Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Peucedanum – gorysz w praktycznej fitoterapii

Rodzaj gorysz Peucedanum (rodzina baldaszkowate Umbelliferae = Apiaceae) reprezentowany jest w Polsce przez 5 gatunków: gorysz miarz – Peucedanum ostruthium (.) Koch, gorysz alzacki – Peucedanum alsaticum Linne, gorysz błotny – Peucedanum palustre (L.) Moench, gorysz pagórkowy – Peucedanum oreoselinum (L.) Moench i gorysz siny – Peucedanum cervaria (L.) Lapeyer.

W Szwajcarii występują następujące gatunki:

1. Peucedanum verticillare (L.) Mert. et W.D.J. Koch (= Peucedanum altissimum Thellung, Angelica altissima Grande, Angelica verticillaris Bertolini); Riesen-Haarstrang, fr. Peucedan verticille; ital. Imperatoria verticillata; retorom. Rena giganta.
2. Peucedanum oreoselinum (L.) Moench, Berg-Haerstrang; fr. Peucedan des montagnes; ital. Imperatoria apio montano; retorom. Rena da muntogna.
3. Peucedanum cervaria (L.) Lapeyer, Hirschwurz; fr. Peucedan cervaire; ital. Imperatoria cervaria; retorom. Rena-tschierv.
4. Peucedanum ostruthium (L.) W.D.J. Koch, Meisterwurz, fr. Imperatoire, ital. Imperatoria vera; retorom. Rena imperiala.
5. Peucedanum palustre (L.) Moench, Sumpf-Haarstrang, fr. Peucedan des marais, ital. Imperatoria delle paludi.
6. Peucedanum austriacum (Jacquin) W.D.J. Koch, Österreicher Haarstrang; fr. Peucedan d’Autriche; ital. Imperatoria austriaca; w kantonie Graubünden i Ticino również podgatunek P. austriacum ssp. rablense (Wulfen) Celak.
7. Peucedanum venetum (Sprengel) W.D.J. Koch, Venezianischer Haarstrang, fr. Peucedan de Venetie; ital. Imperatoria veneta.
8. Peucedanum carvifolia Villars, Kümmelblättriger Haarstrang; fr. Peucedan a feuilles de cumin, ital. Imperatoria carvifoglia; gorysz kminkolistny

Gorysz miarzPeucedanum ostruthium Koch = Imperatoria ostruthium Linne był niegdyś ważną rośliną leczniczą, skoro opisano go w słynnym Hagers Handbuch der Pharmazeutischen Praxis w 1938 r. Gatunek ten dostarczał kłącze – Rhizoma Imperatoriae – Meisterwurzel, ang. Master Wort Root, fr. Rhizome d’imperatoire, które w dawnych lekospisach występował też pod nazwą Radix Astrantiae, Radix Ostruthii, Radix Imperatoriae albae, Radix magistralis, Astrangwurzel, Osterikwurzel, Strangwurzel i Kaiserwurzel.
Kłącze gorysza miarza zawiera do 0,8% olejku eterycznego i ciężarze właściwym 0,877, bogatego w terpeny C10H16 (95%), d-limonen, alfa-pinen i d-felandren. W kłączu gorysza miarza obecne są kumaryny, seskwiterpeny, wolny kwas palmitynowy, ester izomasłowy, izowalerianowy, mrówkowy i octowy, goryczki, w tym kumarynowe: oksypeucedanina 1,3%, ostrutyna (ostruthin= imperatoryna) 0,5%, ostruthol 0,3%, osthol 0,1% i umbeliferon. Imperatoryna C16H14O4 (peucedanina) jest furokumaryną (8-isopentenyloxypsoralen) i działaniu zwiększającym wrażliwość skóry na promienie słoneczne, co może być wykorzystane w leczeniu łuszczycy i trądzików. Posiada działanie przeciwrakowe (antytumorowe) i żółciopędne. Współczesne badania potwierdziły działanie przeciwdrgawkowe imperatoryny i ostolu. Gorysz błotny posiada podobne składniki czynne, lecz w innych stosunkach ilościowych.

imperatorinum
Imperatoryna

Dr Fr. Oesterlen (1861 r.) wymienił korzeń gorysza  – Radix Peucedani (P. palustris) w leczeniu padaczki (epilepsji), a P. ostruthium w terapii delirium tremens.

Gorysz błotny i gorysz miarz wykazują wpływ wykrztuśny, napotny, uspokajający, rozkurczowy, żółciopędny, regulujący wypróżnienia i trawienie. W Szwajcarii 1 łyżeczkę rozdrobnionego kłącza parzy się w 1 filiżance wrzątku i pije 2-3 razy dziennie przy braku apetytu, zaburzeniach trawiennych, nieżycie żołądka i jelit oraz przy kaszlu. W użyciu jest także nalewka na korzeniu 1:5 (alkohol 40-60%) – po pół łyżeczki 1-3 razy dziennie.

Gorysz błotny i gorysz miarza można stosować w terapii padaczki, nerwic i stanów zdenerwowania objawiających się drżeniem, zaburzeń nerwowych w przebiegu okresu po- i przekwitania, zaburzeń w wydzielaniu i przepływie żółci, stanów stresowych i zaburzeń trawiennych, szczególnie manifestujących się wzdęciami, kolkami, nadmierną fermentacją, zaparciami i biegunką. Gorysz miarz i gorysz błotny należą do ziół pobudzających przemianę materii, a zarazem przywracających harmonię psychiczną.

Wskazane są także w leczeniu chorób skórnych, szczególnie na podłożu zaburzeń metabolicznych. Sprawdzają się przy nieżytach górnych dróg oddechowych (porcje naparu małe, ale często, najlepiej z propolisem i miodem). Przy gorączce łączyć napar z sokiem malinowym, witaminą C oraz odwarem z kory wierzby, kory jesionu, naparem z kwiatu wiązówki, z owoców lub całych gałązek Gaultheria, albo z naparem z liści topoli, pączków topoli (odwarem z kory/gałązek dowolnej topoli).

Sok gorysza lekarskiegoPeucedanum officinale Linne (ang. Hog’s fennel), występującego naturalnie w Południowej Europie, mieszano z winem i zalecano w profilaktyce próchnicy.

2 komentarze Peucedanum – gorysz w praktycznej fitoterapii

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.