Archiwa

listopad 2026
P W Ś C P S N
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

Archiwa

Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, część 1.

Choroba Hashimoto (Morbus Hashimoto) została opisana przez japońskiego lekarza Hakaru Hashimoto (1881-1934) w 1912 roku, choć podłoże autoimmunologiczne zostało dopiero ustalone w 1967 roku. Czasem choroba ta nosi nazwę zapalenia limfocytowego tarczycy, co odzwierciedla nazwa łacińska Thyreoiditis lymphocytica. Choroba jest spowodowana wytwarzaniem przeciwciał przeciwko tyreoperoksydazie (anty-TPO) i tyreoglobulinie (anty-Tg).

Dla wyjaśnienia podam, że tyreoglobulina jest białkiem w układzie koloidalnym, które wypełnia pęcherzyki każdej tarczycy. Jest kwasochłonna. Umożliwia przechowywanie hormonów tarczycy (w postaci ujodowanej). Komórki pęcherzyków tarczycy wytwarzają 2 hormony: trójjodotyroninę (T3) i tyroksynę (tetrajodotyroninę, czyli T4). W celu wytworzenia i przechowywania hormonów tarczycy najpierw musi powstać polipeptyd, czyli białko, co odbywa się w szorstkiej siateczce śródplazmatycznej (retikulum endoplazmatyczne granularne). Do białka dodawane są cukry: mannoza i galaktoza, zatem tyreoglobulina jest pod względem chemicznym glikoproteiną (białko+cukier). Proces dołączania cząsteczek cukru do białka odbywa się w retikulum endoplazmatycznym i w aparacie Golgiego komórek nabłonkowych pęcherzyków tarczycowych. Następnie utworzone, gotowe cząsteczki tyreoglobuliny są transportowane do światła pęcherzyków tarczycowych i oddawane do koloidu. Jednocześnie tarczyca ma zdolność pochłaniania jodu. Jod jest wychwytywany  przez komórki nabłonka pęcherzyków. W ich błony wbudowane są pomy jodowe, transportujące jod. W tych samych komórkach znajduje się enzym – peroksydaza, która utlenia jony jodu do jodu pierwiastkowego:

2I- —> I2 + 2 e

Jod pierwiastkowy przedostaje się do koloidu, w którym jest związany przez aminokwas tyrozynę, wchodzący w skład tyreoglobuliny. Jeden atom jodu wiąże się z jedną cząsteczką tyrozyny, dając monojodotyrozynę (MIT). Gdy zwiąże dwa atomy jodu przekształca się w dijodotyrozynę (DIT). Peroksydaza odpowiedzialna jest za wewnątrzcząsteczkową przebudowę struktury tyreoglobuliny, podczas której z dwóch cząsteczek dijotyrozyny powstaje tyroksyna (tetrajodotyronina). Gdy połączeniu ulegną dijototyrozyna i monojodotyrozyna powstaje trójjodotyronina T3.

MIT + DIT = T3

DIT + DIT = T4

Gdy potrzebny jest hormon tarczycowy enzymy proteolityczne hydrolizują tyreoglobulinę uwalniając T3 i T4 do krwi. Hormony tarczycy zwiększają liczbę i aktywność mitochondriów w komórkach ciała. Pobudzają podstawową przemianę materii, zwiększają oddychanie tlenowe, fosforylację oksydacyjną i syntezę białek. Pobudzają transkrypcję. Zwiększają pochłanianie cukrów z jelit, pobudzają wzrost organizmu oraz rozwój ośrodkowego układu nerwowego. Tarczyca w komórkach C wytwarza również hormon peptydowy – kalcytoninę, która hamuje aktywność komórek kościogubnych – osteoklastów (degradujących kości i uwalniających wapń z kości do krwi). Kalcytonina prowadzi do zmniejszenia stężenia wapnia we krwi, czyli prowadzi do hipokalcemii. Zwiększa wydalanie wapnia i fosforanów z moczem, hamuje wchłanianie wapnia z jelit do krwi. Dlatego, że kalcytonina blokuje degradację kości – jest stosowana w leczeniu osteoporozy.

Wytwarzanie przeciwciał przeciwko własnej tyreoglobulinie lub peroksydazie powoduje stan zapalny tarczycy, nacieki limfocytowe, co prowadzi do niedoczynności tarczycy.

Choroba Hashimoto występuje u około 2% społeczeństwa. Dotyczy ludzi w każdym wieku. Wyraźnie częściej dotyka płci żeńskiej (do 95%).

U chorych stwierdza się wysokie miana przeciwciał anty TPO i anty TG, a niekiedy przeciwko receptorowi TSH. TSH, czyli tyreotropina wpływa stymulująco na komórki pęcherzyków tarczycowych do wytwarzania i wydzielania hormonów tarczycy (T3 i T4). TSH jest wytwarzany przez przysadkę mózgową (płat przedni, czyli gruczołowy – Lobus anterior glandula pituitaria, hypophysis).
Reakcję autoimmunologiczną wyzwalają limfocyty Th1 oraz cytotoksyczne limfocyty T. Limfocyty Th, czyli pomocnicze reagują na antygeny pośrednio przez wytwarzanie cytokin (interleukiny i limfokiny). TH1 wzmagają odpowiedź typu komórkowego i wydzielają głównie interleukinę 2 (IL-2) oraz interferon gamma (IFN-gamma). Limfocyty cytotoksyczne (Tc) niszczą komórki rozpoznane jako obce, zakażone lub nieprawidłowo ukształtowane. W przypadku choroby limfocyty nie rozpoznają komórek tarczycy jako własne, lecz obce, zawierające antygen i dlatego dążą do ich zniszczenia.
Choroba Hashimoto może występować z wolem, z prawidłową wielkością tarczycy lub w postaci zanikowej tarczycy. Antygeny tarczycy powodują powstawanie przeciwciał, wywołujących uszkodzenie lub zniszczenie tkanki tarczycowej. Nie zawsze objawy niedoczynności tarczycy są wyraźnie zaznaczone. Przebieg jest przewlekły, postępujący. Odczyn Biernackiego (OB) jest przyśpieszone, czasem występuje gorączka. We krwi panuje zwiększone stężenie TSH. Zmniejszone lub prawidłowe jest stężenie FT3 i FT4 w surowicy. W obrazie USG charakterystyczna jest hipoechogeniczność miąższu. W naciekach zapalnych tarczycy stwierdza się plazmocyty i limfocyty. Powstają grudki chłonne z dużymi ośrodkami namnażania. Pojawia się zanik lub przemiana onkocytarna nabłonka pęcherzyków gruczołu tarczowego. Jądra onkocytów dają obraz (imitację) komórek nowotworu złośliwego. We wczesnym okresie choroby czynność tarczycy jest prawidłowa, a nawet przejawia nadczynność (Hashitoxicosis). Dopiero po wielu miesiącach lub latach rozwija się niedoczynność. Chorzy mogą odczuwać ból lub ucisk w obrębie szyi. Niektóre formy choroby są bezobjawowe przez pewien czas. Następnie tarczyca powiększa się, po czym zmniejsza. Histopatologicznie ulega zanikowi i przestaje wytwarzać hormony, co dopiero daje objawy ogólnometaboliczne.

