Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Czosnek niedźwiedzi – Allium ursinum L. (Bärlauch) i czosnaczek pospolity – Alliaria officinalis Andrz. jako pokarm i lek.

Na początku lat 90. zacząłem zbierać ziele czosnku niedźwiedziego Allium ursinum Linne, jednak potem zaprzestałem to robić, stosując czosnek pospolity – Allium sativum L. Lubię tę roślinę leczniczą, zawsze wrażenie na mnie robią łany kwitnącego czosnku niedźwiedziego w lasach, np. w dolinie Wisłoka, w Beskidzie Dukielskim. Roślina wydziela do otoczenia fitoncydy, które wpływają na zahamowanie rozwoju mikroorganizmów patogennych. Będąc w pobliżu czosnku niedźwiedziego niewątpliwie wyczujemy jego zapach.

Czosnek niedźwiedzi spotkać można za granicą w postaci kapsułek i tabletek oraz w serach smakowych. Siekane ziele czosnku niedźwiedziego wymieszane z serem białym dobrze smakuje. W liście czosnku niedźwiedziego można zawijać mięso mielone z ryżem i dusić, podobnie jak gołąbki. Dobrze też smakuje ryż zawijany w liście i duszony w rosole do miękkości. W sumie czosnek niedźwiedzi może zastąpić czosnek uprawny. Jest dobrą przyprawą i środkiem leczniczym. Polecam mielone liście rozsmarowane na grzance (tostowy chleb) uprzednio posmarowanej masłem (sól do smaku, oczywiście niskosodową 🙂 ).

Czosnek niedźwiedzi należy do rodziny liliowatych – Liliaceae.

Surowcem jest ziele lub sam liść, rzadziej cebulka – Herba, Folium, Bulbus Allii ursini. Rośnie w lasach, szczególnie w bukowych i w łęgach. W Polsce miejscami pospolity. Nadaje się również do uprawy w ogrodach. Ziele należy pozyskiwać w maju, w czasie kwitnienia. Im młodsze tym lepsze, szczególnie gdy chcemy je wysuszyć. Ziele zebrane w czasie owocowania często żółknie podczas suszenia i nie nadaje się do celów leczniczych. Świeże ziele można wykorzystać do wyrobu intraktu, można też zamrozić jak pietruszkę, czy koperek, po uprzednim posiekaniu. Wyciąg olejowy na świeżym zielu nabiera zapachu i smaku czosnku i można stosować do nacierania przeciwreumatycznego oraz stosować jako przyprawę.

Składniki czynne: alliina, tiosiarczki, cysteina, winylodisiarczki, ajoeny, witamina B i C (w liściach 210-270 mg/100 g; Rozanski 2004), selen, saponiny.

Działanie: przeciwcukrzycowe, obniżające poziom cholesterolu we krwi; hipotensyjne (przeciwko nadciśnieniu), przeciwmiażdżycowe, antyzakrzepowe, antybakteryjne, pierwotniakobójcze, grzybobójcze i fungistatyczne; żółciopędne, przeciwnowotworowe, odtruwające, przeciwpasożytnicze (na czczo).

Moim zdaniem czosnek niedźwiedzi pod względem leczniczym nie przewyższa czosnku uprawnego (odradzam czosnek pochodzenia chińskiego; przy zakupie poszukiwać czosnek włoski, francuski, niemiecki, hiszpański, bułgarski, turecki, grecki, no i oczywiście polski lub szwajcarski, które są najlepsze). Czosnek z północnych i deszczowych krajów ma mniejszą zawartość cennych fitoncydów (glukozynolaty, allilosiarczki).

Wskazania: nadciśnienie, skleroza, cukrzyca, hipercholesterolemia, hiperlipidemia, przeziębienie,stan zapalny zatok i oskrzeli, grypa. Zaburzenia w przepływie żółci, nadmierna fermentacja, zagrożenie zawałem, zatorem, zakrzepicą; zapalenie żył; przewlekłe bakteryjne choroby układowe i skórne.

Preparaty i dawkowanie. Suche i świeże ziele czosnku niedźwiedziego można parzyć w mleku lub wodzie i podawać 3-4 razy dziennie po 200 ml (1-2 łyżki surowca).

Nalewkę i intrakt na świeżym zielu: 1 cz. surowca na 5 części alkoholu 40-60%, macerować minimum 7 dni. Przy nadciśnieniu i miażdżycy 1 mały kieliszek nalewki rano, 1 raz dziennie. Przy nieżycie układu oddechowego i przeziębieniu na miodzie, po 5-10 ml wyciągu, kilka razy dziennie.

