Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Electuaria – powidełka – w dawnej medycynie

Do I połowy XX wieku w lecznictwie stosowano powidełka – mieszanina proszków roślinnych (zmielonych lub zmikronizowanych surowców zielarskich) z syropem, powidłami owocowymi oraz niekiedy miodem. Były chętnie przepisywane dzieciom i osobom starszym. Wyszły z użycia, bowiem niemożliwa była ich produkcja na wielką i opłacalną skalę, miały krótki termin trwałości i w dobie wielkiej syntezy uznano je za przestarzałe. Ich przygotowanie spoczywało na aptekarzach. Najbardziej popularnym powidełkiem był Electuarium e senna (lenitivum), który pierwotnie miał następujący skład: Fol. sennae pulv. (sproszkowane liście senesu) 1 część, sirup. simpl. (syrop prosty, cukrowy) 4 cz., Pulp. tamarind. depur. (pulpa, marmolada z owoców tamaryndowca, oczyszczona) 5 cz. Miała barwę zielonkawo-brunatną i polecano je zażywać przy obstrukcjach po 1-2 łyżeczki dziennie.

W latach późniejszych recepturę na powidełka senesowe przeczyszczające przestawiano bardziej profesjonalnie:

Rp.
Fol. Sennae pulv. 10,0
Pulpae Tamarindorum 30,0
Sirupi simpl. 20,0
M.f. 2 łyżeczki dziennie.

Sproszkowane zioła najpierw miesza się z syropem, a potem dopiero z pulpą owocową.

Wspominam tę formę leków, bowiem jest możliwe, aby do użytku domowego sporządzać wg podobnych proporcji powidełka ziołowe, jeśli zalecane jest doustne zażywanie sproszkowanego zioła. Zamiast marmolady z tamaryndowca można zastosować powidełka ze śliwek, moreli itd. Syrop prosty wg starych farmakopei sporządzano najczęściej poprzez rozpuszczenie 9 części cukru w 5 częściach wody destylowanej. Dziś można zastosować zamiast takiego zwykłego syropu cukrowego również syrop buraczany, syrop z agawy, syrop glukozowy, sorbitolowy, mannitolowy, a nawet miód naturalny. Sorbitol i mannitol już same w sobie są lekko przeczyszczające, więc pasują do senesu, kruszyny, czy rzewienia sproszkowanego.

Innym przykładem powidełka jest: Electuarium anthelminthicum ujęte przez Pharmacopoea Hamburgensis  – powidełka przeciwrobacze (bardzo skuteczne), oparte na Semen Cinae (Wurmsamen), czyli cytwarze (jest to Artemisia cina Berg. – bylica cytwarowa, a surowiec nie był wcale nasieniem, lecz kwiatem, który po wysuszeniu przypominał nasiona trawy), kozłku Valeriana off. (Baldrian), Jalapie (wilec czyszczący, Jalape – Ipomoea purga Hayne = Ipomoea jalapa Nutt. et Coxe), siarczanie potasu (Kalium sulfuricum) i soku z cebuli morskiej – Oxymel Scillae.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.