|
|
| Próbka |
Składnik analizowany |
Efekt po podaniu lukrecji |
| krew, osocze, surowica |
Potas |
spadek (obniżenie) |
| |
pH |
wzrost |
| |
HCO3- lub całkowity CO2 |
wzrost |
| |
pCO2 |
wzrost |
| |
pO2 |
spadek |
| |
aldosteron |
spadek |
| |
renina |
spadek |
| |
kinaza kreatynowa /CK/ |
wzrost (w przypadku rabdomiolizy |
| |
aminotransferaza asparaginianowa /AST/ |
wzrost (w przypadku rabdomiolizy) |
| |
dehydrogenaza mleczanowa /LDH/ |
wzrost (w przypadku rabdomiolizy) |
| |
mioglobina |
wzrost (w przypadku rabdomiolizy) |
| |
aminotransferaza alaninowa /ALT, AST/
gamma-glutamylotransferaza /GGT/ |
spadek (w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby) |
| |
kortyzol: wskaźnik kortyzonu |
wzrost |
| |
testosteron (ogólny) |
spadek |
| |
17-hydroksyprogesteron
/17-OHP/ |
wzrost lub bez zmian |
| |
hormon luteinizujący /LH/ |
wzrost lub bez zmian |
| |
parathormon /PTH/ |
wzrost |
ślina,
mocz |
testosteron wolny |
brak zmian |
| |
potas (TTKG – transtubular potassium gradient, Osm plasma x K+urine)/(K+plasma x Osm urine) |
wzrost |
| |
kortyzol wolny |
wzrost |
| |
kortyzol: wskaźnik kortyzonu |
wzrost |
| |
5beta-THE:(5beta-THF + 5alfa-THF) stosunek (alfa-kortolon + beta-kortolon):(alfa-kortol + beta-kortol) stosunek;
dla wyjaśnienia:
5beta-THE = 5beta-tetrahydrokortyzon
5beta-THF = 5betatetrahydrokortyzol
5alfa-THF = 5alfa-tetrahydrokortyzol |
spadek |
| |
mioglobina |
wzrost (w przypadku rabdomiolizy |
wg Dasgupta A., Hammett-Stabler C.A, 2011 r.
Powyższa tabela ukazuje, że nowoczesna fitofarmakologia dąży do wyjaśnienia mechanizmu działania ziół na poziomie biochemicznym, molekularnym. Widać jak lukrecja gładka – Glycyrrhiza glabra L. potrafi zmienić parametry biochemiczne krwi, a za tym idą konkretne efekty fizjologiczne: wzrost ciśnienia krwi, zahamowanie stanu zapalnego, pobudzenie uwalniania wapnia i fosforanów do krwi (za sprawą zwiększonego wyrzutu parathormonu z przytarczyc), pobudzenie syntezy glukozy i białek w wątrobie z aminokwasów, a jednocześnie wzrost katabolizmu białek, lipidów i cukrów w innych komórkach ciała, zahamowanie podziału komórek, wyhamowanie reakcji autoagresji immunologicznej (za sprawą zwiększonego wyrzutu kortyzolu) i wiele innych. Mioglobina wymieniona w tabeli to białko z cząsteczką hemu, wiążące tlen i dostarczające go do mitochondriów komórek mięśniowych.
Rabdomioliza to rozpad komórek tkanki mięśniowej szkieletowej i uwalnianie do krwi mioglobiny, a następnie wydalanie mioglobiny z moczem (mioglobinuria), co prowadzi do uszkodzenia kłębuszków nerkowych. Rabdomioliza jest wywołana spadkiem poziomu potasu (hipokalemia, hipokaliemia), dużym wysiłkiem fizycznym, defektami enzymatycznymi, niektórymi lekami, infekcjami wirusowymi, padaczką, stanem zapalnym mięśni i in. Także nadużywanie i chroniczne przedawkowywanie lukrecji może spowodować ten stan patologiczny mięśni.
Lukrecja, którą wielokrotnie opisywałem, należy do ziół “konkretnych” i efektywnych w działaniu. Niejednokrotnie potwierdziłem właściwości przeciwwrzodowe, sekretolityczne, przeciwreumatyczne, rozkurczowe i wykrztuśne lukrecji. Doskonale sprawdza się w leczeniu owrzodzeń przewodu pokarmowego i nieżytów układu oddechowego. Cenne jest też działanie nawilżające, oczyszczające, antyseptyczne, przeciwzapalne i wybielające skórę. W czasie kuracji w diecie trzeba uwzględnić większy udział produktów bogatych w potas: rodzynki (860 mg/100 g), morele suszone (1370 mg/100 g), figi suszone (850 mg/100 g), natka pietruszka (1000 mg/100 g), pistacje (1020 mg/100 g), soja (1740 mg/100 g), groch (930 mg/100 g), soczewica (810 mg/100 g), pokrzywa (316 mg/100 g), banany (382 mg/100 g), pieczarki (418 mg/100 g), szpinak (633 mg/100 g).
Dzisiaj przypomnę moim Czytelnikom dawne mieszanki ziołowe oficjalne, stosowane w Polsce (przed II wojną światową, w czasie wojny i w latach 50 XX wieku), które można samodzielnie odtworzyć do celów leczniczych.
Rp. Species Hepaticae – ziółka wątrobowe:
Herba Cardui Benedicti 7,5 g (ziele drapacza)
Violae tricoloris 7,5 g (ziele fiołka trójbarwnego)
Anthodium Chamomillae 10 g (koszyczek rumianku)
Herba Hyperici 15 g (ziele dziurawca)
Polygoni avicularis 15 g (ziele rdestu ptasiego)
Polygoni hydropiperis 15 g (ziele rdestu ostrogorzkiego)
Cortex Frangulae 30 g (kora kruszyny).
Surowce rozdrobnione wymieszać starannie. 1 łyżka mieszanki na 1 szkl. wrzącej wody. Pić 2 razy dziennie po 1/2 szkl.
Rp. Species Cholagogae – ziółka żółciopędne:
Folium Menthae piperitae 5,0 (liść mięty pieprzowej)
Anthodium Chamomillae 10,0 (koszyczek rumianku)
Herba Chelidonii 10,0 (ziele glistnika)
Flor. Stoechados = Flor. Helichrysi 15,0 (kwiat kocanki)
Herba Hyperici 15,0 (ziele dziurawca)
Herba Millefolii 15,0 (ziele krwawnika)
Herba Polygoni avicularis 15,0 (ziele rdestu ptasiego)
Radix cum herba Taraxaci 15,0 (korzeń z zielem mniszka).
Surowce uprzednio rozdrobnione starannie wymieszać. 1 łyżka mieszanki na 1 szklankę wrzącej wody. Doustnie 1/2 szklanki naparu 2-3 razy dziennie.
