Archiwa

Tymianek – Thymus w praktycznej fitoterapii

Ziele tymiankuHerba Thymi  pozyskiwane z tymianku pospolitegoThymus vulgaris Linne (rodzina Lamiaceae = Labiatae) zawiera do 2,6% olejku eterycznego (Oleum Thymi), a w nim tymol (do 45%), karwakrol (25-60%), borneol (8-15%), p-cymen (7-20%), beta-kariofilen (1-3%), linalool (ok. 8%). Ziele tymianku i olejek tymiankowy są dostępne w sklepach zielarskich krajowych i zagranicznych. Thymi Herba (Thyme, Thym) jest w Farmakopei Polskiej VI z 2002 r. Surowiec powinien być zbierany w okresie kwitnienia, wysuszony w cieniu, w temp. do 35 stopni C, aby straty olejku były jak najmniejsze.  FP VI wymaga, aby ziele zawierało nie mniej niż 1% olejku eterycznego. Strata masy po suszeniu nie większa niż 12%, popiołu nie więcej niż 14%, zanieczyszczeń mineralnych nie więcej niż 0,6%.

Tymianek to dobra przyprawa do marynat, mięsa, ryb, sałatek, pizzy, wędlin, zup. Przyśpiesza trawienie potrawy, wzmaga apetyt.

Ekstrakt z tymianku oraz tymol są składnikami licznych tabletek do ssania, kropli, syropów wykrztuśnych i przeciwkaszlowych. Najbardziej istotnymi składnikami czynnymi tymianku obok olejku eterycznego są kwasy fenolowe (kwas kawowy, chlorogenowy, kwas rozmarynowy 0,15-1,35%), triterpeny (kwas oleanolowy, ursolowy), garbniki i flawonoidy. Nadają one tymiankowi właściwości żółciopędne, przeciwzapalne, hepatoprotekcyjne i moczopędne. Po podaniu doustnym tymol i karwakrol stymulują system GALT układu pokarmowego, aktywują procesy odnowy nabłonków, pobudzają krążenie krwi w obrębie przewodu pokarmowego. Maja właściwości immunotropowe i silnie przeciwdrobnoustrojowe oraz antyparazytyczne. Tymol i karwakrol był w dawnej podawany doustnie przy chorobach pasożytniczych i infekcjach bakteryjnych jelit. Fenole i flawonoidy działają rozkurczowo. Ograniczają powstawanie toksycznych amin biogennych w jelicie grubym. Do praktycznych w użyciu preparatów tymiankowych należą:

– ziołomiód tymiankowy (powstały po zmieszaniu nalewki lub intraktu tymiankowego z miodem w proporcji 1:3), stosowany przy kaszlu, chrypce i przeziębieniu w dawce 1 łyżeczka co 3 godziny; ziołomiód można również sporządzić mieszając świeże zmielone ziele tymianku z miodem w podobnej proporcji z dodatkiem niewielkiej ilości alkoholu lub gliceryny;

– napar tymiankowy: 1 łyżka surowca na 1 szklankę wrzącej wody; pić małymi porcjami w ciągu dnia 1-2 szklanki naparu;

– intrakt tymiankowy: 100 g świeżego ziela tymianku zalać 300 ml gorącego alkoholu 40-60%, odstawić na 2-3 tygodnie, przefiltrować. Zażywać 2-3 razy dziennie po 5 ml.

Tymianek występuje w Południowej Europie. W Polsce może być uprawiany (bylina), niestety zimą często wymarza. Lubi stanowiska słoneczne. W Polsce dziko występuje macierzanka piaskowa – Thymus serpyllum L. i macierzanka zwyczajna – Thymus pulegioides L., które mają podobne właściwości lecznicze jak tymianek pospolity. W Szwajcarii tymianek znany pod nazwą Thymian, Thym des jardins, Timo maggiore, Gewürz-Thymian.

tymianek (4) [Rozdzielczość Pulpitu]
Tymianek – Thymus, odmiana o kwiatach białych; czerwiec 2009, Swarzędz

4 komentarze Tymianek – Thymus w praktycznej fitoterapii

  • Roman M.

