Archiwa

Szczyr – Mercurialis jako purgans i diureticum

Od kwietnia do maja kwitnie szczyr trwały (szwajc. Wald-Bingelkraut, Ausdauerndes Bingelkraut; fr. Mercuriale vivace, ital. Mercorella bastarda, retorom. Mercurial peren; Dog’s mercury) – Mercurialis perennis Linne, z rodziny wilczomleczowatych – Euphorbiaceae. Jest to roślina wieloletnia występująca w lasach. Preferuje gleby żyzne i wilgotne, dlatego można go spotkać w łęgach i olszynach. Posiada pełzające i rozgałęzione […]

Solanina jako lek w dawnej medycynie

Solanina jest glikoalkaloidem (charakter saponiny) występującym w gatunkach z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Najbardziej jest znana z występowania w zieleniejących bulwach ziemniaka.  W 1 kg bulw kiełkujących i zieleniejących znajduje się ok. 100 mg solaniny. Dawka toksyczna solaniny dla człowieka dorosłego wynosi 300-400 mg.

Solaninum – struktura

Solanina w XIX wieku była stosowana jako lek, […]

Czerwiec – Scleranthus jako roślina lecznicza

Rodzaj czerwiec – Scleranthus zaklasyfikowano do rodziny goździkowatych – Caryophyllaceae. Do celów leczniczych stosuję czerwiec trwały – Scleranthus perennis Linne (szwajc./niem. Ausdauernder Knäuel; fr. Gnavelle vivace, ital. Centograni perenne, retorom. Scleranta perenna) i czerwiec roczny – Scleranthus annuus L. (szwajc. Einjähriger Knäuel; franc. Gnavelle annuelle, ital. Centograni annuo, retorom. Scleranta annuala). Oba gatunki zarówno w […]

Skrytek – Aphanes w fitoterapii

Skrytek polny – Aphanes arvensis Linne, czyli Alchemilla aphanes Leers, Alchemilla arvensis (L.) Scopoli w niektórych systemach taksonomicznych zaliczany jest do rodzaju Alchemilla – przywrotnik. Dawniej był nawet nazywany przywrotnikiem polnym. Nie należy go mylić z przywrotnikiem pospolitym – Alchemilla vulgaris L., którego działanie i zastosowanie jest bardziej znane niż skrytka polnego. Należy do rodziny […]

Flos (Anthodium) Cinae – kwiat cytwarowy

Ostatnio pracuję nad starymi środkami przeciwpasożytniczymi, gromadząc w moim laboratorium rozmaite surowce zielarskie. Pisałem już o rupniku (cytwarze) na innych stronach, jednak dzisiaj postanowiłem jeszcze raz przybliżyć tę roślinę.

W Pharmacopoea Regni Poloniae z 1817 r. znaleźć można surowiec o nazwie Semen Cinae s. Santonici, czyli cytwarowe nasienie (z Artemisia judaica). W starszej Farmakopei Pruskiej […]

Tlenek cynku – Zincum oxydatum w medycynie XVIII i XIX wieku

Tlenek cynku, zwany dawniej również tlennikiem cynku (Zincum oxydatum, ZnO) jest obecnie znany głównie z występowania w składzie zasypek antyseptycznych, past i maści zasuszających oraz zawiesin ściągających i odkażających, o działaniu przeciwzapalnym. Wydawało się, że nie wróci już do stosowania doustnego, a tymczasem w aptekach można spotkać suplementy diety oraz preparaty mineralno-witaminowe zawierające tlenek cynku. […]

Guanidyna w dawnej i współczesnej medycynie

Guanidyna H2N-C(:NH)-NH2 jest pochodną mocznika zawierającą grupę iminową zamiast atomu węgla.  Jest to amidyna kwasu karbaminowego. W czystej postaci to bezbarwne kryształki o temp. topn. 50 stopni C, chłonące wilgoć z otoczenia, rozpuszczalne w wodzie i alkoholach. Woda i zasady hydrolizują guanidynę do mocznika i amoniaku Posiada charakter zasadowy. Niektóre rośliny mają zdolność syntetyzowania metabolitów […]

Kumaryna w dawnej medycynie i dziś

Kumaryna (cumarin, coumarin) C8C6O2 jest laktonem o-hydroksycynamonowym, alfa-benzopironem, związkiem dwupierścieniowym heterocyklicznym. W postaci czystej przybiera formę igiełek krystalicznych o temp. topn. 71 stopni C. Kumaryna trudno rozpuszcza się w wodzie, nieco lepiej w gorącej, zresztą jest lotna z parą wodną. Dobrze rozpuszczalna w alkoholach, eterze i tłuszczach (oleje). Zapach  kumaryny przypomina wysuszone siano wymieszane z […]

Glikokininy w leczeniu cukrzycy i trochę o jęczmieniu Hordeum

Glikokininy (glukokininy) to substancje o różnej budowie chemicznej, zawarte w roślinach, które są zdolne do obniżania poziomu glukozy w osoczu krwi. Inaczej mówiąc glikokininy to fitoskładniki o właściwościach hipoglikemicznych. Glikokininy są przydatne w leczeniu cukrzycy oraz w ogóle jako środki przeciwdziałające hiperglikemii, bez względu na przyczynę tego objawu.

Dawniej składniki roślin leczniczych odpowiedzialne za […]