Rp. Species Diureticae – ziółka moczopędne:
Radix Levistici 5,0 (korzeń lubczyka)
Semen Petroselini 5,0 (nasiona pietruszki, rozdrobnione)
Fructus Juniperi 10,0 (owoc jałowca)
Herba Solidaginis vir.aur. 10,0 (ziele nawłoci)
Fol. Urticae 10,0 (ziele/liść pokrzywy)
Folium Betulae 15,0 (liść brzozy)
Herba Equiseti 15,0 (ziele skrzypu)
Herb. Herniariae 15,0 (ziele połonicznika)
Violae tricoloris 15,0 (ziele fiołka trójbarwnego)
Sporządzić mieszankę. 1 łyżka ziółek na 1 szklankę wody. Z uwagi na obecność skrzypu gotować min. 10 minut pod przykryciem, powoli. Pić po 1/2 szklanki odwaru 2-4 razy dziennie.
Rp. Species Renales – ziółka nerkowe:
Flos Cyani 5,0 (kwiat bławatka)
Folium Menthae piper. 5,0 (liść mięty pieprzowej)
Herba Solidaginis vir.aur. 10,0 (ziele nawłoci)
Radix Helenii = Radix Inulae 10,0 (korzeń omanu)
Radix Levistici 15,0 (korzeń lubczyka)
Rhizoma Graminis 15,0 (kłącze perzu)
Folium Uvae Ursi 20,0 (liść mącznicy)
Herba Equiseti 20,0 (ziele skrzypu)
Przyrządzć i dawkować jak Species Diureticae.
Rp. Species Pectorales – ziółka płucne:
Fructus Foeniculi 5,0 (owoc kopru włoskiego, rozdrobnione)
Herba Chelidonii 5,0 (ziele glistnika)
Radix Symphyti 15,0 (korzeń żywokostu)
Folium Farfarae 25,0 (liść podbiału)
Herba Plantaginis 25,0 (ziele babki)
Uprzednio rozdrobnione surowce wymieszać. 1 łyżka mieszanki na 1 szklankę wrzącej wody. Podzielić na 4 porcje i wypić w ciągu dnia. Można dodać miód.
Rp. Species Antiarthriticae et Antirheumaticae – ziółka przeciwartretyczne i przeciwreumatyczne:
Flos Sambuci 5,0 (kwiat bzu czarnego)
Fl. Stoechados 5,0 (kocanka)
Cortex Frangulae 10,0 (kora kruszyny)
Flos Trifolii albi 10,0 (kwiat koniczyny białej)
Fol. Urticae 10,0 (pokrzywa)
Cortex Salicis 20,0 (kora wierzby)
Herba Polygoni avicularis 20,0 (ziele rdestu ptasiego)
Składniki wymieszać. 1 łyżka mieszanki na 1 szklankę wody. Zagotować i odstawić na 20-30 minut, przecedzić. Pić po 1 szklance wywaru 2 razy dziennie.
Rp. Species Antiheamorrhoidales – ziółka przeciw hemoroidom:
Flos Millefolii 5,0 (kwiat krwawnika)
Fructus Carvi 5,0 (owoc kminku, rozdrobnione)
Flos Sambuci 10,0 (kwiat bzu czarnego)
Flos Sorbi 10,0 (kwiat jarzębiny)
Radix Symphyti 10,0 (korzeń żywokostu)
Cortex Frangulae 15,0 (kora kruszyny)
Flos Hippocastani 15,0 (kwiat kasztanowca)
Herba Marrubi 15,0 (ziele szanty)
Semen Foenigraeci 15,0 (nasiona kozieradki, rozdrobnione!)
1 łyżkę mieszanki zalać 1 szklanką wrzącej wody. Pić na czczo, 2 razy dziennie.
Rp. Species Antidiarrhoicae – ziółka przeciwbiegunkowe:
Flos Calendulae 5,0 (kwiat nagietka)
Rhizoma Calami 5,0 (kłącze tataraku)
Anthodium Chamomillae 10,0 (kwiat rumianku)
Folium Menthae piperitae 10,0 (liść mięty pieprzowej)
Folium Rubi fructicosi 15,0 (liść jeżyny)
Fructus Myrtilli 15,0 (owoc borówki czarnej)
Radix Hydrolapathi 20,0 (korzeń szczawiu lancetowatego)
Rhizoma Tormentillae 20,0 (kłącze pięciornika kurzego ziela)
Surowce starannie wymieszać. 1 łyżka mieszanki na 1 szklankę wody. Surowce warto pogotować kilka minut na małym ogniu. Pić 3-4 razy dziennie po 1/2 szklanki odwaru.
Rp. Species Antiscleroticae – ziółka przeciwmiażdżycowe:
Flos Crataegi 10,0 (kwiat głogu)
Fructus Sorbi 10,0 (owoc jarzębiny)
Fucus vesiculosus 10,0 (morszczyn)
Herba Millefolii 10,0 (ziele krwawnika)
Herba Polygoni avicularis 10,0 (ziele rdestu ptasiego)
Cortex Frangulae 15,0 (kora kruszyny)
Stipites Visci 15,0 (pędy szczytowe jemioły)
Fructus Crataegi 20,0 (owoc głogu, rozdrobniony)
1 łyżka mieszanki na 1 szkl. wrzącej wody. Można zagotować. Odstawić na 30-40 minut. Pić 1-2 razy dziennie po 1 szklance. Warto dodać miodu.
Rp. Species Laxantes – ziółka przeczyszczające:
Anthodoium Chamomillae 5,0 (kwiat rumianku)
Folium Juglandis 5,0 (liść orzecha włoskiego)
Flos sambuci 10,0 (kwiat bzu czarnego)
Fructus Coriandri 10,0 (owoc kolendry rozdrobniony)
Herba Cnici benedicti 10,0 (ziele drapacza)
Herba Millefolii 10,0 (ziele krwawnika)
Fructus Sambuci 20,0 (owoc bzu czarnego rozdrobnione)
Cortex Frangulae 30,0 (kora kruszyny)
Surowce uprzednio rozdrobnione starannie wymieszać. 1 łyżka mieszanki na 1 szklankę wrzącej wody. Doustnie 1/2 szklanki naparu 2-3 razy dziennie. Warto zagotować zioła.
Rp. Species Stomachicae – ziółka żołądkowe (trawienne):
Fol. Melissae 5,0 (liść melisy)
Fructus Carvi 5,0 (owoc kminku rozdrobnione!)
Radix Angelicae 5,0 (korzeń arcydzięgla)
Herba Millefolii 15,0 (ziele krwawnika)
Folium Menyanthidis 20,0 (liść bobrka)
Radix Cichori 20,0 (korzeń cykorii)
Herba Cardui benedicti 30,0 (ziele drapacza)
Surowce uprzednio rozdrobnione starannie wymieszać. 1 łyżka mieszanki na 1 szklankę wrzącej wody. Doustnie 1/2 szklanki naparu 2-3 razy dziennie.
