|
|
Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych na
II Konferencję Zielarską Kobiet
organizowaną przez Warszawski Uniwersytet Medyczny
Koryciny 7-9 czerwca
PROGRAM
Piątek 7.06.2013 – przyjazd
Sobota 8.06.2013
9.00 – 9.30 rejestracja uczestników
9.30 – 9.45 powitanie
9.45 – 11.00 wykłady
· dr n. biol. Henryk Różański: “Rośliny poprawiające pamięć.”
· mgr Dominika Pietrzyk: „Kobiece zioła.”
· dr Anna Lewitt: „Zioła wspomagające odchudzanie.”
11.00 – 11.30 przerwa na kawę
11.30 – 13.30 wykłady
· dr Katarzyna Paradowska: “Zioła peruwiańskie.”
· mgr Marta Grech-Baran: „Rhodiola spp. – właściwości biologiczne i znaczenie w
lecznictwie.”
· mgr Małgorzata Gralec: „Aronia w cukrzycy.”
· dr Agnieszka Zielińska: „Bioaktywne składniki liści.”
13.30 – 15.00 obiad
15.00 – 16.30 wykłady
· prof. dr hab. Iwona Wawer: “Mechanizmy działania leków ziołowych.”
· krótkie komunikaty
18.00 wspólna kolacja przy ognisku
Niedziela 9.06.2013
8.00 – 9.00 śniadanie
10.00 zwiedzanie ogrodu botanicznego
Opłata konferencyjna……..……..………..300 PLN
(materiały konferencyjne, pełne wyżywienie, ognisko)
Sobota 8.06.2013
Dla osób towarzyszących warsztaty robienia nalewek ziołowych.
ZAKWATEROWANIE
Rejestracja uczestnictwa
Zgłoszenie uczestnictwa prosimy wysłać na adres sekretariatu.
Rezerwacja hotelu
Zakwaterowanie w miejscu konferencji. W sprawie rezerwacji pokoi prosimy o kontakt bezpośrednio z Ziołowym Zakątkiem.
Z uwagi na rezerwację na potrzeby gości spotkania, prosimy o podanie nazwy konferencji podczas rozmowy.
– nocleg w pokojach 1 lub 2 os. 50 PLN za noc
– nocleg w pokojach 3 lub 4 os. 40 PLN za noc
Dane kontaktowe hotelu:
Ziołowy Zakątek
Koryciny 73 B
17-315 Grodzisk
tel. (85) 65-68-668, 65-68-662, 512-127-069
e-mail:biuro@ziolowyzakatek.pl
INFORMACJE
Komitet organizacyjny
Iwona Wawer (WUM)
Katarzyna Paradowska (WUM)
Olga Stefaniak (WUM)
Sekretariat
Olga Stefaniak
Wydział Farmaceutyczny WUM
02-097 Warszawa, Banacha 1
tel: +48 22 5720950
e-mail: ostefaniak@wum.edu.pl
fax: +48 22 5720950
Wpłaty należy dokonywać na konto:
Bank Spółdzielczy w Gdańsku oddział
Grodzisk
15806300010020020316000001
Miejsce spotkania
Ziołowy Zakątek
Koryciny 73 B
17-315 Grodzisk
tel. (85) 65-68-668, 65-68-662, 512-127-069
e-mail:biuro@ziolowyzakatek.pl
Aktualny program:
VII Franciszkańska Konferencja Zielarsko-Farmaceutyczna “Zioła w dermatologii i kosmetologii, w odnowie biologicznej człowieka” zgromadziła wielu specjalistów z zakresu farmacji, medycyny, biologii i chemii. Dużą salę wykładową wypełniło około 150-170 słuchaczy. Patronat honorowy nad Konferencją objęli: Wojewoda Śląski Zygmunt Łukaszczyk i Prezydent Miasta Katowice Piotr Uszok. Patronami medialnymi byli Niezależna Telewizja oraz czasopismo Lek w Polsce. Patronem została też firma Naturex, którą reprezentował na Konferencji współwłaściciel dr farm. Jacek Krzciuk.
Na Konferencji zaprezentowano 7 wykładów:
1. Ku teologii piękna. Pomiędzy Kosmetologią a teologią, prof. dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prodziekan ds. studiów doktoranckich Wydziału Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II;
 
prof. dr hab. Ireneusz Sławomir Ledwoń
2. Biooleje szeregu omega-6 – od pediatrii do geriatrii, dr hab. n. farm. Ilona Kaczmarczyk Sedlak, kierownik Katedry Farmakognozji i Fitochemii Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego;
 
dr hab. n. farm. Ilona Kaczmarczyk-Sedlak
3. Oleje roślinne w kosmetyce, mgr Olga Stefaniak i dr n. farm. Katarzyna Paradowska, Zakład Chemii Fizycznej na Wydziale Farmaceutycznym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego;
 
mgr Olga Stefaniak
4. Zioła dla zdrowia i urody, dr n. farm. Katarzyna Paradowska (adiunkt w Zakładzie Chemii Fizycznej na Wydziale Farmaceutycznym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego), prof. dr hab. n. farm. Iwona Wawer, kierownik Zakładu Chemii Fizycznej na Wydziale Farmaceutycznym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, wiceprezes Krajowej Rady Suplementów i Odżywek);
 
dr n. farm. Katarzyna Paradowska i prof. dr hab. n. farm. Iwona Wawer
5. Zioła w leczeniu opornych trądzików, dr n. biol. Henryk Różański (kierownik Zakładu Towaroznawstwa oraz Laboratorium Biologii Przemysłowej i Eksperymentalnej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. St. Pigonia w Krośnie, dr Izabela Betlej (Zakład Towaroznawstwa Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Krośnie), o. dr Marcelin Jan Pietryja ofm (dyrektor Herbarium św. Franciszka);
6. DYREKTYWY UNII EUROPEJSKIEJ A PRZYSZŁOŚĆ ZIELARSTWA W EUROPIE, dr. n. biol. Henryk Różański (Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie);
7. Pamięci Profesora Krzysztofa Jędrzejko (1945-2012), dr hab. n. biol. Adam Stebel, kierownik Katedry i Zakładu Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.
dr hab. n. biol. Adam Stebel
W ramach zorganizowanej Konferencji wydano 111-stronnicową monografię, w której zawarto teksty wyżej wymienionych wykładów oraz dodatkowo opracowania:
1. Zastosowanie roślin fitoncydowych w leczeniu i profilaktyce boreliozy (Borreliosis), dr n. biol. Henryk Różański (PWSZ w Krośnie), o. dr Marcelin Jan Pietryja ofm (Klasztor Braci Mniejszych Franciszkanów w Katowicach-Panewnikach), dr inż. Janusz Kilar (Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Krośnie); polecam tę publikację wszystkim chorym na boreliozę, strony 60-107; omawia etiopatogenezę, objawy i historię choroby oraz metody leczenia przy użyciu leków syntetycznych i naturalnych; tutaj znajdą Państwo konkretne porady, leki, dawki, receptury przydatne w leczeniu boreliozy.
