|
|
Do celów leczniczych mogą być użyte: komonica błotna (niem. Sumpf-Hornklee; fr. Lotier des marais; ital. Ginestrino palustre; retorom. Cornichel da pali) – Lotus uliginosus Schkuhr (Lotus pedunculatus Cavanilles) i komonica zwyczajna (niem. Gemeiner Hornklee; fr. Lotier commun; ital. Ginestrino comune; retorom. Cornichel cumin) – Lotus corniculatus Linne, z rodziny motylkowatych – Papilionaceae = Fabaceae. Oba gatunki są pospolite w Polsce i w Szwajcarii, na łąkach, polanach. Komonica błotna preferuje ziemie wilgotne i żyzne.
Komonica błotna – Lotus uliginosus Schk.; Swarzędz-Zalasewo, sierpień 2011 r.
Surowcem jest kwiatostan lub całe kwitnące wierzchołki pędów – Flos Loti, suszone w ciemności, w przewiewnym miejscu.
Składniki czynne. Jest cennym źródłem flawonoidów. Zawiera kwercetynę, izoramnetynę, hydroksy-8-kwercetynę, metoksy-8-kwercetynę, metoksy-8-kemferol, kemferol, dezoksy-5-kemferol, dezoksy-5-izoramnetynę, dezoksy-5-kwercetynę. Kornikulatuzyna to nazwa synonimowa metoksy-8-kwercetyny. Flawonoidy są w postaci wolnej i glikozydowej (monozydy, diozydy). Element cukrowy stanowią: glukoza, galaktoza, ramnoza i arabinoza.
Działanie fitofarmakologiczne: wyraźnie hipotensyjne, rozkurczowe na mięśnie gładkie, uspokajające, przeciwhistaminowe (przeciwalergiczne), przeciwzapalne, moczopędne, przeciwwysiękowe (wzmacniające i uszczelniające śródbłonki), przeciwrodnikowe. Ochronne na siatkówkę i naczyniówkę oka. Estrogenne.
Wskazania: stany nerwicowe i stresowe, bezsenność, zaburzenia krążenia obwodowego, wieńcowego, ocznego i mózgowego; stany zapalne nerek; choroba wieńcowa; cukrzyca, miażdżyca; stany zapalne wątroby, serca, siatkówki i naczyniówki oka; okres przekwitania (alternatywa dla lucerny i koniczyny); choroby naczyń krwionośnych (zapalenie, przepuszczalność i kruchość, zakrzepy); choroby alergiczne. Zespół jelita nadwrażliwego.
Preparaty i dawkowanie.
1. Napar – Infusum Loti: 1 czubata łyżka rozdrobnionych kwiatów na 1 szklankę wrzącej wody; po 20 minutach przecedzić. 2 szklanki naparu dziennie przez 2 tygodnie, potem 1/2 szklanki naparu 2 razy dziennie (2 tygodnie). Stosować co kwartał. W ostrych stanach: 3 szklanki naparu dziennie (zapalenie kłębuszków nerkowych, zapalenie wątroby i jelit, zaostrzenie cukrzycy, ostre zapalenie siatkówki lub naczyniówki; zapalenie żył). Przy chorobach okulistycznych zalecam krople do oczu z naparu na soli fizjologicznej oraz okłady. Przy cerze naczyńkowej, zaostrzeniu trądziku różowatego, wypryskach (AZS) – okłady na skórę.
2. Intractum Loti: 1 część kwiatów świeżych lub suchych na 5 części gorącego alkoholu 50-60%; odstawić na 7 dni, przefiltrować. Zażywać 2-3 razy dziennie po 5 ml; przy stanach nerwicowych 10-15 ml w dawce jednorazowej, ponadto dla poprawy krążenia.
3. Mazidło komonicowe – Linimentum Loti: świeże kwiaty zmiksować z olejem lnianym surowym, rokitnikowym lub tranem (25-30%). Kwiaty przed zmiksowaniem zwilżyć spirytusem. Przechowywać w lodówce. Stosować na trudno gojące się wypryski, atopowe zapalenie skóry, oparzenia, odleżyny. W przypadku opornych ran i odleżyn dodać do mazidła balsam Szostakowskiego (np. ok. 25%).
4. Vinum Loti: 1 cz. suchych kwiatów po uprzednim rozdrobnieniu zwilżyć spirytusem; po ok. 5minutach zalać 5 cz. wina wytrawnego czerwonego. Odstawić na miesiąc. Pić po 1 kieliszku dziennie dla poprawy krążenia, jako antyoksydant, wymiatacz wolnych rodników, przy nadciśnieniu, miażdżycy i jako źródło flawonoidów; ponadto w okresie menopauzy.
Bodziszek cuchnący (niem. Stinkender Storchschnabel; fr. Geranium herbe-a-Robert; ital. Geranio di San Roberto; retorom. Gerani plima) – Geranium robertianum Linne jest rośliną dwuletnią, dorastającą do 50 cm wys., przy roztarciu wydzielającą silny, specyficzny, nieco pluskwiakowy zapach. Pospolicie rośnie w lasach, zaroślach, przy drogach śródleśnych. Kwitnie od maja do października. Surowcem jest kwitnące ziele – Herba Geranii robertianii (w starych lekospisach pod nazwami Herba cum pastoris, Herba divi Ruperti, Herba Geranii chelidonii s. gruinalis s. hirundinari, v. vulnerarii, Herba Gratiae Dei, Herba Robertiani, Herba rostrum ciconiae, Herba Ruperti). W Polsce bodziszek cuchnący nazywano: pychawiec, Bociani nosek, Żurawie noski, Nosek chrościelowy.
 
Geranium robertianum L., Ruschein (kanton Graubünden), Szwajcaria, sierpień 2011 r.
Składniki: garbniki 5-14% (pochodne gloiloglukozy, elagotaniny), flawonoidy (rutozyd, hiperozyd, kwercetyna, izokwercytryna, glikozydy kemferolowe, astragalina, spiraeozyd), kwasy fenolowe (kwas galusowy, ellagowy, kawowy, ferulowy), witamina C, kwas jabłkowy, kwas cytrynowy, maltol, geraniina (goryczka), olejek eteryczny.
Działanie: przeciwzapalne, antyseptyczne, ściągające, przeciwkrwotoczne, przeciwwysiękowe, przeciwrodnikowe, antyoksydacyjne, przeciwnowotworowe, ochronne na miąższ wątroby i nerki, przeciwbiegunkowe.