Szarłat szorstki – Amaranthus retroflexus Linne i jego zastosowanie w lecznictwie opisałem w 2009 r.: https://rozanski.li/?p=366. W ogrodach często są uprawiane inne gatunki, szczególnie szarłat zwisły – Amaranthus caudatus Jacquin, szarłat trójbarwny – Amaranthus tricolor Linne, szarłat wyniosły (wiechowaty) – Amaranthus cruentus L., czy szarłat koński – Amaranthus hypochondriacus L. Rodzaj Amaranthus należy do rodziny Amaranthaceae. W starożytnej Grecji szarłat był symbolem nieśmiertelności, choć większość gatunków to rośliny jednoroczne lub byliny 2-3-letnie, zatem nie należą do długowiecznych. W gospodarce człowieka są wykorzystywane różne gatunki szarłatu. Stanowią źródło cennych nasion (roślina alternatywna dla zbóż), które można spożywać po zmieleniu (mąka szarłatowa, kaszka amarantusowa) lub skiełkowaniu, ponadto po uprażeniu, ekstrudowaniu; liści spożywanych podobnie jak szpinak; kwiatów (barwnik, ponadto do celów ozdobnych). Kwitnące ziele szarłatów jest surowcem leczniczym – Herba Amaranthi. Liście szarłatu można wykorzystać do przyrządzania zupy, na podobnej zasadzie jak botwinka (zupa z liści, łodyg i młodziutkich korzeni buraków), ważne jest jednak umiejętne jej zakwaszenie odrobiną octu i przyprawienie ziołami. Nasiona i liście szarłatowe mają wyższą zawartość białka niż pszenica. Słodycze z dodatkiem nasion szarłatu mają dużą wartość smakową i odżywczą. Po zblanszowaniu w osolonej i nieco zakwaszonej wodzie liście szarłatu można zamrozić i wykorzystywać w okresie zimowym. Jeszcze w tej chwili można wysiać szarłat do celów leczniczych i spożywczych (ziele), bowiem zdąży dostatecznie wyrosnąć.
Amaranthus cruentus L., lipiec 2011; Swarzędz.
Ziele szarłatu – Herba Amaranthi zawiera śluzy, garbniki, żółte i czerwone chromoalkaloidy (betacyan = betacyjanina, betaksantyna, amarantyna), związki amidowe (betaina, cholina), saponiny, flawonoidy (rutyna, kwercetyna), fitosterole, leukoantocyjany, fenolokwasy (kawowy, ferulowy, elagowy), alkohole cukrowe.
Działanie fitofarmakologiczne: przeciwzapalne, przeciwrodnikowe, przeciwwysiękowe, przeciwkrwotoczne, przyspieszające gojenie ran i wzrost nabłonka, rozkurczowe, przeciwbakteryjne, wzmacniające, nieco hipotensyjne, moczopędne, napotne, odtruwające; ochronne na miąższ wątroby, naczynia krwionośne, nerki i serce; przeciwmiażdżycowe, lipotropowe.
Wskazania: choroba wieńcowa, nadciśnienie, cukrzyca, stany zapalne przewodu pokarmowego i narządów układu pokarmowego, np. wątroby, trzustki; marskość i stłuszczenie wątroby; choroba wrzodowa; owrzodzenia jelit; zatrucia = kuracje odtruwające; stany zapalne naczyń krwionośnych, zapalenie naczyniówki i siatkówki oka; osłabienie organizmu; miażdżyca, choroby zanikowe i zapalne w układzie nerwowym.
Zastosowanie w medycynie ludowej: zaburzenia miesiączkowania, osłabienie, nieżyty przewodu pokarmowego, gorączka; jako środek krwiotamujący, moczopędny, wzmacniający, napotny.
Zewnętrznie: trudno gojące się rany, oparzenia, odleżyny, odmrożenia, uporczywe owrzodzeni i wypryski (świeże lub zamrożone ziele szarłatu rozcierane z tranem, olejem rokitnikowym i olejem lnianym – w równych proporcjach – najlepiej do okładów).
Napar – Infusum Amaranthi: 1 czubatą łyżkę suchego lub świeżego rozdrobnionego ziela zalać 1 szklanką wrzącej wody, odstawić na 30 minut, przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1 szklance naparu. Kuracja 1 miesiąc; powtarzać 1 raz na kwartał. Ponadto do płukania włosów i spłukiwania skóry owłosionej (wypadanie włosów, rozdwajanie włosów, łamliwość, brak połysku, wypryski na skórze głowy), do przepłukiwania pochwy przy upławach i stanach zapalnych; do opłukiwania zewnętrznych narządów płciowych przy zranieniach i zmianach zapalnych. Do okładów na oczy – skojarzyć z przyjmowaniem doustnym preparatów szarłatowych.
Macerat ze świeżego ziela – Maceratio: 2 łyżki zmielonego ziela zalać 1 szklanką wody zdrojowej zakwaszonej sokiem cytrynowym i witaminą C (krystaliczną lub wydobyć z drażetek, kapsułek); odstawić na 6 godzin, przecedzić. Pić 1 raz dziennie po 1 szklance maceratu. Stosować przy chorobach układu krążenia, nowotworach, osłabieniu, chorobie Alzheimera, przy stwardnieniu rozsianym, cukrzycy, reumatyzmie, chorobach wątroby i trzustki, miażdżycy, zaburzeniach gospodarki tłuszczowej, przeroście gruczołu krokowego. Stosować do przemywania chorej skóry, okładów na rany. Można łączyć z maceratem pokrzywowym przy stosowaniu zewnętrznym i doustnym.
Nalewka = szarłatówka (amarantówka)– Tincura Amaranthi: 1 część świeżego i zmielonego ziela szarłatu zalać 5 częściami ciepłego wytrawnego wina lub etanolu 25-30%, dodać nieco witaminy C dla stabilizacji; odstawić na przynajmniej 7 dni. Doustnie przyjmować 1 kieliszek dziennie.
Ostatnio opisując złożone leki przedwojenne z Kava-Kava wymieniłem w składzie Pichi-Pichi. Cóż to takiego? Jestem pewny, że dla wielu Czytelników jest to zagadka, bowiem w niewielu publikacjach medycznych został ten surowiec opisany. Fabiana imbricata Ruiz et Pavon to krzew dorastający do 3 m wys., występujący w Boliwii, Chile, Peru, Argentynie i Brazylii. Należy do rodziny psiankowatych – Solanaceae. Surowcem jest olejek eteryczny i liść. Liść posiada smak gorzko-aromatyczny. Obecnie praktycznie zapomniany.
Składniki czynne: kumarynowce (eskuletyna, metyloeksuletyna, skopoletyna, umbeliferon; 6-O-methylaesculetin 7-xylosylglucoside), związki amidowe i aminowe (cholina, alkaloidy tetrahydrochinolinowe – fabianina), sole mineralne (głównie magnez, fosfor), olejek eteryczny (fabianol, kamfora); fabianorezen, fabiana-glikotannoid, fenolokwasy (kwas cynamonowy, cynamonowy, chlorogenowy), kwas chryzatropowy; kwas oleanolowy, fitosterole.
Działanie fitofarmakologiczne: antybakteryjne, fungistatyczne; odkażające układ moczowy. W medycynie ludowej Ameryki Południowej: środek moczopędny, dezynfekujący układ moczowo-płciowy, “wątrobowy”, żółciopędny, przeciwko guzom nowotworowym, infekcjom bakteryjnym przewodu pokarmowego. Gastroprotekcyjny i hepatoprotekcyjny (ochronny wobec żołądka i wątroby).
Wskazania: zakażenia układu moczowego i płciowego; w tym choroby weneryczne.
Formy dawniej stosowane. Ekstrakt płyny 2-5 g dziennie, ekstrakt suchy 100-200 mg 2-3 razy dziennie. Pigułki, tabletki, kapsułki. Składnik często łączony z bizmutem, urotropiną, salolem, mącznicą, połonicznikiem, gruszyczką, olejkiem sandałowym.