U chorych skóra może wykazywać chroniczny lub okresowy obrzęk skóry (obrzmienie skóry), szczególnie na twarzy, szyi i kończynach. Rysy i mimika twarzy mogą być słabo zaznaczone. Skóra staje się nierzadko żółtawa, sucha, zimna; błony śluzowe też są blade. Włosy słabe, kruche, wypadające. Mogą też wypadać rzęsy i brwi. Zęby stają się osłabione, wrażliwe na zimno. Paznokcie są łamliwe, rozwarstwiające się. Głos ochrypły, niski. Czasem pacjenci skarżą się na trudności w oddychaniu, głośnym mówieniu i mają zaburzenia słyszenia (szum, “chlupanie”, przytłumione słyszenie). U kobiet chorobie Hashimoto prawie zawsze towarzyszy zespół “zimnych i mokrych dłoni oraz stóp”. Występuje skłonność do ziębnięcia. Masa ciała najczęściej wzrasta lub ma tendencje do wzrostu. Zaparcia, zaburzenia tętna (tony głuche), rozszerzone serce, tętno zwolnione są często stwierdzane. Podstawowa przemiana materii spada. U kobiet zaznacza się niedoczynność płciowa, nierzadko niepłodność lub trudności w utrzymaniu ciąży. Miesiączkowanie może być nieregularne i z przerwami. Liczba krwinek czerwonych spada, podobnie jak poziom hemoglobiny. Dzieci cierpią wówczas na brak wzrostu i rozwoju. U dzieci i młodzieży występuje opóźnienie dojrzewania płciowego. Lekarz niekiedy może stwierdzić zaburzenia neurologiczne: zaburzenia czucia, bóle i zawroty głowy, osłabienie mięśni, apatię, gnuśność umysłową, osłabienie pamięci, senność, niechęć do aktywności ruchowej.  Mogą pojawić się nieprawidłowe procesy kumulowania tłuszczu: odkładanie sadła w okolicy bioder i brzucha, guzy tłuszczowe (lipoma) w różnych częściach ciała.

Medycyna oficjalna nie oferuje leczenia przyczynowego. Podawanie leków immunosupresyjnych (obniżających aktywność układu odpornościowego) nie jest skuteczne. Niektórzy lekarze zalecają podawanie L-T4 (Levothyroxine sodium), jednakże jak dotąd brak oficjalnych wyników potwierdzających sens polecania tego leku.

Bardzo duże znaczenie w leczeniu choroby Hashimoto mają preparaty mineralno-ziołowe, o których napiszę w następnych częściach.

II Zjazd Polskiego Towarzystwa Zielarzy i Fitoterapeutów, Krosno, 24 sierpień 2013 r.

image

Wszystkich Członków Polskiego Towarzystwa Zielarzy i Fitoterapeutów zapraszamy na II Zjazd, który odbędzie się w Krośnie, 24 sierpnia 2013 r. na terenie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. Pigonia, przy ul. Kazimierza Wielkiego (przy Rynku).

Na Zjeździe zapadną ważne decyzje dla Towarzystwa. Członkowie dostaną legitymacje Towarzystwa.

Zaplanowano również wykłady szkoleniowe z zakresu zielarstwa i ziołolecznictwa. Omówimy najważniejsze problemy bieżące, w tym związane z ustawodawstwem dotyczącym zielarzy i fitoterapeutów.

Po wykładach zaplanowano Warsztaty terenowe na Winnej Górze w Krośnie, podczas których pokazane będą rośliny lecznicze dziko rosnące, omówione właściwości lecznicze i sposób ich stosowania.

Jednocześnie w Krośnie odbywają się Karpackie Klimaty, które obejmują szereg ciekawych imprez: http://www.karpackieklimaty.krosno.pl/

krosno_rynek_800x600
Krosno, fragment Rynku

Baza hotelowa dostępna pod adresem: http://luskiewnik.strefa.pl/PTZiF/baza_hotelowa_KROSNO.pdf

Studia podyplomowe Towaroznawstwo zielarskie, kosmetyczne i żywności funkcjonalnej w PWSZ w Krośnie – możliwe w toku indywidualnym.

Szanowni Państwo,

W Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. St. Pigonia w Krośnie organizowane są studia podyplomowe: “Towaroznawstwo zielarskie, kosmetyczne i żywności funkcjonalnej”, o czym szerzej informowałem we wcześniejszym wpisie: https://rozanski.li/?p=3024. Zajęcia ruszają od września.

Nabór kandydatów na studia trwa: http://www.pwsz.krosno.pl/studia/studia-podyplomowe/art,2,studia-podyplomowe-towaroznawstwo-zielarskie-kosmetyczne-i-zywnosci-funkcjonalnej.html

Kandydaci z odległych miejscowości od Krosna mogą zwrócić się do Rektora PWSZ w Krośnie z podaniem o indywidualny tok studiów, polegający na częściowej realizacji programu studiów w systemie e-learningowym. Jest to dogodny system kształcenia dla osób, które nie mogą przyjeżdżać na zajęcia co 2 tygodnie.