Wskazania: niewydolność, stłuszczenie, marskość, zapalenie wątroby, stany zapalne nerek i pęcherza moczowego, kamica moczowa, zapalenie żołądka i jelit, nieżyt jelit, owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory przewodu pokarmowego; biegunka; zespół jelita nadwrażliwego.
Zewnętrznie: owrzodzenia i wypryski skórne, sączące rany, łojotokowe zapalenie skóry, trądzik różowaty i młodzieńczy na tle łojotoku.
Okulistyka: nadmierne łzawienie, stany zapalne powiek i spojówek, zapalenie białkówki; choroby siatkówki: okłady 45-minutowe z naparu + zażywnie doustne.
Ginekologia: stany zapalne narządów płciowych zewnętrznych i wewnętrznych: płukanki, nasiadówki, irygacje, globulki z gęstym wyciągiem.
Proktologia: świąd odbytu, hemoroidy (czopki, lewatywy z odwaru, nasiadówki).
Dawkowanie i preparaty.
1. Napar – Infusum Geranii robertiani: 1 czubata łyżka rozdrobnionego surowca na 1 szklankę wrzącej wody; parzyć zawsze pod przykryciem. 3 szklanki naparu dziennie. Ponadto do przemywania skóry, płukania jamy ustnej, okładów.
2. Odwar – Decoctum Geranii robertiani: 2 łyżki surowca świeżego lub suchego zalać 1 szklanką wrzącej wody; gotować na małym ogniu 10-20 minut, odstawić. Przecedzić. 2 szklanki odwaru dziennie w dawkach podzielonych. Ponadto zewnętrznie do okładów, przemywania, płukanek, lewatyw, irygacji, nasiadówek itd.
3. Odwar przy chorobach nowotworowych: 4 łyżki świeżego ziela rozdrobnionego na 1 szklankę wody; gotować 10 minut, odstawić pod przykryciem na 30 minut, przecedzić. 3 szklanki odwaru dziennie.
4. Maść geraniowa – Unguentum Robertiani: świeże kwiaty, owoce i liście bodziszka cuchnącego rozcierać z tranem na papkę lub zmiksować z tranem. Rany, owrzodzenia, wypryski, odleżyny pokrywać maścią 1-2 razy dziennie. Stosować też do opatrunków zamkniętych. Przechowywać w lodówce. Dłuższy czas – zamrozić. Można taka maść zmieszać z balsamem Szostakowskiego i stosować w szczególnie trudnych przypadkach. Maść powinna być 25-50%. Z balsamem mieszać pół na pół.
Patrz również dawny wpis o bodziszkach: https://rozanski.li/?p=1428
Kanianki (niem. Seide; fr. Cuscute; ital. Cuscuta, retorom. Saida) były wieloletnim przedmiotem moich badań. Obszerne opisy zamieściłem w swojej pracy doktorskiej. Kanianka europejska – Cuscuta europaea L. i macierzankowa – Cuscuta epithymum (L.) Murr. (rodzina kaniankowate – Cuscutaceae) pasożytują niemal na każdym gatunku roślin uprawnych i dzikich (konopie, ziemniaki, len, chmiel, tymianek, macierzanka, trawy, koniczyna, lucerna, wyka, łubin) i zawsze powodują śmierć swoich żywicieli.
Kanianka europejska i macierzankowa obecnie rzadko stosowane są w ziołolecznictwie ludowym (Francja, Szwajcaria, Niemcy, Indie). W Polsce praktycznie nie znane jako zioło. Krzysztof Kluk (1739-1796) wspominał o działaniu przeczyszczającym kanianki pospolitej (europejskiej), następnie uczynili to B. Broda, J. Mowszowicz w swoich publikacjach.
Z przeglądu literatury zagranicznej (np. Fournier P., Leclerc H. 1947 r.; Perrot Ĕmile, Paris René 1974 r.) wynika, że ziele kanianki pospolitej i macierzankowej wywiera działanie łagodnie przeczyszczające, wiatropędne, żółciopędne, moczopędne, napotne, przeciwgorączkowe, uspokajające, przeciwszkorbutowe, pobudzające wydzielanie soku żołądkowego i jelitowego oraz zwiększające apetyt. Kanianki były stosowane w leczeniu anginy, szkorbutu, uporczywych zaparć, atonii jelit, chorób śledziony, wątroby i pęcherzyka żółciowego (kamica, żółtaczka, bóle), wścieklizny, depresji, apatii i bezsenności. Zewnętrznie zastosowane kanianki – pobudzają gojenie ran.
Z ziela sporządza się napar: 30-50 g na litr wody; doustnie należy przyjmować 2-3 filiżanki naparu w ciągu dnia.
Moje badania z lat 90. XX wieku nie dowiodły transferu metabolitów wtórnych z żywicieli do kanianki, z wyjątkiem sytuacji, gdy kanianka macierzankowa pasożytowała na koniczynie – wówczas wykryłem związki cyjanogenne w kaniance. Zatem skład chemiczny kanianek jest raczej stabilny (stały). Napisałem “raczej”, bowiem kanianki w zależności od gatunku żywiciela potrafiły zmieniać skład jakościowy materiałów zapasowych. Kanianka pospolita zawiera alkaloidy ergolinowe, kwas galusowy i flawonoidy. Kuskutyna (bergenina) jest glikozydem kwasu trójhydroksybenzoesowego i podobnie jak glikoproteiny działa immunomodulacyjnie:
Cuscutin – kuskutyna C14H16O9
Z dawnych prac wynika, że ziele kanianki (Cuscuta europaeae, C. epithymum i C. reflexa) było stosowane w fitoterapii jako lek spazmolityczny, żółciopędny, przeczyszczający, wiatropędny, moczopędny, pobudzający wydzielanie soków trawiennych i apetyt. Prawdopodobnie odziaływanie to jest wypadkową działania wielu różnych substancji flawonoidowych, laktonowych (kuskutalina) i kwasów fenolowych. Wyciągi ze świeżego ziela kanianki hamują podziały komórek tumorowych in vitro (Różański 2004-2005).
Nie tak dawno bo w latach 2000-2007 (np. badania Wang Z., Fang JN,, Ge DL, Li XY z 2000 r., badania Stanilova SA, Dobreva ZG, Slavov ES, Miteva LD z 2005 r.), opublikowano wyniki badań dowodzące, że frakcje glikoproteinowe zawarte w zielu kanianki (Cuscuta chinensis, Cuscuta europaea) mają zdolność stymulacji monocytów obwodowych, zwiększają proliferację limfocytów (T i B) i pobudzają wydzielanie przeciwciał. Działają zatem immunostymulująco.
