|
|
Olejek Ylang, olejek jagodlinowy jest uzyskiwany z gatunku jagodlin wonny – Cananga odorata Hooker f. et Thomson (=Canangium odoratum Baillon forma genuina; niem. Ylangbaum), z rodziny flaszowcowatych – Annonaceae. Drzewo (dorasta do 25 m wys.) to występuje w Azji tropikalnej (szczególnie Filipiny i Indonezja). Z kwiatów uzyskiwany jest olejek eteryczny Ylang bogaty w kariofilen, d-alfa-pinen, linalol, geraniol, kadinen, ylangen, farnezol, octan farnezylu, gamma-muurolen, octan benzylu, octan geranylu, safrol, izosafrol; kwasy organiczne lotne z parą wodną, np. kwas walerianowy, benzoesowy, metylomasłowy, trans-geraniowy; lotne fenole (eugenol, izoeugenol, eterowe estry krezolu).
Olejek Ylang nie podrażnia skóry i nie jest toksyczny. Ważny składnik zapachowy w przemyśle kosmetycznym. Działa antyseptycznie i przeciwzapalnie, odpędza owady i roztocze. Zażyty doustnie działa rozkurczowo, moczopędnie, pobudzająco na trawienie, hamująco na procesy gnilne i fermentacyjne. Odkaża przewód pokarmowy i niszczy bezkręgowce pasożytnicze oraz drożdżaki. Wzmaga wydzielanie żółci. Pobudza miesiączkowanie. Działa wykrztuśnie. Pobudza krążenie krwi, wzmaga ukrwienie narządów płciowych. Może zwiększać popęd płciowy. Niektóre składniki wydzielane są przez płuca, z łojem i potem. Działa odkażająco na drogi moczowe. Dodany do kosmetyków w większych ilościach działa antyseptycznie. Doustne dawki wynoszą 5 kropli 2-3 razy dziennie na miodzie lub w soku owocowym. Ma właściwości antydepresyjne i przeciwstresowe.
Cananga Oil pochodzi z tego samego gatunku, ale innej formy: jagodlin wonny – Cananga odorata Hooker f. et Thomson (=Canangium odoratum Baillon forma macrophyla). Olejek Cananga jest bogaty w beta-kariofilen, octan benzylu, farnezol, alkohol benzylowy, alfa-terpineol, octan geranylu, aldehyd benzoesowy, safrol, linalol, eugenol, limonen, izoeugenol, salicylan metylu i borneol. Olejek ma duże znaczenie w kosmetyce i perfumerii. Jest często dodawany do mydeł, szamponów, kremów, jako kompozycja zapachowa. Ma właściwości antyseptyczne, przeciwfermentacyjne, przeciwgnilne. Podany doustnie (4-5 kropli 3 razy dziennie) pobudza krążenie krwi na obwodzie, zwiększa ukrwienie narządów płciowych, wzmaga diurezę, nasila miesiączkowanie. Może jednak obniżyć ciśnienie tętnicze krwi. Dawniej uznawany za środek pobudzający popęd płciowy. Ma właściwości antystresowe.
W farmacji rozróżnia się wymienione dwa olejki i sprzedaje pod różnymi nazwami, pomimo, że są z tego samego gatunku drzewa. W handlu popularnym (zwykłym) często te olejki są pod jedną nazwą – Ylang, bo jest bardziej znana i “nośna marketingowo”.
Odpowiadam na pytanie mojej Czytelniczki.
Najlepiej zdobyć naftę kosmetyczną w aptece i obficie nanieść na włosy. Po 10 minutach zmyć w ciepłej wodzie szamponem dziegciowym Polytar.
Jeśli parafina utrzymuje się nadal, postąpić następująco: włosy zwilżyć olejkiem rycynowym, następnie naftą kosmetyczną, po 10 minutach zmyć szamponem dziegciowym lub szarym mydłem kilka razy. Po zabiegu włosy wypłukać w wodzie z octem stołowym.
Od XIX wieku wiedziano, że stront zachowuje się w organizmie jak wapń. Hamuje stany zapalne, zmniejsza wysięki, zmniejsza odczyny alergiczne, łagodzi kaszel (stąd zastosowanie w krztuścu w I połowie XIX w.), zwiększa krzepliwość krwi, łagodzi stany zapalne stawów, przyśpiesza regenerację kości. Stront był stosowany w XIX i na początku XX wieku w leczeniu chorób pasożytniczych przewodu pokarmowego, głownie w zwalczaniu glist i tasiemców (np. Strontium aceticum – octan strontu), jako środek przeciwbakteryjny i przeciwgnilny doustnie (np. Stronium lacticum – mleczan strontu w dawce 8-10 g dobowo). Mleczan strontu był używany do przerywania napadu padaczki i jako środek przeciwreumatyczny.
