Species ad Clysma viscerale Kaempfe = Species ad clysmata visceralia Kaempfii– ziółka do lewatywy trzewnej Kämpfe’a.

Czytając dzieło z 1882 r. o lekach dwóch wybitnych farmakologów prof. C.W.H. Nothnagel’a i prof. M.J. Rossbach’a natknąłem się na ciekawą mieszankę ziołową pod nazwą Species ad Clysmata visceralia Kaempfi, czyli w roboczym tłumaczeniu ziółka do lewatyw trzewnych Kaempfe’a. Autorzy ze względu na ideowo-postępową postawę medyczną wykazali raczej lekceważący stosunek do owej mieszanki, pisząc: kiedyś […]

Sadza zeszklona – Fuligo splendens, Glanzruss, Ruß w dawnej medycynie. Wspomnienie Anthrakokali.

Sadza jest bezpostaciową formą węgla. Jest czarną masą, gromadząca się w kominach i piecach, gdzie następuje spalanie produktów bogatych w węgiel, przy czym to spalanie nie jest pełne. Sadza jest produktem niezupełnego spalania i suchej destylacji, dlatego zawiera nie tylko węgiel, ale również fenole (kreozoty), sole amoniakalne i cykliczne węglowodory, np. benzopiren, antracen, piren, fenantren, […]

Bniec biały – Melandrium album (Miller) Garcke w praktycznej fitoterapii.

Bniec biały – Melandrium album (Miller) Garcke (Melandrium pratense Röhling, Silene alba (Mill.) E. H. L. Krause, Silene pratensis (Rafn) Godron) należy do rodziny goździkowatych – Caryophyllaceae. Jest rośliną dwuletnią, choć czasem przeżywa 3 lata. Dorasta do 100 cm wys., ale najczęściej dorasta do 30-90 cm wys. Łodyga często rozgałęzia się już w dolnym odcinku, […]

Czerniec gronkowy – Actaea spicata Linne (niem. Christophskraut; fr. Actee en epi, ital. Actea, retorom. Spia da luf) w dawnej medycynie.

Czerniec gronkowy – Actaea spicata Linne należy do rodziny jaskrowatych – Ranunculaceae. Jest to roślina wieloletnia, dorastająca do 60 cm wys., występująca w lasach i zadrzewieniach śródpolnych; rozproszona w całym kraju. Kwitnie od maja do czerwca. Kwiaty są drobne, 4-krotne, żółtawobiałe, zebrane w grona; płatki korony szybko opadają, kielich 4-działkowy, zapylane głównie przez chrząszcze. Owocem […]

Starzec popielaty – Senecio bicolor (Willd.) Tod. w leczeniu migreny i zaburzeń miesiączkowania.

Starzec popielaty (niem./szwajc. Aschenpflanze) – Senecio bicolor (Willdenow) Todaro = (Senecio cineraria De Candolle = Senecio maritima Linne = Senecio bicolor subsp. cineraria (De Candolle) Chater ), z rodziny złożonych – Compositae = Asteraceae – to zimozielona krzewinka dorastająca do 60 cm wys. o liściach pierzastosiecznych, srebrzysto i filcowato owłosionych. Kwiaty koszyczkowe, zebrane w baldachy, […]

Wybrane preparaty roślinne w leczeniu arytmii serca (Antiarrhythmica).

Jednym z najstarszych leków antyarytmicznych jest chinidyna (quinidine, chinidinum). Chinidyna występuje w korze chinowej Cortex Chinae i stanowi prawoskrętny izomer chininy. Zwalnia przewodzenie w obrębie przedsionków i obwodowych włókien Purkinjego. W dużych dawkach zwalnia przewodzenie w węźle przedsionkowo-komorowym. Czysta chinidyna podawana jest obecnie doustnie w leczeniu nadkomorowych i komorowych zaburzeń rytmu serca. W terapii nawracających […]

Alkaloidy sporyszu–Secale cornutum jako hipertonicum.

Jeszcze na początku XX wieku w medycynie wielu krajów dla podniesienia ciśnienia krwi stosowano alkaloidy sporyszu (secale cornutum).

Sporysz zawiera do 0,3% alkaloidów pochodnych indolu i aminy (histamina, cholina, tyramina, acetylocholina, agmatyna); prowitaminę witaminy D – ergosterol. Alkaloidy sporyszu są powiązane z peptydami i aminokwasami oraz kwasem lizergowym. Do alkaloidów sporyszowych należą: l-ergotamina, l-ergozyna, […]

Wietlica samicza–Athyrium filix-femina (L.) Roth w dawnym ziołolecznictwie.

Wietlica samicza – Athyrium filix-femina (L.) Roth (niem. Wald-Frauenfarn, Gemeiner Waldfarn; fr. Fougere femelle, ital. Felce femmina, retorom. Felesch cumin) należy do rodziny Athyriaceae (w systemie K. Kostrakiewicza z 1963 r. oraz wzorowanych na systematyce Wettsteina, ponadto w układzie E. Warming’a z 1902 r., Englera i Prantl’a z 1888 r. – do rodziny Polypodiaceae). Jest […]

Dawne mieszanki ziołowe oficjalne.

Dzisiaj przypomnę moim Czytelnikom dawne mieszanki ziołowe oficjalne, stosowane w Polsce (przed II wojną światową, w czasie wojny i w latach 50 XX wieku), które można samodzielnie odtworzyć do celów leczniczych.

Rp. Species Hepaticae – ziółka wątrobowe: Herba Cardui Benedicti 7,5 g (ziele drapacza) Violae tricoloris 7,5 g (ziele fiołka trójbarwnego) Anthodium Chamomillae 10 g […]

Fabiana imbricata Ruiz et Pavon, czyli Pichi-Pichi w dawnej medycynie.

Ostatnio opisując złożone leki przedwojenne z Kava-Kava wymieniłem w składzie Pichi-Pichi. Cóż to takiego? Jestem pewny, że dla wielu Czytelników jest to zagadka, bowiem w niewielu publikacjach medycznych został ten surowiec opisany. Fabiana imbricata Ruiz et Pavon to krzew dorastający do 3 m wys., występujący w Boliwii, Chile, Peru, Argentynie i Brazylii. Należy do rodziny […]