Jeżeli nam chodzi o efekt immunomodulatorowy i przeciwnowotworowy kanianki, należy z jej ziela świeżego przygotować macerat wodny lub na roztworze fizjologicznym soli; jeśli o pozostałe działanie lecznicze: napar wg powyższego przepisu. Gorąca woda i alkohol unieczynniają glikoproteiny kanianek.
 
Kanianka – Cuscuta, Krosno, sierpień 2008 r.
Kanianka jest wykorzystywana w medycynie chińskiej, gatunek Cuscuta chinensis. Surowiec stanowi nasienie kanianki chińskiej – Semen Cuscutae (Tusizi). Działa na nerki, wątrobę i śledzionę. Zastosowanie: nasieniotok (spermatorrhoe), przedwczesna ejakulacja (przedwczesny wytrysk nasienia), impotencja, szum w uszach, częstomocz, mocz przerywany; bóle lędźwiowe, upławy białe, zatrzymanie moczu, chroniczne biegunki, utrata apetytu, poronienia, utrata ostrości widzenia, męty ciała szklistego (pływające męty w oku), zawroty głowy. Dawka 6-15 g dziennie, standardowo 10 g dziennie. Nasiona gotować 20 minut.
Kurzyślad polny Anagallis arvensis Linne oraz kurzyślad błękitny – Anagallis coerulea Nathh = Anagallis foemina Miller, z rodziny pierwiosnkowatych – Primulaceae, krótko opisałem w 2009 r.: https://rozanski.li/?p=603; wpis ten został nawet wzbogacony w cenny komentarz Pana Romana M.
Oba gatunki (czasem Anagallis foemina Miller jest uważany za podgatunek Anagallis arvensis L.: ssp. foemina (Miller) Schinz et Thellung) mają podobne zastosowanie lecznicze. Już w pracach prof. R. Hegnauera znajdziemy składniki kurzyśladu i wzmianki o przeciwwirusowym działaniu surowca. Prof. Hegnauer (1990 r.) wymienił saponiny – anagallozydy A, B, C, deglukoanagallozyd A i B, które mają charakter glikozydów. Sapogeninami są: octan anagalligeniny A, octan priverogeniny (anagallozyd C), anagalligenina B. Cukrami w glikozydach są glukoza, arabinoza lub ksyloza. Te właśnie saponiny odpowiadają za właściwości przeciwwirusowe kurzyśladu. Spośród związków polifenolowych (flawonoidy, antocyjany) stwierdzono obecność malwidyny, kwercytryny i luteoliny. W zielu zawarty jest glikozyd fenolowy pochodny kwasu gentyzynowego. Jest również informacja o znalezieniu w Anagallis arvensis L. pochodzącego z Taiwanu – kukurbitacyny.
Obecnie wiemy, że kurzyślad europejski również zawiera kukurbitacynę E, B, D, I, L i R, obok anagalozydów (anagallozydów). Składniki te niszczą wirusy, hamują ich powielanie, działają przy tym bakteriobójczo, pierwotniakobójczo i fungistatycznie. Kurzyślad działa hamująco na HSV-1, Poliovirus-2 (2,5-10 ug/ml) oraz na Herpes-simlex-Keratitis /K. Hiller, M. Melzig 2010 r./. W 1978 r. badania Yamada Y,Hagiwara K, Iguchi K, Suzuki S, Hsu HY z 1978 r. dowiodły występowanie w kurzyśladu arvenin, czyli saponin zaliczonych do kukurbitacyn. Istnieją liczne wyniki badań świadczące o leczniczych właściwościach kukurbitacyn: przeciwnowotworowych, hepatoprotekcyjnych (przeciwko zwłóknieniu), przeciwpasożytniczych i przeciwwirusowych, np. najnowsze badania Judit Bartalisa i Fathi T. Halaweis z 2011 r. /In vitro and QSAR studies of cucurbitacins on HepG2 and HSC-T6 liver cell lines; Bioorganic & Medicinal Chemistry Volume 19, Issue 8, 15 April 2011, Pages 2757-2766/, czy Matsuda H, Nakashima S, Abdel-Halim OB, Morikawa T, Yoshikawa M: Cucurbitane-type triterpenes with anti-proliferative effects on U937 cells from an egyptian natural medicine, Bryonia cretica: structures of new triterpene glycosides, bryoniaosides A and B; Chemical & Pharmaceutical Bulletin [2010, 58(5):747-51]. W zielu zawarte są również kwas kawowy, ferulowy, p-kumarowy, synapinowy i garbniki.
Pamiętajmy, że łatwo dostępnym źródłem tych związków jest także kolczurka – Echinocystis, patrz: https://rozanski.li/?p=946
Kurzyślad polny Anagallis arvensis L.; Szczawne w Beskidzie Niskim (okolice), sierpień 2011 r.
W dawnej medycynie napar z ziela kurzyśladu (Herba Anagallidis) był stosowany w leczeniu chorób wątroby, nerek, chorób reumatycznych i nieżytów układu oddechowego. Działa żółciopędnie, moczopędnie, ochronnie na miąższ wątroby, wykrztuśnie, przeciwpasożytniczo, antynowotworowo, przeciwcukrzycowo. Okłady z naparu na oczy polecam przy infekcjach wirusowych i grzybowych.
Podczas sierpniowego pobytu w Szwajcarii obowiązkowo odwiedziłem drogerie, szczególnie te ulubione. W szwajcarskich drogeriach (oczywiście z prawdziwego zdarzenia) można nabyć zioła “na wagę”, olejki eteryczne, gotowe ekstrakty z rozmaitych surowców, pojedyncze substancje pochodzenia naturalnego, preparaty galenowe autorskie (właściciela drogerii), nalewki autorskie ziołowe złożone, mieszanki ziołowe, kosmetyki oraz leki chemiczne, suplementy i in. Dzisiaj wspomnę jedną z nich Drogerie Ullius, w mieście Chur (stolica kantonu Graubünden = Gryzonia), przy Obere Gasse 53.
 
Wnętrze drogerii Ullius w Chur, sierpień 2011 r. Na jednej z półek widać Betadine Flüssige Seife. Betadine to povidone – kompleksowy związek jodu z polimerem poliwinylopirolidonu. W Szwajcarii jest dostępny m.in. w postaci roztworu z mydłem 7,5 mg povidonum iodinatum pro 1 ml. W czasie mycia skóry uwalnia jod nieorganiczny. Działa bakteriobójczo, przeciwwirusowo, pierwotniakobójczo i fungistatycznie. Szczególnie wrażliwe są paciorkowce i gronkowce. Dawniej w Polsce był szeroko stosowany w medycynie ludzkiej i weterynaryjnej, do mycia i odkażania skóry, do pędzlowania błon śluzowych. Sprawdza się przy łojotokowym zapaleniu skóry, w zakażeniach jamy ustnej i pochwy, w zakażeniach ropnych skóry, do przemywania ran i odleżyn.
