Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Dziewanna – Verbascum w praktycznej fitoterapii

Kwiat dziewannyFlos Verbasci jest w Farmakopei Europejskiej 5 (niem. Wollblumen). Surowiec jest pozyskiwany z gatunku Verbascum thapsus L. (niem. kleinblütige Königskerze), Verbascum densiflorum Bertol. (V. thapsiforme Schrader; niem. Großblumige Königskerze) i Verbascum phlomoides L. (niem. gemeine Königskerze). Dziewanny zostały zaklasyfikowane do rodziny trędownikowatych – Scrophulariaceae.

W Polsce występuje dziko m.in.: dziewanna drobnokwiatowa – Verbascum thapsus L., dziewanna kutnerowata – Verbascum phlomoides L., dziewanna pospolita (czarna) – Verbascum nigrum L. i dziewanna wielkokwiatowa – Verbascum thapsiforme Schrad. Czasem są uprawiane.

Składniki aktywne kwiatu dziewanny:
1. Glikozydy irydoidowe 0,13-0,56%, aukubina, 6-O-ksylopiranozyloaukubina, 6-O-ksylopiranozylokatalpol, katalpol, speciozyd, flomoidozyd.
2.  Glikozydy fenyloetanoidowe: werbaskozyd, arenariozyd, forsytozyd B, leukosceptozyd.
3. Polisacharydy i oligosacharydy, arabinogalaktany, ksyloglukany.
4. Saponiny trójterpenowe, pochodne kwasu oleanolowego (epoksyoleanolany). Do saponin dziewanny należą: werbaskosaponina, werbaskosaponina B, werbaskosaponina C, werbaskosaponina D, budlejasaponina IV, deramnozylowerbaskosaponina
5. Flawonoidy 0,5-0,4%: apigenina, luteolina i ich glikozydy, tamarixetin-7-O-glukozyd, tamarixetin-7-O-rutynozyd.
6. Kwasy fenolowe: kwas kawowy, ferulowy, protokatechowy.
7. Sterole (beta-sitosterol, stigmasterol), digiprolakton.

Śluzy – 3-5%; wskaźnik pęcznienia nie mniejszy niż 9. Cukier inwertowany – 11%. Saponozydy triterpenowe – 0,007%. Hesperydyna – 1,5-4%.

Kwiaty zawierają olejek eteryczny i karotenoidy.

Werbaskosaponina B jest identyczna z buddlejasaponiną I. Werbaskosaponina z Verbascum thapsiforme jest identyczna mimengozydem A (=ilwensisaponiną A). Werbaskosaponina A jest identyczna z ilwensisaponiną C.

Działanie: wykrztuśne, pobudzające czynności sekrecyjne nabłonka dróg oddechowych, antybakteryjne, przeciwwirusowe (wirusostatyczne).

Wskazania: nieżyt układu oddechowego, suchy kaszel, karat nosa, przeziębienie, grypa, angina, chrypka.

Kwiaty dziewanny były ujęte przez Farmakopeę Polską I z 1817 r. (Flores Verbasci z Verbascum thapsus). Farmakopea Polska VI z 2002 r. nie uwzględniła kwiatu dziewanny. Flores Verbasci (z Verbascum thapsus et V. thapsiforme Schrad.) figurują w Farmakopei Pruskiej z 1846 r. oraz Farmakopei Germańskiej z 1890 r.

Flos Verbasci jest w Farmakopei Szwajcarskiej VI = Ph. Helvetica Sexta  (Verbascum phlomoides L. i Verbascum thapsiforme Schrad.). Zgodnie z Pharm. Helvetica wskaźnik hemolityczności kwiatu dziewanny powinien wynosić przynajmniej 1. Popiołu nie więcej niż 6%. Dawka jednorazowa 2 g w naparze. Wchodzi w skład szwajcarskich ziółek na kaszel – Species pectorales:

Rp. Species pectorales wg Ph. Helv. VI
Flos cyani 5 g
Flos farfarae 10 g
Flos helichrysi 5 g
Flos malvae 10 g
Flos verbasci 15 g
Fructus anisi 15 g
Herba serpylli 10 g
Radix althaeae 10 g
Radix liquiritiae 10 g
Radix senegae 10 g

2 g mieszanki zaparzyć w filiżance. Wypić. Stosować kilka razy dziennie. Przy kaszlu.

Farmakopea Polska III obejmowała kwiat dziewannyFlos Verbasci, syn. Corolla Verbasci. Surowcem wg FP III była korona wraz z pręcikami z gatunki dziewanny wielkokwiatowej (V. thapsiforme) lub kutnerowatej (V. phlomoides). Popiołu nie więcej niż 6%. Wilgoci nie więcej niż 10%.

Napar z kwiatów dziewanny jest bezpieczny dla dzieci. Infusum Flor. Verbasci 10% zalecano dawniej w medycynie oficjalnej w ilości 1-2 szklanek dziennie, małymi porcjami. Lepiej działa z miodem i sokiem malinowym.

W XVIII i XIX wieku kwiat dziewanny uważano za środek roztwarzający gęste śluzy w narządach, lekko przeciwgorączkowy i osłaniający, pomagający przy kaszlu. Dziewanna była stosowana przy zaflegmieniu oskrzeli. Polecano dziewannę przy astmie, cierpieniach wątrobowych i śledziony, dla pobudzenia miesiączkowania i przy gorączkowych chorobach zapalnych. Mocnym naparem z dziewanny płukano jamę ustną i gardło przy stanach zapalnych. Pogniecione świeże liście przykładano na trudno gojące się rany. Korzenie dziewanny po rozdrobnieniu i wymieszaniu z mąką stosowano jako paszę tuczącą dla drobiu.

W weterynarii napar i chłodne wyciągi z kwiatu dziewanny stosowano jako protectivum (środek ochronny, osłaniający) przy nieżycie żołądka i jelit oraz podrażnieniu górnych odcinków dróg oddechowych.

Świeży kwiat dziewanny roztarty z oliwą lub lepiej olejem lnianym i tranem doskonale leczy wypryski na skórze oraz stłuczenia, sińce krwiaki (po kontuzjach, urazach) – jako okłady, kataplazmy.

Kwiat do nabycia w sklepach zielarskich, ponadto z własnej uprawy. Suszyć w ciemnym miejscu, najlepiej w szopie lub na strychu. Przechowywać w słojach.

2 komentarze Dziewanna – Verbascum w praktycznej fitoterapii

Leave a Reply to Małgorzata Cancel reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.