Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Ziele macierzanki – Herba Serpylli w praktycznej fitoterapii

Macierzankę piaskową Thymus serpyllum Linne wspominałem wiele razy, ale nie poświęciłem jej odrębnego opisu. Występuje dziko w naturze, głównie na niżu, w słonecznych miejscach (zbocza, skarpy), przy lasach sosnowych. Przy roztarciu ładnie pachnie tymiankiem. Surowiec dostępny w sklepach zielarskich. W Polsce mamy jeszcze macierzankę zwyczajną – Thymus pulegioides L., o podobnych właściwościach leczniczych.

Ziele macierzanki (ang. Wild Thyme) – Herba serpylli zostało wpisane do Farmakopei Polskiej III. Surowcem są ulistnione pędy macierzanki piaskowej – Thymus serpyllum Linne (Labiatae) oraz jej podgatunków i odmian. Surowiec powinien zawierać przynajmniej 0,4% olejku eterycznego. Popiołu nie więcej niż 10%. Wilgoci nie więcej niż 11%. Grubsze łodygi należy odrzucić. Przechowywać w szczelnych pojemnikach i z dala od światła.

MacierzankaWild Thyme nie została pominięta przez najnowszą Farmakopeę Brytyjską – British Pharmacopoeia z 2009 r., wg której ziele powinno zawierać nie mniej niż 0,3% (minimum 3 ml/kg) olejku eterycznego. Popiół max 10%; strata masy po suszeniu max 10% (próbka 1 g suszona 105 stopni C, 2 h).

Herba Serpylli, niem. Quendel, fr. Sepolet, ital. Serpillo zbierane w czasie kwitnienia z gatunku Thymus serpyllum L. z rodziny wargowych – Labiatae, jest w Pharmacopoea Helvetica VI. Ziele powinno zawierać nie mniej niż 0,2 Vol/Gew% (procent objętościowy) olejku eterycznego, w którym dominują karwakrol i tymol (C10H14O o m.cz. 150,2); popiół najwyżej 9% (próbka 1 g). Dawka jednorazowa do naparzenia 2 g. Wchodzi w skład Species pectorales farmakopealnych. Pharm. Helvetica III z 1893 r. i IV z 1907 r. obok ziela macierzanki wymieniają jeszcze spirytus macierzankowy – Spiritus Serpylli (Quendelgeist, Espirit de serpolet, Spiritio di serpillo), do wcierania.

Quendelkraut, czyli Serpylli Herba jest w Farmakopei Europejskiej 5. Zawartość olejku w zielu waha się w szerokich granicach i wynosi od 0,1 do 0,6%, przy czym PhEur. wymaga przynajmniej 3 ml x kg-1, w którym dominują karwakrol (5-33%) i tymol (1-4%), ponadto cytral, linalol, octan linalylu, borneol, 1,8-cyneol, geraniol). Flawonoidy są reprezentowane przez luteolinę, apigeninę i glikozydy skutellareiny. Trójterpeny wywodzą się z kwasu ursolowego i oleanolowego. W zielu występuje kwas rozmarynowy 5-7%. Wyciągi z macierzanki działają przeciwdrobnoustrojowo, rozkurczowo, wykrztuśnie, przeciwświądowo, stymulują trawienie i wydzielanie żółci. Oficjalnie jest zalecany w leczeniu nieżytów układu oddechowego. Wchodzi w skład złożonych nalewek, syropów, mieszanek ziołowych, cukierków i pastylek do ssania (na gardło).

Olejek macierzankowyOleum Serpylli jest dostępny w handlu i można go zażywać doustnie w dawce 3-5 kropli kilka razy dziennie przy kaszlu, zapaleniu zatok, katarze, przeziębieniu, zaburzeniach wydzielania żółci, chorobach pasożytniczych przewodu pokarmowego. Wcierany w skórę (stopy, okolica krzyżowa, kark, kolana itd.) działa rozgrzewająco. Hamuje rozwój bakterii i grzybów, ponadto pierwotniaków. Podawany na czczo w wysokich dawkach pomaga w zwalczaniu obleńców pasożytniczych. Dr J. Lypa (1933 r.) zaleca wyciąg z Thymus serpyllum przez 5-6 dni w dawce 0,2-1 g jako środek do zwalczania pasożytów obłych.