   
2. Profesor Krzysztof Jędrzejko – Przyjaciel Herbarium św. Franciszka, o. dr Marcelin Jan Pietryja ofm, Klasztor Braci Mniejszych Franciszkanów w Katowicach-Panewnikach.
W celu zdobycia materiałów konferencyjnych proszę zgłaszać się do Herbarium św. Franciszka: http://www.herbarium.katowice.pl
Krośnieńską PWSZ im. S. Pigonia reprezentowała również dr inż. Barbara Krochmal Marczak, kierownik Zakładu Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Szanowni Państwo, Uczestnicy Konferencji “Ziołolecznictwo, biokosmetyki i żywność funkcjonalna”
Autorzy zainteresowani publikacją swoich artykułów w monografii pokonferencyjnej, proszeni są o dostarczenie pełnych wersji prac w nieprzekraczalnym terminie do 15 czerwca 2013 roku na adres e-mail: konferencja2013@pwsz.krosno.pl
Z uwagi na terminy narzucone przez drukarnię, publikacje wysłane po 15 czerwca nie mogą być wydane w monografii.
Wytyczne edytorskie dla autorów publikacji do monografii dostępne pod adresem: http://luskiewnik.strefa.pl/PTZiF/wskazowki_dla_utorow_PTZIF2013.pdf
Przesłane teksty muszą być edytowalne dla recenzentów i wydawcy (np. pliki doc, rtf, docx, odt).
Rodzaj przelot – Anthyllis należy do rodziny motylkowatych – Papilionaceae (Fabaceae). W Polsce występuje na słonecznych zboczach przelot pospolity – Anthyllis vulneraria Linne (niem./szwajc. Wundklee, Apothekerklee, Gelber Klee, Sommerklee). Kwitnie od maja do sierpnia. Kwiaty bladożółte, zebrane w główkowate, zbite, wierzchołkowe kwiatostany. owocem jest strąk, jajowaty, nie pękający, ukryty w kielichu. Wykazuje różnolistność – heterofilię, stąd wpisywany do niektórych dzieł lekarskich pod nazwą Anthyllidis heterophylla. Surowcem jest kwiat i całe ziele – Flos et Herba Anthyllis = Anthyllidis (=Vulnerariae).
Kwiaty zawierają izoflawony, ksantofile, garbniki katechinowe (0,6%), flawonoidy (kwercetyna, kaempferol, ramnetyna, izoramnetyna), saponiny triterpenowe.
Ziele przelotu zawiera 0,5% katechin, izoflawony i flawonoidy, ponadto saponiny trójterpenowe.
Izoflawanowe fitoaleksyny (7,4’-dichydroksy-2’-netoksyizoflawan, 7,2,4’-trójhydroksyizoflawan) przelotu mają właściwości przeciwgrzybicze, antywirusowe i przeciwbakteryjne.
Wyciągi z przelotu są składnikiem niektórych kosmetyków dr Hauschka i mają za zadanie przywracać prawidłową wilgotność skóry oraz usprawniać wymianę metaboliczną tkanek skóry.
W tradycyjnej medycynie ludowej Niemiec i Szwajcarii wodne i alkoholowe wyciągi z przelotu są stosowane jako środek uspokajający, rozkurczowy na mięśnie gładkie, moczopędny, łagodzący kaszel oraz stany zapalne błon śluzowych i skóry. Odwarem z ziela płukano jamę ustną, gardło przy zapaleniu.
Maceraty i odwar ze świeżego ziela/kwiatów przelotu stosowane były w leczeniu ran, owrzodzeń, nadżerek, wyprysków. Z tego względu, że macerat, sok i papka ze świeżego kwitnącego ziela podnosi wilgotność skóry, pobudza regenerację tkanki łącznej i nabłonkowej, preparaty takie można polecić w leczeniu ran suchych, odleżyn i suchych wyprysków oraz atopowego zapalenia skóry. Izoflawony wpływają estrogennie. Kwiaty i kwitnące ziele przelotu mogą być wprowadzane do mieszanek ziołowych z koniczyną, wilżyną, lucerną, pluskwicą, niepokalankiem i stosowane u kobiet przekwitających (klimakterium).
Ekstrakty z przelotu na alkoholu działają przeciwwirusowo.
Dawkowanie naparu z przelotu podałem we wcześniejszym wpisie o przelocie: https://rozanski.li/?p=1142
Nalewka na winie: 100 g kwiatów świeżych zalać 700 ml wina wytrawnego czerwonego. Pozostawić na 1 miesiąc. Pić 1 kieliszek dziennie przy objawach nerwowych i krążeniowych w okresie menopauzy. Kurację stosować 1-2 tygodnie. Wznawiać co 2-3 miesiące.
Nalewka przelotowa – Tinctura Anthyllidis: 1 część świeżych lub suchych zmielonych kwiatów zalać 5 częściami ciepłego alkoholu (o temp. ok. 40 stopni C) 50%, wytrawiać w szczelnym słoju przez minimum 3 tygodnie, od czasu do czasu wstrząsając. Zażywać 2-3 razy dziennie po 5 ml.