Zapraszamy.


źródło obrazka: www.jamzone.biz

 

Wiąz – Ulmus w praktycznej fitoterapii.

Rodzaj wiąz – Ulmus należy do rodziny wiązowatych – Ulmaceae, rzędu Urticales, czyli pokrzywowców. Liczy około 30 gatunków. W Europie wiązy zostały mocno wyniszczone przez grzybową (drobnoworkowce – Microascales; w nowszych systemach cienkoszyjkowce Ophiostomatalaes) chorobę wiązów (holenderska choroba wiązów). Pasożytniczy grzyb nosi nazwę Ceratocystis ulmi (Graphium ulmi) i powoduje usychanie gałęzi, a potem całych drzew.

Do celów leczniczych stosuje się:

1. Wiąz szypułkowy, niem./szwajc. Flatter-Ulme; fr. Orme lisse; ital. Olmo bianco – Ulmus laevis Pallas = Ulmus effusa Wildenow, czyli limak – drzewo dorastające do 30 m wys. o szerokiej, cylindrycznej koronie. Młoda kora jasna, brązowoszara, gładka. Kora łuszczy się tafelkowato. Nasady pni są deskowato rozszerzone. Młode gałązki owłosione, starsze nagie. Pąki liściowe wydłużone, ostro zakończone, o łuskach ochronnych ciemno obrzeżonych, dwubarwne. Pąki kwiatowe jajowato-stożkowate. Liście eliptyczne lub odwrotnie jajowate, niesymetryczne u nasady. Blaszki liściowe od spodu miękko owłosione. Brzeg liści podwójnie piłkowany, ząbki duże, haczykowate. Liście dorastają do 12 cm długości. Kwiaty na długich szypułkach Kwitnie w marcu lub kwietniu. Okwiat 6-dzielny, pręcików 6-8; pylniki fioletowe. Owoc – skrzydlak długoszypułkowy z drobnym orzechem w środku, brzegiem orzęsiony. Owocuje w wieku 10-15 lat, a przy gęstych drzewostanach w wieku 30 lat. Owoce dojrzewają w maju-czerwcu. Drewno ciężkie, średnio-twarde, ale trwałe. W lekospisach często widnieje pod nazwą Ulmus pedunculata Fougeroux. W Polsce rozpowszechniony gatunek, na niżu i terenach podgórskich. W Szwajcarii rzadko występuje, sadzony, głównie w północno-zachodnich kantonach.

2. Wiąz pospolity, niem./szwajc. Feld-Ulme; fr. Orme champetre; ital. Olmo comune – Ulmus carpinifolia Gleditsch = Ulmus campestris Linne = Ulmus minor Miller – drzewo dorastające do 30 m wys.; kora szara, u starych drzew poprzecznie i podłużnie spękana; gałązki cienkie, czerwonawo- lub żółtawobrązowe, nagie lub owłosione. Pąki jajowato-stożkowate, długości do 5 mm, nagie lub kutnerowate, szare lub czerwonawe; łuski o jaśniejszych brzegach. Liście szorstkie z wierzchu, omszone od spodu, długości 5-10 cm. Liście eliptyczne, u nasady klinowate, niesymetryczne, brzegiem pojedynczo lub podwójnie ząbkowane. Włoski od spodniej strony blaszki często gęściej umieszczone w kątach nerwów. Ogonki liściowe długości do 15, cm. Kwitnie w marcu lub kwietniu. Kwiaty na krótkich szypułkach; okwiat czerwony; pręcików 4 z czerwonymi pylnikami. Owoce skrzydlaki z orzechem umieszczonym bliżej wierzchołka skrzydełka; wycięcie skrzydełka sięga do orzecha. Owoce dojrzewają w czerwcu. Owocuje około 15-20 roku życia, a w drzewostanie ok. 30 roku życia. Owoce wydaje co 2-3 lata. Drewno wytrzymałe, mocne. W Polsce rozpowszechniony na całym obszarze. W Szwajcarii nie jest pospolity, rozproszony w południowych, zachodnich i północnych kantonach.

3. Wiąz gładki – Ulmus glabra Hudson =Ulmus scabra Miller = Ulmus montana Stokes, wiąz górski, brzost – drzewo dorastające do 40 m wys., o szerokiej kopulastej, nieco pofałdowanej koronie. Kora młoda gładka i szara, po 20 latach staje się szara i łuszcząca się z pęknięciami. Na pniu często występują odrosty. Pędy ciemnoszare z twardymi włoskami. Liście duże, długości do 18 cm, o 14-20 parach nerwów (wiązek przewodzących bocznych), eliptyczne, w górnej części nierzadko klapowane, matowe, szorstkie z wierzchu, omszone od spodniej strony (białe włoski). Liście krótkoogonkowe, prawie siedzące. Ogonek liściowy ok 2-5 mm. Skrzydełka owoców omszone na wciętym końcu. Orzech umieszczony centralnie. Skrzydlaki odwrotnie jajowate. Owoce dojrzewają w czerwcu. Kwitnie w marcu lub kwietniu. Pąki liściowe tępo-stożkowate, ciemne, jednobarwne. Liście niesymetryczne. Kwiaty na bardzo krótkich szypułkach. zebrane w pęczki. Owocuje po 30 latach. Drewno odporne na czynniki mechaniczne i atmosferyczne. W Polsce częsty w górach i na pogórzu. Jest też rozproszony na niżu. W Szwajcarii pospolity gatunek wiązu.

4. Wiąz czerwony, wiąz śliski, ang. Slippery Elm, Red Elm – Ulmus fulva Michaux= Ulmus rubra Muhlenberg = Ulmus americana L. var. rubra Aiton = Ulmus crispa Willdenow – drzewo pochodzące z Ameryki Północnej.