Analizując składy przedwojennych leków często sięgam do niemieckojęzycznego Gehes Codex z 1937 r., który jest dziełem imponującym, bo liczącym 1787 stron i zawierającym zwięzłą charakterystykę preparatów leczniczych, wraz z podaniem producenta i dawkowania.
Obecnie pieprz metystynowy – Piper methysticum G. Forster, znany bardziej pod nazwą Kava-Kava jest kojarzony z rośliną przydatną w leczeniu chorób układu nerwowego. Tymczasem przed wojną miał zastosowanie w terapii chorób układu moczowo-płciowego. Kava-Kava należy do rodziny pieprzowatych – Piperaceae. Uprawiany jest w Nowej Gwinei, na Hawajach, w Polinezji. Jest krzewem dorastającym do 3 m wys. Surowcem jest kłącze – Rhizoma Piperis methystici, zawierające ok. 40% skrobi, 20% włókna, 12% wody, ok. 3% cukrów, 3,6% białek, 3,2% soli mineralnych i od 3 do 20% kawalaktonów. Aktywność zależy od poziomu kawalaktonów. Surowiec dostępny w handlu zagranicznym (w Polsce nie jest dopuszczony) często nie jest standaryzowany na zawartość kavalaktonów, przez co wykazuje różną aktywność farmakologiczną, niekiedy tak słabą, że pacjenci i lekarze wątpią w jej efektywność. Jeśli oczekujemy od Piper methysticum działania leczniczego trzeba zastosować surowiec naprawdę wysokiej jakości.
Składniki Kava-Kava:
1. Kavapirony, w tym kavaina 1-2%, dihydrokavaina (marindinina 0,6-1%, metystycyna 1,2-2%) dihydrometystycyna 0,5-0,8%; jangonina, desmetoksyjangonina.
2. Flawonoidy, w tym chalkony i flawanony, flavokavina A, B, C.
3. Olejek eteryczny, żywice.
4. Alkaloidy (pipermetystyna).
5. Ketony (cinnamalaketony).
Działanie fitofarmakologiczne: rozkurczowe, rozluźniające na mięśnie gładkie i szkieletowe, przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe, uspokajające na ośrodkowy układ nerwowy, przeciwnerwicowe. Frakcje olejkowo-żywiczne i kawalaktonowe z Piper methysticum wzmagają diurezę, rozkurczają drogi moczowe, hamują rozwój bakterii, pierwotniaków i grzybów, w tym Candida i Aspergillus.
Wskazania: stany lękowe i nerwicowe, spastyczności mięśni szkieletowych, stany skurczowe mięśni gładkich, bezsenność, umysłowe i fizyczne zmęczenie; stany zapalne i zakażenia układu moczowego i płciowego; infekcje grzybicze układu pokarmowego, nieżyty układu oddechowego o przebiegu ostrym i przewlekłym, drgawki. Preparaty z Piper methysticum ułatwiają wprowadzenie pacjentów w hipnozę i do medytacji. Wcierane i podawane doustnie ułatwiają relaksację mięśni i przeprowadzenie masaży leczniczych przy silnej spastyczności. Kawalaktony potęgują działanie glistnika – Chelidonium, żmijowca – Echium, kokoryczy – Corydalis i podobnych alkaloidowych roślin (efekt przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, sedatywny).
Przeciwwskazania: ciąża, laktacja, depresja endogenna. Podczas kuracji nie prowadzić pojazdów mechanicznych i nie obsługiwać maszyn niebezpiecznych.
Objawy nadużywania: ataksja, depresja, osłabienie procesów umysłowych, żółte zabarwienie skóry, wypryski, brak apetytu, biegunka.
Interakcje. Alkohol i eter nasila działanie kava-kava. Barbiturany, benzodiazepiny, wodzian chloralu, bromki, uretan potęgują działanie kawalaktonów na oun i odwrotnie.
Przykładowe preparaty przedwojenne z Kava-Kava:
1. Gonocin (Temmler-Werke, Vereinigte Chem. Fabriken, Berlin-Johannisthal) – tabletki zawierające ekstrakt z Kava-Kava, ekstrakt z Pichi-Pichi, liść mącznicy lekarskiej, salol i gruczołki chmielu (lupulina): 3 razy dziennie po 1-2 tabl. przy infekcjach układu moczowego i płciowego, w tym przy rzeżączce (antigonorrhoicum).
2. Gonocavan-Kapseln (Dr. Hugo Remmler A.-G., Berlin): olejek sandałowy, balsam kopaiwowy (Balsamum Copaivae), ekstrakt żywicowy z Kava-Kava, salicylan fenylu (salol) – w zakażeniach układu moczowo-płciowego, w tym jako antigonorrhoicum (przeciwko rzeżączce).
3. Gonion – kapsułki (F. Trenka, Chem.-Pharm Fabrik, Wien): żywica Kava-Kava 0,02 g, ekstrakt z połonicznika 0,05 g, ekstrakt z liści mącznicy 0,05, salicylan fenylu (salol) 0,1 g: 2-4 kapsułki 2 razy dziennie jako środek odkażający nerki, pęcherz moczowy i przeciwko rzeżączce.
4. Gonophen-Tabletten Behamed (Apotheke zum weißen Schwan, Berlin): żywica Kava-Kava 0,06 g, ekstrakt Pichi-Pichi, ekstrakt z połonicznika w równych częściach, tabl. 300 mg: 3 razy dziennie po 2 tabl.; przy zapaleniu i zakażeniu układu moczowo-płciowego i rzeżączce.
5. Gonoktein (Vunome Mg. ph. Melko Vucenovic, Praha-Vrsovice) – kaspułki: wyciąg z liścia mącznicy, zmielony korzeń rzewienia, sproszkowana centuria i bobrek trójlistkowy, żywica Kava-Kava, olejek jałowcowy, azotan bizmutu (bismuth. subnitr.) – przy rzeżączce i in. infekcjach układu moczowo-płciowego.
6. Gonoform-Tabletten (Dr Hugo Remmler A.-G., Berlin): hexamethylenotetraminum (czyli urotropina), salicylan fenylu, żywica Kava-Kava – jako antigonorrhoicum.
Patrz wspomnienie innego preparatu z Kava-Kava: https://rozanski.li/?p=1163
Czyściec leśny (niem. Wald-Ziest; fr. Epiaire des forets; ital. Stregona dei boschi; retorom. Chalesch-spina da guaud) – Stachys sylvatica Linne, z rodziny wargowych Labiatae = Lamiaceae, jest pospolitą rośliną w lasach mieszanych i liściastych. Pospolita zarówno w Polsce, jak i w Szwajcarii. Wytwarza kłącze poziome z rozłogami, wydziela silny specyficzny zapach przy roztarciu. Cała roślina owłosiona, a w górze nawet ogruczolona. Liście dolne szerokojajowate, głęboko sercowate, zaostrzone, brzegiem karbowano-piłkowane, miękko odstająco owłosione, ciemnozielone; liście górne podługowato-jajowate lub sercowato-jajowate. Kwiaty zebrane w nibyokółki, po 2,6, oddalone od siebie, o koronie ciemnopurpurowej; warga dolne biała nakrapiana, owłosiona; kielich o ząbkach lancetowatych szydlastych, ogruczolonych. Owoce – rozłupki drobne brodawkowane. Kwitnie od czerwca do września. Dorasta do 50-60 cm, rzadziej do 90 lub 100 cm.
