkohol (wódka, lub lepiej rum) w proporcji 1:1 i cukier (albo lepiej miód) w proporcji 1:1. Zażywać 1-3 razy dziennie po 1 łyżce przy zdenerwowaniu, lęku, nadmiernym pobudzeniu płciowych, nerwicach wegetatywnych i uporczywym kaszlu.

 

nuphar_luteum [Rozdzielczość Pulpitu] 
Grążel żółty – Nuphar luteum; Swarzędz, wrzesień 2009 r.

1 comment to Nuphar luteum (L.) Smith – grążel żółty

  • Roman M.

    W jednym ze swoich komentarzy napisałem, iż lubię czytać blog pana Henryka ponieważ mogę weryfikować nieprawdziwe poglądy dotyczące roślin, które czasem powtarzane są w księgach zielarskich przez dziesiątki lat. Klasycznym tego przykładem są opinie dotyczące rośliny opisanej powyżej. W wielu publikacjach (niekoniecznie starych) spotkałem się z nieprawdziwymi poglądami na temat działania tej rośliny. Grążel żółty, niekiedy i w publikacjach naukowych, jest przedstawiany jako afrodyzjak. Tymczasem jak napisał wyżej pan doktor, ma on działanie zmniejszające popęd płciowy. Nazywany był zresztą w dawnych księgach poprawnie go opisujących: „niszczycielem rozkoszy i trucizną miłości”. Produkowano nawet rozmaite leki – najczęściej syropy które prócz tego, iż obniżały męskie libido, to również działały nasennie.
    Pisząc o współczesnym zastosowaniu surowca warto zwrócić uwagę na jego pierwotniakobójcze działanie, co daje możliwości wykorzystania go w leczeniu chorób narządów płciowych (np. rzęsistkowicy). Można też podać możliwość wykorzystania zewnętrznego odwaru z kłączy omawianej rośliny: 5 g kłączy zalać 250 ml, wrzątku, gotować 15 minut. Stosować do okładów, nasączać gazę lub czystą ściereczkę i przykładać 3 do 6 razy dziennie w przypadku: rumienia słonecznego, rumienia pośladkowego, pęknięć lub spierzchnięć skóry, dobrze wspomaga gojenie powierzchniowych oparzeń. Co do kulinarnego zastosowania rośliny, o czym wyżej wspomniał pan doktor, to mamy nawet odniesienie w literaturze narodowej. J. Słowacki pisał mianowicie tak:
    „Lilije wodne nas od głodu bronią,
    Ilekroć zboże roku nie dotrzyma”
    Korzeń grążela żółtego jest bogaty w skrobię. Dlatego różne ludy używały tej rośliny jako pokarmu. Gotowany jadali Indianie Lakota i Komancze. Inne plemiona np. Cree cieli korzeń na cienkie plasterki i suszyli. Spożywali go przyrządzony na rozmaite sposoby w okresie zimowym.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.