Siarczek strontu Strontium sulphuratum = Strontiumsulfid, SrS w zasypkach, pastach 60% jest silnym depilatorem, usuwającym owłosienie w ciągu 3-5 minut. W XIX i na początku XX wieku siarczek strontu miał takie zastosowanie w dermatologii i weterynarii.
Obecnie stront również nie stracił swojego zastosowania. Współczesne badania potwierdziły, że organiczne związki strontu wzmacniają strukturę kości, zwiększają stopień mineralizacji tkanki kostnej, zapobiegają rozmiękczaniu kości. Ranelinian strontu (w dawce 2 g/dobę) jest stosowany w leczeniu osteoporozy, osteomalacji, złamań i pęknięć kości w wieku podeszłym, w profilaktyce złamania kręgów i szyjki kości udowej. Równocześnie zaleca się podawanie preparatów wapnia, które są sprawniej wbudowywane w tkankę kostną w obecności strontu. Sam stront również wchłania się do kości.
Bromek strontu ma działanie uspokajające. Mleczan strontu zwiększa diurezę i hamuje wysięk zapalny w nerkach, znosząc objawy białkomoczu. Podawano go doustnie w roztworach 6-7% – kilka łyżek dziennie.
Chlorek strontu i bromek strontu (Strontium chloratum, Strontium bromatum) miały zastosowanie jako środek kontrastowy w rentgenografii. Bromek strontu był ceniony szczególnie w rentgenografii żył, natomiast chlorek strontu w rentgenografii miedniczek nerkowych.
W dermatologii i kosmetologii stront znalazł zastosowanie jako środek przeciwzapalny i przeciwświądowy. Zmniejsza zaczerwienienie skóry, łagodzi objawy trądziku różowatego, sterydowego, dermatozy okołoustnej, rumienia na tle nerwowym. Zmniejsza teleangiektazje. Za granicą są już dostępne kosmetyki oparte na związkach strontu.
Pod względem chemicznym stront (strontium, Sr) jest metalem miękkim, srebrzystym (pierwiastek) o temp. topn. 800 stopni C., wrzenia 1366 stopni C.
Kwiat rumianku – Flos Matricariae = Chamomillae (ang. chamomile; niem. gemeine Kamillen; Echte Kamille) zbierany z rumianku szlachetnego – Matricaria chamomilla L. jest bardzo popularnym środkiem ziołowym o działaniu uspokajającym, przeciwzapalnym, przeciwalergicznym (przeciwhistaminowym) i rozkurczowym. Składnikami czynnymi rumianku są: olejek eteryczny (0,24-1,9%), flawonoidy (m.in. apigenina, rutyna, apiina, apigetryna, luteolina) i kumaryny (7-hydroksykumaryna, herniaryna). Olejek zawiera bisabolol (do 50%) i chamazulen (do 15%). Jest w niemal wszystkich farmakopeach narodowych i urzędowych lekospisach. Stosowany doustnie i zewnętrznie, do płukanek, okładów, irygacji, lewatyw. W Polsce jest dostępny suchy kwiat i nalewka, ponadto kremy i maści rumiankowe. W drogeriach szwajcarskich dostępne są: nalewka i wyciąg gęsty z rumianku, ponadto maść rumiankowa oraz rozmaite krople złożone z wyciągiem rumiankowym. Rumianek posiada słabe właściwości przeciwbólowe, nie tylko na przewód pokarmowy, ale i również na układ moczowy oraz macicę. Mocny napar rumiankowy i macerat mocny ze świeżego ziela znosi bóle miesiączkowe. Napar z rumianku leczy zaburzenia trawienne, stany zapalne przewodu pokarmowego, łagodzi objawy nerwicy żołądka i jelit. Zapobiega chorobie lokomocyjnej. Podany dzieciom ułatwia zasypianie. Prawdziwy (błękitny) olejek eteryczny rumiankowy jest dostępny za granicą (widziałem w Bułgarii, Szwajcarii, Włoszech i Belgii), ale ma niezmiernie wysoką cenę. Zastosowany na skórę (po rozcieńczeniu podłożem maściowym lub olejem roślinnym 1-5%) działa antyseptycznie (hamuje rozwój Candida albicans i Staphylococcus aureus), przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie. Doskonale łagodzi objawy wyprysków, trądziku i łuszczycy. Wymieszany ze spirytusem i wcierany we włosy hamuje odczyny autoimmunologiczne w obrębie cebulek, powstrzymując wypadanie włosów. Olejek rumiankowy podany doustnie (4-5 kropli 1-3 razy dziennie) działa uspokajająco i przeciwlękowo. Nalewkę z rumianku 1:1 można zażywać doustnie w dawce 2-3 ml 2-3 razy dziennie. Do użytku zewnętrznego nalewkę i wyciąg gęsty należy rozcieńczyć wodą mineralną lub przegotowaną.