Cytryniec chiński – Schizandra chinensis Turczaninow (Baillon) należy do rodziny Schisandraceae. Występuje w Chinach, Korei, na Wyspach Kurylskich, w Sachalinie. Uprawiany do celów spożywczych, kosmetycznych i dla produkcji suplementów w Chinach oraz w rosyjskich republikach części azjatyckiej. Możliwy do uprawy w Europie. Osobiście utrzymałem tę roślinę w ogrodzie już 4 rok, pomimo braku okrywania na zimę i niskich temperatur. Jest pnączem. Sadzonki dostępne w szkółkach ogrodniczych. W obrocie handlowym są wyciągi z pędów i owoców cytryńca, zarówno suche, jak i płynne, niekiedy standaryzowane na zawartość witaminy C lub lignanów.
Surowcem jest owoc i liść – Fructus est Folium Schisandrae. W medycynie ludowej krajów azjatyckich pozyskuje się wierzchołki pędów – Turiones Schisandrae oraz korę – Cortex Schisandrae.
Liście, owoce, pędy i kora zawierają olejek eteryczny – od 1,2 do ok. 3%, przy czym kora zawiera około 2,5-3%, nasiona od 1 do 2%, miąższ owoców około 0,3-0,5%, a liście ok. 0,5% olejku lotnego, bogatego w aldehydy oraz ketony (ok. 20%). W olejku cytryńcowym występują: cytral, jlangen = ylangen, karen, alfa- i beta-chamigren, beta-chamigrenal, p-cymen, alfa-pinen, beta-pinen, limonen, terpinen, octan bornylu, octan citronelylu, linalol, terpinen-4-ol, seskwikaren, beta-selinen, alfa-santalen, santalol, citronelol, geraniol, beta-elemen, kuparen, klowen i in.
Owoce zawierają kwas jabłkowy (10%), kwas cytrynowy (8-12%), kwas winowy (3-5%), bursztynowy, pektyny, fosfolipidy, fitosterole, witaminę C (ok. 350-600 mg/100 g suchych owoców), karoteny, tokoferole (ok. 30 mg/100 g suchych owoców!), garbniki (katechinowe), cukry (ok. 1,5-2%), alkohole cukrowe (mannitol, sorbitol); fitosterole (stigmasterol, beta-sitosterol); cykliczne dipeptydy; saponiny triterpenowe (kwas ursolowy), ponadto aktywny farmakologicznie olejek eteryczny (0,3-2%) bogaty w cytral, seskwikaren, beta-2-bisabolen, alfa-ylangen, alfa- i beta-chamigren i chamigrenal. W nasionach jest około 34% tłustego oleju. Spośród lignanów występują andżeloilogomisyna (angeloylgomisin) O, P, Q, gomisyna A-J, K1, K2, K3, L1, L2, M1, M2, N, O i R, schizandrole, benzylogomisyna, schizandyny.
Lignany są obecne we wszystkich częściach rośliny, ale najwięcej jest ich w korze (ok. 10% schizandryn) oraz całych owocach wraz z nasionami (ok. 5% schizandryn). W pędach jest od 2 do 10% lignanów. Lignany mają strukturę dibenzocyklooktanu. Do lignanów należą: schizandryna A, schizandryna B, schizandryna C, gamma-schizandryna (racemiczna forma schizandryny B), gomisyna (gomisin) A, gomisyna N.
Struktura lignanów Schisandra; źródło obrazka: Haiyan Xu, Jingjing Gan, Xiaohong Liu, Ruiyang Wu, Yi Jin, Mi Li, Bo Yuan; Journal of Ethnopharmacology; Volume 147, Issue 1, 2 May 2013, Pages 224–231
Cytryniec działa adaptogennie, czyli zwiększa zdolności przystosowawcze organizmu do środowiska. Zwiększa odporność organizmu na czynniki stresowe. Poprawia metabolizm mózgowia, nasila procesy poznawcze, analityczne i kojarzeniowe. Poprawia pamięć, zdolności uczenia się. Hamuje zmiany zanikowe w układzie nerwowym (wpływ neuroprotekcyjny). Działa veno- i hepatoprotekcyjnie za sprawą obecności bioflawonoidów i lignanów. Znosi stany depresji, znużenia; pobudza do aktywności życiowej. Wywiera wpływ przeciwmiażdżycowy. Doskonały do rekonwalescencji po przebytych chorobach wyniszczających.
Owoce są używane do produkcji kwaśnych potraw i napojów (orzeźwiających kompotów, soków), nalewek oraz mieszanek herbacianych (polecam łączyć z głogiem, dziką różą, aronią, bzem czarnym, dereniem, hibiskusem); uzupełniają dietę w karoteny (prowitamina A), witaminę E, łatwo przyswajalne żelazo, magnez, fosfor, wapń i krzem.
Wyciąg z cytryńca chińskiego na alkoholu działa szybciej i pełniej niż odwar, czy napar. Usprawnia krążenie obwodowe. Stymuluje centralny układ nerwowy. Normalizuje ciśnienie krwi. Chroni wątrobę przed toksynami (wpływ hepatoprotekcyjny). Stymuluje syntezę glikogenu. Pobudza apetyt i reguluje trawienie.
Liście i pędy ulistnione również zawierają witaminę C, lignany i olejek eteryczny, dlatego znalazły zastosowanie w leczeniu schorzeń wątroby, depresji, stanów stresowych, zaburzeń kognitywnych i chorób zanikowych (degeneracyjnych) układu nerwowego. Cytryniec to roślina, która powinien znać każdy geriatra i stosować w codziennej praktyce.
Wskazania: zaburzenia pamięci i koncentracji, stany stresowe, trudności w uczeniu się u dzieci i osób starszych, miażdżyca, choroba Alzheimera (i inne choroby zwyrodnieniowe, zanikowe i otępienne układu nerwowego), stwardnienie rozsiane, autyzm; borelioza; choroba nowotworowa, niedokrwistość, stany depresji i spadku aktywności; pomocniczo w chorobach zakaźnych, np. grypie, anginie; stany zapalne, marskość i stłuszczenie wątroby; zatrucia mikotoksynami, pestycydami, lekami, węglowodorami; intensywny trening i wysiłek fizyczny lub psychiczny; rekompensacja powysiłkowa; spadek libido (popędu płciowego).
Preparaty i dawkowanie:
Ekstrakt suchy, zawierający nie mniej niż 2% schizandryny: 500-800 mg 1-2 razy dziennie.
Nalewka na pędach, liściach, owocach 1:5 alkoholu 50-60%: 15 ml 2 razy dziennie lub 30 ml 1 raz dziennie.
