Archiwa

październik 2026
P W Ś C P S N
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Archiwa

Wyjazd do Szwajcarii

Dzisiaj rano jadę do kochanej Szwajcarii. Pozdrawiam i do zobaczenia około 23 lipca

st.gallen1

st_gallen
Sankt Gallen, listopad 2007 r.

Karagen – Carragen = chrzęsło

Carragen, czyli chrzęsło – Carrageen jest to sucha plecha krasnorostów z rodzaju Chondrus i Gigartrina. Surowiec jest bogaty w polisacharydy polimerowe – karageniny oraz sole jodu i bromu. W wodnym środowisku karacen pęcznieje i upłynnia się do lepkiego żelu. Dzięki temu posiada właściwości powlekające i rozpulchniające, ochronne na skórę i błony śluzowe. Po podaniu doustnym znosi uczucie głodu, rozluźnia masy kałowe, zwiększa objętość treści pokarmowej w żołądku i jelicie cienkim. Ułatwia defekację. Hamuje stany zapalne przewodu pokarmowego wywołane drażniącymi składnikami zawartymi w pokarmie, w tym także jadami bakteryjnymi. Karagen znalazł zastosowanie jako środek łagodnie przeczyszczający i hamujący nadmierne łaknienie w czasie kuracji odchudzających. Jod zawarty w karagenie pobudza dodatkowo wewnątrzkomórkową przemianę materii.

Dawkowanie: Carragen pulvis – 1-2 łyżeczki z wodą przed udaniem się na spoczynek. Odwar – Decoctum Carrageen 3% – kilka razy dziennie 1 łyżka.

Olej jojoba – Jojoba Oil

Olej jojoba (Jojoba Oil – Oleum Simmondsiae californicae) uzyskiwany jest z owoców Simmondsia chinensis (Johann Link) Schneider. Simondsia chińska jest dwupiennym drzewkiem lub krzewem. Pochodzi z Ameryki Środkowej. Roslina do celów gospodarczych jest uprawiana w Afryce, Izraelu i Ameryce Południowej. Wosk płynny z nasion zawiera kwas eikosenowy 66-71%, kwas dokosenowy (= erukowy,) 14-20% i oleinowy 10-13%. Olej jojoba jest płynnym woskiem o właściwościach ochronnych, uelastyczniających i przeciwutleniających. Wykazuje duże powinowactwo do cementu międzykomórkowego naskórka, dzięki czemu modyfikuje jego strukturę, działając zmiękczająco. Chroni przed uszkodzeniem warstwę acylo-glukozyloceramidową naskórka. Zapobiega nadmiernej keratynizacji naskórka i mieszków włosowych. Przeciwdziała powstawaniu zaskórników. Opóźnia procesy rogowacenia gruczołów łojowych. Szczególnie zalecany do cery trądzikowej suchej i wrażliwej, ponadto nadmiernie skeratynizowanej. Nie pogarsza stanu cery tłustej, wręcz przeciwnie – powoduje zmniejszenie wydzielania łoju. Chroni przed szkodliwym wpływem słońca i mrozu. Opóźnia procesy starzenia skóry. Zastępuje kosztowny i trudno dostępny olbrot – Cetaceum (Spermaceti, Blanc de baleine, cetin, Waltrat), pozyskiwany z kaszalotów Catodon macrocephalus Lac. (Physeter macrocephalus Shaw.) W dzisiejszych czasach uzyskiwanie wosków z głów wielorybów nie powinno mieć miejsca, zwłaszcza, że woski roślinne są pełnowartościową alternatywą. Olbrot zawiera głównie palmitynian cetylu. Nadawał kosmetykom perłowy połysk. Obecnie są dostępne półsyntetyczne substytuty olbrotu, stanowiące mieszaninę stearynianu, laurynianu, palmitynianu i mirystynianu cetylu. Olej jojoba jest cennym składnikiem kosmetyków naturalnych i ekologicznych (produkowanych z poszanowaniem ochrony przyrody i zdrowia człowieka). Wchodzi w skład preparatów leczniczych i pielęgnacyjnych dla skóry i włosów. Uwodornienie oleju jojoba powoduje jego utwardzenie, przy czym twardość utrzymuje wówczas nawet w temperaturze 65 stopni C. Nasiona Jojoba zawierają również nitrylozydy zwane simondsyną.

