Medycyna dawna i współczesna

Olejek pichtowy – Oleum Pichtae, Abies sibirica Oil

Otrzymywany: Abies sibirica, jodła syberyjska.

Synonimowa nazwa olejku: Pine Needle Essential Oil

Skład ilościowy i jakościowy olejku: octan bornylu 26-30%, kamfen 20-25%, karen 11-13%, alfa-pinen 10-13%, felandren 7-9%, borneol 2-4%, beta-pinen 1-3%, santen 2-3%, alfa-tujen 1-3%, terpinolen 1-2%, kariofilen 0,1-1 (2)%.

Działanie: tonizujące, immunostymulujące, antywirusowe, antygrzybicze, antybakteryjne, antypierwotniakowe, pobudzające akcję serca, pobudzające psychicznie. Osusza i rozszerza oskrzela. Pobudza miesiączkowanie. Wspomaga procesy odtruwania organizmu. Wcierany łagodzi obrzęk, ból i przyśpiesza resorpcję wysięków. Korzystnie działa przy artretyzmie i reumatyzmie, nerwobólach oraz bólach mięśni.

Wskazania: osłabienie odporności organizmu, przeziębienie, kaszel mokry, zaflegmienie oskrzeli, skąpe miesiączkowanie, zapalenie zatok, ból i zawroty głowy na tle zaburzeń krążenia. Profilaktyka grzybic – wcieranie.

Dawkowanie: doustnie 3-5 kropli olejku na miodzie kilka razy dziennie. Do wcierania, inhalacji. Nie oparza skóry. Wymieszany z roztworem soli fizjologicznej (kilka kropli na 100 ml roztworu) do zakraplania nosa przy katarze i zapaleniu zatok.

Patrz także: http://luskiewnik.strefa.pl/acne/pichta.htm

Składnik kosmetyków przeciwtrądzikowych, antyseptycznych i pobudzających regenerację naskórka.

Pollen, czyli pyłek

Pyłek kwiatowy jest łatwo dostępnym środkiem, używanym w apiterapii. Nie jest to jednolity surowiec. Pyłek może pochodzić z różnych roślin, dlatego też różni się właściwościami chemicznymi i fitofarmakologicznymi. Najczęściej jest sprzedawany w formie granulowanej, w słojach lub torebkach foliowych. Ponadto są dostępne miody zawierające pyłek.

Za granicą handlowy pyłek pochodzi najczęściej z pałek – Typha, sosny – Pinus, gryki – Fagopyrum, rzepaku Brassica napus i kapusty polnej – Brassica campestris.

Pyłek zawiera:

woda 3-16%
białka 6-28%
aminokwasy 14-22%
tłuszcze 1-20%
cukry do 44%
flawonoidy 2-2,5%, np. kaempferol-3-O-sophoroside, kaempferol-3-O-beta-D-gluco-7-O-beta-D-glucoside, luteolina, trycetyna
witaminy A, B1, B2, C, D2, E, K1, K3, kwas foliowy, PP
fitosterole (sterole roślinne), np. beta-sitosterol, alfa-typhasterol
kwasy tłuszczowe, węglowodory, np. kwas palmitynowy, kwas stearynowy, pentacosan, nonacosan
triterpeny, np. kwas ursolowy
aminopuryny

Działanie: obniżające poziom lipidów i cholesterolu we krwi, przeciwmiażdżycowe, hamujące przerost gruczołu krokowego, ochraniające miąższ wątroby, przeciwwrzodowe, immunostymulujące, przeciwzapalne, łagodzące objawy przekwitania, antyandrogenne, estrogenne. Pyłek poprawia stan skóry i włosów. Zmniejsza łojotok. Zapobiega nadmiernemu rogowaceniu naskórka. Zmniejsza powstawanie zaskórników. U kobiet podnosi poziom estrogenów, obniża uwalnianie androgenów, przez co poprawia stan włosów i skóry. Pyłek wymieszany z miodem lub fruktozą usprawnia procesy myślenia i wzmaga koncentrację. Wzmacnia fizycznie.