Czyściec leśny – Stachys sylvatica Linne; las mieszany; 26 czerwiec 2011 r.; okolice Pobiedzisk.
Surowcem leczniczym jest kwitnące ziele czyśćca leśnego – Herba Stachydis sylvaticae, suszone w naturalnej temperaturze i najlepiej w ciemnym miejscu. Ziele jest wrażliwe na wysoką temperaturę i światło. Surowiec irydoidowo-olejkowy, a zatem powinien być przechowywany w szczelnych słojach.
Składniki czynne ziela czyśćca leśnego: irydoidy (harpagidy – w tym acetylowane, harpagozydy, aukubina, ajugozyd), terpeny (germakren C, kubebol), flawonoidy (hiperozyd, stachannozydy, stachannina, stachannoacyzydy, skutellareina i jej pochodne), alkany (tetracosane = tetrakozan), związki aminowe i alkaloidowe (betaina, cholina, stachydryna, betonicyna, trygonelina), alantoina, fenolokwasy (kwas cynamonowy, kawowy, rozmarynowy, p-kumarowy, chlorogenowy, izochlorogenowy, neochlorogenowy, protokatechowy), garbniki, alfa-amyryna, beta-sitosterol, labdanowe i kauranowe diterpeny, kwas ursolowy, oleanolowy
Olejek eteryczny Stachys sylvatica zawiera felandren, ocymen, kariofilen, kadinen, bicyklogermakren, pinokamfen, spatulenol, humulen, karen, kopaen, kubebol, linalol, muurolen.
Działanie fitofarmakologiczne: przeciwzapalne, przeciwreumatyczne, uspokajające, żółciopędne, ściągające, hemostatyczne, rozkurczowe, hipotensyjne, pobudzające regenerację tkanki łącznej i nabłonkowej, przyspieszające gojenie ran, ochronne na wątrobę (hepatoprotekcyjne), przeciwbólowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, antywirusowe, przeciwnowotworowe (cytotoksyczne); odtruwające /“czyszczące krew”/.
Wskazania: choroby reumatyczne, stany zapalne kości, mięśni i skóry, stany zapalne gardła, żołądka i jelit, zapalenie wątroby, zastoje żółci, marskość i nacieki stłuszczenia w wątrobie; złamania kości, zapalenie pochwy, macicy i jajników, stany zapalne oka; zapalenie dziąseł, stany zapalne po usunięciu zęba; zapalenie skóry owłosionej, w tym również na tle autoimmunologicznym; stany zapalne płuc, opłucnej i oskrzeli; stany skurczowe przewodu pokarmowego; nadciśnienie, cukrzyca, choroba nowotworowa (wspomagająco), stany zapalne ucha (wlewki, płukanki), hemoroidy, świąd sromu i odbytu, zapalenie prącia, moszny i jąder; trudno gojące się rany i oparzenia; wypryski, trądziki bakteryjne i grzybicze.
Sposób użycia. Doustnie: nalewka, napar, ziołomiód, sok, macerat ze świeżego ziela, sproszkowane ziele; zewnętrznie: przemywanie, okłady, płukanki; do irygacji, nasiadówek i lewatywy, do okładów na oczy.
Czyściec jest alternatywą dla wielu ziół: dąbrówka – Ajuga, karbieniec – Lycopus, tarczyca – Scutellaria, głowienka – Prunella, bluszczyk – Glechoma, bukwica – Betonica i ożanka – Teucrium. Może też zastąpić hakorośl – Harpagophytum.
Nalewka – Tinctura Stachydis sylvaticae: 1 część najlepiej świeżego rozdrobnionego ziela zalać 3-5 cz. alkoholu 45-50%, odstawić na przynajmniej 7 dni. Zażywać 2-3 razy dziennie po 5 ml. Po rozcieńczeniu wodą 1:1 stosować do przemywania i płukanek.
Ocet – Acetum Stachydis sylvaticae: 1 część świeżego rozdrobnionego ziela zalać 5 cz. octu winnego lub spirytusowego 5-7%, odstawić na przynajmniej 7 dni. 1 łyżkę octu czyśćcowego wymieszać z 1 szklanką wody. Stosować do płukania jamy ustnej i gardła przy infekcjach bakteryjnych i drożdżakowych, ponadto opłukiwania narządów płciowych, kąpieli stóp, okładów na stłuczenia, krwiaki i obrzęki, w tym również limfatyczne. Doustnie 1 łyżeczka octu czyśćcowego w 1/2 szklanki wody zdrojowej dla poprawienia trawienia, ponadto na czczo przy kandydozie. Rozcieńczony wodą do płukania włosów przy łysieniu, łupieżu, skłonnościach do zakażeń skóry owłosionej.
Napar – Infusum Stachydis sylvaticae: 1 czubatą łyżkę świeżego lub suchego ziela zalać 1 szklankę wrzącej wody; odstawić na 20-30 minut pod przykryciem; przecedzić. Pić 2-4 razy dziennie po 1/2 szklanki naparu. Przy schorzeniach układu oddechowego, gorączce dodać miód, sok malinowy i pić częściej. Przy zaburzeniach trawiennych (wzdęcia, niestrawność, biegunka, stany zapalne) stosować napar nieosłodzony. Napar nadaje się do przemywania skóry i płukania jamy ustnej, okładów. Stosować też na oczy przy opuchnięciu, podrażnieniu, świądzie, nadmiernym łzawieniu, zakażeniach mieszanych.
Macerat – Maceratio Stachydis sylvaticae: 1 część świeżego rozdrobnionego surowca zalać 1 cz. zimnej wody, najlepiej zdrojowej, np. Słotwinka, Wielka Pieniawa, Jan, Józef, Henryk, Celestynka, Helena, Wysowianka, przykryć i pozostawić na 6-8 godzin. Następnie przecedzić. Macerat można zamrozić w woreczkach na lód na okres zimowy. Doustnie przyjmować 30-60 ml 1-2 razy dziennie jako środek ogólnie wzmacniający, odtruwający, wspomagający czynności układu pokarmowego. Zewnętrznie na skórę przy wypryskach, stanach zapalnych, owrzodzeniach, ranach (okłady, przemywanie). W formie lodu do okładów na stłuczenia, opuchnięcia, oparzenia.
Sproszkowane ziele – Pulvis Stachydis sylvaticae: suche ziele kwitnące zmielić na proszek w młynku do kawy; zażywać 2-3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki; dobrze popić gorącym płynem.
 
Czyściec leśny – Stachys sylvatica Linne; las mieszany; 26 czerwiec 2011 r.; okolice Pobiedzisk.