W Polsce i za granicą można kupić olejek rumiankowy bezbarwny, pozbawiony najcenniejszych składników. Posiada on właściwości antyseptyczne i przeciwzapalne, ale znacznie słabsze niż olejek rumiankowy błękitny. Należy uważać, aby nie mylić olejku eterycznego rumiankowego z olejkiem rumiankowym zapachowym (ma wartość jedynie zapachową, składa się z mieszaniny frakcji innych olejków, które przypominają zapach rumianku) oraz kompozycją zapachową rumiankową (często syntetyczne składniki o podobnym zapachu do rumianku).
Napar sporządzony 1 łyżki surowca na 1 szklankę wrzącej wody przyjmować doustnie w ciągu dnia w trzech porcjach. Przy nieżycie przewodu pokarmowego zalecany jest napar, (a nie nalewka), w małych dawkach, ale często, np. 50-100 ml co 2 godziny.
Conrad Gesner (Geßner) (1516-1565) z Zurichu, lekarz, tłumacz, przyrodnik. Studiował teologię i języki klasyczne w Strassburgu. Od 1533 r. podjął studia medyczne na uniwersytetach w Paryżu, Bourges i Montpellier. W 1537 r. został profesorem greki na Akademii w Lozannie. W 1541 r. osiadł w Zurichu, gdzie rozpoczął praktykę lekarską. Pracował również na Akademii w Zurichu, wykładając filozofię przyrody, etykę i przyrodę. Początkowo uzyskał stanowisko asystenta lekarza miejskiego (1552 r.), następnie lekarza miejskiego Zurichu (od 1554 r.). Miał szerokie zainteresowania badawcze. Zajmował się właściwościami leczniczymi roślin i florą Alp. Przyczynił się do rozwoju systematyki, ekologii roślin i fitosocjologii. Był założycielem ogrodu botanicznego w Zurichu. Autor wielu naukowych rozpraw, np. Bibliotheca universalis (1545 r.) Historia Animalium (1551-1558). Prace botaniczne i zielarskie zostały wydane w większości po jego śmierci, np. Historia Plantarum (od 1751 r.), Opera botanica (od 1753 r.).
Konrad Gesner
Styrax to nazwa zbiorowa dla żywic pochodzących z różnych gatunków roślin. W dawnej medycynie wykorzystywano kilka styraksów w dermatologii oraz w leczeniu chorób wewnętrznych.
Jedną z nich by styraks pozyskiwany z gatunku ambrowiec wschodni – Liquidambar orientalis Miller, z rodziny oczarowatych – Hamamelidaceae. Storax z Liquidambar orientalis określano angielską nazwą oriental sweet gum lub Turkish sweet gum (asiatic storax, levant storax). Ambrowiec wschodni pochodzi z Azji Mniejszej i Rodos. Jest drzewem dorastającym do 20 m wys.
Styraks z gatunku – ambrowiec amerykański – Liquidambar styraciflua Linne określano nazwą angielską red gum lub krótko sweet gum, american storax. Ambrowiec amerykański jest potężnym drzewem, dorastającym do 45 m wys. i występującym na terenach okresowo zalewanych. Pochodzi z Ameryki Północnej (wschodnia część) oraz Ameryki Środkowej (Meksyk).
Żywice z omawianych dwóch gatunków zawierają od 5 do 15% wolnego kwasu cynamonowego, od 5 do 10% cynamonianu cynamylu (cinnamyl cinnamate) i do 10 % cynamonianu fenylopropylu (phenylpropyl cinnamate). W żywicy obecne są trójterpenowe kwasy (kwas oleanolowy, 3-epioleanolowy), olejek eteryczny, wanilina oraz styrol (fenyloetylen, określany w XIX wieku jako fenyl etyl).
Styraks z ambrowców to gęsta ciecz lub masa, szara lub szarobrunatna o miłej balsamicznej woni.
Styraks podawany był doustnie przy nieżycie oskrzeli, kaszlu, zapaleniu gardła, nowotworach, padaczce. Hamuje rozwój komórek rakowych (tumorowych) in vitro, bowiem zawiera terpeny, kwas cynamonowy i jego pochodne. W dermatologii styraks był używany w leczeniu świerzbu – Scabies = Sarcoptosis i nużycy – Demodecosis i innych pasożytniczych chorób skóry. Miał też zastosowanie w leczeniu stanów zapalnych i ropnych skóry. W użyciu były emulsje na oleju, np. olej lniany lub oliwa 2 części + styraks 1 część. Ponadto maści 10-30% i emulsje na alkoholu 10-30%, rzadziej eterze 10%. Eter na styraksie niemal natychmiast zabija nużeńce, świerzbowce i inne roztocza, ale nie można go stosować na większe powierzchnie ciała z uwagi na szybkie wnikanie do krwi i działanie ogólne. Doskonały jest również roztwór 15% na acetonie, do przemywania miejsc zakażonych. Niszczy również wszy łonowe.
