Sierpień 2019
P W Ś C P S N
« Maj    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Archiwa

Szelak – lacca w farmacji

Szelak (Shellac) jest wydzieliną owadów Kerria lacca (Lacifer lacca) należących do pluskwiaków – Hemiptera. Owad ten znany jest również pod nazwami synonimowymi:

  • Coccus lacca Kerr, 1782
  • Coccus ficus Fabricius, 1787
  • Chermes lacca Roxburgh, 1791
  • Carteria lacca Signoret, 1874
  • Lakshadia indica Mahdihassan, 1923
  • Tachardia lacca Chamberlin, 1923
  • Laccifer lacca Cockerell, 1924

    Wydzielina powstaje wskutek przemian biochemicznych soków roślin z rodzaju Croton, Butea, Ficus, Acacia, Aleurites, Cajanus, Ziziphus i Schleichera. Sokami tymi odżywiają się pluskwiaki. Szelak ma od dawna zastosowanie w farmacji. Służy do powlekania pigułek, drażetek i tabletek, granulek. Z szelaku produkowane są także rdzenie drażetek i mikrokapsułek, które mają uwolnić substancje czynna w jelicie. Szelak opóźnia więc rozpad leku doustnego i zapewnia ochronę ciała czynnego przed wpływem soku żołądkowego. Szelak jest rozpuszczalny w alkoholu bezwodnym. Czysty szelak ma postać kruchych płytek lub proszku barwy żółtej, pomarańczowej lub brunatnej, zależnie od kraju pochodzenia i jakimi roślinami pluskwiaki się odżywiały.

    Szelak pod względem chemicznym jest żywicą wymieszaną z woskami, zawierającą estry kwasów tłuszczowych (kwasu aleurytynowego = aleuritic acid = 9,10,16-trihydroxypalmitic acid – C15H28(OH)3COOH), estry rezenu, estry alkoholu mirycylowego, palmitynowego, cerylowego i cerotynowego; kwas lakowy = laccaic acid; seskwiterpeny. Zawiera około 85% frakcji żywicznej i 15% frakcji woskowej. Barwę szelaku warunkują m.in. erytrolakcyna (erythrolaccin) i tetrahydoksy-4-metyloantrachinony. Rozpuszczalny jest w spirytusie i octanie amylu. Temp. topn. 110-125 stopni C. Szelak był dawniej używany do wyrobu lakierów, emalii, politury, atramentu i płyt gramofonowych. Sztuczny szelak otrzymywany jest przez kondensację aldehydu octowego. Ma również zastosowanie w przemyśle kosmetycznym (kosmetyka kolorowa).

    Szelak naturalny jest produkowany głównie w Indiach, Tajlandii i Chinach.

  • Leave a Reply

    This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.