Macierzanka ma podobne działanie jak cząber Satureja i tymianek – Thymus. Doustnie stosuje się napar 10% kilka razy dziennie, można dodać miód lub sok malinowy, np. przy gorączce, grypie, przeziębieniu, kaszlu. Jest to zioło bezpieczne w stosowaniu. Listki macierzanki stanowią również dobrą przyprawę do pizzy, carpatio, serów, sałatek, rosołu, sosów, mięsa, ryb, makaronów. Duża wartość przyprawową ma także olej z oliwek, w którym macerowano świeże ziele macierzanki. Wyciąg olejowy, najlepiej na oleju z oliwek, ze świeżego ziela macierzanki lub z dodatkiem olejku eterycznego macierzankowego działa żółciopędnie i reguluje wypróżnienia, lepiej niż czysta oliwa a oliwek. 1 część świeżego ziela skropić spirytusem i zalać 1 lub 2 częściami ciepłego oleju, macerować 7 dni, przefiltrować (lub pozostawić przez filtracji). Zażywać 1 raz dziennie po 1-2 łyżki dla oczyszczenia wątroby i dróg żółciowych oraz przy zaparciach. Olejek eteryczny macierzankowy w ilości 3-6 ml na 1 l oleju, wymieszać, zażywać po 1-2 łyżki na czczo przy kandydozie (Candida) przewodu pokarmowego, zaparciach i dla zapobiegania zastojowi żółci w układzie żółciowym. Ponadto do pielęgnowania skóry (jak balsam) słabo ukrwionej, suchej, ze świądem, ze zmianami ropnymi i podatnej na infekcje grzybowe oraz roztoczowe.

W handlu są dostępne kosmetyki zawierające wyciąg z macierzanki, polecane dla cery trądzikowej i z krostkami bakteryjnymi. Są także kosmetyki macierzankowe do kąpieli (sole, olejki, płyny, peelingi, żele) o działaniu odprężającym, pobudzającym krążenie krwi i rozgrzewającym (takie spotkałem we Włoszech). Podobny profil działania mają: rozmaryn – Rosmarinus, lebiodka – Origanum = Oregano, tymianek Thymus, cząber – Satureja.

Ziele macierzanki zostało opisane przez Komisję E w monografii nr 193 z 15 X 1987 r. (sprostowanie nr 50 z 13 III 1990 r.). Komisja E podała dawki dobowe 4-6 g surowca; przetwory odpowiednio. Interakcje nieznane. Zakres stosowania: nieżyty górnych dróg oddechowych. Działanie przeciwdrobnoustrojowe i rozkurczające. Macierzanka został pozytywnie zaopiniowana przez Komisję E.

Ze swojej strony polecam dobrą mieszankę ziołową z macierzanką:

Rp.
Ziele macierzanki 2 części
Ziele hyzopu lub ziele cząbru 1 cz.
Pączki topoli lub pączki sosny 1 cz.
Korzeń mydlnicy 1 cz.
Kora wierzby lub ziele (kwiat) wiązówki 1 cz.
Korzeń omanu lub korzeń arcydzięgla 1 cz.
Owoc anyżu (może być anyż gwiazdkowy) lub liść eukaliptusa 1 cz.

Zioła rozdrobnić i wymieszać. 1 łyżkę mieszanki na 1 szklankę wody doprowadzić do wrzenia, lekko zagotować, odstawić na 30 minut, przecedzić. Dodać 2 łyżki rumu, miód. Pić po 1 szklance 3-4 razy dziennie przy grypie, przeziębieniu, osłabieniu, zapaleniu oskrzeli i zatok.

1 comment to Ziele macierzanki – Herba Serpylli w praktycznej fitoterapii

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.