Słabe roztwory na alkoholu i oliwce łagodzą objawy trądziku, zapobiegają zapaleniu mieszków włosowych. Silniejsze roztwory (15%) i mazidła (15-25%), zwłaszcza z dodatkiem pirogalusanu, rezorcyny lub pirokatechiny (15%) leczą zmiany łuszczycowe na skórze.
Cortex Rhamni purshianae (Cascara Sagrada), czyli kora kruszyny amerykańskiej (Cascara, sacred bark) pozyskiwana jest z gatunku Rhamnus purshiana De Candolle (Frangula purshiana (DC) A. Gray ex J.C. Cooper), z rodziny Rhamnaceae. Kruszyna ta jest rozpowszechniona w Ameryce Północnej. Kora zawiera 6-10% antraglikozydów, głównie kaskarozydy (kaskarozydy = cascarosides A, B, C, D), barbaloinę, chryzaloinę, aloe-emodynę, emodynę; heterodiantrony (palmidyna A, B, C); ponadto kwas chryzofanowy, żywice, garbniki, flawonoidy (kaskaryna). Kaskarozydy są gorzkie.
Przetwory z surowca mają działanie przeczyszczające. Ekstrakt z Cascara często wchodzi w skład kostek, powidełek, miodów i syropów przeczyszczających, dostępnych we Włoszech, Anglii, USA, Szwajcarii, Belgii. Extractum Cascarae Sagradae fluidum można zażywać na noc po łyżeczce, w razie zaparcia i przy kuracjach odchudzających oraz oczyszczających organizm, ponadto przy spowolnionej przemianie materii i przewlekłych chorobach skóry. Extractum Cascarae siccum (wyciąg suchy) podaje się w pigułkach w dawce 100 mg 2-3 razy dziennie. Działają mniej drastycznie niż nasza krajowa kruszyna.
Korzeń arcydzięgla, ang. Angelica root – Radix Archangelicae pochodzi z gatunku arcydziegiel litwor (dzięgiel lekarski) Angelica archangelica Linne (= Archangelica officinalis Hoffmann, niem. Echte Engelwurz, Erzengelwurz), z rodziny baldaszkowatych – Umbelliferae = Apiaceae. Występuje w Europie i Azji, jest również uprawiany. Surowcem leczniczym jest także ziele, sam kwiat, owoc – Herba, Flos et Fructus Archangelicae. W użyciu jest olejek eteryczny arcydzięglowy – Oleum (aetheroleum) Archangelicae. Z surowców sporządzana jest nalewka i spirytus arcydzięglowy – Tinctura et Spirytus Archangelicae. Ogonki liściowe i fragmenty baldachów są smażone w cukrze (kandyzowane) i spożywane, dodawane do wyrobów cukierniczych.
Korzeń arcydzięgla jest dostępny w sklepach zielarskich. Olejek arcydzięglowy naturalny jest w drogeriach i aptekach za granicą. W Polsce są dostępne kompozycje i olejki zapachowe arcydzięglowe, nie mające nic wspólnego z prawdziwym olejkiem eterycznym.
W korzeniu jest ok. 1% olejku eterycznego, złożonego głównie z d-alfa-felandrenu, alfa-pinenu, limonenu, beta-kariofilenu, linalolu, borneolu. W korzeniu zawarte są makrocykliczne laktony (tridekanolidy, pentadekanolidy, heptadekanolidy), kumaryny (ostol, angelicyna, ostenol, umbeliferon, archangelicyna, bergapten, ostrutol, imperatoryna, ksantotoksol, ksantotoksyna, umbeliperenina, oreoselon, felopteryna, marmezyna, byakangelicol, oksypeucedanina), kwas akonitowy, walerianowy, jabłkowy, angelikowy (kwas dzięglowy = angelic acid), cytrynowy, kawowy, szczawiowy, malonowy, fumarowy, bursztynowy, chlorogenowy, chinowy, laurowy, mirystynowy, linolenowy, linolowy, behenowy, petroselinowy i in. W korzeniu są żywice, skrobia, cukry (umbeliferoza, sukroza, fruktoza), flawony, beta-sitosterol.
Owoce również zawierają ok. 1% olejku eterycznego, ponadto 8-hydroksy-5-metoksypsoralen (fotouczulający, stosowany w leczeniu bielactwa i łuszczycy), izopimpinelinę, imperatorynę, bergapten, 4-metoksy-7-hydroksypsoralen, ksantotoksynę i ksantotoksol.
Olejek arcydzięglowy nadaje surowcom działanie wykrztuśne i odkażające.
