Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Masłosz Parka – Butyrospermum parkii (G. Don) Kotschy) = Vitellaria paradoxa Gaertner = Bassia parkii G. Don jako źródło tłuszczu

Masłosz Parka, zwany również drzewem masłowym (ang. Shea Butter tree; niem. Butterbaum = Schibaum; fr. Arbre a beurre) – Bassia parkii G.Don, a raczej Basia Parkii De Condolle (syn. Vitellaria paradoxa Gaertner, Butyrospermum parkii (G. Don) Kotschy) jest drzewem dorastającym do 25 m wys., choć najczęściej ma 10-15 m. Należy do rodziny sączyńcowatych – Sapotaceae. Wytwarza owoce typu jagody, barwy żółtej lub żółtozielonej z dużym, do 2,5 cm dł. nasieniem. Nasiona są zabarwione na brunatno lub czerwono-brązowy kolor. Masłosz występuje naturalnie w Afryce. Jest również uprawiany w Centralnej i Zachodniej Afryce, np. w Sudanie.

Sheabutter = Galambutter uzyskiwany jest z nasion masłosza (wygotowanie z wodą). Tłuszcz masłosza zawiera sporo frakcji niezmydlającej się po dodaniu ługu (tzw. unsaponifiables). Frakcja ta zawiera 65-75% alkoholi terpenowych oraz 3,5-8% fitosteroli. Dzięki temu mydła wyprodukowane z tłuszczu masłosza mniej wysuszają skórę i mają lepsze właściwości nawilżające oraz przeciwzapalne. Spośród fitosteroli, jakże cennych dla naszego zdrowia wymienić można: campesterol, stigmasterol, beta-sitosterol oraz alfa-spinosterol. Do terpenów obecnych w masłoszu należą alfa-amyryna beta-amyryna, lupeol, parkeol. Do bardzo wartościowych składników nasion masłosza, a które również przechodzą do tłuszczu otrzymywanego metodą ekstrakcji wodą, należą: galusan epikatechiny – epicatechin gallate, katechina-catechin, epikatechia – epicatechin, epigalokatechina – epigallocatechin, galusan epigalokatechiny – epigallocatechin gallate, kwas galusowy – gallic acid, gallocatechin, galusan galokatechiny – gallocatechin gallate, kwercetyna – quercetin.

Sheabutter (Schibutter) zbudowany jest głównie z triacyloglicerydów kwasu oleinowego (ok. 50%; wahania 40-50%), stearynowego (38%; wahania 36-50%) i palmitynowego (7%; wahania 4-8%). Tłuszcz masłosza zawiera również (1-3,5%) kwas arachidowy (arachidic acid) – eicosanoic acid, czyli kwas tłuszczowy nasycony, o temp. topn. 75,5 stopni C, 20-węglowy (C20H40O2); w stanie wyodrębnionym krystaliczny, barwy białej, czyli jest ciałem stałym); kwas laurowy = laurynowy = lauric acid /12-węglowy nasycony/ CH3(CH2)10COOH – ok. 1%; kwas lignocerynowy = lignoceric acid – do 1% (nasycony kwas tłuszczowy 24-węglowy, CH3(CH2)22COOH); linolenowy kwas = linolenic acid – do 1% (nienasycony kwas tłuszczowy z 3 wiązaniami podwójnymi, 18-węglowy); kwas bohenowy = bohenic acid CH3(CH2)20COOH – kwas nasycony 22-węglowy– do 1%.

Kwas oleinowy – oleic acid, 9-octadecanoic acid jest kwasem nienasyconym 18-węglowym, o jednym wiązaniu podwójnym; temp. topnienia 13,3-16,2 stopni C, zależnie od odmiany; w temp. pokojowej jest gęstą cieczą; łatwo ulega utlenieniu.

Kwas stearynowy – stearic acid, octadecanoic acid, CH3(CH2)16-COOH jest kwasem tłuszczowym 18-węglowym, nasyconym, o temp. topn. 69 stopni C; w temp. pokojowej jest zestalony, w handlu dostępny w formie płatków lub proszku.

Kwas palmitynowy – palmitic acid, hexadecanoic acid, CH3(CH2)14-COOH jest kwasem nasyconym 16-węglowym o temp. topn. 63 stopni C; w czystej postaci tworzy kryształy.

Temperatura topnienia tłuszczu masłosza waha się w granicach 30-42 stopni C, zależnie od udziału poszczególnych kwasów w składzie. Im więcej kwasów nasyconych tym wyższa temperatura topnienia. Gęstość przy 15 stopniach C 0,953-0,955, przy 100 stopniach 0,859; przy temp. 40 stopni 0,900-0,930 g/cm3. Liczba zmydlania 192 (160-200). Liczba jodowa 63-70.

W Shebutter występuje również niewielka ilość kwasu linolowego 4-8% (linoleic acid) i ok. 1% mirystynowego (myristic acid). Wolnych kwasów tłuszczowych jest 3-5%. Zatrzymuje promienie UV, dlatego jest stosowany do wyrobu kosmetyków ochronnych (np. przy opalaniu się). Dobrze nawilża skórę i poprawia jej elastyczność oraz sprężystość. Korzystnie wpływa na cerę suchą, zniszczoną, narażoną na szkodliwe czynniki środowiskowe.