Traganek gumodajny – Astragalus gummifer Labillardiere jest krzewem dorastającym do około 1 metra wysokości, należącym do rodziny motylkowatych – Papilionaceae (=Fabaceae). Występuje w Europie Południowej i w południowo-zachodniej części Azji. Liście parzysto-pierzaste o 4-6 parach listków, listki dł. 5-10 mm. Kwiaty motylkowe, żółte, zebrane w kwiatostany; pręcików 10 (9 zrośniętych i 1 wolny); słupek 1; owoc – strąk. Krzew uszkodzony wydziela gumowatą substancję. Jest to mieszanina polisacharydów (tragant). Guma traganka (zawiera basorynę, tagakantynę) pęcznieje w wodzie. Zostało to wykorzystane w przemyśle spożywczym (substancja zagęszczająca) i farmaceutycznym.
Mieszaniny traganty z wodą podane doustnie pęcznieją, przez co zwiększają objętość treści jelitowej usprawniając procesy wypróżniania (defekacji). Mają też wpływ powlekający, osłonowy, chłonny i przeciwzapalny na błonę śluzową przewodu pokarmowego. Opracowano szereg preparatów zawierających gumę traganka, które są zalecane przy biegunkach, zaparciach, podrażnieniach przewodu pokarmowego, nadmiernym apetycie (dają uczucie sytości).
Ograniczają również wchłanianie lipidów i cholesterolu, dlatego są zalecane dla osób otyłych i cierpiących na hiperlipidemię oraz hipercholesterolemię.
Kleiki z traganty działają korzystnie na oczy i skórę: nawilżająco, przeciwzapalnie. Zalecane są przy zespole suchego oka, podrażnieniu spojówek i gałki ocznej, ponadto do nosa przy suchym zapaleniu błony śluzowej jamy nosowo-gardłowej. Do takich kleików tragantowych można dodawać inne wyciągi z ziół, np. z liści aloesu, z ziela zagorzałka, z ziela świetlika, z ziela majeranku, z liści babki, ziela kurdybanka (zależnie od potrzeby).
Zawiesiny traganty w wodzie z dodatkiem miodu stosowane są w leczeniu obstrukcji, kaszlu i chrypki. Ciepłe wino z tragantą zalecane jest w medycynie ludowej w terapii schorzeń nerek i pęcherza moczowego. Dawki sproszkowanej gumy tragankowej: 1-2 g kilka razy dziennie. Środek bezpieczny w stosowaniu.
Patrz również traganek błoniasty: https://rozanski.li/?p=483
Sałatnik leśny (niem./szwajc. Mauerlattich, Waldlattich; fr. Laitue des murs; ital. Lattuga de boschi; retorom. Latitschun dals mirs) – Mycelis muralis (Linne) Dumortier = Lactuca muralis Linne, z rodziny złożonych – Compositae = Asteraceae jest rośliną wieloletnią, dorastającą do 80 cm wys., rozpowszechnioną w naszym kraju. Rośnie w lasach i w zaroślach, na zrębach. Roślina sinozielona o łodydze dętej. Liście przerywano-pierzasto-dzielne, zwężone w oskrzydlony ząbkowany ogonek, u nasady strzałkowato obejmujący łodygę; odcinki liściowe okrągławe, zatoko-wrębne; odcinek szczytowy większy i trójkątnie sercowaty. Kwiaty koszyczkowe, zebrane w luźną wiechę; kwiaty języczkowe żółte. Owocem jest niełupka czarnej barwy, z krótkim i brunatnym dziobkiem. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Surowcem jest kwitnące ziele i korzeń sałatnika – Herba et Radix Mycelidis muralidis = Lactucae muralidis. Należy je suszyć w przewiewnym i najlepiej ciemnym miejscu (z wyjątkiem korzenia, który można suszyć w temp. do 50 stopni C). Przechowywać w szczelnych słojach, w ciemnym miejscu. Korzenie sałatnika pozyskiwane są jesienią i są silniejsze w działaniu fitofarmakologicznym. Sałatnik jest pospolity na terytorium Szwajcarii.
 
Sałatnik leśny – Mycelis muralis (L.) Dumortier; 26 czerwiec 2011, okolice Pobiedzisk.
Ziele i korzeń sałatnika zawiera związki lateksowe, fenolokwasy (kwas kawowy, chlorogenowy, izochlorogenowy), flawonoidy i antocyjany (apigenina, kwercetyna, luteolina w formie wolnej i glikozydowej), laktony seskwiterpenowe (dezoksylaktucyna = 8-deoxylactucin, jakwinelina = jacquinelin, glikozyd krepidiazyd B=glycoside crepidiaside B, hydroksyzaluzanin C = 9α-hydroxyzaluzanin C, 9α-hydroxy-11 β, 13-dihydrozaluzanin, glikozyd ikseryna = glycoside ixerin F, laktuzyd A = lactuside A, wernofleksozyd = vernoflexuoside (glukozaluzanin C = glucozaluzanin C), skopolinę (scopolin), sole mineralne (sporo wapnia i potasu).
Scopolina = 6-methoxy-2-oxo-2H-chromen-7-yl β-D-glucopyranoside obecna w sałatniku jest kumaryną o właściwościach inhibitora acetylocholinoesterazy, działaniu hipotensyjnym i przeciwnowotworowym. Podnosi poziom acetylocholiny w mózgu, może więc mieć zastosowanie w leczeniu choroby Alzheimera i in. zaburzeń pamięci.
Działanie fitofarmakologiczne wyciągów alkoholowych z ziela i korzenia sałatnika: obniżające podwyższone ciśnienie krwi (hipotensyjne), rozkurczowe na mięśnie gładkie i szkieletowe, przeciwbólowe, przeciwkaszlowe; uspokajające; silnie żółciopędne, ochronne na miąższ wątroby, fungistatyczne i grzybobójcze, antybakteryjne, przeciwnowotworowe.
Działania niepożądane: przedawkowanie preparatów sałatnikowych wywołuje zatrucie: zaburzenia psychiczne, halucynacje, podniecenie, a potem wyciszenie i senność; rozszerzenie źrenic, zaburzenia ciśnienia krwi i sercowe; nudności i wymioty, drgawki.
Wskazania dla nalewki i intraktu: stany skurczowe przewodu pokarmowego, nadciśnienie, stany skurczowe układu oddechowego, moczowego i pokarmowego, zaburzenia w oddawaniu moczu przy przeroście prostaty, choroby nowotworowe, bóle i spastyczności mięśni szkieletowych różnego pochodzenia, kaszel, astma; bolesne miesiączkowanie, zaburzenia pamięci.
Wskazania dla naparu: przewlekłe choroby wątroby, śledziony i trzustki.
Preparaty i dawkowanie. Nalewka sałatnikowa – Tinctura: 1 część suchych rozdrobnionych korzeni lub ziela zalać 3-5 cz. alkoholu 60-70%, wytrawiać przynajmniej 7 dni. Zażywać 1-2 razy dziennie po 5 ml. Kuracja nie powinna trwać dłużej jak 1 miesiąc. Można wznawiać co kwartał.
Napar – Infusum: 1 łyżkę korzeni lub ziela zwilżyć spirytusem i po 3 minutach zalać 1 szklanką wrzącej wody; pozostawić na 30 minut, przecedzić. Stosować w leczeniu zaburzeń przepływu żółci, niedoczynności trzustki, wątroby, przy kamicy żółciowej i uszkodzeniu wątroby (marskość, stłuszczenie), ponadto przy infekcjach uogólnionych grzybiczych i bakteryjnych, jako środek przeciwkaszlowy /z miodem/. Pić po 100 ml 3-4 razy dziennie, przez 2-4 tygodnie. W chorobach przewlekłych wznawiać kurację co kwartał.
