Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Phyllitis scolopendrium (L.) Newman – języcznik w fitoterapii

Języcznik zwyczajnyPhyllitis scolopendrium (Linne) Newman należy do rodziny zanokcicowatych – Aspleniaceae. Jest paprocią chronioną, której grozi wyginięcie. Występuje w Karpatach i Sudetach.  W Szwajcarii znany pod nazwami Hirschzunge, Langue de cerf, Scolopendria comune i Lieunga-tschierv. Dawna nazwa języcznika to Asplenium scolopendrium Linne. W Szwajcarii rozpowszechniona praktycznie we wszystkich kantonach, z wyjątkiem obszarów najwyższych gór.

W przeszłości języcznik zwyczajny dostarczał do celów medycznych ziele lub sam liść – Herba seu Folium Scolopendrii = Herba et Folium Linguae cervinae (Scolopendrium officinararum = Scolopendrium vulgare Smith). Przetwory z języcznika były używane w leczeniu padaczki, gruźlicy, biegunek, kaszlu i nieżytu oskrzeli. W użyciu była herbatka (Infusum) i wyciąg alkoholowy z ziela (liści) języcznika. Ten środek opisał krótko mój ulubiony farmakolog – dr Fr. Oesterlen w 1861 r. Języcznik pomagał ponoć zwiększa też krzepliwość krwi, dlatego stosowano go przy krwotokach.

Inny pokrewny gatunek paproci – zanokcica skalnaAsplenium trichomanes L. również był składnikiem leków wykrztuśnych polecanych w terapii nieżytu górnych dróg oddechowych.

phyllitis phyllitis_scolopendrium
Języcznik zwyczajny – Asplenium scolopendrium L. = Phyllitis scolopendrium (L.) Newman. Spiez (kanton Bern) Szwajcaria, lipiec 2008 r.

asplenium_ruta_muraria 
Zanokcica murowa – Asplenium ruta-muraria L., Locarno (Szwajcaria), lipiec 2009 r.

asplenium_viride
Na murze rośnie drobna paproć – zanokcica zielonaAsplenium viride Hudson (Locarno, Szwajcaria, lipiec 2009 r.). Pokrojem podobna do niej jest zanokcica skalnaAsplenium trichomanes L.

Zanokcice są słabo poznane pod  kątem chemicznym. Zawierają kwas gamma-aminomasłowy, kwas pimelinowy (pimelic acid C7H12O4 – powstaje z utlenienia kwasu oleinowego), kwas gamma-oksy-alfa-aminopimelinowy, acetyloornitynę, kwercetynę, kaempferol, rutynę.

Języcznik zawiera leukodelfinidynę, śluzy, garbniki, kwas asparaginowy i glutaminowy, kwas gamma-metylo-glutaminowy, kwas gamma-metyleno-glutaminowy, kwas gamma-metylo-gamma-oksyglutaminowy, kaempferol, kwas kawowy.

2 komentarze Phyllitis scolopendrium (L.) Newman – języcznik w fitoterapii

  • Roman M.

    Po czartawie, którą pan Henryk opisał w poprzednim poście, kolejna roślina tj. języcznik nie jest ziołem o którym można dużo poczytać (przynajmniej w mojej literaturze). Tym chętniej przeczytałem swoje zaległości na blogu. Nie znalazłem wielu przypadków stosowania języcznika w naszej medycynie ludowej. M. Fedorowski w książce „Lud białoruski na Rusi Litewskiej” (1897 r.) wymienia odwar z języcznika jako lek przeciwmalaryczny. Nie znam również wielu historycznych przekazów o leczniczym zastosowaniu tej rośliny. W dawnych księgach, można znaleźć ledwie kilka recept na rozmaite leki i medykamenty. Brzmią mniej więcej tak: „… Ziele rozmarynu wraz z języcznikiem zwyczajnym macerowane w winie przez noc, a trunek takowy wypity, żółtą niemoc leczy….” – B. Montagnana (? – 1525). W tradycyjnej medycynie europejskiej (ludowe przekazy i lokalne tradycje), można odnaleźć rozmaite zastosowania języcznika i wymienionych wyżej przez pana doktora zanokcic. Stosowano je jako środki moczopędne, gojące rany, w niektórych zaburzeniach trawienia, a nade wszystko, jako środki wykrztuśne. Jeśli zdarzy mi się wyjazd w Karpaty lub Sudety, to spróbuję odnaleźć tę roślinę. Lubię poznawać nowe, nieznane mi zioła. W tym roku pan Henryk dostarczył mi w tym względzie sporo atrakcji.

  • Basia

    Języcznik daje się uprawiać w zacienionym miejscu na działce.
    U mojej mamy jest ziemia torfowa z dosypywanymi co jakiś czas zmurszałymi liściami bukowymi (w Gdańsku to łatwe do zorganizowania).
    Udaje się rozmnażanie z zarodników pobranych na kartkę papieru, więc nie trzeba wykopywać chronionych roślin.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.