|
|
Olej z lnianki (z lnicznika siewnego) – Oleum Camelinae sativae (Linne) Crantz (Brassicaceae = Cruciferae) jest szczególnym olejem roślinnym, bowiem zawiera nawet 45% kwasów omega-3. W oleju tłoczonym na zimno ponad 50% zawartości stanowią kwasy tłuszczowe wielonienasycone: kwas alfa-linolenowy C18:3 (omega-3 35-45%), kwas linolowy C18:2 (omega-6 15-20%); kwas erukowy 1-3%; zawiera również tokoferole (110 mg/100 g). Olej jest testowany jako domieszka w paliwach lotniczych i do silników Diesla. Posiada lepsze parametry spalania w silnikach niż olej rzepakowy. Olej z lnianki jest odporny na jełczenie z powodu dużej zawartości związków fenolowych i tokoferoli. Przyspiesza gojenie ran, odleżyn, oparzeń i owrzodzeń. Znosi objawy atopowego zapalenia skóry, wypryski i dermatozy. Pobudza wydzielanie żółci. Działa ochronie na wątrobę, serce, naczynia krwionośne, trzustkę, jelita i nerki. Opóźnia procesy starzenia tkanek. Normalizuje poziom lipidów, cukru i cholesterolu we krwi. Łagodzi objawy artretyzmu i reumatyzmu oraz alergii. Dawka lecznicza 5-10 g 2 razy dziennie, najlepiej na czczo.
Lnicznik siewny, czyli lnianka rżyj pochodzi z Bliskiego Wschodu. Jest rośliną jednoroczną lub ozimą. Nasiona zawierają od 25 do 40% oleju tłustego. Nasiona to bardzo cenna pasza dla drobiu, stymulująca wzrost i podnosząca odporność na choroby. Nasiona lnicznika podawane nioskom podnoszą poziom wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w żółtku, przez co jaja stają się wybitnie prozdrowotne. Również profil kwasów tłuszczowych mięsa drobiowego (u brojlerów) ulega poprawie, co może być wykorzystane w produkcji żywności funkcjonalnej.
Olej z lnianki wykazuje synergizm z olejem rokitnikowym, konopnym, tranem oraz z tłustym olejem cedrowym. Bardzo słabo wykorzystywany w kosmetologii, a szkoda, bowiem jego właściwości przeciwzapalne i pielęgnacyjne są wyraźne i niezaprzeczalne.
Olej z pestek dzikiej róży Oleum Rosae seminis należy do najdroższych olejów, podobnie jak olej z lnianki, rokitnikowy, z pestek czarnej porzeczki, czy olej konopny.
Skład oleju z pestek róży.
|
Kwas tłuszczowy
|
Rafinowany olej z pestek róży
|
Tłoczony na zimno olej z pestek róży
|
|
C16:0 palmitynowy
|
3,68%
|
3,73%
|
|
C18:0 stearic
|
1,86%
|
2,38%
|
|
C18:01 oleinowy
|
14,22%
|
14,54%
|
|
C18:2 linolowy
|
44,09%
|
43,96%
|
|
C18:3 linolenowy
|
34,11%
|
32,87%
|
|
Inne
|
2,04%
|
2,52%
|
Olej z pestek róży znany jest przede wszystkim z zastosowania w kosmetologii: dla zapobiegania keloidom, do wyrównywania kolorytu skóry, opóźniania procesów starzenia, jako nośnik witamin i składników odżywczych do serum pod oczy. Usuwa objawy poparzeń po radioterapii. Ułatwia wygładzenie blizn. Od lat 80 XX wieku znane są też właściwości pobudzania gojenia ran, oparzeń i odleżyn. Niewątpliwie wpływ na to mają nie tylko nienasycone kwasy tłuszczowe, ale również witamina C i fenolokwasy przechodzące do oleju tłoczonego na zimno. Olej z pestek róży, podobnie jak olej z lnu i lnianki, czy olej konopny wspomagają gojenie owrzodzeń w przewodzie pokarmowym. Działa hepatoprotekcyjnie i ogólnie przeciwzapalnie. Obniża stężenie cholesterolu i cukru we krwi. Chroni mięsień sercowy i naczynia przez miażdżycą i stłuszczeniem. Spożywać go doustnie w ilości 1-2 łyżek 1-2 razy dziennie, na czczo.
W kosmetykach i lekach dermatologicznych przeznaczonych do wygładzania blizn oraz zapobiegania bliznowcom (keloidom) najlepiej łączyć olej tłusty różany z allantoiną, wyciągiem z cebuli, z heparyną, z wyciągiem z traganka, wyciągiem z ziela wyki, wyciągiem z nagietka, wyciągiem z arniki, olejem tłustym cedrowym, olejkiem eterycznym cedrowym lub cyprysowym oraz olejem rokitnikowym.
Przy leczeniu/pielęgnowaniu cery naczyńkowej, żylaków oraz zaburzeń krążenia w kończynach (zapalenie żył) olej różany tłusty kojarzyć z olejem rokitnikowym, nalewką arnikową, nalewką z gryki, nalewką z wiązu, wyciągami z kasztanowca, hirudyną, heparyną, wyciągiem z traganka, wyciągiem z ziela wyki, wyciągiem z miłorzębu i wyciągiem z ruty.
W połączeniu z tranem, olejem lnianym, rokitnikowym, balsamem Szostakowskiego, allantoiną, wit. B5 (pantenol, pantotenian wapnia), wyciągiem z nasion kozieradki bardzo efektywnie leczy owrzodzenia podudzi i oparzenia.
W połączeniu z pantotenianem wapnia (lub pantenolem), biotyną, olejem rokitnikowym, olejem z lnianki, allantoiną, wyciągiem z nasion kozieradki lub ziela wyki – warto spróbować w leczeniu atopowego zapalenia skóry.
Olej niestabilny, podatny na utlenianie, stąd konieczny dodatek antyoksydantów, np. galusanów lub wyciągów naturalnych (patrz https://rozanski.li/?p=3216).
Trzy lata temu posadziłem w moim swarzędzkim ogródku języczki wąskogłówkowe– Ligularia stenocephala Matsumura et Koidzumi, z rodziny złożonych = astrowatych – Compositae = Asteraceae. Początkowo nie wierzyłem, że cokolwiek z tych roślin będzie, bowiem jest to bylina lubiąca ziemie wilgotne, próchniczne i miejsca półcieniste. Jak wiadomo w podpoznańskim Swarzędzu mamy piachy i suche tereny, wręcz podlegające miejscami stepowieniu, dotyczy to szczególnie Zalasewa od strony Nowej Wsi. Co ciekawe języczki trafiły pod żarnowiec Sarothamnus scoparius (L.) Wimmer, który dobrze się czuje na suchych i nasłonecznionych stanowiskach. Nieopodal rok wcześniej posadziłem w pobliżu szałwię lepką Salvia glutinosa L. i żywokost sercowaty – Symphytum cordatum Waldst.&Kit. ex Willd., przywiezione z Beskidu Niskiego. Niestety żywokost w drugim roku zmizerniał, ale szałwia lepka całkiem sobie radzi, choć to roślina również leśna.
