Archiwa

Ziele śledziennicy – Herba Chrysosplenii w praktycznej fitoterapii

Ostatnio na forum zielarskim spostrzegłem wpis Arte, że nie opisałem na stronie śledziennicy. Jakże byłem zdziwiony tym faktem, szczególnie, że używam śledziennicę w leczeniu nowotworów, chorób układu limfatycznego, skórnego i w kuracjach odtruwająco-wzmacniających. Od wielu lat, co roku zbieram ziele śledziennicy i przetwarzam w rozmaity sposób. Śledziennicę dostarczają mi również droga ciocia Ela z wujkiem Krzysiem, których pozdrawiam 🙂

sledzienica (5) [800x600]
Śledziennica zebrana do koszyka; kwiecień 2009 r., Brzezówka k. Tarnowca.

W latach 90. stwierdziłem, że wyciągi ze świeżej śledziennicy hamują rozwój komórek tumorowych in vitro. W latach późniejszych odnalazłem publikacje zagraniczne, które te dane potwierdziły.

Śledziennica skrętolistna (szwajc. Wechselblättriges Milzkraut; Dorine a feuilles alternes; ital. Erba milza comune; retorom. Erva d’aur)Chrysosplenium alternifolium L. z rodziny skalnicowatych – Saxifragaceae jest rośliną wieloletnią, preferującą cieniste lasy liściaste, mokradła, wilgotne zarośla. Spotkać ją można w olsach, łęgach nadrzecznych, miejscami występuje masowo. Roślina jest żółtozielona, dlatego rzuca się w oczy w okresie wiosennym. Możliwe jest uprawianie śledziennicy w ogrodzie, w miejscu podmokłym i zacienionym. Kwitnie od marca do maja. Wytwarza kłącza pełzające, z rozłogami.  Liście przyziemne nerkowate, okrągłonerkowate, brzegiem karbowano-wrębne, długoogonkowe. Liście wyżej położone, łodygowe również okrągławonerkowate, z wąskimi wcięciami. Liście przykwiatowe żółtawe. Kwiaty żółte; kielich 4działkowy, żółty; pręcików 8. Owocem jest torebka 1-komorowa. Dorasta do 15 cm wys., przeciętnie 10 cm wys. Kwiaty zapylane przez ślimaki i małe chrząszcze.

W centralnej części Szwajcarii występuje śledziennica naprzeciwlistnaChrysosplenium oppositifolium L. (szwajc. Gegenblättriges Milzkraut; fr. Dorine a feuilles opposees; ital. Erba milza con foglie opposte), o liściach sercowatych. Posiada podobne właściwości lecznicze.

Składniki aktywne: fitosterole, kwas kawowy, kwercetyna, chryzosplenol B (3,3″,6,7-tetramethoxy- 4″,5-dihydroxyflavone), C, D i E, penduletyna (3,6,7-trimethoxy-4″,5-dihydroxy flavone), olejek eteryczny, kwas elagowy, glikozydy fenolowe arbutynowe. Glikozydy flawonoidowe śledziennicy noszą nazwę chryzosplenozydów.

Surowcem leczniczym jest kwitnące ziele, czasem wyjmowane z ziemi wraz z kłączem – Herba Chrysosplenii cum radicibus, szybko opłukiwane i suszone w cieniu lub ogrzanym piekarniku do 50 stopni C. Cenne jest także świeże ziele z którego sporządzany jest sok, macerat, intrakt i nalewka. Świeże ziele śledziennicy roztarte z olejem lnianym i masłem daje papkę cenną w leczeniu suchych wyprysków, atopowego zapalenia skóry, łuszczycy, oparzeń, owrzodzeń, odleżyn i paprzących się ran.

Działanie: moczopędne, żółciopędne, przeciwzapalne, odtruwające, odżywcze, przeciwwysiękowe, przeciwnowotworowe, cytotoksyczne, antywirusowe, estrogenne. Chrysosplenozydy mają właściwości antywirusowe i antytumorowe (przeciwrakowe). Wyciągi ze śledziennicy aktywują układ odpornościowy, szczególnie limfocyty.