Niby nic nadzwyczajnego, a jednak spotkać tam można rarytasy ziołowe typu: Imperatoria (mistrzownik), Vinca (barwinek), Monarda (pysznogłówka), kwiat pomarańczy gorzkiej, Harpagophytum, Smilax, korzeń drapacza lekarskiego, aminek egipski – owoc, ziele widłaka, ziele passiflory, liść oliwki i wiele in. Przeciętnie za 100 g ziół suchych zapłacimy od kilku (7-8) do kilkunastu franków, ale zdarzają się surowce bardzo drogie, np. czysty kwiat monardy może kosztować 90 franków, podczas gdy jej ziele tylko 8,70 CHF/100 g. Jeśli kupujemy wiele ziół oczywiście trzeba wybierać te, których nie ma w naszym kraju, bowiem zioła w Szwajcarii są generalnie drogie. Oczywiście są świetnej jakości, wiemy co kupimy, zgodne z Farmakopeą Szwajcarską i Europejską oraz sprzedawane zgodnie ze szwajcarskim kodeksem drogisty. Najczęściej część z ziołami sypkimi jest wydzielona i charakterystyczna. Zioła są przechowywane w szufladach i nabierane łopatką lub w pudełkach z dozownikiem. Odważane dla klienta do firmowych torebek papierowych. Nalewki,eliksiry, olejki są sprzedawane w butelkach lub również odmierzane, zależnie od potrzeby klienta.
Na pierwszym planie przykłady opakowań surowców i preparatów szwajcarskich; Swarzędz, sierpień 2011 r.
W narożniku widać regał zawierający zioła jednorodne suszone w pudełkach oraz nalewki, ponadto regał z lekami homeopatycznymi. Chur, sierpień 2011 r.
Przed kupnem warto upewnić się o cenę każdego surowca, aby nas nie spotkała niemiła niespodzianka po podsumowaniu rachunku przez drogistę. Większe drogerie posiadają wydzieloną salę samoobsługową, gdzie można oglądać preparaty i zapoznać się z ich ceną, zanim włożymy je do koszyka. Dla przykładu ekstrakt płynny z rumianku 0,1% kosztuje 16 franków/500 ml. Mydełko betadynowe (z powidonem) kosztuje 12,5 CHF/120 ml.
Część z mieszankami ziołowymi’; Drogerie Ullius, Chur, sierpień 2011 r.
Część samoobsługowa, na pierwszym planie regał z likierem ziołowym – specyficznym dla drogerii Ullius: Churer Röteli
Patrz blog drogerii Ullius: http://drogerieullius.wordpress.com/
W mieście Chur odbywają się cyklicznie targi staroci, a także żywności (wspaniałe sery, wina, produkty mięsne, warzywa i owoce, pieczywo), w tym preparatów naturalnych (pszczelarskich, ziołowych, mineralnych). Wąskie uliczki i place Chur stają się wielkim targowiskiem; możemy wtedy kupić doskonałe produkty prozdrowotne i spożywcze:
![Chur_targowisko_uliczne[1600x1200]](https://rozanski.li/wp-content/uploads/2011/08/Chur_targowisko_uliczne1600x12002_thumb22.jpg "Chur_targowisko_uliczne[1600x1200]") 
Chur – stoiska ze wspaniałymi szwajcarskimi smakołykami, w tym specyfikami ziołowymi – alpejskimi, sierpień 2011 r.
 
Chur, Szwajcaria, sierpień 2011 r.
Anyż gwiazdkowaty (gwiazdkowy) /ang. Star anise, niem. Sternanis/ – Illicium verum Hooker fil., czyli drzewko anyżowe /badian/ rośnie w południowej części Chin, w północnej części Wietnamu; uprawiany jest w Chinach, Indochinach, Japonii i na Filipinach. Dorasta do 8 m wys. Liście szerokoeliptyczno-lancetowate, skórzaste, gładkie, zaostrzone. Ulistnienie równoległe. Kwiaty duże, pojedyncze, w kątach liści. Owoc złożony z 6-10 mieszków, osadzonych gwiazdkowato na osi środkowej. W każdym łódkowatym mieszku jest owalne nasienie, lśniące, barwy brązowej. Drzewo wydziela przyjemny zapach anyżowy, podobnie jak jego owoce. Należy do rodziny magnoliowatych – Magnoliaceae (w niektórych systemach do Schisandraceae, a nawet do Illiciaceae). Surowcem jest owoc – mieszek – Fructus Anisi stellati; dawniej Semen Badiani, Semen Anisi indici seu sinensis.
Anyż gwiazdkowy, badian; Swarzędz, lipiec 2011 r.
Surowiec zawiera 5-9% olejku eterycznego (zgodnie z Pharm. Eur. minimum 7%), w którym jest 80-90% trans-anetolu (wg Farmakopei Europejskiej przynajmniej 86% trans-anetolu w olejku eterycznym); ponadto olejek zawiera estragol, czyli metylochawikol 0,6-6,6%, foenikulinę (1-(3-Methylbut-2-enyloxy)-4-((E)-prop-1-enyl)-benzene), felandren, safrol, terpineol. Owoc anyżu gwiazdkowego zawiera również flawonoidy (rutozyd), fenolokwasy (protokatechowy, kwas anyżowy), depsydy (gallokatechiny, estry kwasu kawowego) /Rimpler 1999; Hiller i Melzig 2010; Wichtl 2010/, tłuszcze (ok. 20%), sporo kwasu szikimowego; popiół ok. 5% /Hagers 1909, 1938; Dewick 2009/.
Foeniculin – fenikulina
Anetole; źródło obrazka: http://www.uni-duesseldorf.de
Działanie fitofarmakologiczne: rozkurczowe, wiatropędne, pobudzające wydzielanie soków trawiennych i procesy trawienia oraz wchłaniania substancji odżywczych, mlekopędne, fungistatyczne, bakteriobójcze, wykrztuśne i przeciwkaszlowe, mukolityczne.