W drugim i trzecim roku języczki zakwitły, na zdjęciu są nawet podwiędnięte, bo deszczu jak na lekarstwo w tym roku.
Języczka wąskogłówkowa pochodzi z Chin, Japonii i Tajwanu. Można ją uprawiać w naszym kraju; przeżywają zimy. Aby były dorodne, bujne i nie ulegały stresom warto zapewnić im ziemię dobrą, żyzną, próchniczną, najlepiej w pobliżu zbiorników i cieków wodnych. Dobrze rosną także w miejscach choć okresowo zalewanych.
 
Ligularia stenocephala Matsumura et Koidzumi – języczka wąskogłówkowa, Swarzędz-Zalasewo, lipiec 2013 r.
Liście w zarysie okrągławe lub sercowate, brzegiem ostro powycinane. Kwiaty (koszyczki) zebrane w gęste grona. Szypuła czerwona. Kwiaty żółte. Dorasta do ok. 120 cm wys. Kwitnie od czerwca do sierpnia. W Polsce często jest uprawiana języczka Przewalskiego – Ligularia przewalskii (Maximowicz) Diels o liściach głęboko i ostro wycinanych, dłoniastoklapowanych.
Surowcem farmaceutycznym jest kwiat, liść i kłącze z korzeniami – Flos, Folium et Rhizoma cum radicibus Ligulariae. W medycynie tradycyjnej krajów Azjatyckich stosowane są również gatunki Ligularia lapathifolia, L. veitchiana, L. sibirica, L. fischeri, L. sagitta, czy L. hodgsoni. Można także użyć w fitoterapii:
‐ Ligularia dentata (A. Gray) H. Hara = L. clivorum Maximowicz – języczka pomarańczowa
‐ Ligularia macrophylla De Condolle – języczka wielkolistna
‐ Ligularia wilsoniana (Hemsley) Greenman – języczka Wilsona
W medycynie ludowej języczki są wykorzystywane w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, szkarlatyny, chorób wątroby, grypy, przeziębienia, gruźlicy płuc, zapalenia oskrzeli i opłucnej.
Nowe badania fitochemiczne wykryły szereg ciekawych związków w surowcu. Przede wszystkim są to flawonoidy, seskwiterpeny typu eremofilanu (= sesquiterpenoids eremophilane type), gwajanu (guaiane), pseudgwajanowe, eudesmanowe (eudesmane type), np. 3b-(acetyloxy)-7-hydroxynoreremophila-6,9-dien-8- one, 8b-hydroxy-2-dehydroxyliguhodgsonal, 3b-(acetyloxy)-11-methoxy-8-oxoeremophila-6,9- dien-12-oic acid (3), 3b-(acetyloxy)-11-(2’-methylbutanoyloxy)-8-oxoeremophila-6,9-dien-12-oic acid, 3b-(acetyloxy)-6a-hydroxyligularenolide. Języczka zawiera również fenolokwasy (np. kwas ferulowy), seskwiterpeny bisabolanowe, benzofurany (np. 2-(1,2-dihydroxyisopropyl)-5,6-dimethoxybenzofuran, 2-(1-O-feruloyl-2-hydroxyisopropyl)-5,6-dimethoxybenzofuran); kwas oleanolowy, monoterpeny, diterpeny (sagittolaktony, spiciformizyny), dimery seskwiterpenoidowe, lignany, alkaloidy (np. kliworyna, ligularyna) , sterole (pochodne stigmasterolu).
Seskwiterpeny zawarte w Ligularia mają silne działanie antybakteryjne. Dla przykładu wyciągi z Ligularia sagitta hamują rozwój Stpahylococcus aureus, Bacillus subtilis i Escherichia coli. Również wyciąg z Ligularia hodgsonii działa przeciwko Bacillus subtilis w stężeniu 128 ug/mL. B. subtliis to bakteria bardzo odporna na powszechnie występujące chemioterapeutyki, zatem skoro języczka Ligularia sobie z nimi radzi warto podjąć próby zastosowania wyciągów w leczeniu zakażeń innymi bakteriami, np. Klebsiella, pałeczką ropy błękitnej, czy krętkami boreliozy.
Istnieją wyniki badań świadczące o właściwościach cytotoksycznych języczka – Ligularia veitchiana, które hamują wzrost raka płuc (A549), raka żołądka (BCG823), adenocarcinoma piersi (MCF-7), raka nosogardzieli KB, czy epidermoid carcinoma.
Z tego względu, że wyciągi z Ligularia zawierają pochodne kwasu dikawoilochinowego to wiadomo, że działa również ochronnie na miąższ wątroby, antyhepatotoksycznie, odtruwająco na wątrobę i antyoksydacyjnie oraz przeciwzapalnie. Wyciągi z liści L. stenocephala (gatunek: języczka wąskogłówkowa) działają antyagregacyjnie i przeciwzakrzepowo, podobnie jak salicylany. Przeciwzakrzepowe, antyagregacyjne działanie języczka Ligularia zapewnia kwas 3,4-dikawoilochinowy oraz kwas 3,5-dikawilochinowy (dicaffeoylquinic acid).
Związki euparynowe zawarte w Ligularia odpowiedzialne są z kolei za właściwości owadobójcze wyciągów z kłączy i korzeni. Wywar może być użyty do zwalczania szkodników w uprawach.
Największe zasługi nad badaniem właściwości Ligularia mają chińscy uczeni: Ji-Qing Xua, Li-Hong Hu Jun-Li Yang, Rui Wang, Yan-Ping Shi.
Preparaty i dawki:
Sproszkowane kłącze z korzeniami – Pulvis ex Rhizoma cum radicibus Ligulariae: 1 g 3 razy dziennie, popić gorącym płynem – przy nowotworach, chorobach reumatycznych, zakażeniach bakteryjnych, chorobach wątroby, ostrych infekcjach układu oddechowego i moczowego.
Sproszkowane ziele lub liść – Pulvis ex Folium, Herba Ligulariae: 1,5-2 g 3 razy dziennie, popić gorącym płynem – przy chorobach układu oddechowego, zakażeniach układu moczowego, kaszlu, chorobach alergicznych, zaburzeniach krążenia krwi, skłonnościach do zakrzepów.
Napar z kwiatostanów – Infusum ex Inflor. Ligulariae: 1 łyżka czubata rozdrobnionego surowca na szklankę wrzącego mleka lub wody, z miodem. Pić 3-4 razy dziennie po 1 szklance przy grypie, przeziębieniu, gorączce, kaszlu, chrypce, zapaleniu gardła, alergiach.
Odwar z liści, ziela, kłączy z korzeniami – Decoctum ex Herba, Rhizoma et Radix Ligulariae: 1 łyżka rozdrobnionego surowca na szklankę wody; gotować 20 minut; pić po 1/2 szklanki – 4 razy dziennie – przy nowotworach, infekcjach, chorobach wątroby, trzustki, nadmiernej krzepliwości krwi, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, przy boreliozie.
