Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Pankreatyna – pancreatinum w medycynie dawnej i współczesnej, i troszkę o trzustce – pancreas

Wyciągi z rozmaitych organów wewnętrznych zwierząt zawsze były wykorzystywane w medycynie i widniały w oficjalnych lekospisach. Wśród nich ważne miejsce zajmował suchy wyciąg z trzustek wieprzowych lub wołowych. W XIX wieku stosowano je początkowo w formie proszków lub pigułek, potem tabletek. Po zapoznaniu się ze szczegółami biochemii i fizjologii układu pokarmowego zmieniono technologię wyrobu pankreatyny, aby zabezpieczyć zawarte w niej proenzymy trzustkowe przed niszczącym działaniem kwasu solnego i enzymów żołądkowych. W tym celu zaczęto tabletki powlekać substancjami opóźniającymi rozpad leku w żołądku, tworząc tabletki i drażetki dojelitowe (np. pokrywanie keratyną, gumo-żywicami, woskami).

Trzustka Pancreas zbudowana jest z części zewnątrzwydzielniczej i części wewnątrzwydzielniczej (endokrynowej). Część endokrynowa zawiera wysepki Langerhansa (insula pancreatis = insula Langerhansi) wytwarzające insulinę i glukagon. W trzustce jest od 500 tys. do 2 mln wysepek o średnicy 50 do 300 um (mikrometrów) Łączna masa wysepek Langerhansa wynosi przeciętnie 1 g. Są zlokalizowane głównie w ogonie trzustki. Wysepki zbudowane są z komórek endokrynowych A, B, D i PP. Komórki endokrynowe A wydzielają glukagon – hormon peptydowy zbudowany z 29 aminokwasów, który zwiększa stężenie glukozy we krwi (przyspiesza glikogenolizę w wątrobie, czyli rozpad glikogenu do glukozy uwalnianej do krwi). Glukagon pobudza wydzielanie somatostatyny i insuliny. Spadek poziomu glukozy we krwi powoduje zwiększone wydzielanie glukagonu. Uwalnianie glukagonu zwiększa również aminokwas arginina i adrenalina. Komórki endokrynowe B wydzielają insulinę (peptyd), w ciągu doby ok. 2 mg. Insulina zmniejsza stężenie glukozy we krwi. Zwiększone stężenie glukozy we krwi pobudza wydzielanie insuliny. Także arginina i leucyna, somatotropina – pobudzają wydzielanie insuliny. Adrenalina hamuje uwalnianie insuliny. Komórki endokrynowe D wydzielają hormon – somatostatynę (peptyd zbudowany z 14 aminokwasów). Somatostatyna hamuje uwalnianie insuliny i glukagonu i somatotropiny. Komórki endokrynowe PP wytwarzają hormon – peptyd trzustkowy. Peptyd trzustkowy pobudza wytwarzanie kwasu solnego w żołądku i pobudza glikogenolizę.
Część zewnątrzwydzielnicza trzustki zbudowana jest z pęcherzyków wydzielniczych oraz przewodów odprowadzających. W pęcherzykach znajdują sie proenzymy trzustki, które po wydzieleniu i wydaleniu do dwunastnicy ulegają aktywacji w zasadowym środowisku. Proenzymy przedostają się do głównego przewodu trzustkowego – Wirsunga i przewodu dodatkowego Santoriniego (uchodzącego do przewodu Wirsunga lub bezpośrednio do dwunastnicy). Sok trzustkowy zawiera nie tylko trypsynę, chymotrypsynę (trawiące białka do peptydów), lipazę (trawiącą tłuszcze do kwasów tłuszczowych i glicerolu) i alfa-amylazę (trawiącą skrobię do maltozy, izomaltozy, w mniejszym stopniu do glukozy), ale także elastazę (jest to proteinaza trawiącą białko – elastynę i wiązania peptydowe białek utworzonych przez glicynę, alaninę i serynę), fosfolipazę A2, enzymy trawiące kwasu nukleinowe: DNA-azę, RNA-azę, karboksypeptydazy A i B (egzopeptydazy; karboksypeptydaza A odłącza aminokwasy C-końcowe, z wyjątkiem lizyny i argininy; karboksypeptydaza B odłącza aminokwasy C-końcowe, argininę i lizynę), ponadto wodorowęglany. Somatostatyna hamuje wydzielanie soku trzustkowego. Sekretyna, gastryna, pankreozymina i VIP (Vasoactive intestinal peptide – wazoaktywny peptyd jelitowy) – pobudzają wydzielanie soku trzustkowego. Trzustka wydziela do dwunastnicy 1-2,5 l/dobę wspomnianego soku o pH 8.

Pankreatyna (Pancreatinum) należy do najstarszych organopreparatów stosowanych w medycynie oficjalnej. Zawiera amylazę, lipazę i proteazę trzustkową. Uzupełnia niedobór enzymów trzustkowych, jaki występuje w przebiegu wielu chorób, np. nowotworów, zapalenia trzustki, mukowiscydozy, biegunki tłuszczowej i niestrawności różnego pochodzenia. Niedoczynność enzymatyczna trzustki objawia się wydalaniem kału zawierającego niestrawione włókna mięśniowe (mięsne) (creatorhoea) i tłuszczów (steatorrhoea). Pankreatyna podawana jest również przy zaburzeniach trawienia w trakcie stosowania skoncentrowanych odżywek specjalistycznych. Bywa stosowana w medycynie sportowej dla poprawienia trawienia i przyswajania białek. Łagodzi objawy zespołu zaburzonego wchłaniania w jelitach.  Dawniej stosowano również pankreatyninę w leczeniu zapalenia żołądka, biegunek towarzyszących chorobie Basedowa i sklerodermii. Do producentów preparatów enzymatycznych trzustki należą: Novartis (Szwajcaria), Sankyo-Pharma (Niemcy), Solvay (Francja, Niemcy), Jelfa (Polska), Janssen-Cilag (Wielka Brytania) i in. Obecnie dawkowanie określa się na podstawie zawartości jednostek Farmakopei Europejskiej lipazy. Dawki wynoszą 80-100 tys. jednostek lipazy. Preparat nie może być jednocześnie zażywany z alkoholem, żelazem ( innymi preparatami metalicznymi), ziołami garbnikowymi (taninowymi), kwasami, zasadami, bowiem w ich obecności traci aktywność. Dłużej zażywany powoduje nadtrawienie jelit, uszkodzenie enzymatyczne odbytu (owrzodzenia), owrzodzenia dwunastnicy.

W dawnej medycynie w użyciu była pankreatyna w postaci suchej (Pancreatinum siccum) i ciekłej (Pancreatinum liquidum, Succus pancreaticus, na glicerynie). Suchą postać podawano w dawce 0,5-1 g.

1 comment to Pankreatyna – pancreatinum w medycynie dawnej i współczesnej, i troszkę o trzustce – pancreas

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.