    Tymianek jako roślina lecznicza i przyprawowa, ma zaiste długą i piękną historię. Stosowała go już medycyna sumeryjska (połowa III tysiąclecia p.n.e. – gliniane tabliczki znalezione w dawnym Lagasz i Uruk) i egipska (używano go m.in. do balsamowania zwłok – zapewne ze wzg. na działanie bakteriobójcze). Właściwości rozkurczające, wspomagające trawienie i łagodzące kaszel tymianku, znane były starożytnym Grekom i Rzymianom. Bodaj największy lekarz starożytności Hipokrates z Kos (ok. 460 – 377 r. p.n.e.) w swoim słynnym „Corpus Hippocraticum” wymienia go obok innych roślin. Wymieniają tymianek w swoich dziełach także Teofrast, Dioskurides, Galen. W średniowieczu nadal był często używany i ceniony. Wystarczy napisać, iż Karol Wielki rozkazał uprawiać tymianek w swoich ogrodach (zarówno dla walorów leczniczych jak i kulinarnych). Średniowieczne szlachcianki zaś, pracowicie haftowały gałązki tymianku (jako symbol odwagi) na szarfach darowanych następnie rycerzom krzyżowym. Do krajów słowiańskich trafiała roślina ta zapewne wraz z zakonnikami w XI wieku. Jej kariera w naszym kraju rozpoczęła się znacznie później. Marcin z Urzędowa (ok.1500 – 1573) pisał o tymianku: „… jenom na jednym miejscu w Polscze potrafił (tzn. napotkał) u Jego Mości Pana Wojewody …..na zamku w ogródku na Kocku”. Już jednak niebawem Szymon Syreniusz w swoim herbarium wydanym w 1623 roku pisał: „To ziółko naszym krainom nie jest zwyczajne, bo zamorskie jest właśnie jednak tych czasów, znajduje się po ogrodach u nas rozkoszniejszych”. Jak widać, z tego co napisał wyżej pan Henryk, sława tej roślinki jaka drzewiej była jej udziałem nie była na wyrost i całkiem jest zasłużona. Współczesne badania nad składem i działaniem substancji zawartych w tymianku, potwierdzają w całej rozciągłości użyteczność tej rośliny. Tymol, którego jest jak podaje wyżej pan doktor do 45%, działa silnie antybiotycznie (jest około 25% silniejszym antyseptykiem od tymolu), polimetoksyflawony i monoterpeny działają rozkurczowo, wykrztuśnie, przeciwzapalnie. Takie działanie surowca stwarza stosunkowo szeroką gamę możliwych zastosowań surowca. O niektórych pisał wyżej pan Henryk, inne są dość obszernie omówione w literaturze, jeszcze innych można spróbować, kierując się składem chemicznym. Np. wysoka zawartość tymolu mogłaby sugerować używanie silnego naparu z tymianku do okładów na jęczmień (zazwyczaj wywołany infekcją bakteryjną najczęściej przez Staphyloccocus). Jednym z lepszych znanych mi specyfików naturalnych uśmierzających kaszel napadowy (przy astmie lub przewlekłym nieżycie oskrzeli uwarunkowanych rozedmą płuc) jest napar z 3 części tymianku i 1 części rosiczki (o której nie tak dawno pisał nam pan doktor) – należy osłodzić miodem i wypić przed snem. Mikstura owa chroni przed nocnymi napadami kaszlu (rozszerzenie oskrzeli i uśmierzenie kaszlu). Przy bólach karku i pleców zielarze czasem zalecają mieszankę uśmierzającą ów ból: tymianek 15 g, znamiona kukurydzy 50 g, liście pokrzywy 40 g, liście jesionu wyniosłego 35 g, owoce jałowca 20 g. 30 g mieszanki zalać 1 l wrzątku, pozostawić pod przykryciem na 20 minut, pić 3 – 4 razy dziennie. Tymianek można stosować również w postaci kompresów przykładanych na bolące mięśnie szyi, ramion i barków (przeciwdziała powstawaniu napięciowemu bólowi głowy). To tylko niektóre z możliwych zastosowań tymianku.

  • Roman M.

    Przepraszam za pomyłkę – miało być: „…jest około 25% silniejszym antyseptykiem od fenolu….”. To co napisałem powyżej brzmi mniej więcej: masło jest o 25% bardziej maślane od masła. Cóż za bezsens. Przepraszam! Swoją drogą, aż dziw bierze, że pan doktor toleruje takie moje błazeństwa.

  • Piotr

    witam! czy ktos sie orientuje jaka jest maksymalna bezpieczna jednorazowa dawka (ile gram?) sproszkowanego ziela tymianku (thymi herba pulveratum)? z gory dziekuje za info, pozdrawiam

  • Właśnie obcięłam mój tymianek a teraz czytam, że zbiory w okresie kwitnienia 🙁 Mam nadzieje, że będzie też kwitnąć to co pozostało bo szybko rośnie.

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>