Wyciąg na winie – Vinum Ligulariae: 100 g świeżego rozdrobnionego surowca zwilżyć spirytusem (skropić obficie), następnie zalać 500-700 ml ciepłego wina wytrawnego czerwonego; pozostawić na 1 miesiąc. Stosować w chorobach alergicznych, przy nowotworach, chorobie wieńcowej, zapaleniu żył, miażdżycy, nadciśnieniu, skłonnościach do infekcji.
Rp. Mieszanka ochronna i wspomagająca regenerację oraz odtruwanie wątroby i trzustki.
Ziele lub kłącze języczka Ligularia 25 g
Ziele mniszka lekarskiego 25 g
Ziele karczocha lub ostrożenia warzywnego 25 g
Kłącze w proszku lub krojone drobno kurkumy 25 g
Liść mięty 25 g
Ziele szanty lub ziele rzepika pospolitego 25 g
Korzeń omanu 25 g
Ziele lub kwiat kocanki, albo ziele jastrzębca lub pępawy 25 g
Zioła wymieszać. 1 łyżka mieszanki na szklankę wody, gotować na wolnym ogniu 10 minut, pod przykryciem, odstawić na 20 minut, dopełnić brakująca ilość wody do obj. 220-250 ml. Pić 4 razy dziennie przy stanach zapalnych, marskości wątroby i trzustki, stłuszczeniu wątroby, kolce żółciowej, przy zatruciach. Wspomagająco w leczeniu zaburzeń przemiany materii i chorób skóry, ponadto przy zaburzeniach trawiennych. Mieszanka nadaje się również do wytrawienia winem lub alkoholem 40-50%: 100 g mieszanki na 5 części alkoholu. Zażywać wówczas po 1-2 łyżeczki 2 razy dziennie, a w przypadku wina – 50 ml 1 raz dziennie.
Syringina, C17H24O9, Eleutheroside B, ligustrin (ligustryna), lilacin (lilacyna), Methoxyconiferine (motoksykoniferyna) jest związkiem glikozydowym, beta-D-glukopiranozyd z alkoholem synapilowym, syringozydem (syringoside) występującym w lilaku pospolitym – Syringa vulgaris L., Eletherococcus, czy w ligustrze pospolitym – Ligustrum vulgare L., ponadto w forsycjach (Forsythia) i jaśminach (Jasminum). Enzym emulsyna rozkłada syringinę do glukozy i syringeniny (CH3O)2(HO).C6H2.CH:CH.CH2OH. Po podaniu doustnym jest metabolizowana do kwasu syringowego – Syringic acid acid C9H10O5. Kwas syringowy (Cedar acid, kwas cedarowy) C9H10O5 i syringina posiadają szerokie działanie farmakologiczne. Między innymi artykuł w Biol. Pharm. Bull. 2009 Jul;32(7):1215-9: Hepatoprotective effect of syringic acid and vanillic acid on concanavalin a-induced liver injury, autorstwaItoh A, Isoda K, Kondoh M, Kawase M, Kobayashi M, Tamesada M, Yagi K. dowodzi wpływ hepatoprotekcyjny i przeciwzapalny kwasu syringowego. Podobne doniesienia publikowane były o wiele wcześniej. Surowce bogate w kwas syringowy i syringinę można stosować w leczeniu zapalenia wątroby, marskości i stłuszczenia miąższu wątroby, ponadto przy chorobach autoimmunologicznych wątroby, nerek, gruczołów dokrewnych, endometriozy, czy łuszczycy. Polecam wówczas łączyć surowce syringinowe z ostryżem (kurkumą), karczochem, ostropestem (sylimaryna), rzepikiem, szantą, withanią, Smilax (Sarsaparilla), lukrecją, czy Cyanotis arachnoides. Kwas syringowy jest obecny również w grzybach shiitake.
Kwas syringowy
Syringina jako glikozyd
Spośród surowców syringinowych krajowych można stosować w fitoterapii jesienne lub wiosenne gałązki ligustru, jesienne i wiosenne gałązki forsycji, owoce forsycji przed otwarciem, owoce bzu lilaka przed otwarciem, gałązki i korę bzu lilaka. Najlepiej je ekstrahować gorącym alkoholem 60-65%, gotować w winie czerwonym lub białym lub gotować przez 20 minut na wolnym ogniu w wodzie z dodatkiem kwasku cytrynowego lub cytryny. Proporcje surowca do alkoholu/wina 1:5. Zażywać po 10-15 ml, wino po 30-50 ml 1 raz dziennie. Odwar (z 1 łyżki na szklankę wody) pić 2 razy dziennie po 100 ml.
Każdy fitoterapeuta i fitofarmakolog domyśla się, że grupa chemiczna do których należy syringina, czy kwas syringowy obfituje w naturalne substancje przeciwnowotworowe. Bez problemu można znaleźć prace, które dowodzą przeciwnowotworowe właściwości, np. syringiny (Phytother Res. 2007 Nov;21(11):1113-5;
Antitumor activities of extracts and compounds from the roots of Daphne tangutica Maxim. autorstwa Zhang W, Zhang WD, Zhang C, Liu RH, Li TZ, Fu P, Shan L.). Warto w tych przypadkach wykorzystać synergistyczne działanie przeciwnowotworowe surowców zawierających kwas synapinowy, kwas chlorogenowy, kwas kawowy, kwas galusowy, kwas ferulowy oraz ich dimery, np. galasy, widłaki, bodziszki, bluszczyk kurdybanek, gajowiec, herbata, migdałecznik, liściokwiat, tarczyca, kawa zielona.
U roślin syringina występuje przede wszystkim w postaci glikozydowej (beta-glikozydy) i jest zlokalizowana głównie w zdrewniałych częściach (gałązki). Jest syntetyzowana z alkoholu synapinowego (synapilowego), choć możliwa jest synteza również z alkoholu koniferylowego lub alkoholu hydroksycynamylowego. Służą do wytwarzania lignin, które wzmacniają ściany komórkowe.
Przemiany metaboliczne, biosynteza syringiny, kwasu syringowegou u roślin są powiązane z kwasem p-hydroksycynamonowym, kwasem ferulowym, kwasem synapinowym oraz z formami alkoholowymi tych związków fenolowych. Wszystkie one mają działanie przeciwnowotworowe, silnie odkażające, antyseptyczne, przeciwzapalne, antyoksydacyjne i ochronne na miąższ wątroby, nerki, serce, naczynia krwionośne oraz właściwości neuroprotekcyjne.
Na najbliższych kursach zielarskich w Międzyborowie planujemy omówić:
1. Fitoterapię najczęściej spotykanych chorób skóry oraz leczenie ran i odleżyn z pomocą środków pochodzenia naturalnego.
2. Fitoterapię układu moczowego i płciowego.
3. Kontynuację fitoterapii chorób immunologicznych.
4. Choroby alergiczne skórne i ogólnoustrojowe.
Fragment starej apteki w Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce koło Krosna; fot. H. Rozanski sierpień 2012 r.