Wskazania: zakażenia i stany zapalane układu oddechowego (kaszel, chrypka, zapalenie tchawicy i krtani, zapalenie oskrzeli i opłucnej), infekcje bakteryjne i grzybicze przewodu pokarmowego; niestrawność; niedostateczne wydzielanie mleka.
Zewnętrznie: nalewka i olejek do nacierania skóry przy skłonnościach do grzybicy, profilaktyka infekcji mikologicznych; odpędzanie owadów i roztoczy.
Olejek i spirytus badianowy doustnie: jako środek pobudzający płciowo u mężczyzn i kobiet.
Dawkowanie. Sproszkowany surowiec 0,5-1 g 3 razy dziennie. Napar badianowy: 1 łyżeczka rozdrobnionego surowca na 1 szklankę wrzącej wody lub mleka, można dodać miód. Pić 3-4 razy dziennie po 1/2-1 szklance naparu. Olejek eteryczny badianowy: 4-5 kropli 3-4 razy dziennie. Zewnętrznie do smarowania olejek 50-70%, rozcieńczony olejem winogronowym lub migdałowym. Nalewka badianowa 1:5 na alkoholu 60-70%: 5 ml 3 razy dziennie. Spirytus badianowy: 1 ml olejku eterycznego na 100 ml spirytusu 80-90%, zażywać 1-3 razy dziennie po 3 ml, ponadto do wcierania przy nerwobólach, bólach mięśni i stawów, profilaktycznie przeciwko grzybicom w okresie narażenia na zakażenie.
W Farmakopei Europejskiej 5 jest Anisi stellati aetheroleum. Wg prof. R. Hänsel’a i O. Sticher’a (2007 r.) olejek badianowy zawiera: trans-anethol 86-93%, estragol 0,5-6%, linalool 0,2-2,5%, alfa-terpineol <0,3%, cis-antehol 0,1-0,5%, aldehyd anyżowy 0,1-0,5%, foeniculin 0,1-3%.
W British Pharmacopoeia z 2009 r. również obejmujeStar Anise – wysuszony owoc anyżu gwiazdkowego. Minimum 70 ml/kg olejku eterycznego (w wysuszonym surowcu). Minimum 86% trans-anetolu w olejku eterycznym badianowym. Popiołu (Total ash) maksymalnie 4%.
Fructus Anisi stellati (Semen Anisi Stellati) znajdziemy w większości dawnych farmakopei, np. Pharmacopoea Danica z 1826 r. (Anisum Stellatum, Stierneannis, Sternanis), Pharmacopoea Hispanica z 1826 r., Pharmacopoea Austriaca z 1836 r., Pharmacopoea Borussica editio septima z 1862 r., Pharmacopoea Helvetica editio tertia z 1893 r. (Semen Badianum, Badiane, Anice stellato), Pharmacopoea Helvetica editio quarta z 1907 r.
Rzepik pospolity – Agrimonia eupatoria Linne (niem. Odermennigkraut), z rodziny różowatych – Rosaceae, jest rośliną pospolitą w naszym kraju. Surowiec wysuszony posiada słaby zapach i gorzki smak. Stosowany jest raczej jako środek ściągający, ochronny na wątrobę, przeciwzapalny i żółciopędny. Wywiera wpływ rozkurczowy i przeciwbiegunkowy. Badania z 1987 i z 2005 roku dowiodły, że wyciągi wodno-alkoholowe i wodne mają właściwości przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne i antyoksydacyjne. Działa przeciwrodnikowo i przeciwcukrzycowo. Ziele zależnie od fazy wzrostu i rozwoju zawiera od4 do 10% garbników ellagowych, katechinowych, w tym gallokatechiny. Istotne farmakologicznie są pochodne C-procyjanidyny, kwas protokatechowy, wanilinowy, flawonoidy (luteolina, apigenina, kwercetyna, kempferol), triterpeny (kwas ursolowy), witamina K (fitochinony), olejek eteryczny. Sporządzany jest napar z 1 łyżki (ok. 1,5-2 g/porcję wrzątku) i pity kilka razy dziennie (3 razy dziennie, zatem 6 g ziela dziennie), ponadto stosowany zewnętrznie do przemywania i okładów przy stanach zapalnych skóry i błon śluzowych. Działa przeciwświądowo i przyspiesza gojenie ran. Nadaje się również do celów okulistycznych (okłady, krople).
W chińskiej medycynie rzepik (Xianhecao) odnosi się do wątroby, płuc i śledziony. Działa krwiotamująco (przeciwkrwotocznie). Jest stosowany w leczeniu biegunki, w tym krwawej, robaczyc, zapalenia żołądka, wątroby i pęcherzyka żółciowego, stanów zapalnych jamy ustnej, gardła, skóry (w tym owrzodzeń). Dawka dzienna ziela 10-15 g, przy czym w przeciwieństwie do medycyny europejskiej – należy ziele gotować 20 minut i przyjmować w postaci odwaru.
Patrz wcześniejsze opisy Herba Agrimoniae: https://rozanski.li/?p=155, https://rozanski.li/?p=1258
W starych lekospisach ziele rzepiku występowało pod różnymi nazwami synonimowymi: Herba Absellae, Herba Asellae, Herba Concordiae, Herba Eupatoriae (uwaga! na Eupatorium cannabinum L. – sadziec konopiasty, który miał nazwę Herba, Radix Eupatorii lub Cannabis aquaticae, lub St. Cunigundae), Herba Marmorellae, Herba Lappulae hepaticae.
W 1919 roku Harry Steenbock (1886-1967), profesor biochemii University of Wisconsin-Madison, wykazał u szczurów ustępowanie awitaminozy A (objawów braku witaminy A w organizmie) pod wpływem lipofilnych barwników roślinnych – karotenoidów. Harry Steenbock odkrył również proces przekształcania prowitamin D do witaminy D pod wpływem promieni UV, co zostało wykorzystane w przemyśle spożywczym (naświetlanie pożywienia) oraz w medycynie (naświetlanie skóry) do profilaktyki krzywicy. W 1930 r. Thomas Moore wykazał, że zawartość witaminy A w wątrobie szczurów, trzymanych na diecie wolnej od wit. A, wzrasta gwałtownie po dodaniu karotenu do diety. Świadczyło to o zdolności organizmu do wytwarzania witaminy A z karotenów.