Surowiec jest dostępny w szwajcarskich sklepach zielarskich i drogeryjnych oraz w niektórych aptekach. W Polsce dostępny jest serek z czosnkiem niedźwiedzim oraz zagraniczne preparaty (sproszkowane ziele w tabl. i kaps.).

Podobne właściwości lecznicze ma ziele czosnaczkuHerba Alliariae, którego skład chemiczny poznawałem w latach 90, szczególnie przy narażeniu rośliny na czynniki stresowe.

allium_ursinum[800x600] allium_ursin[800x600] allium_ursinum_herba[800x600]

allium_ursinum_folium[800x600] allium_ursinum_flos[800x600] allium_ursinum_gemma[800x600]

Czosnek niedźwiedzi – Allium ursinum L. (szwajc. Bär-Lauch; fr. Ail des ours, ital. Aglio orsino; retorom. Agl d’urs); maj 2010, Zalasewo; uprawiam w ogrodzie od trzech lat.

Czosnaczek pospolityAlliaria petiolata (Marschall von Bieberstein) Cavara et Grande = Alliaria officinalis Andrzejowski należy do rodziny krzyżowych – Brassicaceae = Cruciferae. Jest pospolity w naszych lasach, kwitnie do czerwca, na biało. Kwiaty drobne zebrane  w grona. Dwuletnia. Liście są sercowato-trójkątne, brzegiem grubo ząbkowane. Owocem jest łuszczyna. Roślina nadaje się do uprawy w ogrodach (cieniste miejsca, pod drzewami, gleby żyzne, zasobne w azot).

Nalewkę z czosnaczku, najlepiej na świeżym zielu można wcierać w obolałe i reumatycznie zmienione miejsca. Działa podobnie jak rzeżucha, chrzan, gorczyca, czarna rzepa i czosnek. Wywiera wpływ obniżający cholesterol i lipidy we krwi, przeciwcukrzycowy, przeciwnowotworowy, żółciopędny, rozgrzewający i odkażający. Przetwory skoncentrowane (intrakt, ekstrakt olejowy) działają przeciwpasożytniczo.

Olej z ziela czosnaczku (na oleju z oliwek, lnianym lub czarnuszkowym) wspomaga odtruwanie wątroby i wywiera działanie przeciwkamicze w układzie żółciowym.
Wyciąg ze świeżego ziela na oleju czarnuszkowym (Oleum Nigellae) wspomaga czynności wątroby i hamuje rozwój grzybów (Candida); nabiera  też silniejszych właściwości przeciwrobaczych.

Czosnaczek w połączeniu z zielem kwitnącym lub owocującym kozieradki lub mielonym nasieniem kozieradki 1:1 (wyciągi olejowe, nalewka najlepiej na świeżych surowcach) wspomaga czynności wydzielnicze trzustki i wątroby, obniża poziom cholesterolu i cukru we krwi, działa lipotropowo. Wzmaga wydzielanie insuliny, a przy zastosowaniu zewnętrznym pobudza gojenie ran, owrzodzeń i oparzeń.

Wyciąg olejowy (na oleju rokitnikowym, lnianym lub tranie) z nasion kozieradki i ziela czosnaczku 1:1 to dobry środek regenerujący skórę i odżywczy, poprawiający stan zdrowotny skóry, włosów i paznokci. Szczególnie, gdy jest przygotowany na tranie i oleju rokitnikowym – wyraźnie dobroczynnie wpływa na podniesienie odporności na infekcje, poprawę zdolności regeneracji naskórka, włosów i paznokci (źródło siarki, fitoncydów, witaminy F, A, D, E). Przed zalaniem surowców ciepłym olejem polecam je zwilżyć alkoholem 40% i pozostawić na 2 godziny, a potem dopiero zalać olejem/tranem lub mieszanką wymienionych olejów.

czosnaczek [800x600] alliaria_officinalis[800x600] alliaria_petiolata[800x600]
Czosnaczek pospolity – Alliaria officinalis Andrz. = Alliaria petiolata (M.Bieb) Cavara et Grande (szwajc./niem. Knoblauchhederich; fr. Alliaire petiolee, ital. Alliaria comune; retorom. Alliaria) jest zasobny w glukozynolaty; maj 2010, Zalasewo-Garby, las mieszany.

4 komentarze Czosnek niedźwiedzi – Allium ursinum L. (Bärlauch) i czosnaczek pospolity – Alliaria officinalis Andrz. jako pokarm i lek.