Wskazania: profilaktyka zawału i miażdżycy, kruchość naczyń krwionośnych, przerost gruczołu krokowego, hirsutyzm, niedobór estrogenów u kobiet, klimakterium, nieregularne miesiączkowanie, łojotok, wypadanie włosów, suchość i nadmierne rogowacenie skóry, trądzik pospolity i różowaty, przewlekłe choroby skórne na tle zaburzeń metabolicznych, zespół policystycznych jajników, niepłodność (?), ogólnoustrojowe stany zapalne, osłabienie pamięci i koncentracji..

Dawkowanie: w miodzie lub wraz z miodem -1-2 łyżczeki pyłku 1 raz dziennie przez 1 miesiąc. Następnie przerwać kurację na 2 tygodnie, po czym wznowić.

Acerola – Malpighia glabra L.

W Polskich i zagranicznych aptekach, sklepach zielarskich oraz w sklepach ze zdrową żywnością spotkać można coraz liczniejsze preparaty zawierające Acerola. Cóż to takiego? Czy cudowne właściwości przypisywane tej roślinie są prawdziwe?

Poprawna nazwa botaniczna Acerola brzmi Malpighia glabra L. Należy do rodziny malpigiowatych – Malpighiaceae. Polskie nazwy rosliny to wiśnia z Barbados i łonozlita. Czasem jest też używane spolszczenie – malpigia. Acerola występuje w Ameryce Środkowej. ma postać drzewka lub krzewu, do 5 m wys.. Wydaje czerwone, kwaśne owoce – pestkowce (ok. 2 cm średnicy) zasobne w witaminę C.

Owoce acerola mają sporo witaminy C, 1-4,5%. Bogate są również w witaminę A – karoten ( 4300-12500 jednostek międzynarodowych wit. A/100 g), witaminę B1, PP, B2. Spośród soli mineralnych nalezy wymienić żelazo ułatwiające przyswajanie witaminy C, wapń, fosfor. Cennym składnikiem jest także kwas jabłkowy (L-malic acid). Kora acerola zawiera znaczne ilości tanin (20-25%).

Acerola stanowi więc źródło naturalnej witaminy C i A, o dużej aktywności, w naturalnych kompleksach.

Acerola wzmacnia układ odpornościowy (wzmaga produkcję przeciwciał), działa odtruwająco, tonizująco ogólnie, moczopędnie i przeciwwysiękowo. Ma typowe działanie dla bioflawonoidów i witaminy C – wzmacniające naczynia krwionośne, przeciwzapalne, przecimiażdżycowe.

W medycynie ludowej acerola była używana w leczeniu biegunki i chorób wątroby. Pomocna w terapii nieżytu przewodu pokarmowego, za sprawą właściwości kwasu jabłkowego, askorbinowego, fenolokwasów i garbników.

Satureja hortensis L. – cząber

Ostatnio podziwiam w swoim ogródku kwitnienie i czerwienienie cząbru.

Satureja – cząber (Summer Savory), wrzesień 2008, Swarzędz.

Ta mało popularna w naszej fitoterapii roślina jest bardzo skuteczna w leczeniu i zapobieganiu wielu chorób. Nie raz już pisałem o niej jako przyprawie.

Zawiera olejek eteryczny i to on decyduje o jej sile działania leczniczego. Cząber zmielony, źle suszony i przechowywany szybko traci swoje właściwości. Dlatego polecam kupowanie cząbru w krajach Południowej Europy, uprawianie jej w ogrodach do swoich celów, ewentualnie cząber jako przyprawę – dobrej firmy. Z cząbrem jest jak z majerankiem – najcenniejsze są listki i wierzchołki pędów wysuszone delikatnie, rozdrobnione do leku lub potrawy tuż przed użyciem. Doskonały jest również olejek cząbrowy, ale trudno dostępny na rynku i kosztowny (Savory Oil, Saturejae Oleum).