Wyciąg z ziela śledziennicy na winie czerwonym wytrawnym hamuje obrzęk i stan zapalny jajników, jąder, macicy i jajowodów. Zmniejsza stan zapalny i obrzęk prostaty. Sproszkowane ziele i ekstrakt suchy, sok, macerat ze śledziennicy hamują łysienie przez wpływ antyandrogenny. Działanie estrogenne i odtruwające pomaga w leczeniu trądzików. Wodne wyciągi z ziela wzmagają diurezę, przyczyniają się do rozkurczu dróg moczowych i odkażają układ moczowo-płciowy. Napar z ziela zmniejsza obrzęk i ból śledziony oraz wątroby, normalizuje trawienie. Wyciąg alkoholowy i mocny napar z ziela śledziennicy powoduje zmniejszenie obrzęku węzłów chłonnych i szybsze oczyszczenie układu limfatycznego z zalegających antygenów.

Wskazania: choroby śledziony, stany zapalne wątroby; choroba nowotworowa; infekcje wirusowe; zakażenia układu moczowego, stany zapalne narządów płciowych; przerost gruczołu krokowego;schorzenia skórne na tle zaburzeń hormonalnych i metabolicznych; kuracje odtruwające i odżywcze za pomocą ziół; niedokrwistość; obrzęki limfatyczne i węzłów chłonnych; kamica żółciowa i moczowa; plamice naczyniowe. Zewnętrznie: trudno gojące się rany i wypryski. Maseczka z ziela korzystnie działa przy łuszczycy i trądziku różowatym (papka roślinna z olejem lnianym lub tranem). Świeże ziele śledziennicy utarte z glinką w formie papki na skórę łojotokową, z rozszerzonymi naczyniami krwionośnymi i porami, z uporczywymi wypryskami i liszajami.

Napar z ziela śledziennicy – Infusum Chrysosplenii: 1-2 łyżki suchego rozdrobnionego ziela lub 4 łyżki świeżego zmielonego ziela zalać 1 szklanką wrzącej wody. Po 30 minutach przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1 szklance, przez 1 miesiąc. Powtarzać co kwartał. Przy stanach zapalanych układu moczowego co 6 godzin 1 szklanka naparu przez 1 tydzień.

Nalewka ze śledziennicy – Tinctura Chrysosplenii: 1 część suchego lub świeżego rozdrobnionego ziela zalać 5 częściami alkoholu 40-60% lub wina wytrawnego czerwonego. Odstawić na 2 tygodnie, przecedzić. Nalewkę na wódce zażywać 2 razy dziennie po 5-10 ml. Nalewkę na winie: po małym kieliszku 1 raz dziennie. Kuracja nalewkami trwa 1 miesiąc, powtarzać co kwartał.

Macerat śledziennicowy – Maceratio Chrysosplenii: 1 szklankę zmielonego świeżego ziela zalać 1 szklanką wody zdrojowej lub przegotowanej. Odstawić na 6-8 godzin, przecedzić. Na każdą szklankę uzyskanego maceratu dać 1 szklankę wódki lub rumu, wymieszać, zakręcić w butelkach z ciemnego szkła lub przechowywać w ciemnym miejscu. Zażywać podobnie jak nalewkę.