Harry Steenbock (1886-1967)
Karotenoidy są prowitaminami witaminy A.Należą do tetreterpenów (40 C w cząsteczce). Beta-caroten jest dwukrotnie aktywniejszy od alfa- i gamma-karotenu jako prowitamina. W błonie śluzowej jelita cienkiego ulegają enzymatycznemu przekształceniu do retinalu, który jest redukowany do retinolu. Procesowi sprzyja obecność żółci, tłuszczów i białek. Enzym 15,15’-dioksygenaza beta-karotenowa katalizuje oksydatywny rozpad karotenów. 1 mol beta-carotenu ulega rozpadowi d dwóch cząsteczek retinalu, a ten w wyniku redukcji ulega przemianie do dwóch cząsteczek retinolu. Przeciwnowotworowe właściwości karotenów dotyczą skóry i polegają na pochłanianiu promieni UV. Karoteny gromadzą się bowiem w skórze i absorbują to mutagenne i onkogenne promieniowanie. Również kosmetyki zawierające karoteny i wyciągi z roślin karotenoidowych (np. olejowe z marchwi) zabezpieczają skórę przed szkodliwym wpływem promieni UV (fotoprotektory).
Karoteny.
6 ug beta-karotenu odpowiada 1 ug witaminy A, czyli retinolu. 1 jednostka międzynarodowa (j.m.) witaminy A jest równa 0,333 ug retinolu lub 0,333 ug 11-trans-retinalu, albo 0,666 ug czystego beta-karotenu. Prawidłowe wchłanianie karotenoidów odbywa się wyłącznie w obecności tłuszczów i żółci. Około 40% wchłoniętej dawki karotenu jest magazynowane w tkance tłuszczowej jako substrat do syntezy wit. A; reszta jest przekształcana w jelicie do witaminy A i magazynowana głównie w wątrobie.Nadmiar karotenoidów jest wydalany z kałem. Przy dłuższym i nadmiernym podawaniu wywołują żółtawe zabarwienie skóry.
Zawartość karotenoidów w wybranych produktach roślinnych
| Produkt roślinny (spożywczy) |
beta-caroten
[ug/100 g] |
alfa-caroten
[ug/100 g] |
likopen
[ug/100 g] |
luteina
i zeaksantyna
[ug/100 g] |
| Morele |
3.500 |
– |
5 |
– |
| Brzoskwinie |
99 |
1 |
– |
14 |
| Nektarynki |
103 |
0 |
– |
0 |
| Pomarańcze |
39 |
20 |
0 |
14 |
| Guava |
812 |
– |
5.400 |
– |
| Arbuz |
230 |
1 |
4.100 |
14 |
| Czerwone grejpfruty |
1.130 |
– |
3.362 |
– |
| Brokuły |
700 |
1 |
0 |
1.900 |
| Brukselka |
480 |
6 |
0 |
1.300 |
| Kapusta biała |
80 |
0 |
0 |
150 |
| Jarmuż |
4.700 |
– |
– |
21.900 |
| Szpinak |
4.100 |
0 |
0 |
10.200 |
| Sałata |
1.200 |
1 |
0 |
1.800 |
| Groch |
350 |
16 |
0 |
1.700 |
| Dynia |
3.100 |
3.800 |
0 |
1.500 |
| Marchew |
7.900 |
3.600 |
0 |
260 |
| Pomidory |
520 |
– |
3.100 |
100 |
wg Mangels et al. 1993 r., Watzl B., Leitzmann C.: Bioaktive Substanzen in Lebensmitteln, Hippokrates Verlag, Stuttgart 2005.
Wietlica samicza – Athyrium filix-femina (L.) Roth (niem. Wald-Frauenfarn, Gemeiner Waldfarn; fr. Fougere femelle, ital. Felce femmina, retorom. Felesch cumin) należy do rodziny Athyriaceae (w systemie K. Kostrakiewicza z 1963 r. oraz wzorowanych na systematyce Wettsteina, ponadto w układzie E. Warming’a z 1902 r., Englera i Prantl’a z 1888 r. – do rodziny Polypodiaceae). Jest paprocią pospolitą w lasach Polski i Szwajcarii. Wytwarza krótkie i grube kłącze.
 
Athyrium filix-femina (L.) Roth – wietlica samicza; źródło obrazka: http://www.pflanzen-shop.ch
Surowcem zielarskim jest kłącze wietlicy samiczej – Rhizoma Anthyrii filicis feminae (Rhizoma Filicis-feminae, często zapisywane w starych źródłach niepoprawnie gramatycznie Rhizoma Filix Femina), zbierane jesienią. Powinno być suszone szybko, w przewiewnym miejscu.
Mangiferyna, C19H18O11, czyli 2-beta-D-Glucopyranosyl-1,3,6,7-tetrahydroxy-9H-xanthen-9-one, obecna w wietlicy samiczej hamuje procesy nowotworowe. Surowce bogate w mangiferynę mogą być pomocne w leczeniu nefropatii cukrzycowej (patrz praca: Mangiferin Prevents Diabetic Nephropathy Progression in Streptozotocin-Induced Diabetic Rats, autorstwa Xuan Li, Xiaobing Cui, Xiaoyu Sun, Xiaodong Li and Quan Zhu, Wei Li; Phytother. Res. (2009) Published online in Wiley InterScience (www.interscience.wiley.com) DOI: 10.1002/ptr.3045).
Składniki aktywne: ekdyzon (ekdyzony – substancje hormonalne – sterydowe dla stawonogów, zapewniające linienie; u człowieka mogą dawać efekt anaboliczny, jednakże wymaga to potwierdzenia badaniami; wiadomo jednak, że rośliny bogate w fitoekdysteroidy działają adaptogennie i anabolicznie, ponadto wzmacniająco); garbniki 6-9%, ksantonoidy (xanthonoids), głównie 1,3,6,7-tetrahydroxyxanthone-C2-beta-D-glukozyd (działa przeciwwirusowo, antyoksydacyjnie, fungistatyczne, przeciwzapalnie i przeciwnowotworowo /patrz praca: Cancer Lett. 2001 Feb 26;163(2):163-70. The inhibitory effects of mangiferin, a naturally occurring glucosylxanthone, in bowel carcinogenesis of male F344 rats. Yoshimi N, Matsunaga K, Katayama M, Yamada Y, Kuno T, Qiao Z, Hara A, Yamahara J, Mori H.; Mangiferin, an Anti-HIV-1 Agent Targeting Protease and Effective against Resistant Strains Rui-Rui Wang, Yue-Dong Gao, Chun-Hui Ma, Xing-Jie Zhang, Cheng-Gang Huang; Molecules 2011, 16(5), 4264-4277/; kwasy fenolowe, saponiny sterydowe – w tym osladyna = osladin (C45H74O17; olejek eteryczny, żywica, goryczki, flawonoidy /Compendia of World’s Medicinal Flora; Science Publishers Enfield Jersey Plymouth 2006/.