Program II Zjazdu Polskiego Towarzystwa Zielarzy i Fitoterapeutów
Miejsce spotkania: ul. Kazimierza Wielkiego 4, Aula PWSZ im. Stanisława Pigonia w Krośnie
9.00 – wydawanie legitymacji i pobieranie składek członkowskich
9.30 – 11.00 Walne Zebranie Członków Polskiego Towarzystwa Zielarzy i Fitoterapeutów
1. Wybór przewodniczącego Walnego Zebrania Członków
2. Sprawozdanie z działalności zarządu za rok 2012/2013
3. Sprawozdanie finansowe
4. Sprawozdanie Komisji Rewizyjnej
5. Wybór władz towarzystwa
6. Wybór komisji rewizyjnej
7. Zmiana statutu
8. Przyjęcie w poczet członków honorowych prof. dr hab. Grzegorza Przebindy – Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Stanisława Pigonia w Krośnie oraz prof. dr hab. Romana Kołacza – Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu.
9. Plan pracy na rok 2014
10. Dyskusja
11. Wolne wnioski
11.00-11.30 Przerwa na kawę
Wykłady plenarne 11.30-12.30
Miejsce spotkania: ul. Kazimierza Wielkiego 4, Aula PWSZ im. Stanisława Pigonia w Krośnie
11.30 – 12.00 Wykład dr Henryka Różańskiego na temat: "Właściwości lecznicze wybranych drzew Polski"
12.00 – 12.30 Wykład dr Katarzyny Paradowskiej i dr Izabeli Betlej na temat: "Właściwości lecznicze i pielęgnacyjne wybranych olejów roślinnych"
12.30 – 14.20 Przerwa
14.20 – 14.30 Zbiórka na parkingu Campusu PWSZ w Suchodole, ul. Dmochowskiego 12, dojazd we własnym zakresie*
14.30 – ok. 17.00 Przejście z Suchodołu w kierunku Winnej Góry oraz warsztaty terenowe z zakresu zielarstwa i ziołolecznictwa
ok. 17.30 – 18.30 Powrót z Winnej Góry do Suchodołu.
ok. 18.30 – Zakończenie
*Uwaga!
Organizatorzy proszą o przygotowanie stosownego ubioru na wędrówkę pieszą w gęstej roślinności. Pożądane są długie spodnie, trekkingowe lub inne wygodne buty, a także w zależności od pogody nakrycia głowy, preparaty przeciw insektom i chroniące skórę przed słońcem lub peleryny przeciwdeszczowe, a także prowiant (napoje oraz ewentualnie żywność).
Choroba Hashimoto (Morbus Hashimoto) została opisana przez japońskiego lekarza Hakaru Hashimoto (1881-1934) w 1912 roku, choć podłoże autoimmunologiczne zostało dopiero ustalone w 1967 roku. Czasem choroba ta nosi nazwę zapalenia limfocytowego tarczycy, co odzwierciedla nazwa łacińska Thyreoiditis lymphocytica. Choroba jest spowodowana wytwarzaniem przeciwciał przeciwko tyreoperoksydazie (anty-TPO) i tyreoglobulinie (anty-Tg).
Dla wyjaśnienia podam, że tyreoglobulina jest białkiem w układzie koloidalnym, które wypełnia pęcherzyki każdej tarczycy. Jest kwasochłonna. Umożliwia przechowywanie hormonów tarczycy (w postaci ujodowanej). Komórki pęcherzyków tarczycy wytwarzają 2 hormony: trójjodotyroninę (T3) i tyroksynę (tetrajodotyroninę, czyli T4). W celu wytworzenia i przechowywania hormonów tarczycy najpierw musi powstać polipeptyd, czyli białko, co odbywa się w szorstkiej siateczce śródplazmatycznej (retikulum endoplazmatyczne granularne). Do białka dodawane są cukry: mannoza i galaktoza, zatem tyreoglobulina jest pod względem chemicznym glikoproteiną (białko+cukier). Proces dołączania cząsteczek cukru do białka odbywa się w retikulum endoplazmatycznym i w aparacie Golgiego komórek nabłonkowych pęcherzyków tarczycowych. Następnie utworzone, gotowe cząsteczki tyreoglobuliny są transportowane do światła pęcherzyków tarczycowych i oddawane do koloidu. Jednocześnie tarczyca ma zdolność pochłaniania jodu. Jod jest wychwytywany przez komórki nabłonka pęcherzyków. W ich błony wbudowane są pomy jodowe, transportujące jod. W tych samych komórkach znajduje się enzym – peroksydaza, która utlenia jony jodu do jodu pierwiastkowego:
2I- —> I2 + 2 e
Jod pierwiastkowy przedostaje się do koloidu, w którym jest związany przez aminokwas tyrozynę, wchodzący w skład tyreoglobuliny. Jeden atom jodu wiąże się z jedną cząsteczką tyrozyny, dając monojodotyrozynę (MIT). Gdy zwiąże dwa atomy jodu przekształca się w dijodotyrozynę (DIT). Peroksydaza odpowiedzialna jest za wewnątrzcząsteczkową przebudowę struktury tyreoglobuliny, podczas której z dwóch cząsteczek dijotyrozyny powstaje tyroksyna (tetrajodotyronina). Gdy połączeniu ulegną dijototyrozyna i monojodotyrozyna powstaje trójjodotyronina T3.
MIT + DIT = T3
DIT + DIT = T4
Gdy potrzebny jest hormon tarczycowy enzymy proteolityczne hydrolizują tyreoglobulinę uwalniając T3 i T4 do krwi. Hormony tarczycy zwiększają liczbę i aktywność mitochondriów w komórkach ciała. Pobudzają podstawową przemianę materii, zwiększają oddychanie tlenowe, fosforylację oksydacyjną i syntezę białek. Pobudzają transkrypcję. Zwiększają pochłanianie cukrów z jelit, pobudzają wzrost organizmu oraz rozwój ośrodkowego układu nerwowego. Tarczyca w komórkach C wytwarza również hormon peptydowy – kalcytoninę, która hamuje aktywność komórek kościogubnych – osteoklastów (degradujących kości i uwalniających wapń z kości do krwi). Kalcytonina prowadzi do zmniejszenia stężenia wapnia we krwi, czyli prowadzi do hipokalcemii. Zwiększa wydalanie wapnia i fosforanów z moczem, hamuje wchłanianie wapnia z jelit do krwi. Dlatego, że kalcytonina blokuje degradację kości – jest stosowana w leczeniu osteoporozy.
Wytwarzanie przeciwciał przeciwko własnej tyreoglobulinie lub peroksydazie powoduje stan zapalny tarczycy, nacieki limfocytowe, co prowadzi do niedoczynności tarczycy.
Choroba Hashimoto występuje u około 2% społeczeństwa. Dotyczy ludzi w każdym wieku. Wyraźnie częściej dotyka płci żeńskiej (do 95%).
U chorych stwierdza się wysokie miana przeciwciał anty TPO i anty TG, a niekiedy przeciwko receptorowi TSH. TSH, czyli tyreotropina wpływa stymulująco na komórki pęcherzyków tarczycowych do wytwarzania i wydzielania hormonów tarczycy (T3 i T4). TSH jest wytwarzany przez przysadkę mózgową (płat przedni, czyli gruczołowy – Lobus anterior glandula pituitaria, hypophysis).