Nawłoć – Solidago

Ziele nawłoci – Herba Solidaginis jest klasycznym surowcem moczopędnym i oczyszczającym (odtruwającym) organizm. Do celów leczniczych można zastosować dwa gatunku nawłoci: nawłoć pospolitą – Solidago virga-urea L. oraz nawłoć kanadyjską Solidago canadensis L., z rodziny złożonych Compositae. Polifenole i saponiny zawarte w surowcu tworzą związki kompleksowe z wieloma ksenobiotykami (substancjami obcymi dla ustroju, zbędnymi i szkodliwymi), czyniąc je łatwo rozpuszczalnymi w wodzie. Dzięki temu wiele toksyn może być usuniętych z organizmu wraz z moczem i potem. Glikozydy fenolowe i saponiny zwiększają filtrację w kłębuszkach nerkowych i zmniejszają resorpcję zwrotną w kanalikach nerkowych. Antocyjany, fenolokwasy i flawonoidy zawarte w nawłoci działają dodatkowo przeciwzapalnie, przeciwwysiękowo i rozkurczowo. Spośród wielu składników czynnych nawłoci, warto  wymienić: flawonoidy ok. 1,5%: awikularyna, kemferol, hiperozyd, rutozyd, izokwercytryna; garbniki – 8-15%, kwas chlorogenowy (0,2-0,4%, Glikozyd fenolowy – lejokarpozyd 0,08-0,48% oraz wirgaureozyd A; saponiny triterpenowe: kwas oleanolowy – do 2%, olejek eteryczny – 0,4-0,5%. Saponiny są pochodnymi kwasu polygalowego i noszą nazwę wirgaureasaponin. Zalecane są wodne wyciągi oraz ekstrakty wodno-alkoholowe zagęszczone lub suche z nawłoci. Napar nawłociowy – Infusum Solidaginis: 2 łyżki rozdrobnionego ziela zalać 1 szklanką wrzącej wody; odstawić na 30 minut; przecedzić. Pić 3-4 razy dziennie po 100-150 ml. Nawłoć przyśpiesza ustępowanie obrzęków kończyn na tle niedomogi krążenia, odkaża układ moczowy, zapobiega powstawaniu kamicy moczowej. Łagodzi kaszel. Wspomaga leczenie reumatyzmu i artretyzmu oraz wielu chorób skóry wywołanych zaburzeniami przemiany materii.

Miedź – Cuprum (Cu) jako biopierwiastek i lek

Miedź wchodzi w skład metaloenzymów uczestniczących w procesach oksydacyjno-redukcyjnych (np. oksydaza cytochromowa, beta-hydroksylaza dopaminowa, dysmutaza ponadtlenkowa, oksydaza askorbinianowa, oksydaza lizynowa, tyrozynaza, oksydaza monoaminowa, galaktozylo-transferaza). Jest niezbędny w procesie transportu żelaza, syntezy kolagenu, tworzenia mieliny w tkance nerwowej, syntezy DOPA, w przemianach amin, w syntezie melaniny, przy unieczynnianiu wolnych rodników. Około 60% miedzi zawartej w osoczu jest związane z ceruloplazminą. Ceruloplazmina jest glikoproteiną zawierajacą 78% cukru i wiążącą 4 atomy miedzi na mol białka. Ma barwę niebieską. Masa cząsteczkowa 160 000. Prawidłowe stężenie ceruloplazminy we krwi wynosi 270-630 mg/l. Niedobór ceruloplazminy występuje w chorobie Wilsona. Ceruloplazmina jest potrzebna do utleniania jonów żelaza Fe II do Fe III i wbudowywania żelaza w hemoglobinę. Zapewnia uwalnianie żelaza z tkanek magazynujących (np. wątroby) i wbudowywanie go do transferyny (transportujące żelazo w osoczu).

W organizmie człowieka jest około 110-150 mg miedzi. Szczególnie dużo miedzi jest w wątrobie, mięśniach i mózgowiu. Poziom fizjologiczny miedzi we krwi 12-22 umol/l (80-140 ug/dl). Dzienne zapotrzebowanie na miedź wynosi 2-3 mg. Mleko krowie zawiera dwukrotnie mniej miedzi niż mleko kobiety, dlatego zaleca się uzupełnianie miedzi w diecie niemowlętom karmionym wyłącznie mlekiem krowim. Przyswajalność miedzi z pokarmu kształtuje się na poziomie 10-20%. Do pokarmów bogatych w miedź należą orzechy, podroby, wino, borówki, kawior, ryby. Cynk, fityniany, molibden, kadm, fruktoza, witamina C hamują wchłanianie miedzi.

