Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Bodziszek – Geranium i iglica – Erodium w praktycznej fitoterapii

Rodzaj bodziszek – Geranium obejmuje ok. 300 gatunków (rodzina bodziszkowate – Geraniaceae). Ziele (rzadziej sam liść lub kwiat) i kłącze z korzeniami bodziszków to surowce lecznicze, zaliczane do środków garbnikowych.
Geranium robertianum L. – bodziszek cuchnący – ziele – Herba jest w Farmakopei Genewskiej – Pharmacopoea Genevensis z 1780 r.
Pharmacopoea Parisiensis (Farmakopea Paryska) z 1758 r. wymienia jako surowce oficjalne: bodziszek cuchnący – Geranium robertianum L. (ziele), bodziszek gołębi – Geranium columbinum L. (liść), bodziszek czerwony (krwisty) – Geranium sanguineum L. (kwiat)
W Farmakopei Paryskiej znalazłem też surowce Geranium cicutae folio, Moschatum oraz Geranium cicutae folio, minus, supinum.
W wielu systemach z rodzaju bodziszek – Geranium wydzielono rodzaj iglica – Erodium. Warto dodać, że pod nazwą Geranium cicutarium L. kryje się obecnie Erodium cicutarium (L.) L’Heritier – iglica pospolita (w
Gatunek Erodium moschatum (L.) L’Heritier stanowił źródło surowca Geranium cicutae folio, Moschatum, kolejne surowce natomiast pochodziły z gatunku o obecnej nazwie Erodium cicutarium (L.) L’Heritier (iglica pospolita) oraz prawdopodobnie z gatunku Erodium ciconium (L.) L’Heritier i Erodium pilosum (Thuillier) Jordan.


Geranium hymalayense; Jungholz, Austria, lipiec 2009 r., odmiana uprawna ” Mamma”.

W Polsce występują następujące gatunki bodziszka:
1.Bodziszek żałobny – Geranium phaeum L.
2. Bodziszek łąkowy – Geranium pratense L.
3. Bodziszek błotny – Geranium palustre L.
4. Bodziszek leśny – Geranium silvaticum L.
5. Bodziszek czerwony – Geranium sanguineum L.
6. Bodziszek syberyjski – Geranium sibiricum L.
7. Bodziszek pirenejski – Geranium pyrenaicum L.
8. Bodziszek czeski – Geranium bohemicum L.
9. Bodziszek drobny – Geranium pusillum L.
10. Bodziszek porozcinany – Geranium dissectum L.
11. Bodziszek gołębi – Geranium columbinum L.
12. Bodziszek okrągłolistny – Geranium rotundifolium L.
13. Bodziszek rozłożysty – Geranium divaricatum Ehrh.
14. Bodziszek kosmaty – Geranium molle L.
15. Bodziszek lśniący – Geranium lucidum L.
16. Bodziszek cuchnący – Geranium robertianum L.
17. Bodziszek korzeniasty – Geranium macrorrhizum L.
Rodzaj iglica obejmuje gatunki:
1. Iglica pospolita – Erodium cicutarium (L.) L’Her.;
2. Iglica piżmowa – Erodium moschatum (L.) L’Her.;
3. Iglica wcinana – Erodium laciniatum (Cavanilles) Willdenow;
4. Iglica malwowata – Erodium malacoides (L.) L’Her.
5. Erodium botrys (Cavanilles) Bertolini

Geranium macrorhizum L. Jungholz, Austria, lipiec 2009 r.
W Szwajcarii dziko występują następujące gatunki:

