Archiwa

maj 2026
P W Ś C P S N
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Archiwa

Asa foetida, czyli czarcie łajno (smrodzieniec) jako dawny lek oficjalny.

Asa foetida = Assa foetida = Gummi-resina asa foetida, czyli gumożywica smrodzieńca była środkiem opisywanym przez wszystkie ważniejsze farmakopee. W czystej postaci ma postać niekształtnych zlepków, barwy szarej lub czerwono-brunatnej, w środku białej lub popielato-brunatnej opalizującej. Zapach czosnkowy, smak nieprzyjemny, wręcz dla niektórych osób wstrętny. W niskiej temperaturze staje się kruchy, w cieple mięknie. Po […]

Piperyna i jej działanie. Piperyna w suplementach.

Piperyna to alkaloid piperydynowy pieprzu czarnego – Piper nigrum Linne, z rodziny pieprzowatych – Piperaceae. Suchy owoc pieprzu czarnego – Fructus Piperis nigri zawiera od 5,2 do 13,3% piperyny i od 1 do 2,3% olejku eterycznego. Wg Bauer’a i Hilger’a owoc pieprzu zawiera od 5,5 do 7,8% piperyny. W owocach tych zawarta jest również alkaloidowa […]

Chrzan pospolity – Armoracia lapathifolia Gilibert.

Chrzan pospolity (niem./szwajc. Meerrettich, Kren; fr. Raifort; ital. Cren, Barbaforte, Rafano; retorom. Ragisch amara, Ragisch forta; ang. horseradish) posiada kilka polskich i łacińskich nazw synonimowych: warzęcha chrzan, warzucha chrzan, chrzan zwyczajny; Cochlearia armoracia Linne = Cochlearia rusticana Lamarck = Armoracia rusticana Gaertner et al. = Nasturtium armoracia (L.) F. Schulz.

W praktyce chrzan jest rozmnażany […]

Szałwia lepka – Salvia glutinosa L. w ziołolecznictwie.

W lasach podgórskich i górskich Polski (południowa część) występuje (niekiedy masowo) ciekawy gatunek szałwii – szałwia lepka (szwajc./niem. Klebrige Salbei; fr. Sauge glutineuse, ital. Salvia vischiosa, retorom. Salvgia glutinusa) – Salvia glutinosa L. (rodzina wargowe – Labiatae = Lamiaceae). W tym roku nawet postanowiłem posadzić wiosną w ogrodzie szałwię lepką pod żarnowcami (przywiezioną z Beskidu […]

Tagetes, czy Artemisia dracunculus – Estragon? Czy w marketach kupujemy prawdziwy Estragon?

W wielu sklepach można nabyć tzw. świeże zioła, w jednorazowych doniczkach wypełnionych ziemią i odżywkami. Najczęściej są to: melisa, mięta, bazylia, koperek, szczypiorek, pietruszka, rukola, szałwia, tymianek, lebiodka (oregano) i estragon. Pomimo, że jeden z producentów podaje na opakowaniu nazwę estragon, a nawet nazwę łacińską Artemisia dracunculus, to jednak roślina ta nie jest estragonem. Początkowo […]

Gruczołki chmielu – Glandulae Lupuli w medycynie XIX i początku XX wieku.

Chmiel zwyczajny – Humulus lupulus L., z rodziny Cannabaceae (konopiowatych) pod względem leczniczym został przeze mnie opisany wielokrotnie, np. https://rozanski.li/?p=1224 Dzisiaj, gdy siorbię piwko – opiszę go jednak w ujęciu podręczników farmakologii z XIX i początku XX wieku. W niektórych systemach rodzaj Humulus jest zaliczany do rodziny pokrzywowatych – Urticaceae

Jest to niewątpliwie ważny surowiec […]

Fructus Phellandrii seu Foeniculi aquatici w dawnych lekach

Przeglądając Farmakopeę Pruską VII (Pharmacopoea Borussica editio septima) z 1862 r., do której mam szczególny sentyment, podobnie jak do Pharm. Helvetica, natknąłem się na opis Fructus Phellandrii (Wasserfenchelfrüchte) i od razu pomyślałem, że opiszę ten surowiec na blogu. W latach 90, gdy mieszkałem blisko Jeziora Swarzędzkiego zachwycałem się aromatem tej rośliny. Zresztą do dziś w […]

Czosnek – Allium jako antiscleroticum i hypotonicum.

Czosnek – Allium sativum L., z rodziny liliowatych Liliaceae w wielu krajach stanowi surowiec do produkcji nowoczesnych naturalnych preparatów hipotensyjnych, obniżających poziom cholesterolu we krwi, zmniejszających odkładanie blaszek miażdżycowych, zwiększających aktywność fibrynolityczną oraz przeciwzakrzepowych. Działanie hipotensyjne (obniżające ciśnienie krwi) czosnku potwierdzają nowsze prace, np. C.A. Silagy i H.A. Neil z 1994 r. Skuteczność preparatu czosnku […]

Flos Pini masculinum – kwiat męski sosny w fitoterapii

Nadszedł czas na zbiór kwiatów męskich sosny – Pinus. Szczerze mówiąc obojętne jest z jakiego gatunku sosny pozyskamy kwiat męski, najczęściej będzie to pewnie sosna zwyczajna – Pinus sylvestris L., pospolita w naszych lasach. Kwiat męski sosny jest bardzo cennym surowcem zielarskim, ale trzeba go samodzielnie zebrać z natury lub własnej uprawy drzew. Oczywiście najlepszy […]

Seler – Apium w leczeniu schorzeń układu moczowego.

Seler zwyczajny – Apium graveolens Linné (Umbelliferae) zawiera we wszystkich organach olejek eteryczny bogaty w D-limonen (do 60%), D-selinen (10%), sedanolid (2-3%), bezwodnik kwasu sedanowego (0,5%), gwajakol, alfa-terpineol, dihydrokarweol i transkarweol. Korzeń zawiera 0,2-0,4%, a owoce do 5% olejku eterycznego. Istotnymi składnikami czynnymi są również kumarynowce, flawonoidy (apiina), związki acetylenowe, kwas chlorogenowy, inozytol, mannitol, kwas […]