Intrakt – Intractum: 1 część świeżego rozdrobnionego surowca (korzeń, ziele) zalać 5 cz. gorącego alkoholu 60%, pozostawić na 1 tydzień. Zażywać 2 razy dziennie po 5 ml przy zaburzeniach pamięci i nadciśnieniu.
Przeciwwskazania: ciąża, laktacja.
Łoczyga pospolita – Lapsana communis Linne (niem. Rainkohl; fr. Lapsane commune; ital. Lassana comune; retorom. Purschlera) jest rośliną jednoroczną, rozpowszechnioną w naszych lasach i w zaroślach drzewiastych, czasem na polach i przy drogach. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Kwiaty żółte, języczkowate, koszyczki drobne, liczne. Łodyga gałęzista, w górze naga, w dole owłosiona. Liście zróżnicowane, dolne lirowato-pierzasto-dzielne, z okrągławo-jajowatym dużym odcinkiem szczytowym; górne jajowato-podługowate, a nawet lancetowate, ostre; szczytowe liście drobne. Jest również pospolita na terytorium Szwajcarii. Tworzy podgatunki oraz odmiany regionalne. Wysokość roślinny zmienna, zależna od klimatu i warunków glebowych: od 20 do 120 cm, rzadziej do 2 m wys. Rodzina: złożone – Compositae = Asteraceae.
Surowcem jest ziele łoczygi – Herba Lapsanae, zbierane w czasie kwitnienia, suszone w naturalnej temperaturze.
  
Łoczyga pospolita – Lapsana communis Linne; las, okolice Pobiedzisk; czerwiec 2011 r.
Ziele łoczygi zawiera fenolokwasy (kwas chlorogenowy, kawowy, dikawoilochinowy, kawoilowinowy = 2-O-caffeoyltartaric acid =caftaric acid, dikawoilowinowy = 2,3-O-dicaffeoyltartaric acid=chicoric acid), flawonoidy (luteolina, izokwercytryna, w tym luteolin-7-O–glucuronide)/D. Fontanel, C. Galtier, C. Viel, A. Gueiffier 1998 r./; glikozydy gwajanolidowe seskwiterpenowe (guaianolide glycosides): 3-O-beta-D-glucopyranosyl-8-O-beta-acetyl-1 alpha H,5 alpha H,6 beta H,7 alpha H-guai-4(15),10(14),11(13)-triene-6,12-olide, 3-O-beta-D-glucopyranosyl-8-O-beta-acetyl-1 alpha H,5 alpha H,6 beta H,7 alpha H-guai-3(4),10(14), 11(13)-triene-15-methyl-6,12-olide, and 3-O-beta-glucopyranosyl-8-O-beta-(4-hydroxyphenyl)-lactyl-1 alpha H,5 alpha H,6 beta H,7 alpha H-guai-3(4),10(14),11(13)-triene-15-methyl-6,12-olide, crepiside E, tectoroside / D. Fontanel, C. Galtier, J. C .Debouzy, A. Gueiffier, C. Viel 1999 r./; fitosterole : cycloartenol, taraxasterol, triterpeny (amyryna, germanicol, lupeol.
Chicoric acid
Działanie fitofarmakologiczne: żółciopędne, żółciotwórcze, ochronne na komórki wątrobowe, zapobiegające stłuszczeniu i marskości wątroby, rozkurczowe na mięśnie gładkie; pobudzające wydzielanie soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego; immunostymulujące (pobudzające wytwarzanie interferonu i immunoglobulin, aktywujące limfocyty T i fagocytozę; przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe; utrudniające przenikanie wirusów do komórek; przeciwzapalne na stawy i tkankę łączną właściwą, przyspieszające gojenie ran i owrzodzeń; przeciwwrzodowe; antyoksydacyjne, przeciwnowotworowe; antyalergiczne; odtruwające; zapobiegające degradacji kolagenu; przeciwcukrzycowe i przeciwmiażdżycowe..
Wskazania: niewydolność wątroby, skłonności do marskości i stłuszczenia wątroby, narażenie na hepatotoksyny; kamica żółciowa, zastoje żółci; cukrzyca, zatrucia pokarmowe; wrzody przewodu pokarmowego; choroby reumatyczne i alergiczne; infekcje bakteryjne i wirusowe; spadek odporności organizmu na zakażenia; choroby nowotworowe; miażdżyca; zaburzenia trawienne, choroby skórne przewlekłe na tle zaburzeń metabolicznych; celulitis.
Zewnętrznie: przedwczesne starzenie się skóry, trądzik różowaty; owrzodzenia na skórze, trudno gojące się rany.
Dawkowanie: 1-2 g sproszkowanego ziela 2 razy dziennie na miodzie; napar – Infusum Lapsanae: 1 czubata łyżka na 1 szklankę wrzącej wody; pić 2 razy dziennie po 1/2-1 szklanki naparu; intrakt łoczygowy– Intractum Lapsanae: 1 część świeżego ziela, wraz z korzeniem rozdrobnić i zalać 3-5 cz. alkoholu 40-60%, pozostawić na minimum 7 dni; przefiltrować. Zażywać 2 razy dziennie po 5 ml; kuracja powinna trwać 1 miesiąc; powtarzać 1 raz na kwartał. Zewnętrznie stosować wyciągi alkoholowe i papkę ze świeżego surowca.
Tarte jabłka (miazga ze świeżych jabłek) to źródło prebiotycznych pektyn, kwasów organicznych (kwas jabłkowy, cytrynowy, bursztynowy, winowy, szczawiowy, galusowy), gallokatechiny (antyoksydant), witamin i biopierwiastków (np. miedź, kobalt, cynk, molibden, mangan). Porcja z 2-3 jabłek spożyta na czczo, rano i wieczorem reguluje wypróżnienia i rewitalizuje symbiotyczną mikroflorę przewodu pokarmowego. Pektyny i kwasy organiczne zawarte w miękiszu jabłkowym działają przeciwzapalnie na błonę śluzową żołądka i jelit. Pektyny w połączeniu z kwasami, flawonoidami, witaminami oraz mikro- i makroelementami wywierają wpływ przeciwwysiękowy, przeciwgnilny i przyspieszający regenerację tkanki nabłonkowej. Przed II wojną światową i w latach 50-60 X wieku w dietetyce medycznej popularna była dieta jabłczana zalecana przy otyłości, miażdżycy, zaparciach zaburzeniach trawiennych, po intensywnej terapii sulfonamidami i antybiotykami. Dieta wyłącznie jabłkowa przez kilka dni była zalecana przy nieżytach przewodu pokarmowego. Zauważono, że pulpa jabłczana sprzyja odnowie mikroflory i hamuje biegunki, a co ciekawe jest pomocna w leczeniu uporczywego zaparcia.
W dawnej medycynie oficjalnymi wskazaniami do spożywania miazgi ze świeżych jabłek były: ostre zapalenie żołądka, zapalenie dwunastnicy i jelit, niestrawność, nadkwaśność, biegunka, zaparcia. Miazga jabłkowa z dwóch-trzech owoców przyjęta na czczo działa raczej rozwalniająco. Porcje przygotowane z 10-20 owoców podawane przez 2-3 dni działają przeciwbiegunkowo. Składniki zawarte w miękiszu jabłka wzmagają diurezę.