Reakcję autoimmunologiczną wyzwalają limfocyty Th1 oraz cytotoksyczne limfocyty T. Limfocyty Th, czyli pomocnicze reagują na antygeny pośrednio przez wytwarzanie cytokin (interleukiny i limfokiny). TH1 wzmagają odpowiedź typu komórkowego i wydzielają głównie interleukinę 2 (IL-2) oraz interferon gamma (IFN-gamma). Limfocyty cytotoksyczne (Tc) niszczą komórki rozpoznane jako obce, zakażone lub nieprawidłowo ukształtowane. W przypadku choroby limfocyty nie rozpoznają komórek tarczycy jako własne, lecz obce, zawierające antygen i dlatego dążą do ich zniszczenia.
Choroba Hashimoto może występować z wolem, z prawidłową wielkością tarczycy lub w postaci zanikowej tarczycy. Antygeny tarczycy powodują powstawanie przeciwciał, wywołujących uszkodzenie lub zniszczenie tkanki tarczycowej. Nie zawsze objawy niedoczynności tarczycy są wyraźnie zaznaczone. Przebieg jest przewlekły, postępujący. Odczyn Biernackiego (OB) jest przyśpieszone, czasem występuje gorączka. We krwi panuje zwiększone stężenie TSH. Zmniejszone lub prawidłowe jest stężenie FT3 i FT4 w surowicy. W obrazie USG charakterystyczna jest hipoechogeniczność miąższu. W naciekach zapalnych tarczycy stwierdza się plazmocyty i limfocyty. Powstają grudki chłonne z dużymi ośrodkami namnażania. Pojawia się zanik lub przemiana onkocytarna nabłonka pęcherzyków gruczołu tarczowego. Jądra onkocytów dają obraz (imitację) komórek nowotworu złośliwego. We wczesnym okresie choroby czynność tarczycy jest prawidłowa, a nawet przejawia nadczynność (Hashitoxicosis). Dopiero po wielu miesiącach lub latach rozwija się niedoczynność. Chorzy mogą odczuwać ból lub ucisk w obrębie szyi. Niektóre formy choroby są bezobjawowe przez pewien czas. Następnie tarczyca powiększa się, po czym zmniejsza. Histopatologicznie ulega zanikowi i przestaje wytwarzać hormony, co dopiero daje objawy ogólnometaboliczne.
U chorych skóra może wykazywać chroniczny lub okresowy obrzęk skóry (obrzmienie skóry), szczególnie na twarzy, szyi i kończynach. Rysy i mimika twarzy mogą być słabo zaznaczone. Skóra staje się nierzadko żółtawa, sucha, zimna; błony śluzowe też są blade. Włosy słabe, kruche, wypadające. Mogą też wypadać rzęsy i brwi. Zęby stają się osłabione, wrażliwe na zimno. Paznokcie są łamliwe, rozwarstwiające się. Głos ochrypły, niski. Czasem pacjenci skarżą się na trudności w oddychaniu, głośnym mówieniu i mają zaburzenia słyszenia (szum, “chlupanie”, przytłumione słyszenie). U kobiet chorobie Hashimoto prawie zawsze towarzyszy zespół “zimnych i mokrych dłoni oraz stóp”. Występuje skłonność do ziębnięcia. Masa ciała najczęściej wzrasta lub ma tendencje do wzrostu. Zaparcia, zaburzenia tętna (tony głuche), rozszerzone serce, tętno zwolnione są często stwierdzane. Podstawowa przemiana materii spada. U kobiet zaznacza się niedoczynność płciowa, nierzadko niepłodność lub trudności w utrzymaniu ciąży. Miesiączkowanie może być nieregularne i z przerwami. Liczba krwinek czerwonych spada, podobnie jak poziom hemoglobiny. Dzieci cierpią wówczas na brak wzrostu i rozwoju. U dzieci i młodzieży występuje opóźnienie dojrzewania płciowego. Lekarz niekiedy może stwierdzić zaburzenia neurologiczne: zaburzenia czucia, bóle i zawroty głowy, osłabienie mięśni, apatię, gnuśność umysłową, osłabienie pamięci, senność, niechęć do aktywności ruchowej. Mogą pojawić się nieprawidłowe procesy kumulowania tłuszczu: odkładanie sadła w okolicy bioder i brzucha, guzy tłuszczowe (lipoma) w różnych częściach ciała.
Medycyna oficjalna nie oferuje leczenia przyczynowego. Podawanie leków immunosupresyjnych (obniżających aktywność układu odpornościowego) nie jest skuteczne. Niektórzy lekarze zalecają podawanie L-T4 (Levothyroxine sodium), jednakże jak dotąd brak oficjalnych wyników potwierdzających sens polecania tego leku.
Bardzo duże znaczenie w leczeniu choroby Hashimoto mają preparaty mineralno-ziołowe, o których napiszę w następnych częściach.
Wszystkich Członków Polskiego Towarzystwa Zielarzy i Fitoterapeutów zapraszamy na II Zjazd, który odbędzie się w Krośnie, 24 sierpnia 2013 r. na terenie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. Pigonia, przy ul. Kazimierza Wielkiego (przy Rynku).
Na Zjeździe zapadną ważne decyzje dla Towarzystwa. Członkowie dostaną legitymacje Towarzystwa.
Zaplanowano również wykłady szkoleniowe z zakresu zielarstwa i ziołolecznictwa. Omówimy najważniejsze problemy bieżące, w tym związane z ustawodawstwem dotyczącym zielarzy i fitoterapeutów.
Po wykładach zaplanowano Warsztaty terenowe na Winnej Górze w Krośnie, podczas których pokazane będą rośliny lecznicze dziko rosnące, omówione właściwości lecznicze i sposób ich stosowania.
Jednocześnie w Krośnie odbywają się Karpackie Klimaty, które obejmują szereg ciekawych imprez: http://www.karpackieklimaty.krosno.pl/
Krosno, fragment Rynku
Baza hotelowa dostępna pod adresem: http://luskiewnik.strefa.pl/PTZiF/baza_hotelowa_KROSNO.pdf
Szanowni Państwo,
W Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. St. Pigonia w Krośnie organizowane są studia podyplomowe: “Towaroznawstwo zielarskie, kosmetyczne i żywności funkcjonalnej”, o czym szerzej informowałem we wcześniejszym wpisie: https://rozanski.li/?p=3024. Zajęcia ruszają od września.
Nabór kandydatów na studia trwa: http://www.pwsz.krosno.pl/studia/studia-podyplomowe/art,2,studia-podyplomowe-towaroznawstwo-zielarskie-kosmetyczne-i-zywnosci-funkcjonalnej.html
Kandydaci z odległych miejscowości od Krosna mogą zwrócić się do Rektora PWSZ w Krośnie z podaniem o indywidualny tok studiów, polegający na częściowej realizacji programu studiów w systemie e-learningowym. Jest to dogodny system kształcenia dla osób, które nie mogą przyjeżdżać na zajęcia co 2 tygodnie.