5. Wiąz amerykański, ang. American elm, white elm, water elm – Ulmus americana Linne – drzewo występujące w Ameryce Północnej.

Surowcami leczniczymi pozyskiwanymi z wiązów są: liście, gałązki, kora, pączki, kwiaty – Folium, Frondes, Cortex, Gemmae et Flos Ulmi.

Dioscorides (40-90 r.) wykorzystywał właściwości ściągające ulistnionych gałązek, liści i kory wiązu. Polecał wyciągi z surowca przy złamaniach, chorobach skóry i nieżytach układu oddechowego.

Pietro Andrea Mattioli, czyli Petrus Andreas Matthiolus (1501-1577) opisał wiąz jako środek śluzowy, przyspieszający gojenie parchów, ran i owrzodzeń.

Adam Lonitzer (Lonicerus) żyjący w latach 1528-1586 polecał wyciąg z wiązu w leczeniu ran i złamań kości.

Christoph Wilhelm Friedrich Hufeland (1762-1836) propagował wiąz w leczeniu chorób skóry.

Hugo Paul Friedrich Schulz (1853-1932) zalecał wyciągi z wiązu przy przewlekłych wypryskach (eczema).

Wofgang Bohn opisał wiąz jako roślinę cenną w leczeniu chorób reumatycznych, gorączkowych, związanych z zaburzeniami gospodarki kwasem moczowym (dna moczanowa).

Dr Gerhard Madaus (1890-1942) podał, że w polskiej medycynie ludowej wiąz wykorzystywano do leczenia nieżytów jelit oraz czerwonki. W Austrii z kolei używano wiąz w leczeniu dny (podagry) i reumatyzmu. Przedstawił również doniesienia o właściwościach przeciwbiegunkowych, przeciwzapalnych, przeciwkrwotocznych, napotnych, moczopędnych, przeciwgorączkowych, przeciwwrzodowych, gojących i przeciwobrzękowych wiązu. Przetwory z wiązu mogą być stosowane przy zapaleniu macicy, pęcherza moczowego, zaflegmieniu dróg oddechowych, przy niestrawności i obrzękach. Lonicerus stosował liście, korę i gałązki. Matthiolus używał liście, korę i drewno. Bohn, Hufeland, czy Schulz wykorzystywali korę.

W XVIII i do połowy XIX wieku wiąz był surowcem oficjalnym w medycynie. Świadczy o tym choćby Farmakopea Paryska – Pharmacopoea Parisiensis z 1758 r., w której dziale Simplicia znajdujemy z łatwością Ulmus campestris Teophrasti. Wiąz pospolity – Ulmus campestris Linne uwzględniła Farmakopea Genewska – Pharmacopoea Genevensis z 1780 roku (surowiec Cortex medius, w dziale Materia medica). Farmakopea Pruska – Pharmacopoea Borussica z 1813 roku zawiera opis Cortex Ulmi interior (Ulmenrinde, Rüsterrinde) pochodzącą z Ulmus campestris et effusa (Cortex medius subfuscus, subacris, lamellis, tenuibus compositus). Jednakże nowsza Pharm. Borussica VII z 1862 roku już nie zawierała kory wiązu. Farmakopea Hanowerska – Pharmacopoea Hannoverana z 1819 roku objęła Cortex Ulmi interior (Ulmenrinde) z Ulmus campestris et effusa. Opis surowca identyczny jak w Farmakopei Pruskiej z 1813 roku. Zalecany wyciąg wodny przy podrażnieniach i jako środek moczopędny, przy czym przy przy diuretica jest znak ?. Jest wzmianka o zastosowaniu wyciągu wodnego przy przewlekłym rumieniu skóry oraz trądzie (Lepra Ichtyasi). Z tego względu, że Farmakopea Polska I – Pharmacopoeia Regni Poloniae z 1817 r. wzorowana była na Farmakopei Pruskiej z 1813 r., również uwzględnia Cortex Ulmi interior.

Doktor Fr. Oesterlen w dziele Handbuch der Heilmittellehre z 1861 roku opisał Cortex Ulmi (interior), Ulmen-, Rüsterrinde z gatunku Ulmus campestris et effusa, podając skład chemiczny: garbniki, gumy (Bassorin – basoryna – śluz, kleik; nazwa od nazwy Bassora gum; zawiera kwas tragakantowy i arabinogalaktany; kwas tragakantowy zawiera kwas galakturonowy, ksylozę, fukozę i galaktozę ), Ulmin (ulmina, podobna do huminy), żywice. Stosowany w leczeniu owrzodzeń i łagodzenia objawów świerzbu. Wyciąg z Ulmus fulva z Ameryki Północnej, bogaty w basorynę (śluzy) przydatny do nasączania tamponów domacicznych.

Prof. dr G.C. Wittstein w obszernym opracowaniu Handwörterbuch der Pharmakognosie des Pflanzenreichs z 1883 r. opisał Ulmenrinde – Cortex Ulmi interior s. pyramidalis z Ulmus campestris Willd. i Ulmus effusa Willd. Wg Rink’a kora zawiera 6,5% garbników, śluzy, gumy, żywice, kwas szczawiowy. Wg Davy kora zawiera do 3% garbników. Wyciągi wodne stosuje się zewnętrznie i wewnętrznie przy stanach zapalnych i wysypkach skórnych. Kolejny objęty opisem wiąz to Ulmenrinde amerikanische, Amerikanische Rüsterrinde – Ulmus americana L. z którego otrzymywana jest kora – Cortex Ulmi americanae o podobnym znaczeniu w lecznictwie jak z wiązu pospolitego i szypułkowego.

Henri Leclerc /1870-1955/  w Precis de Phytotherapie (1954 r.) i wcześniejszych publikacjach (przedwojennych) podał informacje o doskonałych właściwościach leczniczych maści sporządzonej z kory wiązu, która była przydatna w terapii przestarzałych wyprysków i stanów zapalnych.

