Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Tłuszcz (olej) kokosowy – kokosfett = Coconut Oil jako składnik leków, pokarm i pasza. Nieco o przemianach tłuszczów.

Roczna produkcja tłuszczu kokosowego na świecie wynosi 3-3,5 mln ton i sukcesywnie wzrasta. Jest on szeroko wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym, kosmetycznym i paszowym. Poddawany jest rozdziałowi na poszczególne frakcje kwasów tłuszczowych i ich glicerydów, stając się źródłem kolejnych cennych substancji, np. kwasu laurynowego i mirystynowego, kwasu kapronowego i kaprylowego, alkoholi tłuszczowych, jakże powszechnie występujących w wielu lekach i kosmetykach.

Tłuszcz kokosowy jest poddawany również oczyszczeniu z kwasów krótko- i średniołańcuchowych, dzięki czemu staje się odporny na jełczenie, bez przykrego zapachu i wtedy nadaje się do produkcji wyrobów cukierniczych, np. lodów oraz margaryny. Frakcje twarde (stearynowe) są wykorzystywane w produkcji świec i pomad.

Świeży surowy tłuszcz kokosowy łatwo ulega jełczeniu, dlatego trzeba go konserwować. Po zjełczeniu zapach staje się przykry, maślano-kozi, smak gorzki; przybiera ciemną barwę, niekiedy nawet brunatną.

Tłuszcz kokosowy należy do tłuszczów stałych. Jest ujęty (Coconut Oil) w British Pharmacopoeia z 2009 r. Uzyskiwany jest z kopry (bielmo, jądra nasienne) – endosperm owoców palmy kokosowejCocos nucifera Linne, z rodziny Arecaceae (Palmae). Największe uprawy palmy kokosowej występują w Indonezji, Indiach, Sri-Lance, w Malezji, w Meksyku i na Filipinach. W czystej postaci ma wygląd białej śliskiej masy o charakterystycznym zapachu. Dobrze rozpuszcza się w chlorku metylenu i nafcie, słabo rozpuszczalny w spirytusie 96%. Tłuszcz kokosowy charakteryzuje się niską liczbą jodową, od 7 do 11. Współczynnik załamania 1,449, w temp. 40 stopni C. Temperatura topnienia 23-26 stopni C. Liczba kwasowa max 0,5 (ustalona na 20 g). Liczba nadtlenkowa max 5.

Składniki oleju kokosowego:

L.p. Składnik, liczba węgli w cząsteczce, wzór sumaryczny Zawartość (%)
1 Lauric acid = kwas laurynowy; C12; n-dodecanoic acid;
CH3(CH2)10COOH
40-50%
2 Myristic acid = kwas mirystycynowy; C14; n-tetradecanoic acid;
CH3(CH2)12COOH
15-20%
3 Palmitic acid = kwas palmitynowy; C16; n-hexadecanoic acid;
CH3(CH2)14COOH
7-12%
4 Caprylic acid = kwas kaprylowy; C8; n-octanoic acid
CH3(CH2)6COOH
5-11%
5 Oleic acid  = kwas olejowy = kwas oleinowy; C18;
CH3-(CH2)7-CH=CH-(CH2)7-COOH
4-10%
6 Capric acid = kwas kaprynowy; C10; n-decanoic acid;
CH3(CH2)8COOH
4-9%
7 Stearic acid = kwas stearynowy; C18; n-octadecanoic acid;
CH3(CH2)16COOH
1,5-5%
8 Linoleic acid = kwas linolowy; C18;
CH3(CH2)4-CH=CH-CH2-CH=CH-(CH2)7COOH
1-3%
9 Caproic acid = Kwas kapronowy; C6;
CH3(CH2)4COOH
1-1,5%
zgodnie z wymogami Farmakopei Brytyjskiej 2009 – max 1,5%
10 Linolenic acid = kwas linolenowy; C18;
CH3-CH2-CH=CH-CH2-CH=CH-CH2-CH=CH-(CH2)7COOH
do 0,2%
11 Arachidic acid = kwas arachidowy; C20; n-eicosanoic acid;
CH3(CH2)18COOH
do 0,2%
12 Eicosenoic acid = kwas eikosenowy = kwas gadoleinowy; C20;
C20H38O2;
CH3(CH2)9CH=CH(CH2)7COOH
do 0,2%
     