Osladyna – saponina sterydowa o słodkim smaku, występująca obok polipodozydów (również słodkich) m.in. w Athyrium oraz w Polypodium vulgare L. (paprotka zwyczajna); źródło obrazka: http://wildflowerfinder.org.uk
Działanie fitofarmakologiczne: ściągające i przeciwzapalne na przewód pokarmowy, przeciwzapalne ogólnie, wzmagające wydzielanie żółci; poprawiające trawienie; przeciwbiegunkowe; antybakteryjne, przeciwwirusowe, antynowotworowe, przeciwcukrzycowe, “czyszczące krew” (odtruwające); wykrztuśne.
Wskazania: zaburzenia trawienia i wchłaniania pokarmu; zespół jelita nadwrażliwego, kandydoza i infekcje bakteryjne oraz wirusowe przewodu pokarmowego; cukrzyca; nowotwory; ogólnoustrojowe stany zapalne, w tym reumatyzm; nieżyty układu oddechowego, w tym uporczywy kaszel, zapalenie oskrzeli i krtani.
Zastosowanie w dawnej medycynie: nieżyty układu pokarmowego i oddechowego.
Preparaty i dawkowanie:
Odwar – Decoctum Athyrii: 1 łyżka czubata rozdrobnionych kłączy na 1 szklankę wody, gotować pod przykryciem 5-8 minut, odstawić na 20-30 minut, przecedzić. Przy nieżytach układu oddechowego dodać miód, propolis, sok malinowy. Pić 2 razy dziennie po 1/2 szklanki. Przy schorzeniach układu oddechowego 4 razy dziennie po 50 ml. W chorobach przewlekłych 1 szklanka odwaru raz dziennie. Przy nowotworach 2 szklani odwaru dziennie. Kłącze lepiej jest ekstrahowane po uprzednim zwilżeniu alkoholem 40-70%, a potem dopiero zalaniu wodą.
Vinum Athyrii: 1 część kłączy Athyrium świeżych lub suchych i dobrze rozdrobnionych zalać 5 częściami wina czerwonego lub białego wytrwanego; doprowadzić do wrzenia, odstawić w szczelnym słoju na 3 dni, przefiltrować. 1 raz dziennie 1 lampka wina wietlicowego przy wszystkich wcześniej wymienionych chorobach.
Odwarem z kłączy przemywać skórę zniszczoną, z wypryskami, przebarwieniami, uporczywymi stanami zapalnymi i skłonną do przedwczesnego starzenia. Odwar z wietlicy działa antyseptycznie, przeciwzapalnie, rozjaśniająco, nawilżająco na skórę, ponadto opóźnia procesy starzenia.
Jednym ze starych leków, pamiętających czasy sprzed I wojny światowej, a do dziś obecnym w aptekach jest urotropina (urotropinum), czyli metenamina (Methenamine) – heksametylenotetramina (heksamina) = sześciometylenoczteroamina, C6H12N4. Jest to zasada heterocykliczna powstała w wyniku kondensacji amoniaku z aldehydem mrówkowym. Biały lub żółtawy krystaliczny proszek, ulegający sublimacji, łatwo rozpuszczalny w wodzie, higroskopijny. Od początku był stosowany w leczeniu zakażeń układu moczowego, bowiem w kwaśnym moczu uwalnia formaldehyd, który niszczy bakterie i grzyby. W moczu zasadowym nie wykazuje aktywności przeciwdrobnoustrojowej. Mocz patologiczny często jest zasadowy, dlatego podczas podawania urotropiny konieczne jest zastosowanie zakwaszaczy, np. witamina C (W. Janiec 2010 r.), chlorek amonu, kwas migdałowy, kwas fosforowy, kwas bursztynowy, kwas fumarowy/ Różański H. 2007/ (doustnie). Istnieją nawet preparaty złożone zawierające prekursory kwasów. Urotropina w powiązaniu z kwasem hipurowym i migdałowym hamuje rozwój wielu bakterii Gram+ i Gram-, np. Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Klebsiella. Niestety bakterie uzbrojone w enzym ureazę nie są wrażliwe na urotropinę. Kwas cynamonowy /Różański H. 2007 r./, migdałowy – potęgują działanie przeciwbakteryjne urotropiny. Nie wolno tego leku podawać wraz z sulfonamidami, bowiem powstają nieaktywne strąty, nierozpuszczalne w wodzie /Janiec W. 2010 r./. Nie łączyć z taniną. Maksymalne stężenie amoniaku w moczu występuje po 2 godzinach od podania urotropiny. Kwas solny obecny w żołądku hydrolizuje około 30% podanej dawki leku, dlatego ważne jest, aby podawać urotropinę dojelitowo. W tym celu już przed wojną opracowano opłatki i kapsułki żelatynowe opóźniające uwalnianie leku w przewodzie pokarmowym. Urotropina, szczególnie w połączeniu z olejkami eterycznymi doskonale odkaża układ żółciowy i była dawniej stosowana w tym celu.
Dawniej powszechnie używana przy Cystitis i Pyelitis a 0,5 g zapobiegawczo przeciwko poszkarlatynowemu zapaleniu nerek (Tappeiner H. 1910 r., Muszyński J. 1947 r.). Dr R. Franck (1939 r.) zalecał przy Cystitis, Pyelitis, Pyelonephritis, Prostatitis, Bakteriurie, pomocniczo przy terapii rzeżączki. Ponadto pozajelitowo i doustnie przy grypie, Meningitis, Sepsis, Róży i Poliomyelitis. Również dr R. Leszczyński (1931 r.) wspomniał, że “ostatnio polecają” urotropinę do zastrzyków dożylnych w 40% wodnym roztwoirze 1-10 ml w meningitis purulenta i encephalitis. Pamiętajmy, że w tych czasach nie było jeszcze suflonamidów i antybiotyków.
Urotropina jest wydalana z moczem, śliną i żółcią; przechodzi do płynu mózgowo-rdzeniowego (Leszczyński R. 1922 r., 1931 r.).