Wiąz jako surowiec leczniczy nie został pominięty w dziele szwajcarsko-niemieckim Hagers Handbuch der Pharmazeutischen Praxis… z 1902 r. Ulmus campestris L., Ulmus pedunculata Fougeroux (Ulmus effusa Willd.) oraz Ulmus fulva Michx. dostarczają korę, przy czym jest ważna informacja – Innenrinde, czyli należy pozyskiwać korę wewnętrzną, a nie tę zewnętrzną, suchą i odpadającą. Podobny istotny szczegół dotyczący kory zamieścił dr G. Madaus. Zresztą gdy uwzględnimy dane podane przez stare farmakopee (patrz wyżej) też wynika z nich, że należy odcinać (wyłuszczać) korę pośrednią lub wewnętrzną, a nie zewnętrzną. Wracając jednak do Hagers’a podam nazwy widniejące dla surowca: Cortex Ulmi interior, Innere Ulmen- oder Rüsterrinde, Ecorce d’orme, Elm, Slippery Elm Bark. Autorzy podają, ze surowiec był w Farmakopei Francuskiej (Pharm. Gall.) I i III. Spośród składników czynnych podane są dwa: śluzy i garbniki. Surowiec należy gotować dając 10-15 g kory na 200 g wody. Stosowany zewnętrznie i wewnętrznie. Nadaje się do płukanek, okładów (kataplazmy). Środek powlekający, przeciwzapalny, śluzowy, ściągający. Podano dwie formy leku: Extractum Ulmi corticis (składnik Extractum Digitalis alcoholicum w Pharm. Gall.; ponadto Mucilago Ulmi (kleik, śluz wiązowy). Również w nowszym wydaniu Hagers Handbuch der Pharmazeutischen Praxis…, z 1938 r. nie zabrakło wiązu – Ulmus. Uwzględniono Ulmus campestris L., Ulmus effusa Willd. i ich odmiany oraz Ulmus pubescens Walt., czyli Ulmus fulva Michx., czyli Red Elm (Red Elm Bark, Slippery, Indian Sweet Elm Bark. Wśród składników czynnych wymieniono śluzy, garbniki, gumy, substancje gorzkie i żywicę. Zastosowanie i preparaty podano te same, co w wydaniu wcześniejszym. Mucilago Ulmi było uwzględnione w Farmakopei Amerykańskiej VIII.

Sporo informacji na temat wiązu (Ulmus carpinifolia) podał dr Friedrich A. Bässler (1966 r.) w publikacji Heilpflanzen. Surowcem jest kora i gałązki. Wyciągi hamują biegunkę, krwawienia i śluzotoki. Pomocny przy reumatyzmie, dnie moczanowej, obrzękach wodnych, chronicznych wypryskach skórnych.

Z kolei w Lexikon der Arzneipflanzen und Drogen autorstwa K. Hiller’a i M. F. Melzig’a (2010 r.) znajdziemy szereg kolejnych cennych informacji. Ulmus carpinifolia zawiera w korze śluzy, garbniki (3%), flobafeny, goryczki i jest stosowany w medycynie ludowej jako środek rozmiękczający, śluzowy, a zarazem ściągający przy biegunkach, ponadto jako środek moczopędny. Ze świeżych kwiatów uzyskuje się esencję wg zasady dra Bacha. W homeopatii kora wiązu stosowana jest w leczeniu wyprysków skórnych i skrofulozy. Ulmus glabra ma podobne zastosowanie, przy czym kora i świeże młode gałązki są stosowane w homeopatii w leczeniu bólu rąk i stóp. Ulmus laevis zawiera w korze garbniki, katechiny (+), proantocyjanidyny, kwas chlorogenowy, fitosterole (beta-sitosterol) i śluzy. Surowiec przeciwbiegunkowy, cenny w leczeniu zaburzeń czynności przewodu pokarmowego, ponadto schorzeń skórnych. Ulmus rubra (Ulmus americana, Ulmus fulva) zawiera w korze śluzy i jest stosowany w leczeniu nieżytów żołądka i jelit, ponadto dny i reumatyzmu. Zewnętrznie w formie kataplazmów do leczenia owrzodzeń.

Szwajcarska zielarka, fitoterapeutka Maja Dal Cero, którą bardzo cenię, w publikacji Unsere Heilpflanzen (2009 r.) dużo miejsca poświęciła Ulme, czyli wiązom: Ulmus minor (Feld-Ulme) i Ulmus glabra (Berg-Ulme). Doustnie stosuje się wyciąg wodny z kory przy biegunkach, a zewnętrznie do okładów, płukanek, przemywań przy ranach, hemoroidach, stanach zapalnych skóry, gardła i jamy ustnej.

Dr Graham Pinn (Herbal Medicine, 2003 r.) zaliczył Slippery elm bark (czyli korę czerwonego wiązu) do środków, które absorbują, powlekają i mogą utrudniać wchłanianie niektórych substancji z jelit do krwi. Oczywiście jest to korzystne, jeśli cierpimy na zakażenia i nieżyt jelit, zatrucie pokarmowe, kiedy to jady bakteryjne, mikotoksyny, czy toksyny pokarmowe nie powinny przenikać do krwi i limfy. Jednakże nie należy popijać odwarem wiązowym leków, czy preparatów mineralno-witaminowych, bo to utrudni resorpcję tych substancji z jelit. Podobnie należy zwracać uwagę na mieszanki zawierające wiąz, bowiem śluzy i garbniki zawarte w korze, czy gałązkach mogą efektywnie znosić działanie innych ziół.

W tradycyjnej medycynie chińskiej stosowany jest gatunek wiąz wielkoowocowy (Large-fruited Elm) Ulmus macrocarpa Hance (Wuyi). Jest to zioło ciepłe, gorzkie i ostre. Działa na żołądek i śledzionę. Posiada właściwości przeciwpasożytnicze wobec glist i tasiemców, ponadto przeciwgrzybicze (wobec Tinea). Surowiec Ulmi fructus preaparatus stosuje się w dawce dziennej 3-9 g. Gotować 20 minut. W przypadku grzybicy stosować zewnętrznie do okładów. Przy parazytach wewnętrznych pić odwar na czczo.