1. Geranium robertienum L. (Stikender Storchschnabel, Geranium herbe-a-Robert, Geranio di San Roberto, Gerani plima; Ruprechtskraut), z podgatunkiem purpureum (Vill) Nyman (Purpur Storchschnabel);
2. Geranium sibiricum L., o białych kwiatach (czerwone lub różowe żyłki na płatkach);
3. Geranium pyrenaticum Burm.f.;
4. Geranium rotundifolium L.;
5. Geranium lucidum L.;
6. Geranium phaeum L. (Brauner Storchschnabel, Geranium brun, Geranio stellato, Gerani violet), z podgatunkiem lub odmianą lividum (L’Her.)DC.;
7. Geranium palustre L. (Sumpf Storchschnabel, Geranium des marais, Geranio palustre, Gerani da pali);
8. Geranium sanguineum L.;
9. Geranium sylvaticum L. (Wald Storchschnabel, Geranium des bois, Geranio silvano, Gerani da guaud);
10. Geranium pratense L. (Wiesen Storchschnabel, Geranium des pres, Geranio dei prati, Gerani da pra);
11. Geranium dissectum L.
12. Geranium columbinum L. (Tauben Storchschnabel, Geranium colombin, Geranio colombino, Gerani columbin);
13. Geranium rivulare Vill.;
14. Geranium nodosum L.;
15. Geranium molle L.;
16. Geranium divaricatum Ehrh.
17. Geranium pusillum L.
18. Geranium bohemicum L.
4 gatunki iglicy: Erodium ciconium (L.) L’Her., Erodium moschatum (L.) L’Her., Erodium cicutarium (l.) L’Her. (Gemeiner Reiherschnebel; fr. Bec de grue commun; ital. Becco di gru comune, Cicutaria; retorom. Furtgetta cumina) i Erodium pilosum (Thuill.) Jord.

Bodziszek żałoby – Geranium phaeum L.; Krosno, maj 2009 r.
Kwiaty wybranego gatunku zbierać w początkach i w czasie kwitnienia, suszyć w ciemności. Kłącza z korzeniami wykopywać wiosną lub jesienią. Ziele lub same liście ścinać przed i w czasie kwitnienia.

Składniki czynne. W bodziszkach i iglicach występują kwasy fenolowe (galusowy, kawowy, elagowy, ferulowy, chinowy), gorycze (geranina 0,5-12%, zależnie od pory roku i gatunku; glikozyd fenolowy), flawonoidy (kwercetyna, kemferol), garbniki (10-28%, zależnie od pory roku, najwięcej wiosną, w kwietniu), alkaloidy i aminy (kofeina; histamina, cholina). Garbniki zbudowane są z kwasu galusowego i elagowego. przy hydrolizie dają czerwień geraniową (Geraniumrot) i fenolokwasy.

Właściwości lecznicze: hipoglikemiczne (przeciwcukrzycowe), przeciwzapalne i ściągające, hamujące drobne krwawienia, przeciwwysiękowe; ochronne na miąższ wątroby i nerek; antybakteryjne, fungistatyczne, pierwotniakobójcze. Uszczelnia i wzmacnia naczynia krwionośne. Wymiata wolne rodniki i nadtlenki. Stabilizuje strukturę błon komórkowych. Hamuje nieżyt przewodu pokarmowego i gardła. Usuwa zmiany ropne z błon śluzowych i skóry. Zmniejsza wydzielanie łoju i potu przy zastosowaniu zewnętrznym. Pobudza odnowę komórek wątrobowych. Wiąże szkodliwe i zbędne produkty przemiany materii i ułatwia ich usuwanie. In vitro działa przeciwnowotworowo, hamując proliferację komórek tumorowych.

Zastosowanie zewnętrzne: do okładów, płukanek, lewatywy, przemywania: stany zapalne spojówek i białkówki, ropne zapalenie powiek, nadmierne łzawienie oczu, zapalenie naczyniówki; stany zapalne odbytu i narządów płciowych, upławy, świąd odbytu, hemoroidy (sprawdzają się gęste odwary i ekstrakty); rany trudno gojące się, szczególnie te sączące; mokre wypryski; łuszczyca, opryszczka, liszaje, atopowe zapalenie skóry, pokrzywka, łojotok, trądzik różowaty i młodzieńczy, trądzik sterydowy, polekowy, kosmetyczny; łojotokowe zapalenie skóry.

