Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Żurawka – Heuchera jako idealne źródło bioflawonoidów w fitofarmakologii.

Ostatnio będąc w szkółce ogrodniczej i szukając chryzantem dostrzegłem przy okazji żurawkę Heuchera, którą uprawiam w moim skromnym ogródku (rośnie koło ubiorka, naparstnicy i pierwiosnków). Tak sobie pomyślałem, że muszę napisać o tej cennej roślince nieco informacji praktycznych. Rodzaj Heuchera należy do rodziny skalnicowatych Saxifragaceae i liczy 55 gatunków. Pochodzi z Ameryki Północnej i Środkowej. Liście większości gatunków żurawki są karbowane i czerwono zabarwione. Kwiaty są dzwonkowate, drobne, zebrane w kwiatostany. Należą do roślin okrywowych, najczęściej cieniolubne. W ogrodach można spotkać m. in. Heuchera micrantha varium diversifolia Palace Purple, Heuchera brizoides (żurawka drżączkowata), Heuchera sanguinea (żurawka krwista), Heuchera villosa, Heuchera tiarelloides.

Do celów leczniczych zalecam stosować żurawki o liściach barwy czerwonej, brązowej i w ich odcieniach.  Surowcem jest liść żurawkiFolium Heucherae, zbierany przed lub w czasie kwitnienia, suszony w temp. do 50 stopni C. Żurawka dostarcza typowy surowiec flawonoidowy i antocyjanowy. Liść, ziele żurawki zawierają ok. 60 komponentów głównie flawonoidowych (Hegnauer 1966). Do składników czynnych żurawki należą: epigallokatechiny, katechiny, epikatechina, kwas galusowy, galusany, antocyjany, kwas taninowy, galotaniny, kwercetyna, kwercytryna, izoramnetyna, kwas elagowy, kemferol.

W medycynie ludowej Ameryki Północnej żurawki są wykorzystywane jako środek przeciwzapalny doustnie i na skórę, ponadto na oczy zapalnie zmienione, jako roślina antyseptyczna, przeciwwysiękowa i ściągająca. Wzmaga wydzielanie potu, obniża gorączkę.

Jest to zgodne z danymi fitochemicznymi. Żurawka może być z powodzeniem użyta w postaci naparu (1-2 łyżki surowca rozdrobnionego na 1 szklankę wrzącej wody; pić 2-4 razy dziennie po 100-120 ml) w przypadku nieżytu układu pokarmowego, stanów zapalnych żołądka i jelit, w skazie naczyniowej, przy zapaleniu żył, w trądziku różowatym, chorobach alergicznych, przeziębieniowych, zapaleniu siatkówki i naczyniówki. Korzystnie działa u pacjentów z cukrzycą i miażdżycą (wpływ stabilizujący na naczynia krwionośne, poprawa krążenia wieńcowego, obwodowego i mózgowego, działanie hipoglikemiczne). Wodne wyciągi z żurawki mają właściwości rozkurczowe i moczopędne. Wskazane są w leczeniu stanów zapalnych nerek i przy nadciśnieniu. W razie infekcji układu moczowego łączyć żurawkę z ziołami arbutynowymi lub z drewnem sandałowym, albo z zielem nasturcji. W przypadku przerostu gruczołu krokowego kojarzyć z znamieniem kukurydzy, korą śliwy afrykańskiej, korą czeremchy, z zielem wierzbówki/wierzbownicy i (lub) kłączem pokrzywy. W razie kruchości naczyń krwionośnych, nieżytu nosa, zapalenia spojówek, naczyniówki oka, zapalenia dziąseł – skojarzyć z witaminą C i kwasem linolenowym/linolowym lub olejami bogatymi w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Przy zapaleniu żył, żylakach – żurawkę mieszać z kwiatem kasztanowca, korą kasztanowca, z pochrzynem, ruszczykiem i arniką. W leczeniu miażdżycy łączyć z jemiołą i miłorzębem. W fitoterapii nowotworów kojarzyć z glistnikiem, jemiołą (Iscador), maczkiem kalifornijskim, korą/gałązkami czeremchy, witaminą E, F, C, ubichinonem, karotenem i kurkumą. W leczeniu zespołu jelita nadwrażliwego i zapalenia uchyłków jelita powiązać  z równoczesnym podawaniem średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych, kwasu linolenowego, maślanu wapnia lub cynku, kurkumy, tataraku i drapacza lekarskiego; warto dorzucić jeszcze rdestowiec japoński/sach. oraz rdest wężownik; w razie bolesnych kurczy: glistnik, dymnica, maczek kalifornijski, krwica kanadyjska lub Macleaya cordata.