Sproszkowane owoce suche: 10 g 1-2 razy dziennie.
Sproszkowane pędy, kora: 1-2 g 1-2 razy dziennie.
Nalewka na winie (100 g rozdrobnionego surowca na 500-700 ml wina wytrawnego): 1 kieliszek dziennie przez 1-2 tygodnie. Kurację wznawiać co 2-3 miesiące.
Efekty widoczne po 1-2 tygodniach regularnego stosowania. Sok tłoczyć z całych owoców, wraz z nasionami. Taki sok zamrozić w torebkach do lodu. Pić po 30-50 ml 2 razy dziennie.
Wyciąg ze świeżych owoców (woda z cukrem lub miodem + owoce 1:1; następnie zmiksować blenderem, podusić, zagrzać do wrzenia; odcedzić) pić po 30 ml (2 łyżki) 2 razy dziennie.
Spirytus i wino zwiększają rozpuszczalność i wchłanianie lignanów, dlatego polecam do mieszaniny ekstrahującej (np. przy wyrobie wyciągu) zwilżyć owoce, pędy ulistnione i liście spirytusem lub do wody z cukrem/miodem dodać nieco rumu, spirytusu lub wina. Pędy, kora, owoce, liście gotowane 5-10 minut w winie lub w wódce z karmelem/miodem zawierają więcej lignanów.
Schisandra chinensis wykazuje wybitny synergizm z innymi ziołami usprawniającymi procesy uczenia się, poznawania, kojarzenia, adaptogennymi i przeciwstresowymi, np.: Andrographis paniculata, Lepidium peruvianum meyenii (peruvianum), Withania somnifera, Rhodiola rosea, ocimum sanctum, Codonopsis pilosula, Cicer arietinum, Eleutherococcus senticosus, Centella asiatica.
W kosmetologii (kosmetyce) wyciągi z owoców cytryńca wykorzystano jako składnik odżywczy (witamina E, C, prowitamina A, biopierwiastki, głównie fosfor, potas, krzem), przeciwzapalny, pojędrniający, zmiękczający naskórek, opóźniający procesy starzenia się skóry i zapobiegający przebarwieniom oraz przeciwdziałający nierównemu kolorytowi cery. Obkurcza rozszerzone pory, uelastycznia włókna białkowe, pobudza procesy naskórnikowania (regeneracji), zapobiega zaczopowaniu i rogowaceniu ujść gruczołów łojowych i mieszków włosowych. Zmniejsza ilość zaskórników. Sok z owoców to naturalny peeling kwasowy z zasobem substancji odżywiających skórę. Sokiem z owoców cytryńca można zmiękczać i nawilżać naskórek w przebiegu atopowego zapalenia skóry, a następnie stosować olej rokitnikowy do natłuszczania i odżywiania chorej skóry. Cytryniec wykazuje synergizm z rokitnikiem i wąkrotką (Centella asiatica) w preparatach kosmetycznych.
Polecam publikację ukazującą mechanizm działania przeciwzapalnego Schisandra na watrobę: Gomisin N in the herbal drug gomishi (Schisandra chinensis) suppresses inducible nitric oxide synthase gene via C/EBPβ and NF-κB in rat hepatocytes autorstwa: Yuna Takimoto, Hai-Yan Qian, Emi Yoshigai, Tadayoshi Okumura, Yukinobu Ikeya, Mikio Nishizawa; Volume 28, 15 January 2013, Pages 47–56.
Grujecznik japoński – Cercidiphyllum japonicum Siebold & Zuccarini jest drzewem z rodziny grujecznikowatych – Cercidiphyllaceae, występującym w Azji, ale sadzonym powszechnie w Europie. Surowcem leczniczym są gałązki, kora i liście – Frondes, Cortex et Folium Cercidiphylli. Można je suszyć w temp. do 50 stopni C. Liście najlepiej zbierać w maju i czerwcu, a gałązki lub korę wiosną lub jesienią.
   
Grujecznik japoński, Krosno, wrzesień 2012 r.
Składniki aktywne: flawonoidy (taksyfolina, mirycetyna, kwercetyna), fenolokwasy (kwas galusowy, kwas ellagowy), cercydynina = cercidin (związek fenolowy C14H12O8 o działaniu przeciwdrobnoustrojowym), ellagotaniny (garbniki).
Glikozydy fenolowe występujące w grujeczniku Cercidiphyllum japonicum; źródło obrazka: Takashi Tanaka i in., Chem. Pharm. Bull. 49(4) 486—487 (2001).
Taksyfolina jest flawanonolem o działaniu przeciwzapalnym. Mirycetyna należy do flawonoli i działa moczopędnie. Kwercetyna hamuje degradacje hialuronianów, dzięki czemu wpływa ochronnie na tkankę łączną właściwą. Zapobiega skutkom chemioterapii przeciwnowotworowej, opóźnia powstawanie zmarszczek. Zapobiega zawałom i zakrzepom, wpływa przeciwzapalnie i ochronnie na neurony oraz komórki nabłonkowe i wątrobowe. Jest silnym antyoksydantem i przeciwrodnikiem. Obniża stężenie glukozy we krwi. Kwercetyna, kaempferol, czy naryngenina to inhibitory sulfatazy estronu w wątrobie. Działa antyestrogennie, zatem może być wykorzystana w uzupełniającym leczeniu nowotworów piersi estrogenozależnych. Kwercetyna hamuje rozwój wielu nowotworów
Wyciągi z grujecznika pobudzają proliferację komórek nabłonkowych, analogicznie jak minoxidil i procyjanidyna B2 (patrz publikacja Towatari K , Yoshida K , Mori N , Shimizu K , Kondo R , Sakai K: Polyphenols from the heartwood of Cercidiphyllum japonicum and their effects on proliferation of mouse hair epithelial cells; . Planta Med. 2002 Nov; 68(11): 995-8).