Zapraszamy.
źródło obrazka: www.jamzone.biz
Rodzaj wiąz – Ulmus należy do rodziny wiązowatych – Ulmaceae, rzędu Urticales, czyli pokrzywowców. Liczy około 30 gatunków. W Europie wiązy zostały mocno wyniszczone przez grzybową (drobnoworkowce – Microascales; w nowszych systemach cienkoszyjkowce Ophiostomatalaes) chorobę wiązów (holenderska choroba wiązów). Pasożytniczy grzyb nosi nazwę Ceratocystis ulmi (Graphium ulmi) i powoduje usychanie gałęzi, a potem całych drzew.
Do celów leczniczych stosuje się:
1. Wiąz szypułkowy, niem./szwajc. Flatter-Ulme; fr. Orme lisse; ital. Olmo bianco – Ulmus laevis Pallas = Ulmus effusa Wildenow, czyli limak – drzewo dorastające do 30 m wys. o szerokiej, cylindrycznej koronie. Młoda kora jasna, brązowoszara, gładka. Kora łuszczy się tafelkowato. Nasady pni są deskowato rozszerzone. Młode gałązki owłosione, starsze nagie. Pąki liściowe wydłużone, ostro zakończone, o łuskach ochronnych ciemno obrzeżonych, dwubarwne. Pąki kwiatowe jajowato-stożkowate. Liście eliptyczne lub odwrotnie jajowate, niesymetryczne u nasady. Blaszki liściowe od spodu miękko owłosione. Brzeg liści podwójnie piłkowany, ząbki duże, haczykowate. Liście dorastają do 12 cm długości. Kwiaty na długich szypułkach Kwitnie w marcu lub kwietniu. Okwiat 6-dzielny, pręcików 6-8; pylniki fioletowe. Owoc – skrzydlak długoszypułkowy z drobnym orzechem w środku, brzegiem orzęsiony. Owocuje w wieku 10-15 lat, a przy gęstych drzewostanach w wieku 30 lat. Owoce dojrzewają w maju-czerwcu. Drewno ciężkie, średnio-twarde, ale trwałe. W lekospisach często widnieje pod nazwą Ulmus pedunculata Fougeroux. W Polsce rozpowszechniony gatunek, na niżu i terenach podgórskich. W Szwajcarii rzadko występuje, sadzony, głównie w północno-zachodnich kantonach.
2. Wiąz pospolity, niem./szwajc. Feld-Ulme; fr. Orme champetre; ital. Olmo comune – Ulmus carpinifolia Gleditsch = Ulmus campestris Linne = Ulmus minor Miller – drzewo dorastające do 30 m wys.; kora szara, u starych drzew poprzecznie i podłużnie spękana; gałązki cienkie, czerwonawo- lub żółtawobrązowe, nagie lub owłosione. Pąki jajowato-stożkowate, długości do 5 mm, nagie lub kutnerowate, szare lub czerwonawe; łuski o jaśniejszych brzegach. Liście szorstkie z wierzchu, omszone od spodu, długości 5-10 cm. Liście eliptyczne, u nasady klinowate, niesymetryczne, brzegiem pojedynczo lub podwójnie ząbkowane. Włoski od spodniej strony blaszki często gęściej umieszczone w kątach nerwów. Ogonki liściowe długości do 15, cm. Kwitnie w marcu lub kwietniu. Kwiaty na krótkich szypułkach; okwiat czerwony; pręcików 4 z czerwonymi pylnikami. Owoce skrzydlaki z orzechem umieszczonym bliżej wierzchołka skrzydełka; wycięcie skrzydełka sięga do orzecha. Owoce dojrzewają w czerwcu. Owocuje około 15-20 roku życia, a w drzewostanie ok. 30 roku życia. Owoce wydaje co 2-3 lata. Drewno wytrzymałe, mocne. W Polsce rozpowszechniony na całym obszarze. W Szwajcarii nie jest pospolity, rozproszony w południowych, zachodnich i północnych kantonach.
3. Wiąz gładki – Ulmus glabra Hudson =Ulmus scabra Miller = Ulmus montana Stokes, wiąz górski, brzost – drzewo dorastające do 40 m wys., o szerokiej kopulastej, nieco pofałdowanej koronie. Kora młoda gładka i szara, po 20 latach staje się szara i łuszcząca się z pęknięciami. Na pniu często występują odrosty. Pędy ciemnoszare z twardymi włoskami. Liście duże, długości do 18 cm, o 14-20 parach nerwów (wiązek przewodzących bocznych), eliptyczne, w górnej części nierzadko klapowane, matowe, szorstkie z wierzchu, omszone od spodniej strony (białe włoski). Liście krótkoogonkowe, prawie siedzące. Ogonek liściowy ok 2-5 mm. Skrzydełka owoców omszone na wciętym końcu. Orzech umieszczony centralnie. Skrzydlaki odwrotnie jajowate. Owoce dojrzewają w czerwcu. Kwitnie w marcu lub kwietniu. Pąki liściowe tępo-stożkowate, ciemne, jednobarwne. Liście niesymetryczne. Kwiaty na bardzo krótkich szypułkach. zebrane w pęczki. Owocuje po 30 latach. Drewno odporne na czynniki mechaniczne i atmosferyczne. W Polsce częsty w górach i na pogórzu. Jest też rozproszony na niżu. W Szwajcarii pospolity gatunek wiązu.
4. Wiąz czerwony, wiąz śliski, ang. Slippery Elm, Red Elm – Ulmus fulva Michaux= Ulmus rubra Muhlenberg = Ulmus americana L. var. rubra Aiton = Ulmus crispa Willdenow – drzewo pochodzące z Ameryki Północnej.
5. Wiąz amerykański, ang. American elm, white elm, water elm – Ulmus americana Linne – drzewo występujące w Ameryce Północnej.
Surowcami leczniczymi pozyskiwanymi z wiązów są: liście, gałązki, kora, pączki, kwiaty – Folium, Frondes, Cortex, Gemmae et Flos Ulmi.
Dioscorides (40-90 r.) wykorzystywał właściwości ściągające ulistnionych gałązek, liści i kory wiązu. Polecał wyciągi z surowca przy złamaniach, chorobach skóry i nieżytach układu oddechowego.
Pietro Andrea Mattioli, czyli Petrus Andreas Matthiolus (1501-1577) opisał wiąz jako środek śluzowy, przyspieszający gojenie parchów, ran i owrzodzeń.
Adam Lonitzer (Lonicerus) żyjący w latach 1528-1586 polecał wyciąg z wiązu w leczeniu ran i złamań kości.
Christoph Wilhelm Friedrich Hufeland (1762-1836) propagował wiąz w leczeniu chorób skóry.
Hugo Paul Friedrich Schulz (1853-1932) zalecał wyciągi z wiązu przy przewlekłych wypryskach (eczema).
Wofgang Bohn opisał wiąz jako roślinę cenną w leczeniu chorób reumatycznych, gorączkowych, związanych z zaburzeniami gospodarki kwasem moczowym (dna moczanowa).