W cząbru jest około 1-1,5% olejku eterycznego o zmiennym składzie jakościowym i ilościowym, zależnym od fazy rozwoju rośliny, warunków siedliskowych i klimatycznych, odmiany.Generalnie olejek cząbrowy zawiera głównie karwakrol (carvacrol), węglowodory monoterpenowe (beta-pinen, p-cymen, beta-felandren, kamfen, limonen), cyneol, kamforę i borneol. W cząbru obecne są trójterpenowe kwasy (oleanolowy, ursolowy), flawonoidy (apigenina, skutelareina).

Cząber niewątpliwie posiada silne właściwości przeciwdroboustrojowe (antybakteryjne, pierwotniakobójcze, fungistatyczne). Działa rozkurczowo na mięśnie gładkie, przeciwbólowo, wykrztuśnie i moczopędnie. Wzmaga ukrwienie skóry i jelit, poprawia trawienie. Hamuje fermentację i procesy gnilne w jelitach. Ma właściwości przeciwpasożytnicze. Pobudza wydzielanie żółci, zapobiegając jej zastojom i kamicy. Odkaża układ pokarmowy, układ oddechowy i moczowy. Zastosowany na skórę rozgrzewa, działa antyseptycznie i przeciwzapalnie. Doskonały do leczenia niestrawności, wzdęć, dyskinez dróg żółciowych, suchego kaszlu, przeziębień, zapalenia oskrzeli. Dłużej używany do wewnątrz reguluje wypróżnienia i usuwa przykry zapach z ust, jeśli jest on wywołany zaburzeniami trawienia.

Olejek cząbrowy można zażywać 3 razy dziennie po 3-4 krople. Napar z cząbru – 2-3 razy dziennie po 100-200 ml, w chorobach przeziębieniowych i kaszlu – częściej i w mniejszych dawkach. Oliwka cząbrowa na świeżym zielu i oliwie z oliwek z pierwszego tłoczenia – 1 łyżka na czczo, w leczeniu niedoboru żółci i w kuracjach odtruwających. Intrakt cząbrowy 1:3 (na 30-40% alkoholu) – 1 łyżeczka 1-3 razy dziennie w 100 ml wody. Olejek i nalewka (1:3 na 70% alkoholu) zewnętrznie do wcierania jako środek przeciwpasożytniczy, rozgrzewający, przeciwreumatyczny, odkażający stopy.

Melisa – Melissa – wyciąg uspokajający

Kilka dni temu zacząłem przygotowywać rozmaite nalewki ziołowe. Późno wysiana melisa dopiero teraz, po kilkudniowym deszczu rozwinęła się obficie. Postanowiłem ją przetworzyć, choć w części na intrakt.

Melissa officinalis L. balm, wrzesień 2008, Swarzędz

W tym celu należy świeżą zebraną melisę szybko opłukać w zimnej wodzie, posiekać drobno i włożyć do butelek, mniej więcej do połowy objętości. Alkohol 30-40% podgrzać z cukrem lub miodem (do smaku), nie doprowadzając jednak do zagotowania. Gdy zaczyna wrzeć, rozdrobnioną melisę zalać alkoholem gorącym (dowysokości szyjki butelki) i odstawić na kilka tygodni. Można przecedzić, ale nie trzeba.

Melisa lekarska, Swarzędz, wrzesień 2008 r.

Dawkę leku odmierzać na łyżeczkę wprost z butelki zamkniętej gazikiem dla zatrzymania fragmentów ziela melisy. 1-2 łyżeczki intraktu melisowego działa uspokajająco, ułatwia zasypianie, łagodzi stres. Poprawia funkcje przewodu pokarmowego. Łagodzi nerwice serca. Intrakt leczy również choroby wirusowe skóry, np. opryszczkę.

Melisa przeciętnie zawiera 0,2-0,25% olejku eterycznego bogatego w citral, kariofilen, citronelal, octan eugenolu, geraniol, trans- i cis-beta-ocymen, alfa-kubeben. Ziele melisy zasobne jest w kwas kawowy o działniu zółciopędnym i przeciwbakteryjnym; kwas protokatechinowy o działaniu ochronnym na wątrobę; kwas rozmarynowy, kwas ursolowy. Spośród flawonoidów melisy wymienię luteolin-7-glukozyd. Olejek melisowy zabija wirusy, np. świnki, ospy, opryszczki. Olejkiem można smarować opryszczki. Olejek niszczy również grzyby i bakterie, np. Streptococcus hemolytica, Mycobacterium phlei, Candida, Cryptococcus.