W Azji podobne zastosowanie jak arcydzięgiel litwor ma gatunek – Angelica sinensis (Oliv.) Diels.
Arcydzięgiel należy do środków silnie i pewnie działających. Wpływa na ośrodkowy układ nerwowy przeciwlękowo, antydepresyjnie, uspokajający, ale równocześnie usuwa objawy wyczerpania nerwowego. Niewątpliwie ma silne właściwości antybakteryjne, pierwotniakobójcze, przeciwroztoczowe i fungistatyczne. Pobudza krążenie krwi na obwodzie. Wzmaga wydzielanie soków trawiennych i żółci. Znosi ból brzucha, skurcze jelit i żołądka. Ułatwia oddychanie, zwiększa częstość wentylacji płuc. Poprawia krążenie krwi w obrębie układu pokarmowego, przez co przyśpiesza wchłanianie składników pokarmowych. Działa również moczopędnie i wykrztuśnie. Zwiększa wrażliwość skóry i błon śluzowych na promienie słoneczne, co może być umiejętnie wykorzystane w leczeniu wielu chorób skórnych, np. łuszczycy, bielactwa, trądziku młodzieńczego. Przy nadwrażliwości na promienie słoneczne – osoby zażywające przetwory arcydzięglowe muszą chronić ciało przed bezpośrednim wpływem słońca.
Napar – Infusum: 5 g/200 ml wrzątku (także mleka z miodem): wypić w ciągu dnia małymi porcjami, szczególnie przy przeziębieniu, kaszlu, zapaleniu zatok, grypie, zapaleniu oskrzeli. Jako środek antydepresyjny i przeciwlękowy, przeciwnerwicowy – 100 ml 3-4 razy dziennie. Odwar – Decoctum – gotować korzeń 5 minut, pić 4 razy dziennie po 100 ml przy nieżytach przewodu pokarmowego i układu oddechowego. Odwar działa słabiej na układ nerwowy niż napar.
Naparem lub odwarem przemywać cerę tłustą, trądzikową, zakażona bakteriami i drożdżakami, cierpiącą na demodex lub inne roztocza. Poprawia koloryt skóry, pobudza krążenie krwi i płynu troficznego w skórze. Poprawia jędrność skóry. Zmniejsza łojotok. Ma silny wpływ antyseptyczny. Silniej, ale bardziej drastycznie na skórę działa nalewka arcydzięglowa – Tinctura Archangelicae (na alkoholu 40-60%, 100 g korzeni na 500 g alkoholu) lub spirytus arcydzięglowy – Spirytus Archangelicae (1:5 na spirytusie, lub olejek arcydzięglowy rozpuszczony w spirytusie).
Spirytus i olejek arcydzięglowy rozgrzewają i poprawiają ukrwienie skóry, wspomagają ustępowanie wysięków okołostawowych i po urazach. Mają właściwości przeciwreumatyczne i przeciwartretyczne przez usprawnianie odżywiania tkanki chrzęstnej i usuwanie z niej szkodliwych produktów przemiany materii. Wywierają wpływ przeciwbólowy i odkażający. Doskonałe do wcierania w stopy i plecy przy przeziębieniu i grypie, bólach mięśni i nerwobólach, przy zakwasach. Spirytus i olejek arcydzięglowy przyśpieszają ustępowanie zakwasów po dużym wysiłku fizycznym.
Nalewka arcydzięglowa – Tinctura Archangelicae zażyta doustnie działa wzmacniająco i przeciwdepresyjnie, znosi kolki i nerwice wegetatywne, usuwa objawy zadyszki. Zażywać po 5-10 ml 1-3 razy dziennie. Można również podać do mleka z miodem gorącego w ilości 10 ml, przy przeziębieniu, gonitwie myśli, lęku i zdenerwowaniu oraz depresji.
Olejek i spirytus arcydzięglowe zabijają roztocze, owady, bakterie i grzyby. Mogą służyć do wcierania, do sporządzania maści 15% profilaktycznej arcydzięglowej (wcierać po kąpieli w basenach, łaźniach publicznych, spaniu w hotelowej pościeli), do smarowania samych zmian skórnych.
Świeży arcydzięgiel, podobnie jak inne baldaszkowate może wywoływać uczulenie u niektórych osób, objawiające się rumieniem, świądem, pieczeniem, pokrzywką, a nawet zmianami pęcherzowymi, jak po oparzeniu.
Doskonałym środkiem cucącym, przeciwnerwicowym i usuwającym objawy duszności, a nawet atak migreny – jest nalewka eterowo-spirytusowa z korzeni arcydzięgla. Eter etylowy wymieszać ze spirytusem (1 część eteru na 3 części spirytusu wysokoprocentowego) – uzyskując krople Hoffmana – Liquor anodynus Hoffmani. Taką miksturą zalać korzeń lub owoc rozdrobniony arcydzięgla w proporcji 1:3, macerować tydzień, przefiltrować. Zażywać na cukrze po 20-30 kropli. Uwaga silny! Obecnie tego typu leki są potępiane.