Dr Gerhard Madaus (1890-1942) podał, że w polskiej medycynie ludowej wiąz wykorzystywano do leczenia nieżytów jelit oraz czerwonki. W Austrii z kolei używano wiąz w leczeniu dny (podagry) i reumatyzmu. Przedstawił również doniesienia o właściwościach przeciwbiegunkowych, przeciwzapalnych, przeciwkrwotocznych, napotnych, moczopędnych, przeciwgorączkowych, przeciwwrzodowych, gojących i przeciwobrzękowych wiązu. Przetwory z wiązu mogą być stosowane przy zapaleniu macicy, pęcherza moczowego, zaflegmieniu dróg oddechowych, przy niestrawności i obrzękach. Lonicerus stosował liście, korę i gałązki. Matthiolus używał liście, korę i drewno. Bohn, Hufeland, czy Schulz wykorzystywali korę.
W XVIII i do połowy XIX wieku wiąz był surowcem oficjalnym w medycynie. Świadczy o tym choćby Farmakopea Paryska – Pharmacopoea Parisiensis z 1758 r., w której dziale Simplicia znajdujemy z łatwością Ulmus campestris Teophrasti. Wiąz pospolity – Ulmus campestris Linne uwzględniła Farmakopea Genewska – Pharmacopoea Genevensis z 1780 roku (surowiec Cortex medius, w dziale Materia medica). Farmakopea Pruska – Pharmacopoea Borussica z 1813 roku zawiera opis Cortex Ulmi interior (Ulmenrinde, Rüsterrinde) pochodzącą z Ulmus campestris et effusa (Cortex medius subfuscus, subacris, lamellis, tenuibus compositus). Jednakże nowsza Pharm. Borussica VII z 1862 roku już nie zawierała kory wiązu. Farmakopea Hanowerska – Pharmacopoea Hannoverana z 1819 roku objęła Cortex Ulmi interior (Ulmenrinde) z Ulmus campestris et effusa. Opis surowca identyczny jak w Farmakopei Pruskiej z 1813 roku. Zalecany wyciąg wodny przy podrażnieniach i jako środek moczopędny, przy czym przy przy diuretica jest znak ?. Jest wzmianka o zastosowaniu wyciągu wodnego przy przewlekłym rumieniu skóry oraz trądzie (Lepra Ichtyasi). Z tego względu, że Farmakopea Polska I – Pharmacopoeia Regni Poloniae z 1817 r. wzorowana była na Farmakopei Pruskiej z 1813 r., również uwzględnia Cortex Ulmi interior.
Doktor Fr. Oesterlen w dziele Handbuch der Heilmittellehre z 1861 roku opisał Cortex Ulmi (interior), Ulmen-, Rüsterrinde z gatunku Ulmus campestris et effusa, podając skład chemiczny: garbniki, gumy (Bassorin – basoryna – śluz, kleik; nazwa od nazwy Bassora gum; zawiera kwas tragakantowy i arabinogalaktany; kwas tragakantowy zawiera kwas galakturonowy, ksylozę, fukozę i galaktozę ), Ulmin (ulmina, podobna do huminy), żywice. Stosowany w leczeniu owrzodzeń i łagodzenia objawów świerzbu. Wyciąg z Ulmus fulva z Ameryki Północnej, bogaty w basorynę (śluzy) przydatny do nasączania tamponów domacicznych.
Prof. dr G.C. Wittstein w obszernym opracowaniu Handwörterbuch der Pharmakognosie des Pflanzenreichs z 1883 r. opisał Ulmenrinde – Cortex Ulmi interior s. pyramidalis z Ulmus campestris Willd. i Ulmus effusa Willd. Wg Rink’a kora zawiera 6,5% garbników, śluzy, gumy, żywice, kwas szczawiowy. Wg Davy kora zawiera do 3% garbników. Wyciągi wodne stosuje się zewnętrznie i wewnętrznie przy stanach zapalnych i wysypkach skórnych. Kolejny objęty opisem wiąz to Ulmenrinde amerikanische, Amerikanische Rüsterrinde – Ulmus americana L. z którego otrzymywana jest kora – Cortex Ulmi americanae o podobnym znaczeniu w lecznictwie jak z wiązu pospolitego i szypułkowego.
Henri Leclerc /1870-1955/ w Precis de Phytotherapie (1954 r.) i wcześniejszych publikacjach (przedwojennych) podał informacje o doskonałych właściwościach leczniczych maści sporządzonej z kory wiązu, która była przydatna w terapii przestarzałych wyprysków i stanów zapalnych.
Wiąz jako surowiec leczniczy nie został pominięty w dziele szwajcarsko-niemieckim Hagers Handbuch der Pharmazeutischen Praxis… z 1902 r. Ulmus campestris L., Ulmus pedunculata Fougeroux (Ulmus effusa Willd.) oraz Ulmus fulva Michx. dostarczają korę, przy czym jest ważna informacja – Innenrinde, czyli należy pozyskiwać korę wewnętrzną, a nie tę zewnętrzną, suchą i odpadającą. Podobny istotny szczegół dotyczący kory zamieścił dr G. Madaus. Zresztą gdy uwzględnimy dane podane przez stare farmakopee (patrz wyżej) też wynika z nich, że należy odcinać (wyłuszczać) korę pośrednią lub wewnętrzną, a nie zewnętrzną. Wracając jednak do Hagers’a podam nazwy widniejące dla surowca: Cortex Ulmi interior, Innere Ulmen- oder Rüsterrinde, Ecorce d’orme, Elm, Slippery Elm Bark. Autorzy podają, ze surowiec był w Farmakopei Francuskiej (Pharm. Gall.) I i III. Spośród składników czynnych podane są dwa: śluzy i garbniki. Surowiec należy gotować dając 10-15 g kory na 200 g wody. Stosowany zewnętrznie i wewnętrznie. Nadaje się do płukanek, okładów (kataplazmy). Środek powlekający, przeciwzapalny, śluzowy, ściągający. Podano dwie formy leku: Extractum Ulmi corticis (składnik Extractum Digitalis alcoholicum w Pharm. Gall.; ponadto Mucilago Ulmi (kleik, śluz wiązowy). Również w nowszym wydaniu Hagers Handbuch der Pharmazeutischen Praxis…, z 1938 r. nie zabrakło wiązu – Ulmus. Uwzględniono Ulmus campestris L., Ulmus effusa Willd. i ich odmiany oraz Ulmus pubescens Walt., czyli Ulmus fulva Michx., czyli Red Elm (Red Elm Bark, Slippery, Indian Sweet Elm Bark. Wśród składników czynnych wymieniono śluzy, garbniki, gumy, substancje gorzkie i żywicę. Zastosowanie i preparaty podano te same, co w wydaniu wcześniejszym. Mucilago Ulmi było uwzględnione w Farmakopei Amerykańskiej VIII.