Wyciągi z melisy zażywane w dużych ilościach i przez dłuższy czas hamują czynności tarczycy. Zmniejszają również uwalnianie gonadotropin przez przysadkę mózgową. Melisa to inhibitor histaminy. Dlatego łagodzi objawy alergii i astmy. Działa rozkurczowo na mięśnie gładkie.

Polecam napar z melisy na mleku z miodem, np. dla dzieci. Doskonała jest mate parzona z melisą. Świeże listki melisy na zimę można zamrozić i wyciągać na bieżąco do parzenia.Zamrożone listki melisy zachowają swoje właściwości, a olejek nie ulotni się.

Olejek bergamotowy – Bergamot Oil

Olejek bergamotowy otrzymywany jest z Citrus bergamia Risso et Poit., z rodziny Rutaceae. Jest bardzo silnym olejkiem. Służy do aromatyzowania herbat (Earl Grey).

Należy zachować ostrożność w stosowaniu olejku bergamotowego na skórę. Działa antyseptycznie, przeciwgrzybiczo i dezodorująco, a nawet niszczy roztocze, ma właściwości przeciwtrądzikowe i przeciwłuszczycowe; niestety zwiększa wrażliwość skóry na światło w sposób nieregularny. Po wyjściu na słońce lub do solarium skóra może ulec oparzeniu. Skóra nasmarowana olejkiem u niektórych osób przybiera też nieregularne plamy, trudne do usunięcia.

Dlatego po zastosowaniu na skórę olejku bergamotowego konieczne jest unikanie ekspozycji na promienie UV, słońce, solarium. Alergicy zanim użyją olejek bergamotowy powinny wykonać próbę na niewielkim obszarze. Olejek bergamotowy w kosmetykach u osób wrażliwych wywołuje poważne skórne zmiany przypominające oparzenie chemiczne (zaczerwienienie, pokrzywka, pęcherze, strupy, złuszczanie, świąd, pieczenie, opuchnięcie).

Kobietom ciężarnym i karmiącym olejku bergamotowego nie wolno stosować.

Zażyty doustnie działa wykrztuśnie i rozkurczowo (3-4 krople na miodzie). Wywiera wpływ wiatropędny i pobudzający trawienie. Zwiększa wydzielanie kwasu solnego, soku trzustkowego i jelitowego. Zwiększa ukrwienie jelit i nerek. Działa moczopędnie. Może zwiększać popęd płciowy i wrażliwość narządów płciowych na bodźce seksualne. Pobudza krążenie skórne i wieńcowe. Łagodzi stres, ale nie uspokaja! lecz tonizuje i poprawia samopoczucie. Wcierany w okolice stawów, bolących mięśni i nerwów łagodzi ból i poprawia miejscowe krążenie.

W roztworach spirytusowych i olejowych 0,5:1 do wcierania w skórę, np. stopy zapobiegawczo przeciwko grzybicom. Do zwalczania roztoczy i owadów pasożytniczych.

Składniki olejku bergamotowego: octan linalylu 30-60%, linalool 11-22%, alfa-trans-bergamoten, kariofilen, beta-farnezen, humulen, beta-bisabolen, limonen, p-cymen, gamma-terpinen, felandren, alfa-pinen, beta-pinen. Spośród furokumaryn wymienić warto bergapten 0,3%, bergamottin, citropten, 7-metoksy-5-gerano-oksykumaryna, ksantotoksyna, izopimpinelin, bergaptol.

Centella asiatica = Hydrocotyle asiatica – wąkrotka azjatycka – czy działa?

Stosując krajową wąkrotkę pospolitą można już po kilkudniowym zażywaniu zauważyć zmiany w samopoczuciu psychicznym, szczególnie korzystnie działa ziołomiód, świeży macerat oraz wyciągi alkoholowe.