Sproszkowany korzeń arcydzięgla – Pulvis Archangelicae (Angelicae) można zażywać na miodzie lub po zakapsułkowaniu w dawce 0,5-0,8 g 2-3 razy dziennie jako środek trawienny i żołądkowy.
W dawnej medycynie korzeń arcydzięgla używano jako:
– środek przeciwzakaźny
– środek moczopędny
– środek czyszczący krew
– środek tonizujący
Już w XIX wieku wiedziano, że arcydzięgiel zawiera inulinę i kwas walerianowy. Stosowano przy osłabieniu żołądka i jelit, przeciwko kolkom i wzdęciom, przy zaflegmieniu przewodu pokarmowego, przeciwko padaczce, odrze, ospie i szkarlatynie.
Radix Angelicae jest w Pharmacopoea Borrusica (Farm. Pruska) editio sexta z 1846 r.
Radix Angelicae i Spiritus Angelicae compositus są ujęte w Pharamacopoea Germanica III, z 1890 r. Pharmacopoea Germanica z 1882 r. również wymienia Radix Angelicae jako surowiec oficjalny.
Radix Archangelicae jest w Farmakopei Polskiej VI: nie mniej niż 0,3% olejku eterycznego; strata masy po suszeniu nie większa niż 12%, popiołu nie więcej niż 8%. Korzeń arcydzięgla jest w Farmakopei P
olskiej I (Pharmacopoeia Regni Poloniae) z 1817 r.
Zgodnie z Farmakopeą Polską III, korzeń arcydzięgla powinien zawierać nie mniej niż 0,5% olejku eterycznego, popiołu nie więcej niż 9%, wilgoci nie więcej niż 12%.
Spiritus Angelicae compositus wg FP III ma następujący skład:
Rp.
Olejek arcydzieglowy – Oleum Angelicae 0,3 cz.
Olejek walerianowy (kozłkowy) – Oleum Valerianae 0,1 cz.
Olejek jałowcowy – Oleum Juniperi 0,1 cz.
Kamfora – camphora 2 cz.
Spiritus 95% 75 cz.
Woda destylowana – Aqua 25 cz.
Olejki i kamforę rozpuścić w spirytusie, potem dopiero dodać wodę, silnie skłócić, po kilku dniach przesączyć. Ciężar właściwy 0,870-0,874. Chronić od światła. Przechowywać w szczelnych naczyniach.
Taki spirytus służył do wcierania przy nerwo- i mięśniobólach oraz reumatyzmie i artretyzmie. Ma działanie rozgrzewające i przeciwbólowe.
Rymanów Zdrój leży niedaleko mojego rodzinnego Krosna, podobnie jak Iwonicz Zdrój. Położony nad rzeką Tabor, wśród Wzgórz Rymanowskich, porośniętych lasami jadłowo-bukowymi.
![rymanow3 [1024x768]](https://luskiewnik.pl/blog/wp-content/uploads/2008/02/Rymanwiwodyzdrojowe_8632/rymanow31024x768_thumb.jpg "rymanow3 [1024x768]")
Rymanów Zdrój, lipiec 2006 r.
W 1871 r odkryto źródła wód mineralnych, a samo uzdrowisko powstało dzięki zaangażowaniu Anny i Stanisława Potockich, którzy byli właścicielami sporej części Rymanowa. W 1883 zbudowano pierwszy dom zdrojowy. W 1886 r. z uzdrowiska korzystało już 1000 osób. W 1879 r. rozpoczęto badania analityczne wód zdrojowych Rymanowa. Na początku XX wieku przyjmowano nawet 3 tys. kuracjuszy. Uzdrowisko rozwijało się, odkrywano kolejne cenne źródła. Już w XIX wieku powstała kaplica oraz pokoje gościnne. Pierwsza taka willa nosi nazwę “Zosia”.
Rymanów Zdrój, lipiec 2007 r.
Największa rozbudowa uzdrowiska nastąpiła po wojnie. Znanym balneologiem w początkach istnienia uzdrowiska był lek. Józef Dukiet, autor książeczki: Rymanów. Zakład zdrojowo-kąpielowy. Kraków 1882 r.
Wody z Rymanowa to lekkie izotoniczne szczawy alkaliczno-słono-bromo-jodowe. Najbardziej znane to Klaudia, Tytus i Celestynka.