Sporo informacji na temat wiązu (Ulmus carpinifolia) podał dr Friedrich A. Bässler (1966 r.) w publikacji Heilpflanzen. Surowcem jest kora i gałązki. Wyciągi hamują biegunkę, krwawienia i śluzotoki. Pomocny przy reumatyzmie, dnie moczanowej, obrzękach wodnych, chronicznych wypryskach skórnych.
Z kolei w Lexikon der Arzneipflanzen und Drogen autorstwa K. Hiller’a i M. F. Melzig’a (2010 r.) znajdziemy szereg kolejnych cennych informacji. Ulmus carpinifolia zawiera w korze śluzy, garbniki (3%), flobafeny, goryczki i jest stosowany w medycynie ludowej jako środek rozmiękczający, śluzowy, a zarazem ściągający przy biegunkach, ponadto jako środek moczopędny. Ze świeżych kwiatów uzyskuje się esencję wg zasady dra Bacha. W homeopatii kora wiązu stosowana jest w leczeniu wyprysków skórnych i skrofulozy. Ulmus glabra ma podobne zastosowanie, przy czym kora i świeże młode gałązki są stosowane w homeopatii w leczeniu bólu rąk i stóp. Ulmus laevis zawiera w korze garbniki, katechiny (+), proantocyjanidyny, kwas chlorogenowy, fitosterole (beta-sitosterol) i śluzy. Surowiec przeciwbiegunkowy, cenny w leczeniu zaburzeń czynności przewodu pokarmowego, ponadto schorzeń skórnych. Ulmus rubra (Ulmus americana, Ulmus fulva) zawiera w korze śluzy i jest stosowany w leczeniu nieżytów żołądka i jelit, ponadto dny i reumatyzmu. Zewnętrznie w formie kataplazmów do leczenia owrzodzeń.
Szwajcarska zielarka, fitoterapeutka Maja Dal Cero, którą bardzo cenię, w publikacji Unsere Heilpflanzen (2009 r.) dużo miejsca poświęciła Ulme, czyli wiązom: Ulmus minor (Feld-Ulme) i Ulmus glabra (Berg-Ulme). Doustnie stosuje się wyciąg wodny z kory przy biegunkach, a zewnętrznie do okładów, płukanek, przemywań przy ranach, hemoroidach, stanach zapalnych skóry, gardła i jamy ustnej.
Dr Graham Pinn (Herbal Medicine, 2003 r.) zaliczył Slippery elm bark (czyli korę czerwonego wiązu) do środków, które absorbują, powlekają i mogą utrudniać wchłanianie niektórych substancji z jelit do krwi. Oczywiście jest to korzystne, jeśli cierpimy na zakażenia i nieżyt jelit, zatrucie pokarmowe, kiedy to jady bakteryjne, mikotoksyny, czy toksyny pokarmowe nie powinny przenikać do krwi i limfy. Jednakże nie należy popijać odwarem wiązowym leków, czy preparatów mineralno-witaminowych, bo to utrudni resorpcję tych substancji z jelit. Podobnie należy zwracać uwagę na mieszanki zawierające wiąz, bowiem śluzy i garbniki zawarte w korze, czy gałązkach mogą efektywnie znosić działanie innych ziół.
W tradycyjnej medycynie chińskiej stosowany jest gatunek wiąz wielkoowocowy (Large-fruited Elm) Ulmus macrocarpa Hance (Wuyi). Jest to zioło ciepłe, gorzkie i ostre. Działa na żołądek i śledzionę. Posiada właściwości przeciwpasożytnicze wobec glist i tasiemców, ponadto przeciwgrzybicze (wobec Tinea). Surowiec Ulmi fructus preaparatus stosuje się w dawce dziennej 3-9 g. Gotować 20 minut. W przypadku grzybicy stosować zewnętrznie do okładów. Przy parazytach wewnętrznych pić odwar na czczo.
Kora wiązu czerwonego – Slippery elm bark została opisana również w poważnym i cenionym podręczniku Pharmacognosy autorstwa W.C. Evans (2000 r.). Jest to surowiec śluzowy, bogaty w poliuronidy, zmiękczający, łagodzący, zaliczany do tej samej grupy co babka płesznik, prawoślaz, tragacantha (Astragalus gummifer), Sterculia urens (Karaya Gum), Acacia (Gum Arabic z Acacia senegal), guar gum (Cyamopsis tetragonolobus), Xanthan Gum (z Xanthomonas campestris, bakteria), czy nasiona pigwy – Cydonia oblonga (Quince seed).
Dr Hans W. Kothe (2006 r.) w pięknym opracowaniu 1000 Kräuter. Hailpflanzen von A-Z. Wirkstoffe und Anwendung – Ulmus minor zaleca przy świądzie skóry, ekzemach, dermatozach, czyrakach, hemoroidach i do leczenia zapalenia skóry. Ulmus rubra z kolei jest stosowany w leczeniu stanów zapalnych układu oddechowego, moczowego, pokarmowego, owrzodzeń, przeziębienia i gorączki. Zewnętrznie w leczeniu ropni.
Ja ze swojej strony podam, że wiązy rosnące w Polsce zawierają śluzy, fitosterole, garbniki, flawonoidy (rutyna, kwercetyna), lignany, garbniki i fenolokwasy. Kwiaty, gałązki, liście i pączki wiązu to surowce moczopędne, przeciwwysiękowe, łagodzące stany zapalne, zmniejszające obrzęk gruczołu krokowego. Korzystnie działają przy stanach zapalnych nerek, pęcherza moczowego, jajników i macicy. Przyspieszają regenerację nabłonków i tkanki łącznej.
Kora i gałązki wiązów hamują stan zapalny w obrębie przewodu pokarmowego, układu moczowego i płciowego. Łagodzą kaszel i stan zapalny dróg oddechowych. Poprawiają mikcję przy przeroście gruczołu krokowego. Polecam przy stanach zapalnych cewki moczowej, prostaty, pęcherza moczowego, żołądka i jelit. Zewnętrznie jako typowy środek gojący, lekko ściągający i przeciwświądowy.
Surowce rozdrobnione, suche lub świeże należy gotować na małym ogniu, powoli, 10-20 minut, po czym odstawić na 30 minut, przecedzić. Pić 1-2 szklanki dziennie. Przy chorobach zapalnych i zwyrodnieniowych stawów i kości 2 szklanki odwaru dziennie. Pączki rozdrobnione i kwiaty można zaparzać w mleku. Surowca na szklankę wody: od jednej do dwóch łyżek czubatych. Naparem z kwiatów, liści przemywać oczy, ponadto do okładów przy zapaleniu spojówek, powiek, naczyniówki i siatkówki.
W kosmetyce: odwar z gałązek lub kory wiązu do okładów i przemywań skóry atopowej, z wypryskami, łuszczycą, owrzodzeniami, przy suchości i podrażnieniu, po zabiegach w celu zmniejszenia obrzęku i zaczerwienienia. Toniki, kremy, serum zawierające wyciąg z kory, pączków lub gałązek wiązu sprawdziły się w leczeniu i pielęgnowaniu cery trądzikowej (trądzik różowaty). Zawartość mocnego wyciągu (kleiku) w kosmetykach od 5 do 15%.
|
|
Najnowsze komentarze