Będąc we Włoszech postanowiłem kupić wąkrotkę azjatycką w preparatach gotowych, dwóch różnych firm:

1. Hydrocotyle asiatica (Centella asiatica parte aerea) włoskiej firmy Specchiasol; jest to alkoholowy wyciąg z wąkrotki, mający status suplementu, polecanego w dawce 15 kropli 2-3 razy dziennie. Buteleczka została wyposażona w bardzo praktyczny dozownik kroplowy z podziałką. Buteleczka 50 ml w kartoniku kosztowała 10 euro. Wg producenta preparat pobudza krążenie krwi (mikrokrążenie). Alkohol jest 45%.

Wyciąg alkoholowy z wąkrotki – Centella asiatica

2. Centella asiatica – tabletki 75 mg (Winter Fito, Face Laboratori Farmaceutici Genova) zawierające wyciag z wąkrotki naniesiony na maltodekstrynę, o zawartości 2% asiaticoside (azjatykozydów). W słoiczku jest 80 tabletek. Preparat kosztuje 10 euro.

Tabletki zawierające wyciąg suchy z wąkrotki Centella asiatica

Zażywałem jeden i drugi i od razu mogę Wam odradzić produkt w tabletkach. Pomimo kilkutygodniowego spożywania regularnego Centella asiatica estratto titolato 75 mg, żadnego efektu widocznego.

Natomiast polecam preparat w formie nalewki Hydrocotyle asiatica soluzione idroalcolica, efektywny w dawce 5 ml 2 razy dziennie. Ponadto nalewka wąkrotkowa może być użyta do pędzlowania skóry w celach pielęgnacyjnych i leczniczych. Udowodniono bowiem, że trójterpeny wąkrotki wzmagają produkcję kolagenu i pobudzają gojenie ran. Ponadto przyśpieszają ustępowanie krwiaków i wysięków zapalnych. Dlatego korzystne jest stosowanie nalewki wąkrotkowej do nacierania okolic stawów, przemywania wyprysków, ropni, trudno gojących się ran. Ponadto do wyrobu delikatnych żeli i maści stosowanych w okolice oczu, aby opóźnić choć trochę procesy starzenia skóry i zaktywować odnowę włokien kolagenowych w okolicach oczu, szyi i ust. Oczywiście możliwe jest równieć domowe sporządzenie toników zawierających 10-15% wyciągu alkoholowego z wąkrotki. Równoczesne zażywanie preparatu wspomoże cały proces od wewnątrz.

Wąkrotka zażywana doustnie działa adaptogennie. Poprawia samopoczucie, zmniejsza objawy stresu i obniża wrażliwość na stres. Dobre preparaty z wąkrotki mogą wspomagać procesy uczenia się i kojarzenia. Ułatwiają koncentrację, przystosowanie do nowych warunków otoczenia. Aktywatory syntezy kolagenu są polecane również dla sportowców, bowiem zarówno kości, stawy jak i mięśnie wymagają ciągłej regeneracji w przypadku dużego obciążenia fizycznego i intensywnej eksploatacji. Ponadto wszelkiego rodzaju wysięki okołostawowe, kontuzje sportowe szybciej ustępują w trakcie zażywania preparatów wąkrotki.

Rośliny krzyżowe Cruciferae a tarczyca

Rośliny z rodziny krzyżowych – Cruciferae (Brassicaceae) wytwarzają rozmaite glukozynolaty. Z jednej strony działają one odkażająco, przeciwbakteryjnie, hamują rozwój niektórych nowotworów, wywierają wpływ przeciwmiażdżycowy, z drugiej jednak strony – niektóre z nich uniemożliwiają wiązanie jodu przez aminokwasy hormonów tarczycy. Spada przez to poziom aktywnej tyroksyny, następuje niedoczynność tarczycy i dalsze tego następstwa. W sposób umiejętny właściwości te mogą być wykorzystane w leczeniu nadczynności tarczycy. Należy jednak pamiętać, że osoby cierpiące z kolei na niedoczynność tarczycy powinny zachować ostrożność w spożywaniu roślin kapustnych oraz zażywaniu preparatów opartych na roślinach zawierających glikozyd 2-hydroksybutyleno-3-izotiocyjanianu (goitryna) =tiocyjaniany. Jeżeli ktoś lub warzywa kapustne powinien zadbać o dostateczną podaż jodu w diecie, aby zapobiec potencjalnym skutkom ubocznym zaburzonego jodowania tyrozyny i tyroniny w tarczycy.