Kora wiązu czerwonego – Slippery elm bark została opisana również w poważnym i cenionym podręczniku Pharmacognosy autorstwa W.C. Evans (2000 r.). Jest to surowiec śluzowy, bogaty w poliuronidy, zmiękczający, łagodzący, zaliczany do tej samej grupy co babka płesznik, prawoślaz, tragacantha (Astragalus gummifer), Sterculia urens (Karaya Gum), Acacia (Gum Arabic z Acacia senegal), guar gum (Cyamopsis tetragonolobus), Xanthan Gum (z Xanthomonas campestris, bakteria), czy nasiona pigwy – Cydonia oblonga (Quince seed).

Dr Hans W. Kothe (2006 r.) w pięknym opracowaniu 1000 Kräuter. Hailpflanzen von A-Z. Wirkstoffe und Anwendung – Ulmus minor zaleca przy świądzie skóry, ekzemach, dermatozach, czyrakach, hemoroidach i do leczenia zapalenia skóry. Ulmus rubra z kolei jest stosowany w leczeniu stanów zapalnych układu oddechowego, moczowego, pokarmowego, owrzodzeń, przeziębienia i gorączki. Zewnętrznie w leczeniu ropni.

Ja ze swojej strony podam, że wiązy rosnące w Polsce zawierają śluzy, fitosterole, garbniki, flawonoidy (rutyna, kwercetyna), lignany, garbniki i fenolokwasy. Kwiaty, gałązki, liście i pączki wiązu to surowce moczopędne, przeciwwysiękowe, łagodzące stany zapalne, zmniejszające obrzęk gruczołu krokowego. Korzystnie działają przy stanach zapalnych nerek, pęcherza moczowego, jajników i macicy. Przyspieszają regenerację nabłonków i tkanki łącznej.

Kora i gałązki wiązów hamują stan zapalny w obrębie przewodu pokarmowego, układu moczowego i płciowego. Łagodzą kaszel i stan zapalny dróg oddechowych. Poprawiają mikcję przy przeroście gruczołu krokowego. Polecam przy stanach zapalnych cewki moczowej, prostaty, pęcherza moczowego, żołądka i jelit. Zewnętrznie jako typowy środek gojący, lekko ściągający i przeciwświądowy.

Surowce rozdrobnione, suche lub świeże należy gotować na małym ogniu, powoli, 10-20 minut, po czym odstawić na 30 minut, przecedzić. Pić 1-2 szklanki dziennie. Przy chorobach zapalnych i zwyrodnieniowych stawów i kości 2 szklanki odwaru dziennie. Pączki rozdrobnione i kwiaty można zaparzać w mleku. Surowca na szklankę wody: od jednej do dwóch łyżek czubatych. Naparem z kwiatów, liści przemywać oczy, ponadto do okładów przy zapaleniu spojówek, powiek, naczyniówki i siatkówki.

W kosmetyce: odwar z gałązek lub kory wiązu do okładów i przemywań skóry atopowej, z wypryskami, łuszczycą, owrzodzeniami, przy suchości i podrażnieniu, po zabiegach w celu zmniejszenia obrzęku i zaczerwienienia. Toniki, kremy, serum zawierające wyciąg z kory, pączków lub gałązek wiązu sprawdziły się w leczeniu i pielęgnowaniu cery trądzikowej (trądzik różowaty). Zawartość mocnego wyciągu (kleiku) w kosmetykach od 5 do 15%.

 

II KONFERENCJA ZIELARSKA KOBIET – KORYCINY 7-9 CZERWCA

Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych na
II Konferencję Zielarską Kobiet
organizowaną przez Warszawski Uniwersytet Medyczny
Koryciny 7-9 czerwca

PROGRAM
Piątek 7.06.2013 – przyjazd
Sobota 8.06.2013
9.00 – 9.30 rejestracja uczestników
9.30 – 9.45 powitanie
9.45 – 11.00 wykłady
· dr n. biol. Henryk Różański: “Rośliny poprawiające pamięć.”
· mgr Dominika Pietrzyk: „Kobiece zioła.”
· dr Anna Lewitt: „Zioła wspomagające odchudzanie.”
11.00 – 11.30 przerwa na kawę
11.30 – 13.30 wykłady
· dr Katarzyna Paradowska: “Zioła peruwiańskie.”
· mgr Marta Grech-Baran: „Rhodiola spp. – właściwości biologiczne i znaczenie w
lecznictwie.”
· mgr Małgorzata Gralec: „Aronia w cukrzycy.”
· dr Agnieszka Zielińska: „Bioaktywne składniki liści.”
13.30 – 15.00 obiad
15.00 – 16.30 wykłady
· prof. dr hab. Iwona Wawer: “Mechanizmy działania leków ziołowych.”
· krótkie komunikaty
18.00 wspólna kolacja przy ognisku
Niedziela 9.06.2013
8.00 – 9.00 śniadanie
10.00 zwiedzanie ogrodu botanicznego

Opłata konferencyjna……..……..………..300 PLN
(materiały konferencyjne, pełne wyżywienie, ognisko)
Sobota 8.06.2013
Dla osób towarzyszących warsztaty robienia nalewek ziołowych.

ZAKWATEROWANIE

Rejestracja uczestnictwa
Zgłoszenie uczestnictwa prosimy wysłać na adres sekretariatu.
Rezerwacja hotelu
Zakwaterowanie w miejscu konferencji. W sprawie rezerwacji pokoi prosimy o kontakt bezpośrednio z Ziołowym Zakątkiem.
Z uwagi na rezerwację na potrzeby gości spotkania, prosimy o podanie nazwy konferencji podczas rozmowy.