Żurawka jest bezpieczna w stosowaniu. Napary mają przyjemny smak i zapach. Można podawać dzieciom. Dodanie do naparu nieco kwasu cytrynowego lub soku z cytryny stabilizuje go i wzmaga działanie kompleksu bioflawonoidów. Także dodanie witaminy C do ciepłego naparu z żurawki jest bardzo korzystne. Przy gorączce, grypie, przeziębieniu napar z żurawki przyjmować doustnie wraz z surowcami salicylowymi (wiązówka, gaultheria, topola, wierzba, słodka brzoza), salicylanami aptecznymi (Asprocol, Scorbolamid, Calcypiryna, Aspiryna, Polopiryna), a także z wysokimi dawkami witaminy C (1 g 2 razy dziennie), propolisem lub mirrą oraz z miodem. Przy uporczywym katarze włączyć do kuracji jeszcze olejek cedrowy (1 kropla do obu otworów nosowych) oraz Cirrus (1-2 tabl. powl. 2 razy dz.). Napar z żurawki słodzić miodem lub sokiem malinowym/żurawinowym, szczególnie przy gorączce.

Przy uporczywych zakażeniach układu moczowego-płciowego napar z żurawki zakwasić kwasem migdałowym (Mandelic acid), podawać doustnie 4 razy dziennie, wraz z salolem (500 mg 4 razy dziennie), ziołami arbutynowymi i intraktem z nasturcji. Oporne bakterie na antybiotyki i chinolony zasiedlające układ moczowy można też zwalczyć kwasem cynamonowym, migdałowym i galusowym skojarzonymi z ziołami arbutynowymi, żurawką i salolem oraz olejkiem sandałowym.

Żurawka może być użyta w kosmetykach jako źródło flawonoidów i antocyjanów (wyciągi).

2 komentarze Żurawka – Heuchera jako idealne źródło bioflawonoidów w fitofarmakologii.

  • Roman M.