Miazga jabłkowa włączona do codziennej diety ogranicza wchłanianie lipidów i cholesterolu oraz neutralizuje wiele ksenobiotyków rakotwórczych oraz hepatotoksycznych, spożywanych wraz z pokarmem.
Kuracja odtruwająca, oczyszczająca przewód pokarmowy, pobudzająca przemianę materii, lecząca poważne zaburzenia trawienne i zatrucia: I etap środek przeczyszczający, np. odwar z korzenia rzewienia, napar z senesu, odwar z kory szakłaku, kruszyny lub trzmieliny, albo sole przeczyszczające; równocześnie przyjmowanie wyłącznie wód zdrojowych, np. Zuber, Jan, Henryk, Wielka Pieniawa; po przeczyszczeniu dieta jabłkowa przez kolejne 2-3 dni, codziennie około 1,5 kg tartych jabłek; jednocześnie wody zdrojowe i napary z ziół czyszczących krew, kilka razy dziennie, np. bluszczyk kurdybanek, liść brzozy, ziele nawłoci, ziele/kwiat kocanki, odwar z ziela skrzypu, odwar z ziela poziewnika, napar z marzanki, napar z korzenia mydlnicy, napar z liści bzu czarnego, napar z liści jesionu. W 4-5 dniu probiotyk doustnie, np. w postaci Lakcid’u – amp. 1-2 amp. 2 razy dziennie, najlepiej zawieszony na jogurcie lub kefirze.
| Składnik jabłka |
Zawartość w części jadalnej (jabłko surowe); wg. I. Hofmann, S. Carlsson 2008 r. |
| witamina A |
4 ug/100 g |
| Witamina E |
0,5 mg/100 g |
| witamina B1 |
0,04 mg/100 g |
| witamina B2 |
0,03 mg/100 g |
| witamina PP |
0,3 mg/100 g |
| witamina B6 |
0,1 mg/100 g |
| witamina C |
12 mg/100 g |
| sód |
3 mg/100 g |
| potas |
144 mg/100 g |
| wapń |
4 mg/100 g |
| fosfor |
6 mg/100 g |
| magnez |
10 mg/100 g |
| żelazo |
0,5 mg/100 g |
| jod |
2 ug/100 g |
| fluor |
7 ug/100 g |
| mangan |
65 ug/100 g |
| miedź |
100 ug/100 g |
| cynk |
0,12 mg/100 g |
| selen |
1-6 ug/100 g |
x
| Składnik jabłka |
Zawartość w 100 g; wg Chęciński T., Dobrzyński J. i in. 1947 r. |
| Białka |
0,5 g |
| Węglowodany |
12 g |
| Tłuszcze |
0,3-0,7 g |
Wartość kaloryczna 100 g jabłka: 54-60 kcal
Liście jabłoni, najlepiej dzikiej lub takiej, której nie traktowano pestycydami, są doskonałym surowcem fenolokwasowym i flawonoidowym. Liść jabłoni – Folium Mali należy zbierać od czerwca do sierpnia i suszyć w przewiewnym oraz ciemnym miejscu. Zawiera rutynę, kwercytrynę, florydzynę, floretynę, naryngeninę; kwas galusowy, katechowy, chlorogenowy, kawowy; leukoantocyjanidyny; garbniki; glikozydy fenolowe.
Działanie naparu z liści jabłoni: przeciwzapalne, ściągające, przeciwwysiękowe, krwiotamujące; hamujące nadmierne krwawienia miesiączkowe; moczopędne; przeciwbiegunkowe, łagodzące stany alergiczne. Uszczelniające i wzmacniające śródbłonki; stabilizujące strukturę nabłonków; przeciwbakteryjne; przyspieszające gojenie ran i owrzodzeń na skórze i błonach śluzowych; odtruwające, przeciwrodnikowe. Napar nadaje się do przemywania skóry zapalanie zmienionej, łojotokowe, trądzikowej i skłonnej do wyprysków. W odwarze z liści płukać włosy tłuste i bez połysku, z łupieżem tłustym. Odwar z liści jabłoni nadaje się do przepłukiwania pochwy i nasiadówek przy świądzie i stanie zapalnym warg sromowych i pochwy. Z odwaru można czynić okłady na oczy podrażnione, łzawiące, z zapaleniem spojówek i białkówki. Odwarem obmywać rany, odleżyny, owrzodzenia sączące. Stosować do kąpieli niemowląt przy uogólnionym stanie zapalnym skóry i rozległych wypryskach.
Liść jabłoni jest wartościowy w mieszankach z kwiatami (bławatek, dziewanna, wrzos, nagietek, rumianek, koniczyna) i herbatą zieloną, ponadto jako składnik wzbogacający mieszanki ziołowe we flawonoidy. Nie ma ryzyka przedawkowania. Jest bezpieczny w stosowaniu, można stosować u kobiet w ciąży, karmiących i dzieci. Przeciętnie 1 łyżkę rozdrobnionych liści jabłoni zaparzyć w 1 szklance wrzącej wody; pić 1-2 razy dziennie lub częściej: w chorobach układu moczowego (stany zapalne, skąpomocz, kamica moczowa), zaburzeniach trawiennych, przy niestrawności, refluksie, chorobie wrzodowej, biegunkach, chorobach reumatycznych, miażdżycy, w przewlekłych schorzeniach skórnych i metabolicznych (np. cukrzycy). Polecam również przy przeroście gruczołu krokowego i zapaleniu przydatków u kobiet. W przypadku odwaru – gotować ok. 5 minut na małym ogniu.
Rp. Mieszanka oczyszczająca i odkażająca układ moczowy (stany zapalne, zakażenia, kamica, przerost gruczołu krokowego).
Liść jabłoni 1 część objętościowa
Liść gruszy 1 cz.
Liść brzozy 1 cz.
Liść borówki lub mącznicy 1 cz.
Liść ortosyfonu lub ziele połonicznika, albo rdestu ptasiego 1 cz.
Zioła wymieszać. 1 łyżka mieszanki na szklankę wody, zagotować i odstawić na 20-30 minut pod przykryciem. Pić 4 razy dziennie po 1/2 szklanki wywaru. Stosować 2-3 tygodnie.
Rp. Mieszanka ziołowa wzmacniająca naczynia krwionośne, poprawiająca krążenie krwi obwodowe (plamice naczyniowe, trądzik różowaty, żylaki, nadciśnienie, zapalenie żył i naczyniówki oka).
Liść jabłoni 1 cz. obj.
Ziele gryki lub ziele ruty 1 cz.
Kwiat arniki 1 cz.
Ziele fiołka tr. 1 cz.
Kwiat kasztanowca lub robinii akacjowej 1 cz.
Zioła wymieszać. 1 łyżka mieszanki na szklankę wody, zagotować i odstawić na 20-30 minut pod przykryciem. Pić 2 razy dziennie po 1/2 szklanki wywaru. Stosować 3 tygodnie. Powtarzać co kwartał.
|
|
Najnowsze komentarze