Kapusta głowiasta – Brassica oleracea varium capitata (L.) Alef., Wolsztyn, lipiec 2008 r.

Do roślin tyrostatycznych (hamujących czynności tarczycy) należą m.in.: gorczyca, chrzan, kapusta, rzepak, stulisz – Sisymbrium, rzeżucha – Cardamine, rzepicha – Rorippa, tobołki – Thlaspi, rukiew – Nasturtium.

Kalarepa – jest odmianą kapusty warzywnej – Brassica oleracea varium gongylodes L., Wolsztyn, lipiec 2008 r.

Warto dodać, że sok z kapusty jest doskonałym źródłem witaminy C, PP, H, B1, B2, B5, K i soli mineralnych (siarka, selen, chrom, mangan, molibden, potas), witaminy U o działaniu przeciwwrzodowym i aminokwasów (metionina, lizyna).

Burak czerwony – Beta vulgaris var. esculenta

Burak czerwony to cenna roślina jadalna i lecznicza. Należy do rodziny komosowatych – Chenopodiaceae. Korzeń i liście zawierają czerwone betacyjaniny = betacyanins i żółte betaksantyny..

Betacyjaniny zbudowane są kwasu betalaminowego skondensowanego z układem indolowym. Wywodzą się z dwuhydroksyfenyloalaniny

Betanina C24H26O13N2 (betanin) obecna w buraku jest glikozydem, w którym aglikonem jest betanidyna (betanidin).

Czerwone barwniki buraka nie należą do stabilnych związków. Są wrażliwe na utlenianie, zmianę odczynu, metale, wysoką temperaturę. Stabilizująco na barwnik buraczany wpływa witamina C, kwas sorbowy i kwas cytrynowy. Barwa jest stabilna przy pH 4,5-5,5. Przy pH poniżej 3 ma barwę czerwono-fioletową. Przy pH 4-6 przybiera barwę czerwoną. Przy pH 6,5-8 zyskuje barwę niebiesko-fioletową. Przy pH ponad 8 ulega degradacji i brunatnieje. Rozkłada się w temperaturze ponad 70 stopni C.

Betanina znalazła zastosowanie w przemyśle spożywczym jako barwnik, oznaczany symbolem E 162.

Burak jest zasobny w betainę (źródło grup metylowych) o działaniu lipotropowym i hepatoprotekcyjnym. Tradycyjnie sok z buraka zaleca się przy niedokrwistości, osłabieniu, chorobach nowotworowych, przy niewydolności wątroby i zatruciach. Burak oczyszcza organizm, wspomaga detoksykację. Działa krwiotwórczo. Wzmacnia ogólnie. Korzystnie wpływa na skórę, włosy i paznokcie. Działa żółciopędnie. Reguluje wypróżnienia. U niektórych osób lekko rozwalnia kał. Wspomaga procesy odnowy organizmu. Nie ustalono ostatecznie, która substancja w buraku może działać przeciwnowotworowo.

Burak ćwikłowy Beta vulgaris L., Wolsztyn lipiec 2008 r.

W Polsce jest dostępny gotowy sok z buraka, niestety z dodatkiem soków z innych warzyw lub jabłka. Czasem spotkałem z małych firm naturalny surowy sok buraczany o ziemistym posmaku i zapachu. Tylko taki jest najwartościowszy do celów leczniczych. W większości są one zagotowane, dlatego nie mają specyficznego posmaku surowizny buraczano-ziemistej. Niestety taki zagotowany sok z buraka dostarcza jedynie sole mineralne i niektóre witaminy, pektyny, aminy. Ma wartość smakową.

Turin, Włochy, lipiec 2008, w dużych sklepach znajdziemy doskonałe naturalne soki z różnych części roślin.