Wody rymanowskie pobudzają wydzielanie soku żołądkowego i trzustkowego (podawać 30-40 minut przed jedzeniem). Zwiększają również czynności sekrecyjno-absorpcyjne jelita cienkiego. Zapobiegają niestrawności i atonii przewodu pokarmowego (pić chłodną wodę zdrojową). Wzmagają diurezę, jednak są przeciwwskazane przy hiperchloremii. Nadają sie jednak do kuracji odtruwających (pic małymi porcjami i często). Stanowią źródło chlorków, dwuwęglanu sodu, żelaza, dwuwęglanu wapnia, dwuwęglanu magnezu, jodku potasu, bromków i kwasu węglowego. Wpływają bezpośrednio stymulująco na kłębuszki nerkowe.
Zapobiegają zaparciom, działają lekko rozwalniająco. 750 g lekko siarczanej solanki, wypite szybko powoduje obfite wypróżnienie i lekką hiperglikemię bez diurezy. Ta sama porcja wypita małymi dawkami, w krótkich odstępach czasu wywołuje przelotną hipoglikemię i wzmożoną diurezę.
![rymanow_tabor [1024x768]](https://luskiewnik.pl/blog/wp-content/uploads/2008/02/Rymanwiwodyzdrojowe_8632/rymanow_tabor1024x768_thumb.jpg "rymanow_tabor [1024x768]")
Rymanów Zdrój, lipiec 2007 r., rzeka Tabor
Wody zdrojowe z Rymanowa maja właściwości przeciwalergiczne i przeciwstrząsowe. Łagodzą objawy uczuleń. Wspomagają ustępowanie atopowego zapalenia skóry, objawów pyłkowicy, astmy i zapalenia spojówek. Pobudzają przemianę materii, wspomagają procesy odchudzania. Przyśpieszają ustępowanie wysięków zapalnych ze stawów i mięśni. Pobudzają czynności tarczycy. Bardzo korzystnie działają przy otyłości i grzybicach układowych. Grzyby nie lubią siarczanów, jodu i bromu.
W inhalacjach wody zdrojowe rozrzedzają wydzielinę śluzową dróg oddechowych, wspomagają ruchu migawkowe, ułatwiają oczyszczenie i regenerację nabłonków oddechowych.
Wody rymanowskie mają zastosowanie w leczeniu chorób metabolicznych, skórnych. Doskonałe do leczenia przewlekłych nieżytów układu oddechowego, w tym na tle alergicznym. Leczą zaburzenia czynności wydzielniczych układu pokarmowego. Polecane od zawsze w leczeniu łuszczycy, tocznia i przewlekłych wyprysków. Pomocne w terapii uzdrowiskowej miażdżycy, zmian kiłowych kości, okostnej, skóry i nadciśnienia samoistnego. Wskazaniem do stosowania wód rymanowskich są również zmiany reumatyczne stawów i mięśni, nerwobóle, stany zapalne nerwów, wysięki zapalne w układzie nerwowym, np. po zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, następstwa boreliozy (borreliosis), po urazach układu nerwowego. Niedoczynność jajników i tarczycy również były leczone w Rymanowie Zdroju.
![rymanow1 [1024x768]](https://luskiewnik.pl/blog/wp-content/uploads/2008/02/Rymanwiwodyzdrojowe_8632/rymanow11024x768_thumb.jpg "rymanow1 [1024x768]")
Rymanów Zdrój, lipiec 2007 r., rzeka Tabor
Dawniej, przeciętnie zalecano picie wód rymanowskich w dawce 100-500 g dziennie w kilku porcjach, zależnie od wieku. Dobór dawek i częstości przyjmowania wody, inhalacji dobierano indywidualnie do pacjenta: wieku, masy ciała, rodzaju schorzenia. Często wodę zdrojową dodawano do mleka i zalecano dietę mleczną. Osoby wybierające się do Rymanowa na okres kuracji – powinny poszukać w okolicy gospodarstwa oferujące mleko kozie, które znakomicie wspomaga leczenie chorób alergicznych, spadku odporności, infekcji oraz chorób skórnych.
Przykład dawkowania: rano na czczo na pół godziny przed śniadaniem 250 g wody zdrojowej, spacer, lekka gimnastyka. Wieczorem, na godzinę przed posiłkiem 200-300 g wody zdrojowej. dzieciom podaje się od 50 g początkowo do 200-300 g wody dziennie. Dawki stopniowo się zwiększa. Polecam również na zmiany skórne czynić okłady z wody rymanowskiej.
W Rymanowie dostępna jest również borowina, o której już pisałem.
![rymanow_zdroj [1024x768]](https://luskiewnik.pl/blog/wp-content/uploads/2008/02/Rymanwiwodyzdrojowe_8632/rymanow_zdroj1024x768_thumb.jpg "rymanow_zdroj [1024x768]")
Rymanów Zdrój, lipiec 2006 r.