Dla wyjaśnienia podam, że procyjanidyna B2, podobnie jak minoxidil działają pobudzająco na wzrost włosów. Procyjanidyny należą do polifenoli spokrewnionych z leukoantocyjanami i antocyjanami (cyjanidyna). Posiadają strukturę epikatechnową. Wykazują działanie ochronne na komórki nerwowe, nabłonkowe i wątrobowe. Wzbudzają procesy regeneracji nabłonków, hepatocytów, a jednocześnie wpływają immunomodulująco i przeciwnowotworowo. Procyjanidyna, podobnie jak cyjanidyna, peonidyna, czy malwidyna wykazują właściwości ochronne na naczynia krwionośne, poprawiające krążenie krwi (mikrokrążenie). Polecane są w leczeniu stanów zapalnych siatkówki, naczyniówki i tęczówki oka, a przy tym w zaburzeniach krążenia ocznego. Obniżają poziom cukru we krwi. Procyjanidyna B2 znalazła zastosowanie w leczeniu łysienia (preparaty do włosów – aerozole, roztwory do wcierania).
Procyjanidyna B2
Działanie fitofarmakologiczne: przeciwnowotworowe, odtruwające, moczopędne, przeciwzapalne, przeciwalergiczne.
Wskazania: w leczeniu wspomagającym nowotwory; stany zapalne jelit, żołądka, wątroby i trzustki; marskość i stłuszczenie wątroby; choroby alergiczne; łysienie; stany zapalne jajników i macicy, endometrioza; cukrzyca, stany zapalne nerek; zaburzenia krążenia skórnego i ocznego, zapalenie siatkówki, naczyniówki i tęczówki; choroba wieńcowa, zaburzenia krążenia obwodowego, miażdżyca, choroby zwyrodnieniowe neurologiczne.
Zewnętrznie: trudno gojące się rany, trądzik, wypadanie włosów, atopowe zapalenie skóry, wypryski, cellulitis, rozstępy.
Preparaty i dawkowanie:
1. Wyciąg na winie: 100 g gałązek, kory lub liści zalać 500 ml wina wytrawnego czerwonego lub białego, odstawić na 1 miesiąc, po czym przefiltrować. Zażywać po 1 kieliszku do wina czerwonego 1 raz dziennie przez 2 tygodnie; powtarzać raz na kwartał taką kurację.
2. Napar: 2 łyżki suchych rozdrobnionych liści zalać 1 szklanką wrzącej wody, odstawić na 30 minut pod przykryciem. Przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 200 ml przez miesiąc. Wznawiać kurację raz na kwartał.
3. Odwar: 1 łyżkę gałązek lub kory rozdrobnionej zalać 1 szklanką wody, na małym ogniu pod przykryciem doprowadzić do zagotowania, gotować 20 minut, odstawić na 30 minut pod przykryciem; przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 200 ml. Jest mocniejszy od naparu z liści.
4. Roztwór do wcierania we włosy przy łysieniu i stanach zapalnych skóry owłosionej: 100 g liści lub gałązek świeżych zalać 300 ml gorącego alkoholu 50%, odstawić na 1 tydzień, przecedzić. Wymieszać z nalewką pokrzywową 1:5 lub wodą brzozową, albo spirytusem mrówkowym w proporcji 1:1. Wcierać we włosy po umyciu co 3 dni przez 3 miesiące. Wymienione składniki można zmieszać też razem w równych częściach.
W 2009 r. opisałem sadziec konopiasty (ang. Hemp Aggrimony) – Eupatorium cannabinum Linne: https://rozanski.li/?p=848 Jest to gatunek występujący w Europie, Azji i Północnej Afryce. W Polsce spotkać go można na podmokłych łąkach, pastwiskach, polanach, w dolinach cieków wodnych, przy zbiornikach wodnych. Rodzaj sadziec – Eupatorium należy do rodziny astrowatych (złożonych) – Asteraceae (=Compositae). Korzeń sadźca konopiastego – Radix Eupatorii cannabini zawiera olejek eteryczny, pochodne benzofuranów (euparyna), alkaloidy pirolizydynowe (supinina = supinine C15H25NO), seskwiterpeny, polisacharydy (inulina) i flawonoidy. W europejskiej medycynie ludowej wyciągi wodne z korzeni były stosowane w leczeniu kolki żółciowej, zastojów żółci, zapalenia pęcherzyka żółciowego oraz obrzęku wątroby. Odwar z korzeni działa rozkurczowo, żółciopędnie i przeciwzapalnie. Paradoksalnie, pomimo, że surowiec zawiera alkaloidy pirolizydynowe (hepatotoksyczne) to jednak działa hepatoprotekcyjnie (ochronnie na miąższ wątroby).
Likopsamina (lycopsamine)
Ziele (liść) sadźca konopiastego w okresie kwitnienia zasobne jest w olejek eteryczny (0,3-0,5%), laktony seskwiterpenowe germakranolidowe (np. eupatoriopikryna 0,4%), polisacharydy (inulina), flawonoidy (eupatoryna, rutyna, hiperozyd, astragalina), alkaloidy pirolizydynowe (echinatyna, lykopsamina, rinderyna, intermedyna), pochodne benzofuranu, żywice, garbniki, fenolokwasy (kwas kawowy), fitosterole (taraksasterol). Eupatoriopikryna nadaje gorzki smak surowcowi. W medycynie ludowej napar z ziela stosowany jest w leczeniu schorzeń wątroby i pęcherzyka żółciowego. Zewnętrznie, najlepiej napar na świeżym zielu stosuje się do okładów przy siniakach, obrzękach i wypryskach (wysypkach). Wodny wyciąg działa ochronnie na miąższ wątroby, pomimo, że zawiera alkaloidy pirolizydynowe. Laktony seskwiterpenowe działają cytotoksycznie wobec komórek rakowych. Napar i odwar z ziela u niektórych osób mogą powodować lekkie rozwolnienie. Również w dużych dawkach odwar z ziela i korzenia posiada właściwości łagodnego laxans. Wskutek aktywności rozkurczowej (spazmolitycznej), wzmagania wydzielania soków trawiennych należy do środków zapobiegających zaparciom.
  
źródło obrazka: http://www.awl.ch
Eupatoriopikryna = eupatoriopicrine
Echinatyna, C15H25NO5
Nie wolno podawać przetworów z Eupatorium kobietom ciężarnym i karmiącym, bowiem zawiera substancje genotoksyczne, teratogenne, embriotoksyczne i cytotoksyczne. W dawkach przeciętnych (1-2 łyżki surowca na szklankę wrzącej wody, 2-3 razy dziennie po 100-150 ml) działa rozkurczowo, przeciwbólowo, żółciopędnie, przeciwzapalnie, przeciwobrzękowo i immunostymulująco. Odwar (gotować surowiec: korzeń lub ziele 10-20 minut na wolnym ogniu) dawkować podobnie.