Najbardziej aktywny jest surowy sok z buraka, ze specyficznym posmakiem, stabilizowany kwasem askorbinowym lub cytrynowym. W Niemczech, Szwajcarii i Włoszech można nabyć czysty sok buraczany o pełnej aktywności. Po dłuższym zażywaniu takiego naturalnego soku buraczanego, nasyceniu organizmu, następuje zmiana zabarwienia moczu i kału, zmienia się też zapach potu. Działanie preparatu jest odczuwalne.

Luzern, Szwajcaria, lipiec 2008 r., duże sklepy typu Migros, Coop oferują pełny asortyment soków owocowych i warzywnych. Doskonały jest również sok z buraka.

Niestety w Polsce, choć nasz kraj burakiem i kapustą stoi, większość producentów nie potrafi nawet porządnego soku z buraka i kapusty zrobić. Wszystko przegrzeją, nawalą konserwantów. Ostatnio kupowane przeze mnie polskie soki z kapusty kiszonej były fatalne w smaku i składzie.

Wawrzynek wilczełyko – Daphne mezereum Linne

Będąc ostatnio w Beskidzie Niskim, w okolicach Zyndranowej zrobiłem kilka zdjęć wawrzynkowi. Należy do rodziny tymiałkowatych (wawrzynkowatych) – Thymelaeaceae. Zaliczany do roślin trujących i leczniczych zarazem. Surowcem leczniczym jest kora wilczegołyka – Cartex Mezerei. W dawnej medycynie oficjalnej wawarzynek był używany do wyrobu licznych leków: maści – Unguentum Mezerei, plastrów, nalewki – Tinctura Mezerei, wyciągu – Extractum Mezerei. Z kory sporządzano odwar do użytku wewnętrznego 1:100 (oficjalna dawka odwaru: 1-2 drachmy = 3,75-7,5 g) podawane doustnie przy chorobach wenerycznych, łuszczycy, reumatyzmie, skrofulozie. Sproszkowaną suchą korę – Pulver Mezerei podawano doustnie w dawce 1-5 gran /nie gramy!/(~60-300 mg) w ciągu dnia. Dla zainteresowanych: dawne miary aptekarskie – patrz: aptekarskie jednostki miar

Daphne mezereum – wawrzynek wilcze-łyko, Beskid Niski, Zyndranowa, wrzesień 2008 r.

Świeża kora ma drażniący, piekący (ostro-palący) smak. Macerat ze świeżej kory, jak i sama świeża kora zastosowana na skórę i błony śluzowe działa drażniąco. Pobudza krążenie krwi w skórze i tkankach podskórnych, może nawet wywołać pokrzywkę i tzw. spryszczenie. Środki pryszczące (dawna nazwa) wywoływały rumień, a nawet formowanie pęcherzyków na skórze. Stosowane były do leczenia bodźcowego, polegającego na poprawieniu ukrwienia chorych tkanek, zmniejszeniu objawów bólowych i aktywacji procesów regeneracyjnych. Polecane były w leczeniu chorób reumatycznych, przeziębienia, słabego krążenia obwodowego, stanów zapalnych nerwów i mięśni (nerwobóle, mięśniobóle). Takie też zastosowanie miał wawrzynek wilczełyko.

Podczas suszenia kora traci swoje właściwości drażniące.

Wawrzynek wilczełyko zawiera diterpenoidy (dafnan – daphnane). Żywicowata mezereina (mezerein) występuje w owocach w ilości 0,04%, ponadto w korze. Mezereina (dafnetoksyna = daphnetoxin) jest odpowiedzialna za działanie podrażniające. Dawka śmiertelna LD50 mezereiny dla myszy wynosi 275 ug/kg. W korze obecne są także: kwas jabłkowy, kumarynowce, saponiny trójterpenowe, garbniki, żelazo.

Surowiec przedawkowany wywołuje zatrucie: podrażnienie przewodu pokarmowego i ujkładu moczowo-płciowego, wysypka na skórze, rumień na twarzy, wymioty, biegunka, objawy neurologiczne i psychiczne, drgawki.

Medycyna dawna i współczesna

Ostatnie wpisy

Archiwa

Kategorie