Tłuszcz palmowy zbudowany jest z glicerydów wyżej wymienionych kwasów. W obrocie handlowym znajduje się tłuszcz kokosowy rafinowany (Cocois Oleum raffinatum), barwy białej oraz tłuszcz kokosowy surowy (Oleum Cocois crudum) – barwy żółtej.
Liczba zmydlania mieści się w granicach 250-260; liczba kwasowa surowego tłuszczu kokosowego, szczególnie do celów paszowych może wahać się w granicach 5-10, przy czym do celów farmaceutycznych – maksymalnie 0,5/20 g (zgodnie z PhEur. V i British Pharm. 2009).

Kwasy: kapronowy C6, kaprylowy C8, kaprynowy C10, laurynowy C12, mirystycynowy = mirystynowy C14, palmitynowy C16, stearynowy C18, arachidowy C20 są kwasami tłuszczowymi nasyconymi.

Kwas oleinowy C18, eikosenowy C20, linolowy C18, linolenowy C18 – to kwasy tłuszczowe nienasycone.

Tłuszcz kokosowy należy do tłuszczów trudno przyswajalnych, pomimo, że jest pochodzenia roślinnego. W dwunastnicy zachodzi proces emulsyfikacji tłuszczów pokarmowych. Hydroliza enzymatyczna tłuszczu odbywa się wyłącznie na powierzchni kropelek tłuszczu, na granicy fazy wodnej i fazy lipidowej. Sole kwasów żółciowych zmniejszają napięcie powierzchniowe i  umożliwiają uzyskanie drobnych kuleczek tłuszczu. Im są drobniejsze tym lepsze trawienie enzymatyczne tłuszczu. Dlatego tak ważne jest wydzielanie w dostatecznej ilości żółci, która rozbija lipidy pokarmowe na drobne kropelki, do 0,5 um średnicy, które są absorbowane z jelit do krwi i limfy. Taki strawiony pokarm (upłynniony, emulsja) dawniej był określany jako mleczko pokarmowe. Mleczko pokarmowe po resorpcji do krwi i limfy powoduje zmianę właściwości fizycznych krwi i limfy, np. limfa płynąca z przewodu pokarmowego, po zabraniu zemulgowanego tłuszczu staje się mętna, jak mleko. Żyłą wrotną do wątroby trafiają tłuszcze strawione do kwasów tłuszczowych i glicerolu. Tłuszcze podlegają takiej dogłębnej hydrolizie, gdy zawierają w strukturze kwasy tłuszczowe o łańcuchach do 12 węgli (do C12) oraz nienasycone kwasy tłuszczowe. Takie tłuszcze są łatwo przyswajalne dla organizmu i w pełni strawne. Nie wywołują dolegliwości żołądkowo-jelitowych, a ich spożywanie nie sprzyja rozwojowi arteriosklerozy, choroby wieńcowej i zakrzepów oraz marskości i stłuszczenia serca oraz wątroby.