Zastosowanie doustne: cukrzyca, stany zapalne gardła i jamy ustnej, zapalenie przełyku i wpusty żołądka, stan zapalny ściany żołądka i dwunastnicy, zapalenie jelit, polipy jelita grubego, brodawczaki jelita, zapalenie wrzodziejące jelit, choroba wrzodowa; zespół jelita drażliwego, nieżyt przewodu pokarmowego; kandydoza i kryptokokkoza jelit, kolibakterioza; nowotwory. W XVIII i XIX wieku zalecano także przy zapaleniu oskrzeli i płuc, przy chorobach reumatycznych, zaburzeniach miesiączkowania.

Dawki i preparaty:
Wyciąg wodno-alkoholowy: 1 część rozdrobnionego ziela lub kłącza zalać 2 częściami alkoholu 40-70%, odstawić na 7 dni, przefiltrować. Ten sam surowiec ponownie zalać, ale tym razem gorącą wodą (2 części), gotować 10 minut, odstawić na 40 minut, przecedzić. Połączyć oba uzyskane wyciągi, wymieszać. Zażywać 3-4 razy dziennie po 1-2 łyżki. Przy biegunce co 3 godziny po 1 łyżce. Stosować też doprzemywania, płukanek, okładów (do pędzlowania w stanie nierozcieńczonym, do płukania i okładów, częstego przemywania zmian skórnych: 1 łyżka wyciągu na 1/2 szklanki wody ciepłej).

Odwar – Decoctum Geranii: 1-2 łyżki rozdrobnionego surowca (kłącze/korzenie, ziele) zalać 1 szklanką wody; gotować 10 minut; odstawić na 30 minut, przecedzić. Pić 2-4 razy dziennie po 50-100 ml lub więcej w razie potrzeby, np. przy ostrym nieżycie przewodu pokarmowego 100 ml co 3 godziny. Ponadto do okładów na oczy, płukanek, irygacji pochwy, opłukiwania moszny i prącia przy stanach zapalnych i ranach, liszajach, wrzodzeniach, do lewatywy, opłukiwania odbytu, nasiadówek; opłukiwania warg sromowych.

Napar – Infusum Geranii: 1 łyżkę kwiatów, liści lub ziela bodziszka zalać 1 szklanką wrzącej wody; parzyć 20 minut pod przykryciem; przecedzić. Pić po 100-200 ml 2-4 razy dziennie, zależnie od rodzaju choroby i potrzeby. Przy kaszlu i nieżytach przewodu pokarmowego częściej, ale w małych dawkach, np. co 2 h po 50-100 ml. Można podawać nawet małym dzieciom. Napar nadaje się też do użytku zewnętrznego. Napary z kwiatów bogate w antocyjany, proantocyjanidyny, wolne fenolokwasy i flawonoidy są efektywne w leczeniu stanów zapalnych oczu (naczyniówka, powieki, spojówki, rogówka) – doustnie i równocześnie w okładach
Bodziszki są bezpieczne w stosowaniu.

Wyciąg mocny z bodziszka Extractum Geranii fortis: 1 część rozdrobnionego kłącza lub ziela, świeżego lub suchego zalać 2 częściami mieszaniny: glicerol 0,5 części + wódka 40% 0,5 części + woda ciepła i przegotowana 1 cz. Odstawić na 7 dni, przecedzić, surowiec wydusić z ekstraktu. Wyciąg stosować do wyrobu maści (15-25%) na maśle, paście cynkowej, lanolinie, smalcu, eucerynie; do wyrobu globulek i czopków (per vaginum, per rectum), po 0,5 na dawkę (z masłem kakaowym, woskiem pszczelim masłem z masłosza); do wlewów doodbytniczych; do smarowania zmian skórnych. Doustnie po 5-10 ml 2-4 razy dziennie.


Geranium robertianum L. – bodziszek cuchnący, odmiana z kwiatami różowymi; maj 2009 r., Swarzędz-Zalasewo.

1 comment to Bodziszek – Geranium i iglica – Erodium w praktycznej fitoterapii

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  

  

  

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.