Mazidełko: świeże ziele śledziennicy zmielić na papkę. Na każdą łyżkę takiej papki dać 1 łyżeczkę tranu i 1 łyżeczkę oleju lnianego, ucierać. Dodać parę kropel olejku cedrowego lub herbacianego i 1/2 łyżeczki nalewki nagietkowej. Przechowywać w lodówce. Stosować do okładów na trudno gojące się rany i owrzodzenia, wypryski. Bardzo dobrze sprawdza się również balsam Szostakowskiego wymieszany z papką z ziela śledziennicy w proporcji 1 część śledziennicy na 2 części balsamu Szostakowskiego. Stosować na owrzodzenia żylakowate, oparzenia i rany. Do takiego Balsamu dla wzmocnienia działania gojącego i poprawy właściwości rozsmarowania można dodać nieco oleju z rokitnika, oleju lnianego lub tranu czystego.

chrysosplenium_alternifolium [800x600] chrysosplenium_alternifoliumL [800x600]
Śledziennica skrętolistna – Chrysosplenium alternifolium Linne, Brzezówka k. Tarnowca; kwiecień 2009 r.

18 komentarzy Ziele śledziennicy – Herba Chrysosplenii w praktycznej fitoterapii

  • arte

    Bardzo serdecznie dziękuję za tyle informacji o śledziennicy. Wynika z nich , że jest to bardzo cenna zielarsko roślina , chociaż jakby mało popularna. Zaczęłam zastanawiać się nad praktycznym wykorzystywaniem śledziennicy w leczeniu białaczki , biorąc pod uwagę skład substancji czynnych w niej występujących.Warto więc zaopatrzyć się w to cenne zioło , zwłaszcza teraz kiedy pojawia się ono w całej swojej okazałości.Zauważyłam , że bardzo ładnie i łatwo się suszy. Nie zbierałam śledziennicy do tej pory, od teraz to się zmieni. Moja domowa apteczka wzbogaci się od razu w cenne preparaty ze śledziennicy.Jeszcze raz dziękuję za szybką odpowiedz i piękny zarazem opis zioła.
    pozdrawiam ,arte

  • […] przeciwzapalne, odtruwające, pobudzające układ odpornościowy i wiele, wiele innych ( http://rozanski.li/?p=1683 […]

  • Jolanta

    Pieknie dziękuję Panie Doktorze za cenne wskazówki dotyczące śledziennicy, która od tego roku zagości w moim domu. Spotkałam się ze śledziennicą w miejscach opisanych przez Pana i cieszę się jak małe dziecko, że przygotuję nalewkę i macerat z tak cennego zioła. Jestem bardzo wdzięczna za każdy opis ziół i dużo pracy, dzięki której możemy doskonalić i pogłębiać naszą wiedzę. Pozdrawiam serdecznie.

  • gumppek

    Niestety jak śledziennica kwitła w piątek i sobotę. A ja w tym czasie szkoliłem się :). I pytanie doktorze czy śledzienica pod koniec kwitnienia lub tuż po nim jest prawie pełnowartościowym produktem ? A tak na marginesie to trzy łuskiewniki już mnie wczoraj znalazły. 🙂 Były tuż przy ścieżce jaka jest w dzierzkowickich wąwozach w środku lasu. O nich nawet leśniczy nie wie 🙂 Dziś pewnie znajdę mnie następne. I kolejne pytania na czasie bo za 2 dni dni będę działał z nalewką z łuskiewnika: czy do posypywania łuskiewnika można posłużyć się zamiast kwasu askorbinowego cytrynowym lub cytrynianem sodu lub potasu ? Kwitnie już lilak i czeremcha. Ziarnopłon w pełni rozkwitu choć jest dużo roślin przed kwitnieniem. Kwitnie mniszek i kurdybanek zaczyna gajowiec zółty oraz dąbrówka rozłogowa. Kokorycz kończy kwitnienie. Masakra wszystko kwitnie na raz. Jeszcze godzina obeschnie rosa i można ruszać na zbiory.

  • Witam
    W tym roku rośliny przedwiosnia nałożyły się na okres kwitnienia roślinek majowych. Widzę zamieszanie u kochanych roślin z okresem kwitnienia.
    Śledziennica jak jest zielona i nie obumiera jest dobra, ale jak zaczyna zamierać to odradzam.
    Do łuskiewnika proponuję kwas cytrynowy, bursztynowy, winowy, jabłkowy, a nie ich sole. Oczywiście najlepszy jest bursztynowy i askorbinowy.