  • Roman M.

    Każda roślina lecznicza rosnąca w moim ogrodzie ma swoją historię. Większość roślin szukałem i sprowadzałem z odległych szkółek, rozmnażałem z nasion, ukorzeniałem sadzonki itd. Jednak czosnek niedźwiedzi „przywędrował” do mnie trochę przypadkowo. Złożyłem kiedyś zamówienie na rośliny w firmie wysyłkowej i zamiast tych o które prosiłem, przysłano mi 5 czosnków niedźwiedzich i 5 pierwiosnków lekarskich. Moja reklamacja telefoniczna została uwzględniona i niedługo potem otrzymałem zioła które zamawiałem. Czosnki i pierwiosnki dostałem więc za darmo, bo wspomniana firma zostawiła mi je jako rekompensatę za swój błąd. Czosnek niedźwiedzi rośnie u mnie już kilka lat, bez większej pielęgnacji z mojej strony. Jedyne co robię – to zaznaczam kijkami miejsce w którym się pojawia wiosną, bo po przekwitnieniu dość szybko „znika” i boję się by go przypadkowo nie wykopać. Tak się złożyło, że nie wykorzystywałem go jak do tej pory ani leczniczo, ani kulinarnie. Tak po prawdzie jest to jedyny z 16 dzikich czosnków które rosną w naszym kraju, który dzięki przypadkowi udało mi się poznać i uprawiać.
    W wielu krajach od Anglii po Kamczatkę była to roślina popularna wśród zielarzy i chętnie wykorzystywana w diecie. Medycyna ludowa różnych narodów wykorzystywała go najczęściej w chorobach z podwyższoną temperaturą ciała, kaszlu, nadciśnieniu, szkorbucie, rozmaitych chorobach przewodu pokarmowego. W Rosji uważano, że można go stosować wtedy kiedy nie działają lub są przeciwwskazane antybiotyki np. penicylina. Panowała tam opinia o „wyjątkowym odkażającym i dezynfekującym działaniu czosnku niedźwiedziego”. Jeśli zestawimy historyczne zastosowanie medycyny ludowej z tym o czym pisze wyżej Pan Henryk, to surowiec wart jest z całą pewnością uwagi.
    Czosnaczek pospolity często spotykam w swojej okolicy. Podobnie i tej rośliny nie miałem okazji zbierać i użytkować. Tak jak czosnek również czosnaczek jest rośliną leczniczą używaną od zamierzchłych czasów. Niektórzy zielarze zalecają napar z ziela bądź sok jako środek o działaniu rozkurczowym, stymulującym, dezynfekującym, oczyszczającym organizm z trujących substancji. Często polecany w nieżycie jelit i bólach brzucha. Napar i sok używano też jako środek likwidujący pasożyty i grzyby. Zewnętrznie stosowno go przede wszystkim w przypadkach stanów zapalnych skóry i grzybicy. Zielarze podkreślali, iż używa się leczniczo wyłącznie świeżego ziela oraz soku z rośliny. Użytkowano tę roślinę i kulinarnie w wielu krajach Europy. Liście jadano surowe (gotowane tracą aromat) szczególnie na przedwiośniu, później również jesienią. Wykorzystywano liście także jako dodatek do potraw: sosów, placków ziemniaczanych, past twarogowych, nadzienia, sałatek warzywnych itd. Nasion używano jako przyprawy. Zarówno skład rośliny (garbniki, fitoncydy, glikozydy, enzymy, wapń, fosfor, żelazo, witamina C – tej ostatniej 170 mg/100 g świeżej masy) jak i działanie rozkurczowe i dezynfekujące – zachęcają by wykorzystać tę roślinę medycznie lub włączyć do diety.

  • Świetny artykuł, i oczywiście komentarz Pana Romana 🙂 Po moich pierwszych próbach z żywokostem, czas na ‚przetestowanie’ czosnku niedźwiedziego. Z przyjemnością podzielę się opiniami jak tylko uda mi się wyprodukować nalewkę.

  • Świetny artykuł. Ja osobiście cenię sobie czosnek niedźwiedzi. Stosuję go do kanapek i różnego rodzaju sosów do mięs. Mam nadzieję, że suszony posiada takie same właściwości jak żywy. Pani Mario czekam na opinię na temat nalewki. Jestem bardzo zaciekawiony.

  • […] Wiele ciekawych informacji o zastosowaniu czosnku niedźwiedziego znajdziemy na stronie dr Henryka Różańskiego. […]

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.