Archiwa

październik 2026
P W Ś C P S N
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Archiwa

Kwiat komonicy – Flos Loti jako źródło flawonoidów i sedativum.

Do celów leczniczych mogą być użyte: komonica błotna (niem. Sumpf-Hornklee; fr. Lotier des marais; ital. Ginestrino palustre; retorom. Cornichel da pali) – Lotus uliginosus Schkuhr (Lotus pedunculatus Cavanilles) i komonica zwyczajna (niem. Gemeiner Hornklee; fr. Lotier commun; ital. Ginestrino comune; retorom. Cornichel cumin) – Lotus corniculatus Linne, z rodziny motylkowatych – Papilionaceae = Fabaceae. Oba […]

Geranium robertianum L. – bodziszek cuchnący (Ziele Łaski Boskiej) jako antidiarrhoicum, adstringens et antiphlogisticum.

Bodziszek cuchnący (niem. Stinkender Storchschnabel; fr. Geranium herbe-a-Robert; ital. Geranio di San Roberto; retorom. Gerani plima) – Geranium robertianum Linne jest rośliną dwuletnią, dorastającą do 50 cm wys., przy roztarciu wydzielającą silny, specyficzny, nieco pluskwiakowy zapach. Pospolicie rośnie w lasach, zaroślach, przy drogach śródleśnych. Kwitnie od maja do października. Surowcem jest kwitnące ziele – Herba […]

Kanianka – Cuscuta w praktycznej fitoterapii.

Kanianki (niem. Seide; fr. Cuscute; ital. Cuscuta, retorom. Saida) były wieloletnim przedmiotem moich badań. Obszerne opisy zamieściłem w swojej pracy doktorskiej. Kanianka europejska – Cuscuta europaea L. i macierzankowa – Cuscuta epithymum (L.) Murr. (rodzina kaniankowate – Cuscutaceae)  pasożytują niemal na każdym gatunku roślin uprawnych i dzikich (konopie, ziemniaki, len, chmiel, tymianek, macierzanka, trawy, koniczyna, […]

Kurzyślad polny – Anagallis arvensis L. w świetle nowych badań.

Kurzyślad polny Anagallis arvensis Linne oraz kurzyślad błękitny – Anagallis coerulea Nathh = Anagallis foemina Miller, z rodziny pierwiosnkowatych – Primulaceae, krótko opisałem w 2009 r.: https://rozanski.li/?p=603; wpis ten został nawet wzbogacony w cenny komentarz Pana Romana M.

Oba gatunki (czasem Anagallis foemina Miller jest uważany za podgatunek Anagallis arvensis L.: ssp. foemina (Miller) Schinz […]

W szwajcarskiej drogerii.

Podczas sierpniowego pobytu w Szwajcarii obowiązkowo odwiedziłem drogerie, szczególnie te ulubione. W szwajcarskich drogeriach (oczywiście z prawdziwego zdarzenia) można nabyć zioła “na wagę”, olejki eteryczne, gotowe ekstrakty z rozmaitych surowców, pojedyncze substancje pochodzenia naturalnego, preparaty galenowe autorskie (właściciela drogerii), nalewki autorskie ziołowe złożone, mieszanki ziołowe, kosmetyki oraz leki chemiczne, suplementy i in. Dzisiaj wspomnę jedną […]

Owoc anyżu gwiazdkowatego – Fructus Anisi stellati w dawnej medycynie oficjalnej.

Anyż gwiazdkowaty (gwiazdkowy) /ang. Star anise, niem. Sternanis/ – Illicium verum Hooker fil., czyli drzewko anyżowe /badian/ rośnie w południowej części Chin, w północnej części Wietnamu; uprawiany jest w Chinach, Indochinach, Japonii i na Filipinach. Dorasta do 8 m wys. Liście szerokoeliptyczno-lancetowate, skórzaste, gładkie, zaostrzone. Ulistnienie równoległe. Kwiaty duże, pojedyncze, w kątach liści. Owoc złożony […]

Ziele rzepika – Herba Agrimoniae – jeszcze garść informacji.

Rzepik pospolity – Agrimonia eupatoria Linne (niem. Odermennigkraut),  z rodziny różowatych – Rosaceae, jest rośliną pospolitą w naszym kraju. Surowiec wysuszony posiada słaby zapach i gorzki smak. Stosowany jest raczej jako środek ściągający, ochronny na wątrobę, przeciwzapalny i żółciopędny. Wywiera wpływ rozkurczowy i przeciwbiegunkowy. Badania  z 1987 i z 2005 roku dowiodły, że wyciągi wodno-alkoholowe […]

Trochę o karotenach.

W 1919 roku Harry Steenbock (1886-1967), profesor biochemii University of Wisconsin-Madison, wykazał u szczurów ustępowanie awitaminozy A (objawów braku witaminy A w organizmie) pod wpływem lipofilnych barwników roślinnych – karotenoidów. Harry Steenbock odkrył również proces przekształcania prowitamin D do witaminy D pod wpływem promieni UV, co zostało wykorzystane w przemyśle spożywczym (naświetlanie pożywienia) oraz w […]

Wietlica samicza–Athyrium filix-femina (L.) Roth w dawnym ziołolecznictwie.

Wietlica samicza – Athyrium filix-femina (L.) Roth (niem. Wald-Frauenfarn, Gemeiner Waldfarn; fr. Fougere femelle, ital. Felce femmina, retorom. Felesch cumin) należy do rodziny Athyriaceae (w systemie K. Kostrakiewicza z 1963 r. oraz wzorowanych na systematyce Wettsteina, ponadto w układzie E. Warming’a z 1902 r., Englera i Prantl’a z 1888 r. – do rodziny Polypodiaceae). Jest […]

Urotropina = Methenamine w dawnej i współczesnej medycynie.

Jednym ze starych leków, pamiętających czasy sprzed I wojny światowej, a do dziś obecnym w aptekach jest urotropina (urotropinum), czyli metenamina (Methenamine) – heksametylenotetramina (heksamina) = sześciometylenoczteroamina, C6H12N4. Jest to zasada heterocykliczna powstała w wyniku kondensacji amoniaku z aldehydem mrówkowym. Biały lub żółtawy krystaliczny proszek, ulegający sublimacji, łatwo rozpuszczalny w wodzie, higroskopijny. Od początku był […]