Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Owoc anyżu gwiazdkowatego – Fructus Anisi stellati w dawnej medycynie oficjalnej.

Anyż gwiazdkowaty (gwiazdkowy) /ang. Star anise, niem. Sternanis/ – Illicium verum Hooker fil., czyli drzewko anyżowe /badian/ rośnie w południowej części Chin, w północnej części Wietnamu; uprawiany jest w Chinach, Indochinach, Japonii i na Filipinach. Dorasta do 8 m wys. Liście szerokoeliptyczno-lancetowate, skórzaste, gładkie, zaostrzone. Ulistnienie równoległe. Kwiaty duże, pojedyncze, w kątach liści. Owoc złożony z 6-10 mieszków, osadzonych gwiazdkowato na osi środkowej. W każdym łódkowatym mieszku jest owalne nasienie, lśniące, barwy brązowej. Drzewo wydziela przyjemny zapach anyżowy, podobnie jak jego owoce. Należy do rodziny magnoliowatych – Magnoliaceae (w niektórych systemach do Schisandraceae, a nawet do Illiciaceae). Surowcem jest owoc – mieszek – Fructus Anisi stellati; dawniej Semen Badiani, Semen Anisi indici seu sinensis.

badian_anisum_stellatum
Anyż gwiazdkowy, badian; Swarzędz, lipiec 2011 r.

Surowiec zawiera 5-9% olejku eterycznego (zgodnie z Pharm. Eur. minimum 7%), w którym jest 80-90% trans-anetolu (wg Farmakopei Europejskiej przynajmniej 86% trans-anetolu w olejku eterycznym); ponadto olejek zawiera estragol, czyli metylochawikol 0,6-6,6%, foenikulinę (1-(3-Methylbut-2-enyloxy)-4-((E)-prop-1-enyl)-benzene), felandren, safrol, terpineol. Owoc anyżu gwiazdkowego zawiera również flawonoidy (rutozyd), fenolokwasy (protokatechowy, kwas anyżowy), depsydy (gallokatechiny, estry kwasu kawowego) /Rimpler 1999;  Hiller i Melzig 2010; Wichtl 2010/, tłuszcze (ok. 20%), sporo kwasu szikimowego; popiół ok. 5% /Hagers 1909, 1938; Dewick 2009/.

foeniculin
Foeniculin – fenikulina

cis_trans_anethol
Anetole; źródło obrazka: http://www.uni-duesseldorf.de

Działanie fitofarmakologiczne: rozkurczowe, wiatropędne, pobudzające wydzielanie soków trawiennych i procesy trawienia oraz wchłaniania substancji odżywczych, mlekopędne, fungistatyczne, bakteriobójcze, wykrztuśne i przeciwkaszlowe, mukolityczne.

Wskazania: zakażenia i stany zapalane układu oddechowego (kaszel, chrypka, zapalenie tchawicy i krtani, zapalenie oskrzeli i opłucnej), infekcje bakteryjne i grzybicze przewodu pokarmowego; niestrawność; niedostateczne wydzielanie mleka.

Zewnętrznie: nalewka i olejek do nacierania skóry przy skłonnościach do grzybicy, profilaktyka infekcji mikologicznych; odpędzanie owadów i roztoczy.

Olejek i spirytus badianowy doustnie: jako środek pobudzający płciowo u mężczyzn i kobiet.

Dawkowanie. Sproszkowany surowiec 0,5-1 g 3 razy dziennie. Napar badianowy: 1 łyżeczka rozdrobnionego surowca na 1 szklankę wrzącej wody lub mleka, można dodać miód. Pić 3-4 razy dziennie po 1/2-1 szklance naparu. Olejek eteryczny badianowy: 4-5 kropli 3-4 razy dziennie. Zewnętrznie do smarowania olejek 50-70%, rozcieńczony olejem winogronowym lub migdałowym. Nalewka badianowa 1:5 na alkoholu 60-70%: 5 ml 3 razy dziennie. Spirytus badianowy: 1 ml olejku eterycznego na 100 ml spirytusu 80-90%, zażywać 1-3 razy dziennie po 3 ml, ponadto do wcierania przy nerwobólach, bólach mięśni i stawów, profilaktycznie przeciwko grzybicom w okresie narażenia na zakażenie.

W Farmakopei Europejskiej 5 jest Anisi stellati aetheroleum. Wg prof. R. Hänsel’a i O. Sticher’a (2007 r.) olejek badianowy zawiera: trans-anethol 86-93%, estragol 0,5-6%, linalool 0,2-2,5%, alfa-terpineol <0,3%, cis-antehol 0,1-0,5%, aldehyd anyżowy 0,1-0,5%, foeniculin 0,1-3%.

W British Pharmacopoeia z 2009 r. również obejmujeStar Anise – wysuszony owoc anyżu gwiazdkowego. Minimum 70 ml/kg olejku eterycznego (w wysuszonym surowcu). Minimum 86% trans-anetolu w olejku eterycznym badianowym. Popiołu (Total ash) maksymalnie 4%.

Fructus Anisi stellati (Semen Anisi Stellati) znajdziemy w większości dawnych farmakopei, np.  Pharmacopoea Danica z 1826 r.  (Anisum Stellatum, Stierneannis, Sternanis), Pharmacopoea Hispanica z 1826 r., Pharmacopoea Austriaca z 1836 r., Pharmacopoea Borussica editio septima z 1862 r., Pharmacopoea Helvetica editio tertia z 1893 r. (Semen Badianum, Badiane, Anice stellato), Pharmacopoea Helvetica editio quarta z 1907 r.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.