Triacyloglicerole są zbyt duże, aby mogły zostać zresorbowane prze nabłonek jelita cienkiego. Lipaza trzustkowa hydrolizuje tłuszcze do kwasów tłuszczowych i glicerolu (odłącza kw.tłuszczowe przy skrajnych atomach węgla, C1 i C3 glice
rolu). Efektem działania lipazy trzustkowej są kwasy tłuszczowe wolne i 2-monoacyloglicerole. Cholesterol, 2-monoacyloglicerole i wolne kw. tłuszczowe tworzą z solami kwasów żółciowych kompleksy – mieszane micele (fragmenty hydrofobowe składników lipidowych są skierowane do wnętrza miceli, a grupy hydrofilowe pozostają po jej stronie zewnętrznej). Micele mieszane są rozpuszczalne w mleczku pokarmowym (soku jelitowym) i są absorbowane przez nabłonek jelitowy. Kwasy tłuszczowe krótko- i średniołańcuchowe są absorbowane bezpośrednio, bez tworzenia miceli mieszanych. Tak swobodnie wchłaniane są do krwi i limfy kwas masłowy, kwas walerianowy, kwas kapronowy, kwas kaprylowy, kwas kaprynowy, kwas pelargonowy, kwas propionowy.

Kwasy tłuszczowe o długich łańcuchach transportowane są do krwi drogą limfatyczną, pewna część jako estry z cholesterolem. W ściance jelita dochodzi do resyntezy tłuszczów i w tej postaci są przenoszone w limfie. Kwasy tłuszczowe są wchłaniane do limfy i krwi dzięki wpływowi żółci. Kwasy tłuszczowe długołańcuchowe przechodząc przez błonę śluzową jelit ulegają  resyntezie do triacylogliceroli i estrów cholesterolu. 2-monoacyloglicerole przekształcane są w formy aktywne, przez związanie CoA-SH, w czym uczestniczy syntetaza acylo~S-CoA. Następnie acylotransferaza przekształca je w triacyloglicerole. Zostają otoczone przez białka, fosfolipidy i cholesterol i w takiej postaci – chylomikronów są przenoszone przez limfę. W żyle podoobojczykowej następuje zmieszanie mętnej limfy bogatej w chylomikrony z krwią. Dostają sie do tkanki mięśniowej szkieletowej, tkanki tłuszczowej zapasowej oraz ochronnej organów (serca, nerek, wątroby, jelit).

Trawienie tłuszczów pod wpływem lipazy trzustkowej i jelita cienkiego zachodzi najefektywniej przy pH 8-9. Zbyt zakwaszone środowisko upośledza aktywność lipazy. Odszczepianie od tłuszczów kwasów tłuszczowych po wpływem lipazy, przebiega tym łatwiej, im niższy punkt topnienia tłuszczu. Tłuszcze zawierające kwasy o wysokiej temperaturze topnienia są trudno strawne, np. t.t. kwasu stearynowego to ok. 69 stopni, kwasu mirystynowego 54 stopni, laurynowego 44 stopni C, arachidowego 75 stopni C.

Zgodnie z logiką i i zasadami fizjologii oraz biochemii kwasy tłuszczowe krótkołańcuchowe i średniołańcuchowe spożyte w pokarmie w normalnych ilościach nie przedostają się do jelita grubego i nie mogą oddziaływać na tamtejszą mikroflorę i procesy czynnościowe od strony światła jelita. Jednakże w trakcie transportu układem krwionośnym i limfatycznym przez jelito grube mają wpływ pobudzający na wzrost i odnowę tkanki nabłonkowej i siateczkowo-śródbłonkowej. Niewątpliwie poprawiają resorpcję zwrotną wody w jelicie grubym i stanowią czynnik wzrostowy. Nie wiadomo w jaki sposób zmniejszają objawy choroby Crohna i przyspieszają gojenie owrzodzeń jelita grubego. Nie ma obecnie wyników badań, które dowiodły wydzielanie kwasów tłuszczowych krótko- i średniołańcuchowych z powrotem (zwrotnie) do światła jelita grubego, przez co mogłyby one wpływać na skład jakościowy i ilościowy mikroflory jelita grubego. Kwasy te niewątpliwie działają na mikroflorę w jelicie cienkim, gdy są jeszcze w treści pokarmowej i mogą wpływać na nabłonki od strony światła jelita. Bardzo duże dawki kwasów średniołańcuchowych i krótkołańcuchowych (suplementacja) powodują swoistego rodzaju przesycenie treści pokarmowej, nie nadążanie przewodu pokarmowego z ich resorpcją i wtedy znajdą się w świetle jelita grubego oddziałując bezpośrednio na jego mikroflorę. Zresztą taka suplementacja daje się wyczuć w odmiennym zapachu kału.

