Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Bażyna – Empetrum w praktycznej fitoterapii.

Bażyna czarna – Empetrum nigrum L. należy do moich ulubionych ziółek. Jest płożącą się krzewinką, dwupienną, pokrojem przypominającą wrzos lub wrzosiec.  W Polsce występuje na Mazurach, na Pomorzu, w Karpatach i Sudetach. kwitnie od maja do czerwca, kwiaty jednak wytwarza niepozorne, rozdzielnopłciowe. Płatki kwiatów pręcikowych (męskich) są różowe, natomiast płatki kwiatów żeńskich – słupkowych są czerwone lub purpurowe. Owocem jest czarna jagoda z czerwonym miąższem; skórka jagody posiada siny nalot. Bażyna jest sprzedawana w szkółkach ogrodniczych za 8-9 zł i może być uprawiana. Należy do rodziny bażynowatych – Empetraceae.

W Szwajcarii bażyna  znana pod nazwami: niem./szwajc. Krähenbeere, fr. Camarine; ital. Moretta, retorom. Muretta. Wydzielono dwa podgatunki: Empetrum nigrum ssp. hermaphroditum (Hagerup) Böcher /występuje w południowej połówce kraju/ i Empetrum nigrum L. s.str. = sensu stricte (ten dosłowny podgatunek występuje w kantonach Waadt i Neuenburg).

Herba_empetri1600x1200.jpg empetru1600x1200.jpg

 

 

 

 

Bażyna – Empetrum; maj 2010, Swarzędz-Zalasewo.

Surowcem leczniczym jest ziele i owoc bażynyHerba et Fructus Empetri, obfitujące w trójterpeny (kwas ursolowy), flawonoidy (rutyna, kaempferol, kwercetyna, izokwercytryna), glikozydy fenolowe, fenolokwasy (kawowy, benzoesowy, elagowy), garbniki (ok. 5%), leukoantocyjany, woski, cukry (arabinoza, glukoza, fruktoza, glukoza, galaktoza – wchodzą w skład glikozydów). Glikozyd antocyjanowy delfinidyny nosi nazwę empetryny (empetrinum). Ziele można zbierać przed i w czasie kwitnienia. Owoce pozyskiwać tylko dojrzałe, najlepiej po pierwszych mrozach. Ziele suszyć w temperaturze pokojowej lub w lekko ogrzanym piekarniku, do 50 stopni C. Owoce spożytkować można świeże (wywar, intrakt, nalewka) lub po wysuszeniu (zmielone jako proszek; napar, nalewka).

Działanie lecznicze. Bażyna to typowe zioło urologiczne. Stanowi mocniejszą alternatywę dla wrzośca – Erica i wrzosu – Calluna. Działa wyraźnie moczopędnie, rozkruszająco na złogi moczowe (szczególnie pite gorące herbatki, często, na czczo, porcjami po 100 ml kilka razy dziennie), przeciwkamiczo, oczyszczająco na układ moczowy z bakterii i piasku moczowego, kryształków kwasu moczowego. Wodne wyciągi mają wpływ antydrobnoustrojowy, odkażający na układ moczowy i przewód pokarmowy. Odwar z ziela  owoców hamuje stany zapalne w przewodzie pokarmowym, lekko ściąga błony śluzowe, hamuje drobne krwawienia, zmniejsza przekrwienie śluzówki przewodu pokarmowego i przekrwienie nerek. Znosi stan zapalny w układzie moczowym, powstrzymuje krwiomocz i białkomocz. Obniża poziom cukru we krwi (przy 3-4 miesięcznym zażywaniu naparu po 200 ml dziennie) —> efekt hipoglikemiczny. Odwar z owoców lub ziela łagodzi objawy dyspepsji (niestrawności), choroby wrzodowej i zespołu jelita drażliwego, prawdopodobnie dzięki wpływowi antocyjanów, fenolokwasów i flawonoidów. Nadaje się do leczenia biegunek i zaburzeń trawiennych u dzieci. Fenolokwasy bażyny działają ochronnie na wątrobę i nerki.

Okłady z naparu lub odwaru z owoców, albo ziela nadają się do leczenia wspomagającego stanów zapalnych spojówek, powiek, naczyniówki i tęczówki (okłady 30-minutowe 1 raz dziennie). Wyciągi wodne i wodno-alkoholowe z owoców stanowią alternatywę dla wyciągów z owoców borówki, stosowanych w leczeniu zaburzeń krążenia krwi w gałce ocznej.

Wskazania: stany zapalne i kamica układu moczowego, infekcje dróg moczowych; wspomagająco w leczeniu zaburzeń krążenia ocznego i obwodowego oraz w zespołach zwyrodnieniowych naczyń krwionośnych; nieżyty przewodu pokarmowego, w tym również u dzieci; zespół jelita drażliwego, zapalenie uchyłków jelita grubego; cukrzyca, nadciśnienie; stany zapalne oczu, przemęczenie oczu; choroba wrzodowa; pomocniczo w leczeniu zapalenia i przerostu gruczołu krokowego; stany zapalne wątroby, wirusowe zapalenie wątroby (pomocniczo).