W tradycyjnej medycynie chińskiej stosowany jest gatunek sadziec japoński – Eupatorium japonicum Thunberg (=Eupatorium fortunei Turczaninow) – Eupatorii Herba, Peilan. Jest to zioło pod względem temperaturowym neutralne. Działa na śledzionę, żołądek i płuca.
Zastosowanie lecznicze: obrzęk żołądka, brak apetytu, nudności, wymioty, biegunka, zapalenie żołądka, zapalenie wątroby, uczucie mdłości w ustach, gorączka z dreszczami, bóle hipochondryczne, język biało obłożony. Zawarty w surowcu octan nerylu działa przeciwwirusowo. Odwar wpływa przeciwzapalnie, napotnie, aktywująco na system odpornościowy. Surowiec zawiera olejek eteryczny (beta-kariofilen, alfa-humulen, tymol), laktony seskwiterpenowe, trójterpeny i flawonoidy.
Dawka: 5-10 g, standardowo 6 g; surowiec rozdrobniony gotować 20 minut w 1-2 szklankach wody, potem otrzymany odwar wypić w ciągu dnia.
Gatunek Eupatorium perfoliatum Linne (sadziec wirginijski, syn. Eupatorium virginicum, Eupatorium connatum Michaux ) występuje w Ameryce Północnej (wschodnie stany). Pozyskiwane jest ziele kwitnące – Herba Eupatorii perfoliati. Zawiera laktony seskwiterpenowe (euperfolina, eufoliatoryna, euperfolid), flawonoidy (rutyna, eupatoryna, astragalina, hiperozyd, izokwercytryna, trifolina, kaemferol, hispidulina, eupafolina, patuletyna, nikotyfloryna), polisacharydy (heteroksylany, inulina), fitosterole, trójterpeny, olejek eteryczny, fenolokwasy (kwas kawowy, dikawoiloglukarowy, dikawoilochinowy). Działa immunostymulująco i przeciwzapalnie. Pobudza fagocytozę (pożeranie antygenów) granulocytów. W większych stężeniach działa cytotoksycznie i hamuje rozwój komórek rakowych. Działa sensybilizująco (zwiększa wrażliwość skóry na światło), pobudza wydzielanie soków trawiennych. Wpływa napotnie, rozkurczowo i przeciwgorączkowo. Stosowany w leczeniu i profilaktyce grypy, przy stanach zapalnych, tendencjach do infekcji bakteryjnych i wirusowych, chorobach gorączkowych, stanach skurczowych układu pokarmowego. W medycynie ludowej stosowany jest odwar (gotować 15-20 minut, stosować w dawkach jak nasz krajowy gatunek sadziec konopiasty lub zgodnie z tradycyjną medycyną chińską – jak sadziec japoński).
Euperfolina C20H28O6
Niebawem możliwe będzie pozyskiwanie kłączy kosaćca, szczególnie gdy rozpoczną się rozmaite prace porządkowe w rowach melioracyjnych i stawach hodowlanych (pogłębianie, oczyszczanie). Kłącza można też pozyskiwać jesienią.
Dziko rosnącym gatunkiem jest kosaciec żółty – Iris pseudoacorus Linne, z rodziny kosaćcowatych – Iridaceae. Do tej rodziny należy też rodzaj mieczyk – Gladiolus, np. gatunek mieczyk błotny – Gladiolus paluster Gaudin, mieczyk drobnokwiatowy – Gladiolus parviflorus Berdau, czy mieczyk dachówkowaty – Gladiolus imbricatus Linne.
Kosaciec żółty posiada kłącza grube, rozgałęzione. Liście szablaste, lancetowate, równowąskie. Kwiaty żółte, długoszypułkowe. Kwitnie od maja do czerwca. Rośnie nad brzegami rzek i stawów, na błotach i bagnistych łąkach, preferuje wody stojące i wolno płynące. W ogrodach uprawianych jest wiele rozmaitych odmian kosaćca, np. kosaciec niemiecki – Iris germanica Linne powstał wskutek skrzyżowania Iris pallida Lamarck, Iris variegata Linne i Iris aphylla Linne (wg S. Wóycicki, 1957 r., s. 337). Gatunki te pochodzą z Europy środkowo-wschodniej i południowej. Iris germanica kwitnie na biało, żółto, fioletowo, purpurowo, a nawet wytwarza kwiaty dwubarwne. Iris florentina Linne pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego.
 
Fot. Kosaciec żółty, maj 2007 r., Swarzędz.
Do celów leczniczych stosuje się następujące gatunki:
1. Kosaciec żółty – Iris pseudoacorus L. zawiera magniferynę, wiolaksantynę, benzochinony (iryschinon = Irisquinone), glikozyd nasercowy (izoflawonowy) irydynę (7-glucoside of irigenin; 5,7-dihydroxy-3-(3-hydroxy-4,5-dimethoxyphenyl)-6-methoxychromen-4-one = O-methylated flavonoids), olejek eteryczny, iryzynę (irisin), irischinon A (irisquinone A), kwas mirystynowy, hemicelulozy, pektyny, m-karboksyfenyloalanina.
P. Kaššák (2012 r.) wykazał obecność kwasu galusowego (5 g w 100 g świeżego kłącza), flawonoidów (jako katechiny) – ok. 33,7% w 100 g świeżego surowca, przy czym podczas przechowywania surowca suchego zawartość flawonoidów spadała. Surowcem jest kwiat i kłącze – Rhizoma et Flos Iridis pseudoacori. Kłącza najlepiej suszyć w temp. 40-50 stopni C, a kwiaty w temp. 20-30 stopni C. Długotrwałe suszenie i światło niekorzystnie wpływają na skład surowca i obniżają jego wartość leczniczą.
Jest to silnie działające zioło, po przedawkowaniu jest trujące.
Napar z kwiatu (1 łyżka na szklankę wrzącej wody lub mleka, z miodem, syropem klonowym, syropem z agawy, z propolisem, sokiem malinowym) działa wykrztuśnie, napotnie, przeciwgorączkowo, moczopędnie i uspokajająco.