– nocleg w pokojach 1 lub 2 os. 50 PLN za noc
– nocleg w pokojach 3 lub 4 os. 40 PLN za noc

Dane kontaktowe hotelu:
Ziołowy Zakątek
Koryciny 73 B
17-315 Grodzisk
tel. (85) 65-68-668, 65-68-662, 512-127-069
e-mail:biuro@ziolowyzakatek.pl

INFORMACJE

Komitet organizacyjny
Iwona Wawer (WUM)
Katarzyna Paradowska (WUM)
Olga Stefaniak (WUM)
Sekretariat
Olga Stefaniak
Wydział Farmaceutyczny WUM
02-097 Warszawa, Banacha 1
tel: +48 22 5720950
e-mail: ostefaniak@wum.edu.pl
fax: +48 22 5720950

Wpłaty należy dokonywać na konto:
Bank Spółdzielczy w Gdańsku oddział
Grodzisk
15806300010020020316000001

Miejsce spotkania
Ziołowy Zakątek
Koryciny 73 B
17-315 Grodzisk
tel. (85) 65-68-668, 65-68-662, 512-127-069
e-mail:biuro@ziolowyzakatek.pl

Aktualny program:

image

VII Franciszkańska Konferencja Zielarsko-Farmaceutyczna, 25 maja 2013 r., krótka relacja.

VII Franciszkańska Konferencja Zielarsko-Farmaceutyczna “Zioła w dermatologii i kosmetologii, w odnowie biologicznej człowieka” zgromadziła wielu specjalistów z zakresu farmacji, medycyny, biologii i chemii. Dużą salę wykładową wypełniło około 150-170 słuchaczy. Patronat honorowy nad Konferencją objęli: Wojewoda Śląski Zygmunt Łukaszczyk i Prezydent Miasta Katowice Piotr Uszok. Patronami medialnymi byli Niezależna Telewizja oraz czasopismo Lek w Polsce. Patronem została też firma Naturex, którą reprezentował na Konferencji współwłaściciel dr farm. Jacek Krzciuk.

Na Konferencji zaprezentowano 7 wykładów:

1. Ku teologii piękna. Pomiędzy Kosmetologią a teologią, prof. dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prodziekan ds. studiów doktoranckich Wydziału Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II;

prof.Ledwon_VII_Franciszkanska_konferencja_Zielarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki2VII_Franciszkanska_konferencja_Zielarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki_prof._ireneusz_ledwon
prof. dr hab. Ireneusz Sławomir Ledwoń

2. Biooleje szeregu omega-6 – od pediatrii do geriatrii, dr hab. n. farm. Ilona Kaczmarczyk Sedlak, kierownik Katedry Farmakognozji i Fitochemii Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego;

prof._Ilona_Kaczmarczyk_sedlak_VII_Franciszkanska_konferencja_Zielarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki2prof._Ilona_Kaczmarczyk_sedlak_VII_Franciszkanska_konferencja_Zielarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki
dr hab. n. farm. Ilona Kaczmarczyk-Sedlak

3. Oleje roślinne w kosmetyce, mgr Olga Stefaniak i dr n. farm. Katarzyna Paradowska, Zakład Chemii Fizycznej na Wydziale Farmaceutycznym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego;

mgr_olga_stefaniakVII_Franciszkanska_konferencja_Zielarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki2VII_Franciszkanska_konferencja_Zielarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki_mgr_Olga_stefaniak3
mgr Olga Stefaniak

4. Zioła dla zdrowia i urody, dr n. farm. Katarzyna Paradowska  (adiunkt w Zakładzie Chemii Fizycznej na Wydziale Farmaceutycznym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego), prof. dr hab. n. farm. Iwona Wawer, kierownik Zakładu Chemii Fizycznej na Wydziale Farmaceutycznym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, wiceprezes Krajowej Rady Suplementów i Odżywek);

VII_Franciszkanska_konferencja_Zielarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki_dr_Katarzyna_Paradowskaprof_iwona_Wawer_VII_Franciszkanska_konferencja_Zielarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki
dr n. farm. Katarzyna Paradowska i prof. dr hab. n. farm. Iwona Wawer

5. Zioła w leczeniu opornych trądzików, dr n. biol. Henryk Różański (kierownik Zakładu Towaroznawstwa oraz Laboratorium Biologii Przemysłowej i Eksperymentalnej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. St. Pigonia w Krośnie, dr Izabela Betlej (Zakład Towaroznawstwa Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Krośnie), o. dr Marcelin Jan Pietryja ofm (dyrektor Herbarium św. Franciszka);

6. DYREKTYWY UNII EUROPEJSKIEJ A PRZYSZŁOŚĆ ZIELARSTWA W EUROPIE, dr. n. biol. Henryk Różański (Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie);

7. Pamięci Profesora Krzysztofa Jędrzejko (1945-2012), dr hab. n. biol. Adam Stebel, kierownik Katedry i Zakładu Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

dr_hab._adam_stebel_VII_Franciszkanska_konferencja_Zielarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki
dr hab. n. biol. Adam Stebel

W ramach zorganizowanej Konferencji wydano 111-stronnicową monografię, w której zawarto teksty wyżej wymienionych wykładów oraz dodatkowo opracowania:

1. Zastosowanie roślin fitoncydowych w leczeniu i profilaktyce boreliozy (Borreliosis), dr n. biol. Henryk Różański (PWSZ w Krośnie), o. dr Marcelin Jan Pietryja ofm (Klasztor Braci Mniejszych Franciszkanów w Katowicach-Panewnikach), dr inż. Janusz Kilar (Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Krośnie); polecam tę publikację wszystkim chorym na boreliozę, strony 60-107; omawia etiopatogenezę, objawy i historię choroby oraz metody leczenia przy użyciu leków syntetycznych i naturalnych; tutaj znajdą Państwo konkretne porady, leki, dawki, receptury przydatne w leczeniu boreliozy.

VII_Francziszkanska_konferencja_Zialarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki_materialy_monografiaVII_Francziszkanska_konferencja_Zialarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewnikiVII_Francziszkanska_konferencja_Zialarsko_Farmaceutyczna_materialy_konferVII_Francziszkanska_konferencja_Zialarsko_Farmaceutyczna_katowice_panewniki_materialy_monogafia2

2. Profesor Krzysztof Jędrzejko – Przyjaciel Herbarium św. Franciszka, o. dr Marcelin Jan Pietryja ofm, Klasztor Braci Mniejszych Franciszkanów w Katowicach-Panewnikach.