    Pozdrawiam

    H. Rozanski

  • gumppek

    Nie śledziennica jest jeszcze zielona. Ufff kamień mi spadł doktorze z serca bo co ja bym powiedział chorym którym ją obiecałem. Dziś uzbierałem ślicznego kurdybanka /pachnie że czuć na odległość/. Co do zamieszania to rzeczywiście jest straszne. Nie bardzo wiadomo co zbierać najpierw. Np brzoza ma już liście i nie ma soku. A ja w tamtym roku sok zbierałem do połowy maja. Np osika nie miała fazy pęcznienia pączków. Ten etap po prostu nie wystąpił. Teraz tam gdzie ostatnio zbieram zioła mniszek jest w doskonałej fazie do zbioru kwiatów. To jest dużo kwiatów które rozwinęły się wczoraj. Pojawiły się liście roślin baldaszkowatych, co pozwoli ukopać korzeni. I jeszcze pytanie. Otóż znalazłem w internecie informację, że dużo felandrenu jest w wyciągu z liści kopru ogrodowego ? Nie wiem o jaki tu może chodzić wyciąg, a może tu chodzi o olejek eteryczny. Kołodowski i inni w Roślinach olejkowy i olejkach naturalnych pisze, że zawartość felandrenu świadczy o dojrzałości owoców ale nie pisze w czym rzecz. Z tego co doktor powiedział to z polskich roślina jako dobre jego źródło pozostaje trybula ale też nie wiem czy leśna czy ogrodowa bo szczawół raczej nie wchodzi w grę. Smordzieniec można kupić bo to przyprawa ale z jakością może być wobec tego różnie. Kropidlak ale nie wiem który ?? i to też nie jest chyba za bezpieczna opcja. A może doktorze jeszcze jakaś roślina ma w sobie przyzwoitą zawartość felandrenu. Jest on w olejkach eterycznych np kolendrowym, kopru ogrodowego, anyżu gwiazdkowego, imbiru ale w niewielkich ilościach.

  • Basia

    Cytat Admina:
    „Do łuskiewnika proponuję kwas cytrynowy, bursztynowy, winowy, jabłkowy, a nie ich sole. Oczywiście najlepszy jest bursztynowy i askorbinowy.”

    Ja ślicznie poproszę o czytelną dla zupełnie zielonej osoby instrukcję obsługi łuskiewnika. Mam w misce w lodówce wymyte kłącza i kolka kwiatków – chyba około kilograma, może trochę mniej i niestety, nigdzie nie mogę znaleźć informacji, co dalej?
    Jak przechowywać świeżo wykopane korzenie? Czy można je suszyć? I co z nimi można dalej zrobić? Kwas askorbinowy to witamina C, do nabycia na Allegro bez problemów. O co chodzi z tym prosypywaniem łuskiewnika?

    Z góry dziękuję i pozdrawiam 🙂
    Basia

  • Witam serdecznie

    Z wybranych kwasów sporządzamy roztwór 1-2% i łuskiewnik macerujemy w takim roztworze przez 6-8 h po uprzedmim zmiksowaniu. Macerat mrozimy w workach do lodu, bowiem jest trwały tylko 3 dni w lodówce w stanie ciekłym. Spożywamy 1-2 kulki mrożonki łuskiewnikowej 2 razy dziennie. Surowiec zalewamy wodą mineralną tak aby przykrywała 1 cm ponad.
    Możliwe jest również ekstrahowanie alkoholem 40-50% świeżych kłaczy/kwiatów z dodatkiem 0,5% kwasu askorbinowego/bursztynowego lub cytrynowego. Proporcje 1:5, maceracja w alkoholu 1 miesiąc. Zażywamy po 5 ml. Niebawem będzie wpis o forsycji i łuskiewniku.