W chorobach układu oddechowego (infekcje, alergia, stany zapalne, kaszel, chrypka) stosować 4 razy dziennie po 100 ml.
Odwar z kłączy działa przeciwdrobnoustrojowo, pobudzająco na miesiączkowanie, wzmagająco na wydzielanie śluzu i oczyszczanie nabłonka dróg oddechowych, przeciwkaszlowo, przeciwbólowo, uspokajająco, rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, rozwalniająco i przeciwnowotworowo (szczególnie wyciąg alkoholowy z kłączy). Pobudza procesy odtruwania, wzmaga wydzielanie żółci i soku trzustkowego. Działa ochronnie na wątrobę. Hamuje stany zapalne w stawach, tkance łącznej właściwej i mięśniowej. 2 g surowca zalać 1 szklanką wody, gotować na małym ogniu pod przykryciem 20 minut, przecedzić po 20 minutach. Podzielić na 4 porcje i wypić w ciągu dnia. Ponadto do okładów, przemywania skóry, płukanek przy stanach zapalnych skóry i błon śluzowych. Daje niekiedy dobre wyniki w leczeniu atopowego zapalenia skóry (okłady, przemywanie).
Sproszkowane kłącze nadaje się do wyrobu zasypek na skórę (25-30%, dodać też tlenek cynku 5%, tlenek magnezu 0,5%, skrobię 10%, kredę – węglan wapnia 15-25%, sproszkowany liść babki 10-25%, korzeń żywokostu 10-20%) przyspieszających gojenie u ustępowanie stanów zapalnych skóry.
Intrakt 1:3 na kłączu (alkohol 50%, gorący) dodany do oleju lnianego, rokitnikowego, z lnianki, pasty cynkowej, maści tranowej i balsamu Szostakowskiego (w równych proporcjach) i z dodatkiem olejku herbacianego (3%) leczy trudno gojące się rany, owrzodzenia i wypryski.
Intrakt z suchego kłącza rozdrobnionego (100 g na 500 ml gorącego alkoholu 50%) działa uspokajająco, antybakteryjnie, przeciwwirusowo, pierwotniakobójczo, roztoczobójczo i fungistatycznie. Wzmaga diurezę i miesiączkowanie. Usuwa stany lękowe, znosi nerwice wegetatywne. Proponuję stosować 3 razy dziennie po 3 ml przy zakażeniach ogólnoustrojowych, skóry, układu oddechowego i moczowego.
Przy zakażeniach układu moczowego polecam:
Rp. Wyciąg polecany przy infekcjach układu moczowo-płciowego.
Kłącze kosaćca żółtego lub niemieckiego 25 g
Ziele połonicznika 20 g
Ziele nawłoci 20 g
Liść ortosyfonu lub boldo 20 g
Liść mącznicy lub borówki 25 g
Ziele nasturcji 20 g
Zioła wymieszać i rozdrobnić, zwilżyć spirytusem. Po 5 minutach zalać 1400 ml wina czerwonego wytrawnego. Postawić na reszo i powoli doprowadzić do wrzenia. Trzymać na małym ogniu 10 minut, po czym odstawić pod przykryciem do ostygnięcia. Przelać do słoja, zamknąć i zostawić na 7 dni, codziennie lub co dwa dni wstrząsając. Przefiltrować. Pić kieliszek (do wina czerwonego) 2 razy dziennie przy zakażeniach układu moczowego.
 
2. Kosaciec niemiecki – Iris germanica L. zawiera olejek eteryczny (ok. 0,2%), w w nim iron (10-20%): alfa-, beta- i gamma-iron; kwas mirystynowy, seskwiterpeny, naftalin; flawonoidy (irilon, irigenin, iriflogenin, irisolon), mono, bi- i spirocykliczne trójterpenoidy (irydale). Iridale w czasie przechowywania surowca ulegają utlenieniu do ironów i właśnie one są odpowiedzialne za fiołkowy zapach kłączy (stąd w dawnych lekospisach “korzeń fiołkowy”, choć z fiołka nie pochodził). W miarę przechowywania surowca spada zawartość flawonoidów, ale rośnie zawartość ironów. Pod dwóch latach przechowywania kłącze ma najwyższą zawartość ironów, ale po 3-4 latach ich udział w składzie zaczyna maleć. Kosaciec niemiecki zawiera pochodne benzochinonu, fitosterole (stigmasterol-3-O-β-D-glucopyranoside, stigmasterol), polisacharydy (w kłączach 50%, w tym skrobię, śluzy), kwas synapinowy, protokatechowy, galusowy, magniferynę. Magniferyna jest pochodną ksantonu (xanthone) o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, antyoksydacyjnym, hamującym 5-alfa-reduktazę, przeciwcukrzycowym i ochronnym na żołądek (gastroprotectivum) i wątrobę (hepatoprotectivum). Surowce: kwiat, liście i kłącze. Liście są źródłem flawonoidów i witaminy C.
Magniferyna.
Acetovanillone (acetowanillon).
 
Fot. Kosaciec żółty, maj 2007 r., Swarzędz.
3. Kosaciec amerykański – Iris versicolor L. (=Iris virginica L.) pochodzi z Ameryki Północnej, jest uprawiany w Europie; zawiera trójterpeny (iriversical C-31 trójterpen, 0,2%), fruktany 7%, sacharozę (2%), żywicę, olejek eteryczny, garbniki, fitosterole, kwas salicylowy. Surowiec – kłącze suche – Rhizoma Iridis versicoloris. W tradycyjnej medycynie Indian w leczeniu puchliny wodnej. Ponadto jako środek zapobiegający wymiotom u ciężarnych kobiet, w chorobach reumatycznych (stawów) i schorzeniach wątroby. Stosowany był odwar z rozdrobnionego kłącza oraz sproszkowane kłącze. Dawka 3-5 g surowca 2-3 razy dziennie.
4. Iris tenax Douglas ex Lindley (Oregon Iris) pochodzi z Ameryki Północnej – świeże kłącza stosowane w leczeniu zapalenia wyrostka robaczkowego (Appendix vermiformis) – zastosowanie homeopatyczne.