W celu zdobycia materiałów konferencyjnych proszę zgłaszać się do Herbarium św. Franciszka: http://www.herbarium.katowice.pl

Krośnieńską PWSZ im. S. Pigonia reprezentowała również dr inż. Barbara Krochmal Marczak, kierownik Zakładu Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich.

I Międzynarodowa Konferencja “Ziołolecznictwo, biokosmetyki i żywność funkcjonalna” – komunikat III

Szanowni Państwo, Uczestnicy Konferencji “Ziołolecznictwo, biokosmetyki i żywność funkcjonalna”

Autorzy zainteresowani publikacją swoich artykułów w monografii pokonferencyjnej, proszeni są o dostarczenie pełnych wersji prac w nieprzekraczalnym terminie do 15 czerwca 2013 roku na adres e-mail: konferencja2013@pwsz.krosno.pl

Z uwagi na terminy narzucone przez drukarnię, publikacje wysłane po 15 czerwca nie mogą być wydane w monografii.

Wytyczne edytorskie dla autorów publikacji do monografii dostępne pod adresem: http://luskiewnik.strefa.pl/PTZiF/wskazowki_dla_utorow_PTZIF2013.pdf

Przesłane teksty muszą być edytowalne dla recenzentów i wydawcy (np. pliki doc, rtf, docx, odt).

Krosno “Zagłębiem zielarskim Polski”

Polecam artykuł: http://www.krosno24.pl/informacje.php3?id=6630

Relacja z Konferencji Zielarskiej w Krośnie: http://www.krosno24.pl/informacje.php3?id=6560

http://www.pwsz.krosno.pl/aktualnosci/art,461,i-miedzynarodowa-konferencja-ziololecznictwo-biokosmetyki-i-zywnosc-funkcjonalna.html

 

luskiewnik_rozowy
Łuskiewnik różowy na Ziemi Krośnieńskiej.

VII Franciszkańska Konferencja Zielarsko-Farmaceutyczna, Katowice-Panewniki, 25 maja 2013 r.

Konferencja_franciszkańska_Panewniki_plakat2013

Anthyllis vulneraria Linne (Wundklee) – przelot pospolity w fitoterapii.

Rodzaj przelot – Anthyllis należy do rodziny motylkowatych – Papilionaceae (Fabaceae). W Polsce występuje na słonecznych zboczach przelot pospolity – Anthyllis vulneraria Linne (niem./szwajc. Wundklee, Apothekerklee, Gelber Klee, Sommerklee). Kwitnie od maja do sierpnia. Kwiaty bladożółte, zebrane w główkowate, zbite, wierzchołkowe kwiatostany. owocem jest strąk, jajowaty, nie pękający, ukryty w kielichu. Wykazuje różnolistność – heterofilię, stąd wpisywany do niektórych dzieł lekarskich pod nazwą Anthyllidis heterophylla. Surowcem jest kwiat i całe ziele – Flos et Herba Anthyllis = Anthyllidis (=Vulnerariae).

Kwiaty zawierają izoflawony, ksantofile, garbniki katechinowe (0,6%), flawonoidy (kwercetyna, kaempferol, ramnetyna, izoramnetyna), saponiny triterpenowe.

Ziele przelotu zawiera 0,5% katechin, izoflawony i flawonoidy, ponadto saponiny trójterpenowe.

Izoflawanowe fitoaleksyny (7,4’-dichydroksy-2’-netoksyizoflawan, 7,2,4’-trójhydroksyizoflawan) przelotu mają właściwości przeciwgrzybicze, antywirusowe i przeciwbakteryjne.

Wyciągi z przelotu są składnikiem niektórych kosmetyków dr Hauschka i mają za zadanie przywracać prawidłową wilgotność skóry oraz usprawniać wymianę metaboliczną tkanek skóry.

W tradycyjnej medycynie ludowej Niemiec i Szwajcarii wodne i alkoholowe wyciągi z przelotu są stosowane jako środek uspokajający, rozkurczowy na mięśnie gładkie, moczopędny, łagodzący kaszel oraz stany zapalne błon śluzowych i skóry. Odwarem z ziela płukano jamę ustną, gardło przy zapaleniu.

Maceraty i odwar ze świeżego ziela/kwiatów przelotu stosowane były w leczeniu ran, owrzodzeń, nadżerek, wyprysków. Z tego względu, że macerat, sok i papka ze świeżego kwitnącego ziela podnosi wilgotność skóry, pobudza regenerację tkanki łącznej i nabłonkowej, preparaty takie można polecić w leczeniu ran suchych, odleżyn i suchych wyprysków oraz atopowego zapalenia skóry. Izoflawony wpływają estrogennie. Kwiaty i kwitnące ziele przelotu mogą być wprowadzane do mieszanek ziołowych z koniczyną, wilżyną, lucerną, pluskwicą, niepokalankiem i stosowane u kobiet przekwitających (klimakterium).

Ekstrakty z przelotu na alkoholu działają przeciwwirusowo.

Dawkowanie naparu z przelotu podałem we wcześniejszym wpisie o przelocie: https://rozanski.li/?p=1142

Nalewka na winie: 100 g kwiatów świeżych zalać 700 ml wina wytrawnego czerwonego. Pozostawić na 1 miesiąc. Pić 1 kieliszek dziennie przy objawach nerwowych i krążeniowych w okresie menopauzy. Kurację stosować 1-2 tygodnie. Wznawiać co 2-3 miesiące.

Nalewka przelotowa – Tinctura Anthyllidis: 1 część świeżych lub suchych zmielonych kwiatów zalać 5 częściami ciepłego alkoholu (o temp. ok. 40 stopni C) 50%, wytrawiać w szczelnym słoju przez minimum 3 tygodnie, od czasu do czasu wstrząsając. Zażywać 2-3 razy dziennie po 5 ml.