Synergizm. Bażynę łączyć w mieszankach urologicznych z ortosyfonem, mącznicą, nawłocią, połonicznikiem, rdestami, janowcem; dla uzyskania dodatkowego działania rozkurczowego na przewód pokarmowy i układ moczowy – łączyć z maczkiem kalifornijskim, glistnikiem, dymnicą, obrzanem (Macleaya = Bocconia); w leczeniu przerostu gruczołu krokowego kojarzyć ze znamionami kukurydzy, korą/liśćmi/kwiatami czeremchy, kłączami/korzeniami pokrzywy, korą/liśćmi dowolnej topoli.

Preparaty:

Napar – Infusum Empetri: 1 łyżkę suchego ziela lub owoców zalać 1 szklanką wrzącej wody; przykryć, odstawić na 20-30 minut, przecedzić. Pić 2-4 razy dziennie po 100 ml, zależnie od potrzeby i rodzaju choroby. Jeśli surowiec pogotujemy na małym ogniu 5-8 minut uzyskamy odwar – Decoctum, który podobnie stosujemy. Z uwagi na lepsze parametry czystości mikrobiologicznej odwaru – do okładów na oczy proponuję odwar, a nie napar. Naparem lub odwarem można przemywać skórę z problemami naczyniowymi i trądzikiem różowatym.

Nalewka na owocach – Tinctura Empetri: 1 część świeżych, przemrożonych owoców zalać 5 częściami ciepłego alkoholu 40-60%, odstawić na 2 tygodnie. Przefiltrować. Stosować 1-2 razy dziennie po 10 ml w schorzeniach okulistycznych i naczyniowych (np. angiopatie, nadciśnienie).

Sproszkowane owoce: 1/2 łyżeczki suchych sproszkowanych owoców na miodzie 1-2 razy dziennie.

Owoce bażyny są jadalne, lepsze w smaku stają się po przymrozkach. Są dobrym źródłem antocyjanów, podobnie jak owoce borówki.

2 komentarze Bażyna – Empetrum w praktycznej fitoterapii.

  • Basia

    Jeśli kogoś zaniesie na północ Europy w końcu sierpnia, to warto popatrzeć pod nogi – może być czarno od jagód.
    Z jagód robi się bardzo smaczne soki, o ile się je nazbiera w dostatecznej ilości. Niektórzy ten sok dalej fermentują, ale to już sprawa gustu ;-).

    Rosjanie bardzo chwalą przeciwszkorbutowe własności jagód i uważają, że kąpiele w zielu pomagają w problemach neurologicznych do padaczki i porażeniach po wylewach włącznie (na podstawie opowiadań Rima Achmedowa)

  • Roman M.

    Skoro coś dodam o bażynie, chciałbym słów kilka powiedzieć o księdzu Kluku, w którego to dziełach roślina ta została opisana. Ksiądz J.K. Kluk (1739 – 1796) propagował w swoich czasach wiedzę o roślinach tak, jak dziś robi to Pan Henryk. Współcześni o nim wspominali: „Cokolwiek mu czasu wolnego zbywało i pora roku pozwalała, chodził po łąkach, lasach, polach dla poznania drzew, ziół i onych opisania…”. Ksiądz sporo napisał o roślinach (choć nie tylko flora była w kręgu jego zainteresowań), wystarczy wymienić : „Roślin potrzebnych, pożytecznych, wygodnych, osobliwie krajowych, albo które w kraju użyteczne być mogą, utrzymanie, rozmnażanie i zażycie” i „Dykcyonarz roślinny, w którym podług układu Linneusza są opisane rośliny nietylko kraiowe dzikie, pożyteczne, albo szkodliwe […] i cudzoziemskie […], albo z ktorych mamy lekarstwa, korzenie, farby, […] albo ktore jakowa nadzwyczaynosc w sobie maia […] z poprzedzaiącym wykładem słów botanicznych, i kilkokrotnym na końcu reiestrem. T.I – III. Pewnie w swoich komentarzach czasem coś o tym więcej wspomnę. Kluk o bażynie pisał „ …pospólstwo iagod zażywa na pokarm, lubo wabiącey przyjemności nie maią, i obfite ich zażycie głowy zawraca…”. Oprócz, jak pani Basia wyżej napisała Rosjan, wykorzystywali ją do celów spożywczych Szkoci, Eskimosi i Indianie (np. Odżibejowie czy Cree). Eskimosi jadali jagody bażyny z tłuszczem zwierzęcym np. foczym. Ludy Ameryki robiły nawet zapasy jagód bażyny – które przechowywano z tłuszczem w brzozowych pudełkach pod ziemią. Ponieważ o foki u nas trudno, możemy popróbować soków (także tych z procentami) albo też, leczniczego działania preparatów, wedle wyżej podanych przez Pana Henryka receptur.

Leave a Reply to Roman M. Cancel reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.