    Kiedy zobaczyłem post Pana Henryka o żurawce pomyślałem, że może jest to dobra okazja, by napisać ponownie o ziołolecznictwie Indian. Można przyjrzeć się sposobom używania roślin leczniczych, zabiegom medycznym i preparatom roślinnym rdzennych mieszkańców Ameryki. Indianie stosowali ciekawe zabiegi medyczne jak chociażby „domy potów”. Namioty potów były swoistymi saunami, w których chorzy dzięki wysokiej temperaturze, dymowi, parze i obfitym potom, oczyszczali swoje ciało (dziś powiedzielibyśmy z bakterii i innych toksyn) i ducha. Uzdrowiciele z Ameryki byli mistrzami w używaniu roślin w prostych preparatach, łatwych do przyrządzenia i użycia. Potrafili skutecznie leczyć rany, oparzenia, choroby skóry itd. Dobrze to ilustruje wykorzystanie przez pierwotnych mieszkańców Ameryki żurawki. Dla przykładu plemię Chippewa leczyło ból żołądka – podając wysuszony korzeń, który chorzy żuli i połykali. Z korzenia także robili wyciągi i aplikowali je cierpiącym na biegunkę. Łącząc roślinę z innymi ziołami w naparach używali jej do leczenia „chorych ust”. Tu warto się na chwilę zatrzymać. Kiedy badamy relacje dotyczące medycyny ludowej w różnych miejscach świata, często napotykamy na trudności z dokładnym określeniem czy to wykorzystanych gatunków roślin, czy też precyzyjnym ustaleniu leczonych schorzeń. Zawsze pozostaje pewien margines błędu w odgadnięciu czym jest np. „gniecenie w dołku”, „chore usta”, „strzykanie w boku” itp. dolegliwości. Wracając do Indian z plemienia Chippewa można dodać, iż leczyli oni jeszcze sproszkowanym korzeniem wrzody i zranienia, nawet raka skóry. Niektórzy twierdzą, że zachowane relacje nie tyle dotyczą leczenia raka – ile starych wrzodów (jak wyżej pisałem – brak jednoznacznej interpretacji opisu). Pewien gatunek żurawki (H. hispida) wspomniane plemię stosowało do leczenia chorób oczu i niestrawności. Chippewa to nie jedyny lud wykorzystujący omawianą roślinę. Dla przykładu Manominnee i Meskwaki stosowali żurawkę do zatrzymywania biegunek (ci pierwsi – korzeń). Meskwaki użytkowali głównie liście nie tylko jako środek wstrzymujący, ale także do leczenia „obolałych miejsc”. Przykładem prostego preparatu roślinnego był lek na reumatyzm. Indianie Cheyenne robili go w następujący sposób. Korzenie żurawki czyści i drobno ścierali. Następnie uzyskanym proszkiem posypywali skórę. Ponieważ proszek był trochę kleisty, łatwo przywierał do skóry. Lek ten był tak prosty jak i skuteczny. Sprawdzał się podobno w leczeniu nie tylko reumatyzmu ale i wszelakich bóli mięśniowych. Ci sami Indianie robili z czubków rośliny herbatkę, którą podawano gorącą do wypicia. Nie będę dalej zanudzał czytelników Pana Doktora opisami indiańskich specyfików. Jak widzimy są one na ogół proste. Wszystko o czym piszę jest ciekawostką etnograficzną i nie sądzę by leki i zabiegi indiańskie w dzisiejszym świecie, świecie nowoczesnej medycyny, miały realną szansę na renesans. Chociaż powroty do źródeł czasem się zdarzyć mogą. Posłużę się przykładem z innej części świata. Pod koniec XIX wieku w Japonii wstrzymano nauczanie tradycyjnej medycyny Kampo. Koniec wieku XX (od lat 70 tych) to jej renesans. Obecnie 80% lekarzy japońskich, wykształconych wedle wszelakich zasad medycyny akademickiej, regularnie przepisuje kuracje Kampo. Mam nadzieję, że w którymś z komentarzy trochę więcej o tym napiszę. Wracając ponownie do omawianego zioła. Współczesne zastosowanie, jak nam je pięknie przybliżył Pan Doktor, wydaje się szerokie i niezwykle interesujące. Żurawka jest niedoceniana i jako roślina lecznicza i jako ozdobna. Jej piękne kwiaty (białe, szkarłatne, najczęściej w różnych odcieniach różu) mogą ozdobić niejeden ogródek. Ozdobą mogą być i liście. Odmiana „Palace Purple” ma dla przykładu piękne, ciemnoczerwone liście. Dlatego słów kilka o uprawie. Żurawka najlepiej rośnie w glebie o odczynie obojętnym. Podłoże powinno być żyzne, bogate w materię organiczną, wilgotne i dobrze przepuszczalne. Najlepiej rośnie w lekkim cieniu, a z całą pewnością, nie znosi prażącego słońca. Rozmnażamy przez podział wiosną (IV – V) lub przez sadzonki oderwane z piętką (VIII – IX). Rośliny podlewamy do czasu ukorzenienia. Później nawadniamy jedynie w czasie suszy i okresów bezdeszczowych. Warto pamiętać o okryciu gałązkami drzew iglastych co pomaga przetrwać roślinie bezśnieżną zimę. Po przekwitnieniu usuwamy przekwitłe kwiatostany i zeschłe liśce. Dalej już tylko …… . Używamy wedle zaleceń Pana Henryka.

  • Wiesława

    Dziękuję za przedstawienie żurawki. Mam jej wiele w swoim ogródku i sama robię sadzonki. Nie miałam pojęcia, że jest lecznicza. Wypiłam pierwszy napar.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.