    Pozdrawiam

    Henryk Rozanski

  • gumppek

    No i prawie rok minął 🙂 a wpisów nie ma. Rozumiem bo sam mam problemy z czasem. Właśnie skończyłem odpowiedzi na maile i pozostaje mi tylko wyjazd na gałązki leszczyny i korę z a potem dodaję 0,5 kwasu burszynowego. Z tego co widzę barwa mocno się pogłębia.klonu /gałęzie już czekają 10 dni :)/
    A łuskiewnik brzozowy czeka na noc 🙂 i stąd pytanie czy maceratu nie da się zakonserwować np 2-3% sorbinianem potasu ?
    Ja maceruję zioła jeszcze inaczej. Nie wiem czy to zda egzamin. Najpierw przez 12 godzin w płynie Ringera
    Jutro wyjazd na łuskiwnik grabowy a pojutrze klonowy. Innych u mnie nie ma. Kolega z kursu ma topolowy.

  • gumppek

    No i coś się pokićkało
    No i prawie rok minął 🙂 a wpisów nie ma. Rozumiem bo sam mam problemy z czasem. Właśnie skończyłem odpowiedzi na maile i pozostaje mi tylko wyjazd na gałązki leszczyny i korę z klonu /gałęzie już czekają 10 dni :)/
    A łuskiewnik brzozowy czeka na noc 🙂 i stąd pytanie czy maceratu nie da się zakonserwować np 2-3% sorbinianem potasu ?
    Ja maceruję zioła jeszcze inaczej. Nie wiem czy to zda egzamin. Najpierw przez 12 godzin w płynie Ringera, a potem dodaję 0,5 kwasu burszynowego. Z tego co widzę barwa mocno się pogłębia. Tak zrobiłem właśnie śledziennicę.
    Jutro wyjazd na łuskiwnik grabowy a pojutrze klonowy. Innych u mnie nie ma. Kolega z kursu ma topolowy.

  • Karbieniec

    Witam Pana,
    Wiem,że ma pan dużą wiedzę z ziołolecznictwa, często czytam wpisy . Mam pytanie czy wie Pan gdzie można kupić nalewkę KARBIENIEC .Chodzi mi o „naprawę” tarczycy.
    Z poważaniem
    Katarzyna

  • gumppek

    gumppek powinien mieć nalewkę z karbieńca 🙂

  • joanna

    chętnie kupiłabym od kogoś ziele śledziennicy, czy ktoś to ma i byłby chętny odsprzedać ?

  • […] 2-3 łyżki rozdrobnionego świeżego lub suszonego ziela skrop alkoholem, odstaw pod przykryciem na 20 minut, po czym zalej 250 ml wrzątku, przykryj, odczekaj 20 minut, wypij. Więcej o zastosowaniu klik. […]

  • […] Kilka kroków dalej napotkamy Śledziennicę skrętolistną – jej nazwa nie wzięła się jednak od śledzi, a od tego, że kiedyś leczono nią choroby śledziony. Dr Różański, do którego znów odeślę dociekliwych – wskazuje na szersze jej zastosowanie, między innymi przy stanach zapalnych wątroby, infekcjach, chorobach i stanach zapalnych układu moczowego i rozro…. […]

  • ekolożka

    Uwaga!
    Do wszystkich Państwa zielarzy. Śledziennica od 2016 roku jest na liście roślin bliskich zagrożenia wyginięciem. Kategoria NT.
    Proszę o wyrozumiałość i nie zbieranie. Można wysiać u siebie i nie eksploatować w naturze.
    Dziękuję.

  • Basia

    To chodzi o śledziennicę naprzeciwlistną, która u nas jest rzeczywiście rzadka: u nas rośnie tylko na Dolnym Śląsku i Pomorzu Zachodnim.

    Drugi gatunek śledziennica skrętolistna jest dość pospolity na podmokłych zacienionych miejscach.

  • Artur

    Czy to ziele jest w stanie wyleczyć wodniaka jądra?-W internecie pisze że tylko zabieg pod znieczuleniem

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>