5. Kosaciec blady – Iris pallida Lamarck pochodzi z krajów wokół Morza Adriatyckiego, zawiera fenolokwasy (kwas p-kumarowy, ferulowy, synapinowy), izoflawony (irydyna, irygenina, iryzolidon, irylon, tektorydyna), fitosterole i triterpeny (alfa- i beta-amyryna, alfa-irygermanal, gamma-irygermanal, irypallidal), ksantony, śluzy, skrobię, olejek eteryczny (irony, acetovanillon, acetofenon, acetoveratron). Bicykliczne triterpeny przy utlenianiu dają alfa-, beta- i gamma-iron o zapachu fiołkowym.
Kosaciec blady – Iris pallida L. i kosaciec niemiecki – Iris germanica L. mają podobne zastosowanie lecznicze i właściwości farmakologiczne. Wskazania są następujące: dychawica oskrzelowa (astma), zapalenie oskrzeli, kaszel różnego pochodzenia, nieżyt jamy nosowo-gardłowej, migrena, nerwobóle, nieżyty układu oddechowego wskutek palenia tytoniu (kaszel poranny palaczy), podniecenie nerwowe, stany nieżytowe żołądka i jelit, choroby trzustki, stany zapalne nerek, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego, choroby reumatyczne, choroby wątroby.
Nowe badania dowodzą, że wyciągi z kłączy kosaćców działają cytotoksycznie wobec komórek nowotworowych, stąd niektórzy fitoterapeuci zalecają preparaty z kosaćca w leczeniu wspomagającym nowotwory.
Wodne wyciągi z kłączy kosaćca działają niewątpliwe wykrztuśnie, rozmiękczająco, przeciwzapalnie, hamują rozwój bakterii, wirusów, pierwotniaków i grzybów; pobudzają oddychanie, wzmagają diurezę, łagodzą kaszel, wpływają rozkurczowo na mięśnie gładkie; rozluźniają mięśnie szkieletowe i uspokajają; działają przeciwlękowo.
Nalewka z kwiatów i kłączy działa pobudzająco na miesiączkowanie i działa uspokajająco; mocno pobudza wydzielanie moczu, oddziałuje też przeciwbólowo i relaksująco.
Olejek eteryczny z kosaćca jest stosowany w przemyśle kosmetycznym. Odwar z kłączy kosaćca działa rozjaśniająco na cerę, zmiękczająco, odżywczo, nawilżająco, przeciwtrądzikowo i przeciwzapalnie. Hamuje rozwój bakterii. Ekstrakty z kłączy kosaćca mogą być stosowane do wyrobu toników, mleczek kosmetycznych, kremów (15-20%), a zaparzone sproszkowane kłącza jako maseczka kosmetyczna. Sproszkowane kłącza są też dobrą zasypką przeciwzapalną, gojącą i antyseptyczną na skórę. Proszek taki można mieszać ze skrobią ryżową (15-25%), ziemniaczaną (15-25%), bentonitem (15-25%), węglanem wapnia (3-5%), tlenkiem cynku (1-2%), olejkiem miętowym – przy świądzie skóry (0,1-0,2%), olejkiem herbacianym – przy potówkach i trądzikowej cerze (0,5-1%). Do roztworów nalewki kosaćcowej (15%) można dodawać hydrochinon (1-5%) i sok z pietruszki (10%), sok z korzenia chrzanu (5%) i sok cytrynowy (10-15%) w celu wzmocnienia działania wybielającego (przeciwko plamom i piegom). Sproszkowane kłącza kosaćca (15-25%) wymieszane z kwaskiem cytrynowym (10%), kwasem winowym (lub jabłkowym, bursztynowym 5%), węglanem wapnia (10-25%), wodorowęglanem sodu (soda oczyszczona) 15-25%, tlenkiem cynku (0,5%), witaminą C (0,1-0,5%) i olejkiem eukaliptusowym (0,25-0,5%) i (lub) herbacianym (0,2-0,5%) daje doskonały proszek do czyszczenia zębów i hartowania dziąseł, usuwający zapalenie dziąseł, grzybicę jamy ustnej i kamień nazębny. Proszek z uwagi na zawartość wodorowęglanu sodu i kwasku cytrynowego będzie burzliwie pienił się. Właściwości myjące zęby wzmocni dodatek (5-10%) sproszkowanego korzenia mydlnicy, zawierający saponiny (związki powierzchniowo czynne). Dawne proszki do czyszczenia zębów zawierały również tlenek magnezu (0,5-1%), wodorowęglan potasu (5-15%), sproszkowany skrzyp (jako źródło naturalnej krzemionki), glinkę naturalną, bentonit, olejek miętowy.
Odwar – Decoctum Iridis: 5 g kłączy rozdrobnionych zalać 1 szklanką wody; gotować na małym ogniu 20 minut, odstawić na 20 minut, przecedzić. Dodać syrop malinowy, miód. Pić kilka razy dziennie po 50-100 ml w razie nieżytu układu oddechowego. W innych chorobach – 2 razy dziennie po 100 ml. Ponadto do obmywania, okładów, płukanek.
Napar – Infusum Iridis: 2 łyżki kwiatów zalać 1 szklanką mleka lub wody wrzącej, odstawić pod przykryciem na 20 minut, przecedzić. Stosować jako środek moczopędny, czyszczący krew, przeciwalergiczny, przeciwzapalny i uspokajający. Pić 2-3 razy dziennie po 60-100 ml.
Nalewka – Tinctura Iridis: 100 g rozdrobnionych kłączy zalać 500 ml alkoholu 50%, odstawić na 1 miesiąc, przecedzić. Doustnie przyjmować 5 ml 3 razy dziennie przez 3 tygodnie. Kuracje wznawiać co kwartał. Lepiej działa kłącze kosaćca gotowane w winie. 100 g rozdrobnionego kłącza suchego zwilżyć spirytusem i po 5 minutach zalać 500 ml wina czerwonego lub białego wytrawnego. Gotować 5 minut na wolnym ogniu, przelać wszystko do słoja, zamknąć, zostawić na tydzień. Przefiltrować. Codziennie wypijać 30 ml wina. Stosować przy chorobach przewlekłych, lękach, nowotworach i nerwicach.
|
|
Najnowsze komentarze