Dawki lecznicze urotropiny wynoszą 0,5-1 g 3 razy dziennie; w większych dawkach drażni drogi moczowe; niegdyś stosowano dożylnie po 5-10 ml 40% roztwór w ogólnych zakażeniach ustroju, we włośnicy, w pooperacyjnym zatrzymaniu moczu, profilaktycznie aby zapobiec zakażeniu po cewnikowaniu (Łowicki, Brejtman 1937 r.). Dr H. Tappeiner (1910 r.) zalecał podawanie urotropiny doustnie w postaci proszku z wodą sodową (dla chwilowego zobojętnienia kwasu solnego w żołądku). Przy zakażeniach pęcherza moczowego w przebiegu chorób wenerycznych polecał olejek sandałowy – Oleum Santali (Santalum album) po 1 g (w kaps.) lub 20 kropli w mleku kilka razy dziennie wraz z urotropiną (3 razy dziennie po 0,5 g).
Urotropina wywołuje niekiedy krwawienia z dróg moczowych, a chorzy z wrażliwym pęcherzem narzekają na pieczenie; może wywołać również pokrzywkę i wyprysk (F. Malinowski 1939 r.). Dla wzmocnienia działania urotropiny popularne było kojarzenie jej z kwasem fosforowym i benzoesowym:
Rp. Acidi phosphoric off. 17,0
Natri phozphorici 34,0
Aq. destillatae 250,0
MDS. 5-10 łyżeczek do kawy w ciągu dnia w niewielkiej ilości wody.
Rp. Acidi phosphorici 20,0
Urotropini 10,0
Acidi benzoici 5,0
Sir. citrici 50,0
Aq. destillatae 100,0
MDS. Cztery łyżeczki do kawy na dzień.
Chlorek amonu silnie zakwasza mocz i dlatego również podawano go po 1 g kilka razy dziennie (nawet do 10 g dziennie), aby utrzymać aktywność odkażająca urotropiny (Hano J. 1955 r.).
Moi wierni Czytelnicy wiedzą, że dawniej słabe roztwory formaliny (0,5-1-2%) były stosowane do przemywania skóry w miejscach nadmiernie pocących się, szczególnie gdy po szybko ulegał rozkładowi i wydzielał przykry zapach. Formalina działa jednak garbująco na skórę, wywołując u wielu ludzi podrażnienie, pieczenie i wypryski. Okazał się, że urotropina uwalnia formaldehyd powoli, stopniowo, pod wpływem wilgoci i zakwaszonego potu oraz kwasów uwalnianych przez bakterie naskórne. Dlatego urotropina jako delikatniejsza alternatywa dla formaliny znalazła zastosowanie w leczeniu nadmiernej potliwości. W handlu dostępne są maści, pudry i roztwory zawierające1-20% urotropiny. Hamuje rozwój bakterii i wydzielanie potu, zapobiega uwalnianiu przykrego zapachu potu.
Wskazania do stosowania urotropiny: bakteriuria (mocz zawierający nadmierne ilości bakterii) bez objawów stanu zapalnego; infekcje bakteryjne i drożdżakowe układu moczowego; oporność bakterii na antybiotyki i sulfonamidy, fluorochinolony. Zewnętrznie: nadmierna potliwość, alternatywa dla środków dezodorujących ze związkami glinu.
Urotropina fałszuje wyniki oznaczeń w moczu amin katecholowych i 17-hydroksyketosteroidów (wzrost poziomu) i estriolu (spadek poziomu), co należy uwzględnić w badaniach antydopingowych sportowców.
Przeciwwskazania: dna moczanowa, odwodnienie, ostre uszkodzenia wątroby i nerek, ciąża.
Preparaty aktualne apteczne z urotropiną:
1. Urosal (Vis) tabl. zawierające 300 mg urotropiny (metenamina) i 300 mg salicylanu fenylu (salol – doskonały związek salicylowy odkażający jelita i układ moczowo-płciowy, przeciwzapalny, rozkurczowy i przeciwbólowy, również pamietający czasy przedwojenne), cena ok. 10-11 zł.
2. Pedipur (Prolab) – puder leczniczy (60 g); 1 g zawiera 200 mg urotropiny, ponadto tlenek cynku i talk.
3. Dezorol (Profarm) – płyn zawierający w 100 g 2 g urotropiny, 1 g kwasu salicylowego i 1 g mentolu, cena ok. 11-12 zł, do smarowania skóry.
Urotropina jest dostępna również w hurtowniach chemicznych (jako czysta substancja).
Wybrane historyczne preparaty:
1. Helmitol (Helmitolum) – bezwodny metylocytrynian urotropiny – działał dłużej od czystej urotropiny, działał w moczu alkalicznym; podawano 0,1-0,5 g kilka razy dziennie.
2. Cystopuryna (Cystopurinum) – połączenie urotropiny z octanem sodu, doskonały środek moczopędny i odkażający drogi moczowe; podawano po 1 g 3 razy dziennie.
3. Amfotropina (Amphotropinum) – połaczenie kamfory z urotropiną, podawano po 0,5-1 g 3 razy dziennie.
4. Allotropina (Allotropinum) – kwaśny fosforan urotropiny, działający również przy zasadowym moczu; dawka 1 g 3 razy dziennie.
5. Hexalum – sulfosalicylan urotropiny, po 1 g 3 razy dziennie.
6. Borotropina (Borotropinum) – połączenie urotropiny z kwasem metaborowym, o działaniu moczopędnym i antyseptycznym. Działa odkażająco na układ moczowy. Dziś nie powinien być już odtwarzany z uwagi a nefrotoksyczność i hepatotoksyczność kwasu borowego. Podawano 0,5 g 3-4 razy dziennie.
Migdalan metenaminy (Mandelamine) rozpada się w moczu do formaldehydu i kwasu migdałowego. Kwas migdałowy nie tylko obniża pH moczu (zwiększa kwasowość), ale również hamuje rozwój bakterii i grzybów.
Urotropina działa najefektywniej w moczu o pH 5,5. Przy pH 7 nie wykazuje aktywności (T. Chruściel 1991 r.).
Urotropina nie działa na zarodniki bakterii (J. Modrakowski 1930 r.). Dłuższe podawanie urotropiny może wywołać krwiomocz, zwłaszcza u dzieci (Modrakowski 1930 r.). Nadaje się więc do krótkotrwałych terapii zakażeń układu moczowo-płciowego.
Rp. Sol. Urotropini 5,0/150,0
D.S. 3 razy dziennie po 1 łyżce stołowej.
Rp. Urotropini in tabl. a 0,5
D.t.d. Nr XV
S. 3 razy dziennie po 1 tabl.
|
|
![Chur_targowisko_uliczne[1600x1200]](https://rozanski.li/wp-content/uploads/2011/08/Chur_targowisko_uliczne1600x120022.jpg "Chur_targowisko_uliczne[1600x1200]")
Najnowsze komentarze