Wróćmy jednak do głównych składników tłuszczu kokosowego. Kwas mirystynowy (mirystycynowy) C14, kwas stearynowy C18, kwas laurynowy C12 i palmitynowy to kwasy tłuszczowe nasycone, które w tłuszczu kokosowym stanowią nawet 87% składu.  Niewątpliwie kwasy nasycone działają hipercholesterolemicznie, czyli podnoszą zawartość cholesterolu we krwi, przyspieszają rozwój zmian miażdżycowych i wpływają proagregacyjnie (zatory). Najbardziej podnoszą poziom cholesterolu: kwas laurynowy, mirystynowy i palmitynowy. Kwas stearynowy wpływa głównie proagregacyjnie. W badaniach epidemiologicznych wykazano ścisły związek między udziałem w diecie energii z kwasów tłuszczowych nasyconych, zawartością cholesterolu we krwi i występowaniem niedokrwiennej choroby serca. Kwasy nasycone zwiększają LDL (Low Density Lipoproteins) w osoczu i zwiększają ryzyko cukrzycy typu 2 oraz choroby wieńcowej. Obecnie zaleca się utrzymywanie spożycia tłuszczów z kwasami nasyconymi na poziomie 10% energii.

Kwasy tłuszczowe jednonienasycone, np. kwas oleinowy, zmniejszają stężenie LDL i cholesterolu całkowitego, ponadto obniżają ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia. Pod ich wpływem zmniejsza się zapadalność na miażdżycę. Kwasy tłuszczowe jednonienasycone nie obniżają zawartości HDL (High Density Lipoproteins) i nie wpływają na poziom triglicerydów w osoczu. Stymulują wydzielanie żółci, poprawiają kontrolę glikemii u chorych na cukrzycę.

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe, np. kwas linolowy, linolenowy, prowadzą do obniżenia stężenia triglicerydów w osoczu, obniżają ciśnienie tętnicze krwi, zmniejszają krzepliwość krwi, zapobiegają zatorom i zakrzepom.

Istnieją prace świadczące o tym, że kwas stearynowy nie działa hiperlipemicznie i hipercholesterolemicznie, bowiem ulega on desaturacji do kwasu oleinowego oraz niskocząsteczkowych kwasów tłuszczowych. Biorąc pod uwagę jednak, iż kwas stearynowy występuje w tłuszczu kokosowym w ilości do 5%, nie ma to większego znaczenia, zwłaszcza, że inne kwasy nasycone dominujące w tłuszczu kokosowym mają niekorzystny wpływ na zdrowie.

Oczywiście artykuł ten nie ma na celu skrytykowania tłuszczu kokosowego jako pokarmu. Chodzi o to, aby w diecie uwzględniać różne tłuszcze, o rozmaitym składzie jakościowym. Nie można doprowadzać do tego, aby jeden tłuszcz dominował w diecie ludzi i zwierząt, np. tylko palmowy, albo tylko kokosowy.

