Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Ostróżeczka polna – Delphinium consolida Linne jako lek i trucizna

Ostróżeczka (ostróżka) polna – Delphinium consolida L. = Consolida regalis S.F. Gray należy do rodziny jaskrowatych – Ranunculaceae. Jest pospolitym chwastem w zbożach. Roślina jednoroczna dorastająca do 30 cm wys. Kwiaty grzbieciste barwy niebieskiej lub fioletowej, górna część okwiatu z ostrogą. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Owocem jest mieszek.

consolida

Do aktywnych składników ostróżeczki należą alkaloidy terpenoidowe (delfinina = delphinine H33H45NO9; delkozyna – delcosine – iliensine = ilienzyna – C24H39NO7, nudikaulina – nudicauline; likoktonina = lycoctonine = delsine = delzyna = royline = rojlina – C25H41NO7; delsolina = delsoline = acomonine C25H41NO7), antocyjany (delfinidyna), flawonoidy (kemferol, kwercetyna), alkohole cukrowe (mannitol).

delphinine

 

 

 

 

 

 

 

 

Delfinina

Delphinidin

 

 

 

 

 

 

 

 

Delfinidyna

Likoktonina, czyli delzyna obniża ciśnienie krwi. Delsolina (akomonina) działa depresyjnie na ośrodek oddechowy i powoduje drgawki. Zabija owady. Obniża ciśnienie krwi. Delfinina zabija stawonogi, w tym roztocze i owady. Działa depresyjnie na ośrodek oddechowy. Zwalnia czynność serca. Działa przeciwbólowo i znieczulająco.
Delkozyna paraliżuje stawonogi. Obniża ciśnienie krwi.

delphinium

W wielu pracach nazwy delfinina i delfinidyna są mylone. Delfinina jest alkaloidem. Delfinidyna natomiast jest antocyjanem.

Ostróżeczka była stosowana w dawnej medycynie oficjalnej (od połowy XIX wieku) pod nazwą Delphinium consolida (ziele, kwiat i nasiona).
Pod nazwą Delphinium (Delphinin, Delphinia) kryła się natomiast ostróżka pchla – Delphinium staphisagria L., z której pozyskiwano nasiona (ziarna św. Stefana) – Semen Staphidisi Agriae (Staphisagria Samen). Z nasion ostróżki pchlej otrzymywano ekstrakt alkoholowy, do którego dodawano kwas siarkowy. Ostróżka pchla działa podobnie jak ostróżeczka polna, lecz silniej. Stosowana była jako środek wymiotny, przeciwrobaczy i przeciwko pasożytom zewnętrznym w maściach, w roztworach z kwasem octowym, eterem i in. (np. do zwalczania pcheł, wszawicy). Nasiona ostróżki pchlej są trujące dla zwierząt. Zewnętrznie sproszkowane nasiona lub ekstrakty w maściach używano do wcierania przy reumatyzmie, nerwobólach i paraliżach. Działają przeciwbólowo.

Wróćmy jednak do naszej ostróżeczki polnej.

consolida_regalis

Kwiaty ostróżeczki polnejFlos Delphini consolidae są bogate we flawonoidy i antocyjany. Działają moczopędnie, uszczelniają naczynia krwionośne i poprawiają krążenie krwi. Usprawniają krążenie krwi w obrębie gałki ocznej. Działają również wykrztuśnie. Były stosowane w medycynie ludowej. Nie powinny jednak być polecane doustnie, ze względu na obecność delfininy. Ekstrakt z kwiatów ostróżeczki jest składnikiem niektórych kosmetyków do włosów (szampony) i oczu (niektóre opatentowane). Wyciągi z kwiatów ostróżeczki (Delphinium Consolida Flower Extract) działą antyseptycznie, przeciwpasożytniczo, poprawiają krążenie krwi w skórze. Zwiększają ukrwienie skóry. Usuwają obrzęk skóry wokół oczu.

delphinium_consolida

Ziele ostróżeczki polnejHerba Delphini consolidae (Herba Consolidae regalis) w medycynie ludowej używano jako środek zwalczający wszawicę, a także inne pasożyty zewnętrzne, ponadto jako środek moczopędny. Wyciag alkoholowy z ziela ostróżeczki polnej wchodzi w skład popularnego preparatu Delacet, który jest przeznaczony do zwalczania wszawicy. Delacet (Herbapol Kraków) w 100 g zawiera 91,7 g wyciągu alkoholowego z ziela ostróżeczki polnej i 8,3 g kwasu octowego 80%. Włosy należy zwilżyć płynem i zawiązać chustką na 3 godziny, po czym zmyć i wyczesać gęstym grzebieniem. Po tygodniu zabieg powtórzyć.

flos_delphinium

Wyciąg octowo-alkoholowy – Aceto-Spiritus Delphini consolidae: 125 g spirytusu mrówczanego (Spiritus Formicicus), 125 g spirytusu kamforowego (Spiritus Camphoratus i 250 g octu (Acetum 5-6%) wymieszać. 100 g świeżego zmielonego ziela lub samych świezych zmielonych owoców (nasion) ostróżeczki zalać przygotowaną mieszaniną, odstawić na 14 dni, po czym przefiltrować. Stosować do wcierania w miejsca owłosione (przykryć na 2 godziny) przy pasożytach oraz do wcierania w skórę przy kontuzjach (obrzęk, ból, siniak), nerwobólach, kręczu szyi, lumbago, rwie kulszowej, bólach reumatycznych.

Wyciąg alkoholowy z ziela ostróżeczki (Extractum seu Tinctura Consolidae regalis) sporządza się następująco: 10 g świeżego ziela z owocami i kwiatami  zalać 100 g alkoholu 60-70%, odstawić na 7 dni, przefiltrować. Stosować do przemywania twarzy i nacierania włosów przy chorobach pasożytniczych (demodex, wszy, pchły), a także do wcierania przy nerwobólach, reumatyzmie, bólach mięśni. Dodanie octu do wyciągu alkoholowego wzmacnia działanie przecipasożytnicze. Zwiększa też właściwości penetracyjne alkaloidów zawartych w wyciągu.

fructus_consolidae

Nasiona ostróżeczki polnej (Semen Consolidae regalis) są bogate w alkaloidy niszczące pasożyty, w tym owady. Octowe i alkoholowe wyciągi z owoców lub samych nasion ostróżeczki są bardzo silne w działaniu. Można z nich sporządzać maści (sproszkować nasiona suche i wymieszać z podłożem (maść 20%) oraz wyciąg alkoholowy (10%) i etanolowo-octowy (10%).

Fotografie ostróżeczki: 6 czerwiec 2008 r., Swarzędz.

2 komentarze Ostróżeczka polna – Delphinium consolida Linne jako lek i trucizna

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.