Archiwa

Radix Jalapae (Tuber Jalapae) – korzeń jalapy (wilec przeczyszczający) jako drasticum.

W Farmakopei Polskiej I (Pharmacopoeia Regni Poloniae) z 1817 r. znajdziemy Radix Jalapae (korzeń ialapy), z Convolvulus jalappa. Surowiec pochodzi z wilca przeczyszczającego – Exogonium purga Bentham = Ipomoea purga Hayne, z rodziny Convolvulaceae. Występuje w Ameryce Środkowej. Uprawiany jest w Indiach, na Jamajce i Cejlonie. Do celów leczniczych nadają się korzenie 3-letnie i starsze. Korzenie są suszone w podwyższonej temperaturze (dawniej nad ogniem, w piecach). Farmakopea Polska II wymagała, aby surowiec zawierał przynajmniej 10% glikożywicy.

Radix Jalapae (ang. Jalap Root, niem./szwajc. Purgirwurzel, Schwarzer Rhabarber, Jalapenknollen, Jalapenwurzel) zawiera glikozydy żywicowe (konwolwulina, jalapina) – do 22%, ponadto kwas tyglinowy, metyloetylooctowy, mrówkowy, masłowy, linolowy, walerianowy, stearynowy i palmitynowy; kwas ramnokonwolwulinowy (zbudowany z 4 cząsteczek glukozyd, 2 cząsteczek ramnozy i 1 cząsteczki kwasu dwuhydroksypalmitynowego); sterole (jako glikozydy i w formie wolnej, głównie ipurganol); skrobia (do 20%); alkohol cetylowy. Popiół 3-6%.

W starych lekospisach Radix Jalapae zapisywany był pod nazwą Radix Rhabarbari nigri (korzeń czarnego rabarbaru).

Żywica zawiera ok. 90% konwolwuliny i ok. 9% jalapiny. Rozpuszcza się w spirytusie i roztworach ługów.

Korzeń jalapy (kłęby wilca przeczyszczającego) działa silnie przeczyszczająco (drasticum), pobudzając równocześnie perystaltykę jelit. W niskich dawkach pobudza ruchy robaczkowe jelita cienkiego, a w wysokich – jelita cienkiego i grubego. Wypróżnienie jest poprzedzone odczuwaniem skurczów i przelewania. Z tego względu, że wywołuje bolesne przeczyszczenie, drastyczne, nie był lubianym lekiem przez pacjentów. Nie nadaje się do długotrwałego stosowania, bowiem wywołuje przyzwyczajenie.

Sproszkowany korzeń jalapy – Pulvis Radicis Jalapae podawany był w dawce jednorazowej 500-1000 mg; dobowej 1-2 g. W użyciu była też żywica jalapy – Resina Jalapae, w dawce 100 mg jednorazowo, do 300 mg dobowo.

Przetworów jalapy nie wolno podawać przy stanach zapalnych przewodu pokarmowego i w okresie ciąży.

Radix Jalapae znajdziemy w Farmakopei Szwajcarskiej III  (Pharm. Helv. III) z 1893 r. pod nazwą Tuber Jalapae (Jalapenknolle, Racine de jalap, Tubero di gialappa) z Ipomoea purga Hayne. Maksymalna dawka jednorazowa 1 g; maksymalna dawka dobowa 5 g. Pharmacopoea Helvetica IV z 1907 r. przy surowcu wymienia nazwę botaniczną gatunku Ipomoea purga Hayne, wraz z nazwą synonimową Exogonium Purga (Wenderoth) Bentham. Także Pharm. Helv. V i Pharm. Gallica VI uwzględniają ten surowiec.

Z korzenia wilca przygotowywano wyciąg – Extractum Jalapae (płynny i suchy, nalewka – Tinctura Jalapae na spirytusie, najczęściej 70%, proporcje surowca do alkoholu 1:5), żywicę – Resina Jalapae (Jalapenharz, Jalap Resin, Resin of Jalap Root). Ze sproszkowanego korzenia lub suchego ekstraktu uzyskiwano pigułki. Z żywicy wyodrębniano czystą jalapinę (Jalapin), nalewkę jalapową żywiczną – Tinctura Jalapae Resinae (1:10, na etanolu przynajmniej 70%).

Wreszcie mydło jalapowe – Sapo Jalapinus (Soap od Jalap, Jalapenseife, Savon de jalap) z żywicy. Mydło jalapowe zawierało najczęściej 4 cz. żywicy jalapowej, 4 części mydła lekarskiego, spirytus 70% 8 części. Doustnie podawano takie mydło w dawce 100-300 mg, w postaci pigułek. Mydło to łączono czasem z rzewieniem (Rheum) i aloesem (Aloe).

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>