W przypadku żywienia zwierząt należy uwzględnić trudności ze strawnością tłuszczu kokosowego. Jego udział w całkowitym tłuszczu paszy nie powinien przekraczać 15% i powinien być mieszany z olejami roślinnymi zawierającymi nienasycone kwasy tłuszczowe. Jeżeli tłuszcz kokosowy będzie dominował w paszy dla zwierząt dojdzie do następujących następstw:

– zmniejszonego wydzielania żółci

– zwiększego ryzyka stłuszczenia i marskości wątroby, serca i nerek

– zespołu zaburzonego wchłaniania

– niestrawności i biegunki (w kale zimnym pojawia się powłoczka stearynowa, a w ciepłym kale – krople tłuszczu; biegunka tłuszczowa)

– spadku masy ciała

W procesach metabolizmu lipidów ogromne ważną funkcję pełni wątroba. Wątroba to centralny narząd utleniania i syntezy, przemian fosfolipidów, cholesterolu, estrów, syntezy ciał ketonowych. W wątrobie powstają lipoproteidy uczestniczące w transporcie lipidów. Przed stłuszczeniem wątroby chronią substancje lipotropowe, do których należą między innymi: inozytol, cholina, betaina, metionina. Niedobór tych składników szybko powoduje marskość i stłuszczenie wątroby oraz brak zdolności przyswajania tłuszczów.

Insulina sprzyja lipogenezie z produktów przemian glukozy i kwasów tłuszczowych, zachodzących w tkance tłuszczowej.

Niewydolność trzustki i wątroby oraz zaburzenia w wydzielaniu żółci powodują zakłócenie trawienia i resorpcji tłuszczów. Odchody ludzi i zwierząt zawierają wtedy kuleczki tłuszczów, kryształy mydeł i wydzielają nieprzyjemny zapach z powodu braku wchłaniania kwasów tłuszczowych. Stolce tłuszczowe są gliniaste i lśniące. U ludzi i zwierząt występują wychudzenie, hipolipemia, hipowitam
inoza A, D, E, K, F, zaburzenia w mineralizacji kości, zmiany zwyrodnieniowe stawów.

W farmacji tłuszcz kokosowy w połączeniu z woskami może stanowić podstawę do wyrobu czopków doodbytniczych i globulek dopochwowych. Jest podstawą do niektórych maści i past. Frakcja kwasów średniołańcuchowych z tłuszczu kokosowego jest cenna dla przemysłu kosmetycznego. Tłuszcz kokosowy służy do uzyskiwania rozmaitych mydeł (detergenty w kosmetyce, np. do szamponów). Monoi jest mieszaniną oleju kokosowego i olejku z kwiatów tiary – dodawana do kosmetyków ochronnych przed wodą morską, natłuszczających i odbijających promieniowanie słoneczne.

11 komentarzy Tłuszcz (olej) kokosowy – kokosfett = Coconut Oil jako składnik leków, pokarm i pasza. Nieco o przemianach tłuszczów.

  • WK

    Ojjj zawiodłem się na Panu tym razem…:) myślałem ,że średniołańcuchowe kwasy tł.(MCT) występujące w oleju kokosowym są jednymi z najlepiej przyswajalnych tłuszczów, które trawią się bez obecności żółci czy lipazy -trzustka,wątroba i pęcherzyk żółciowy nie potrzebują trawić i emulgować MCT oraz są wchłaniane podobnie jak węglowodany i stanowią świetne źródło energii.do tego nie podnoszą LDLu tylko go obniżają podnosząc jednocześnie HDL i poprawiając tym profil lipidowy…

    http://kuchnia.wp.pl/zyj-zdrowo/health/1415/1/1/tluszcze-mct-ktore-odchudzaja.html

    http://www.planetazdrowie.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=230&Itemid=264

    WOJCIECH K.

  • Szanowny Panie

    Zapraszam Pana na wykłady z biochemii i fizjologii, to pozna Pan podtawową wiedzę, która pozwoli Panu na podejmowanie dyskusji. Średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe stanowią kilkanaście procent zawartości w oleju kokosowym lub palmowym. Resztę stanowią rasowe kwasy tłuszczowe (triglicerydy), które podlegają normalnemu trawieniu przy udziale żółci i lipaz. Gratuluje wchłaniania przez Pana organizm tłuszczów bez trawienia i wyzwalania energii z pominięciem znanych wszystkim procesów metabolicznych.
    Zresztą co innego oznaczają średniołańcuchowe i krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe wolne (one rzeczywiście podlegają innym przemianom), a co innego to trójglicerydy tych kwasów. Dużo Pan musi się jeszcze nauczyć i czytać uważniej teksty ze zrozumieniem…