Wody z Rymanowa są trudno dostępne w handlu. Jedynie Celestynka znalazła się w sklepach w Krośnie i okolicach. W aptekach krośnieńskich czasem widziałem inne zabutelkowane wody z Rymanowa. Niestety trzeba pojechać po nie do samego Rymanowa.
Dąbrówka rozłogowa – Ajuga reptans L. i dąbrówka kosmata – Ajuga genevensis L., z rodziny Labiatae (Lamiaceae) występują w naszym kraju na łąkach i pastwiskach, polanach leśnych i można je zbierać do celów leczniczych ze stanu naturalnego. Są przydatne w leczeniu atopowego zapalenia skóry, trudno gojących sie ran, wyprysków alergicznych, trądziku i łojotoku. Napar do przemywania skóry i okładów na schorzałe miejsca działa wyraźnie przeciwzapalnie antyseptycznie i proregeneracyjnie. Hamuje wydzielanie łoju, obkurcza pory. Nalewka wcierana we włosy ponoć pobudza ich wzrost i zapobiega łysieniu (nalewka na alkoholu 1:5). Surowcem jest ziele dąbrówki – Herba Ajugae, zbierane w okresie kwitnienia. Ziele utarte z masłem, tranem lub olejem lnianym przyśpiesza gojenie ran i ustępowanie wyprysków, w tym atopowego zapalenia skóry. Nadaje się do leczenia odmrożeń, oparzeń i owrzodzeń. Świeże ziele ucierać z masłem lub olejem lnianym, albo tranem. Okłady na oczy z naparu działają tak jak napar ze świetlika, szelężnika, pszeńca, czy zagorzałka: odkażająco, przeciwzapalnie, ściągająco, i nadaje się do leczenia zapalenia brzegów powiek, spojówek, białkówki i naczyniówki, ponadto w leczeniu obrzęku po urazach gałki ocznej, przy alergii na pyłkowicę, cieni pod oczami od zmęczenia. Okłady powinny trwać około 30 minut. Stosować 2-3 razy dziennie lub przy przemęczeniu oczu – na wieczór.
Doustnie przyjmować napar z ziela dąbrówki (1 łyżka na 1 szklankę wrzątku) przy reumatyzmie, artretyzmie, zaburzeniach metabolicznych, chorobach wątroby, nieżytach przewodu pokarmowego (biegunka), zapaleniu gardła i żołądka, przy chorobie wrzodowej i przy kuracjach odtruwających i regulujących przemianę materii. Generalnie napar z dąbrówek – Infusum Ajugae jest zasobny w kwas chlorogenowy, kawowy, chinowy, irydoidy (harpagid), ekdysteroidy, fitosterole, diterpeny, ajugogalaktony, flawonoidy (luteolina, apigenina), katechiny, witaminę C i w związku z tym ma silne działanie przeciwreumatyczne, przeciwartretyczne, ochronne na miąższ wątroby, regenerujące hepatocyty, przeciwzapalne, antybakteryjne, żółciopędne, moczopędne, odtruwające i pobudzające przemianę materii. Hamuje odczyny alergiczne. Przyśpiesza odnowę nabłonków. Łagodzi objawy zapalne układu oddechowego, stawów, mięśni, układu pokarmowego i moczowego. napar pic 3 razy dziennie po 100 ml, a przy chorobach przewlekłych 200 ml 2 razy dziennie, przez 2-3 miesiące. Przy nieżycie układu oddechowego (łącznie z korzeniem omanu lub zielem tymianku, albo cząbru 1:1), pokarmowego (warto dodać arcydzięgiel lub wężownik 1:1) i infekcjach dróg moczowych (łącznie z ortosyfonem lub mącznicą 1:1): 100 ml 4 razy dziennie.
Dąbrówka – Ajuga, niem. Günsel (Ajuga reptans L. – Kriechender Günsel, Ajuga genevensis L. – Genfer Günsel), Krosno, lipiec 2004 r.
|
|
![rymanow3 [1024x768]](http://luskiewnik.pl/blog/wp-content/uploads/2008/02/Rymanwiwodyzdrojowe_8632/rymanow31024x768.jpg "rymanow3 [1024x768]")
![rymanow_tabor [1024x768]](http://luskiewnik.pl/blog/wp-content/uploads/2008/02/Rymanwiwodyzdrojowe_8632/rymanow_tabor1024x768.jpg "rymanow_tabor [1024x768]")
![rymanow1 [1024x768]](http://luskiewnik.pl/blog/wp-content/uploads/2008/02/Rymanwiwodyzdrojowe_8632/rymanow11024x768.jpg "rymanow1 [1024x768]")
![rymanow_zdroj [1024x768]](http://luskiewnik.pl/blog/wp-content/uploads/2008/02/Rymanwiwodyzdrojowe_8632/rymanow_zdroj1024x768.jpg "rymanow_zdroj [1024x768]")
Najnowsze komentarze