Surowy tłuszcz masłosza jest bogaty w katechiny, kwas galusowy i kwas cynamonowy, które mają właściwości antybakteryjne, fungistatyczne, przeciwzapalne i ochronne na skórę przed promieniami UV. Kwas cynamonowy i kwas galusowy oraz ich estry i glikozydy podawane doustnie hamują stany zapalne, wymiatają wolne rodniki i nadtlenki, hamują rozwój drobnoustrojów, zmniejszają dolegliwości bólowe, pobudzają wydzielanie żółci i soku jelitowego. In vitro hamują podziały komórek rakowych. W postaci soli były dawniej podawane pozajelitowo w infekcjach i zapaleniu płuc, nerek oraz przy posocznicy (sepsis). Kwas cynamonowy i galusowy jest składnikiem wielu leków, które opracowałem.

Masłosz barwy białej jest oczyszczony i najczęściej otrzymywany metodą ekstrakcji rozpuszczalnikami (heksanem). Masłosz żółty i brązowy zwiera dodatkowe cenne składniki fenolowe i jest uzyskiwany z nasion metodą tradycyjną przy pomocy gorącej wody (podczas gotowania rozdrobnionych nasion tłuszcz wypływa w formie kożucha, który jest zbierany).

Tłuszcz masłosza jest jadalny. Stanowi źródło kwasów tłuszczowych nienasyconych i nasyconych, związków fenolowych i fitosteroli. Pomimo, że zawiera sporo nasyconych kwasów tłuszczowych to i tak obniża poziom cholesterolu w osoczu krwi i hamuje procesy powstawania zakrzepów. Korzystnie wpływa na skórę z wypryskami i atopowym zapaleniem skóry. Tłumi reakcje autoagresji w skórze w przebiegu tocznia i łuszczycy (spożywanie i do pielęgnowania skóry).

Wysoka zawartość kwasu oleinowego i związków fenolowych w Shebutter zwiększa wydzielanie żółci, co poprawia strawność całego tłuszczu. W dawnej medycynie podawano nawet oleiniany, np. natrium oleinicum doustnie w dawce 3-8 g dziennie (pod nazwami Cholelysin, Eunatrol, Eubilein) jako środek żółciopędny.

Sheabutter znalazł zastosowanie nie tylko do wyroby leków i kosmetyków, ale również w żywieniu ludzi i zwierząt. Na rynku dostępne są: surowy i rafinowany tłuszcz masłosza, frakcje sheabutter twarde i płynne. Frakcje płynne sheabutter zawierają przede wszystkim kwas oleinowy i jego glicerydy. Frakcje bardzo twarde zbudowane są z kwasów tłuszczowych nasyconych (stearynowy, palmitynowy, mirystynowy). Te twarde frakcje mogą być użyte do produkcji szminek, sztyftów, czopków, do otoczkowania granulek i tabletek. Frakcja płynna znalazła zastosowanie do sporządzania emulsji i ciekłych rozpuszczalników tłuszczowych oraz jako składnik pasz dla zwierząt.

Wysoka zawartość kwasu cynamonowego, kwasu galusowego i estrów cynamonowych oraz katechin w naturalny sposób zabezpiecza sheabutter przed jełczeniem. Sheabutter ma bardzo niską zawartość witaminy E (tokoferoli) na poziomie 0,0001%, która nie zapewnia stabilizacji tłuszczu. Frakcja ciekła shebutter uzyskana przemysłowo wymaga dodatku konserwantów, ponieważ kwas oleinowy jest bardzo wrażliwy na działanie tlenu i światła.

Wartość energetyczna Sheabutter: 9000 kcal/kg.

4 komentarze Masłosz Parka – Butyrospermum parkii (G. Don) Kotschy) = Vitellaria paradoxa Gaertner = Bassia parkii G. Don jako źródło tłuszczu

  • Ciekawy artykuł, tłumaczony zapewne z angielskiego !? Masłosz jest bardziej znany u nas jako masło shea lub karite.
    Uwielbiam masło shea, jest bardzo funkcjonalne, ma taki przyciągająco-odpychający zapach i niesamowitą wręcz skuteczność w leczeniu problemów skórnych takich jak zaczerwienienia, nadmierne przesuszenie czy nawet grzybowe problemy.

  • Witam

    Owszem, są źródła anglojęzyczyne, ale też Pana zdziwię, że sporo informacji z materiałów niemieckojęzycznych z lat 20 i 30. Napisałem ten artykuł pod wpływem mojego Kolegi Mariusza, który rozprowadza ten tłuszcz dla zwierząt gospodarskich. Jest to pokarm i naturalny kosmetyk. Szkoda tylko, że producenci kosmetyków dolewają do niego jak zwykle glikole, parabeny i inne świństwa, psując jego skład i właściwości.
    Pozdrawiam

  • A to faktycznie, można się zdziwić. Cóż żyjąć w XXI wieku człowiek czasem nie ogląda się zbytnio wstecz, a to błąd. Muszę sprawdzić smak shea. Osobiście używam tylko czystego, nierafinowanego masełka i to jest to! Wytwarzanego właśnie wg. tradycyjnej receptury, przynajmniej wg. dostępnych mi informacji.
    A fakt, te masła np. the body shop to po prostu male potworki chemiczne, nie mówiąc już o wartościach. Ale cóż, jak kiedyś usłyszałem od przedstawiciela Vichy – liczy się komfort aplikacji 🙂 i prestiż marki.

  • Jan

    Chciałbym się tylko wtrącić z drobną uwagą do wypowiedzi dyskutanta ‚Magiczny Ogród’, który określił tę monografię mianem „tłumaczenia”. O ile mi wiadomo, Doktor nie zajmuje się tłumaczeniami, tylko zamieszcza artykuły własnego autorstwa (oczywiście posługując się mnóstwem źródeł, ale to nie zmienia postaci rzeczy).

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.