    Henryk Różański

  • Ewa

    Jestem pod wrażeniem Pana artykułów jak i całej strony. Obecnie jest już to dla mnie jedyna strona do której wracam i z której chcę uzyskiwać jakiekolwiek informacje na temat zdrowia, leczenia, produktów leczniczych. Bardzo solidne, rzetelne zbiory informacji. Wszystko napisane jest z sensem oraz podparte olbrzymią wiedzą. Naprawdę, godne podziwu, Pozdrawiam

  • Czy ol.kokosowy w trakcie rafinacji zostaje pozbawiony kwasów nasyconych i czy w zwiazku z tym jest lepiej przyswajalny i „zdrowszy” dla organizmu,co było by zaprzeczeniem twierdzenia rozpowszechnianego w reklamach że olej tłoczony na zimno jest bardziej wartościowy(np.firma Dr Goerg )

  • Ja używam oleju kokosowego w kuchni i w pielęgnacji urody, ale nie łatwo można poznać, który produkt jest dobry. Jeżeli też macie takie wątpliwości czysto praktyczne, to znalazłam fajny art. o tym http://www.goodies.pl/blog/olej-kokosowy-jak-rozpoznac-dobre-kosmetyki-z-olejem-kokosowym/. Polecam przeczytać!

  • Tekla

    Jest Pan moim guru, mam bardzo wrażliwą wątrobę , od początku olej kokosowy mimo reklam i wspaniałych recenzji nie działał na mnie dobrze w większej ilości. Ja od razu po wątrobie wiem. Jest Pan jedyna osoba , która potwierdziła moje przypuszczenia. Żałuję, że nie mogłam w tym roku wziąć udziału w kursie, mam jednak nadzieję, że za rok Pana poznam…. pozdrawiam serdecznie

  • Andrzej

    A tyle sie czyta, że olej kokosowy prawie leczy np Alzheimera. I inne. Że są badania potwierdzające.
    Czy olej rzepakowy lub słonecznikowy (maja trochę średniołańcuchowych kwasów) sa zdrowe w rozsądnych ilościach (czy są zdrowasze od kokosowego?)?

  • Lena

    Rozumiem, że spożywanie tłuszczu kokosowego w nadmiernej ilości może być powodem występowania stolców tłuszczowych jako objawu nieprawidłowego metabolizmu. Czy spożywanie ich w diecie (bezlaktozowej, zawierającej właśnie mleko kokosowe i olej kokosowy, przez okres roku), kiedy towarzyszącym jej (diecie) objawem są właśnie tłuszczowe stolce mogło spowodować trwałe zmiany? W jaki sposób to ustalić?

  • Robert

    Witam
    Chciałbym zadać pytanie do P. Dr Różańskiego.
    Jeśli już to na jakim oleju najlepiej smażyć ( w sensie najzdrowiej) ?
    Jestem zaskoczony tym artykułem bo wszędzie trąbią, że olej kokosowy jest najzdrowszy…
    dziękuję i pozdrawiam

  • Monika

    Dzień dobry, chciałabym zapytać jak ma się używanie oleju kokosowego w przypadku osoby ze zdiagnozowaną chorobą Wilsona ?

  • aniaw

    Artykuł ma już kilka lat. Sporo teraz pisze się o zaletach tłuszczu kokosowego. Laikowi pojąć kto ma rację. Czy dzisiaj napisałby Pan tak samo negatywną opinię czy coś by Pan zmienił.
    Polecono osobie z problemem woreczka żółciowego korzystanie z tego tłuszczu (z umiarem) i mam wątpliwości czy to dobra decyzja.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.