We krwi miedź jest powiązana z  histydyną, treoniną i kwasem glutaminowym (chelaty). Miedź jest wydalana z ustroju głównie z żółcią. Z moczem wydalane jest około 5% miedzi.

Niedobór miedzi powoduje leukopenię (niedobór krwinek białych), niedokrwistość, wzrost stężenie cholesterolu we krwi (hipercholesterolemia), zaburzenia mineralizacji kości i struktury chrząstek oraz tkanki łącznej właściwej.

Zespół Menkesa to wrodzony niedobór przenośnika błonowego miedzi. Miedź nie jest transportowana z jelit do krwi. Następuje wówczas zahamowanie wzrostu, demineralizacja kości, niedorozwój umysłowy, wypadanie i łamliwość włosów, niedokrwistość.

Chorobą genetyczną związaną z zaburzeniami przemian miedzi jest choroba Wilsona. W chorobie Wilsona miedź nie może być transportowana do żółci i wydalana (brak ceruloplazminy), przez co ulega ona kumulacji w narządach wewnętrznych, powodując zmiany zwyrodnieniowe, np. mięśni, układu nerwowego, wątroby. Zwiększone wydalanie miedzi z moczem (w chorobie Wilsona) powoduje z kolei uszkodzenie nerek.

Nadmiar miedzi wywołuje spadek hemoglobiny we krwi, uszkodzenie wątroby i nerek.

Niedobór miedzi w diecie prowadzi do zaburzeń neurologicznych (brak koncentracji, opóźniony rozwój psychiczny, zaburzenia pamięci), skórnych (zaburzenia wzrostu i dojrzewania włosów, paznokci), zaburzeń hematologicznych (niedokrwistość) i metabolicznych (hipercholesterolemia). Niedobór może być powodem spadku odporności na infekcje, zmian zwyrodnieniowych stawów i kości oraz spadku elastyczności skóry i naczyń krwionośnych. Miedź neutralizuje niektóre czynniki rakotwórcze i zapobiega chorobie niedokrwiennej serca

Źródłem miedzi w lekach i suplementach jest często siarczan miedzi. Siarczan miedzi to stary lek wymiotny, działający w dawce 500-600 mg. 20 g siarczanu miedzi jest już toksyczne dla człowieka. Objawy zatrucia siarczanem miedzi: ślinotok, ból brzucha wywołany skurczem jelit i żołądka, biegunka, wymioty (z zielonkawymi i niebieskimi masami), drżenie mięśni, sinica, hipotermia, niedokrwistość hemolityczna, żółtaczka hemolityczna, zatrzymanie moczu, zapaść, zatrzymanie serca w stanie skurczu, porażenie ośrodka oddechowego. Miedź w lecznictwie i suplementacji stosowana jest również w formie glukonianu, chlorku, pidolanu, cytrynianu i węglanu.

Sole miedzi są resorbowane ze skóry i błony śluzowej, szczególnie uszkodzonych. W większych stężeniach działają żrąco i wywołują martwicę. W niskich stężeniach działają ściągająco, przeciwgrzybiczo, antybakteryjnie i pierwotniakobójczo. Działa też antykoncepcyjnie (wkładki, spirale). Wspomaga leczenie łuszczycy, trądziku i łojotoku.

W XIX i na początku XX wieku stosowano octan miedzi Cuprum aceticum jako środek ściagający i przeciwzapalny na skórę i błony śluzowe. Cuprum aluminatum (lapis divinus), czyli kamień oczny stosowano w stężeniu 0,2-0,5% w leczeniu stanów zapalnych i infekcji oczu; ponadto jako zasypka na skórę na wypryski i stany zapalne.  Siarczan miedzi Cuprum sulfuricum (kamień siny CuSO4) w stężonych roztworach do przyżegania brodawek i owrzodzeń, a wewnętrznie w dawce około 0,5 g jako emeticum (środek wymiotny). W mieszance z azotanem srebra, walerianianem cynku i wyciągiem z pokrzyku wilczej jagody w formie pigułek – w leczeniu histerii i padaczki histerycznej. Roztwory z siarczanu miedzi (200 mg/200 ml wody) do szprycowania przy chorobach wenerycznych.

Jałowiec – Juniperus

Jałowiec jest nie tylko przyprawą, ale i doskonałym środkiem leczniczym. Jako przyprawa najlepsze są owoce jalowca świeżo zmielone lub ugniecione w moździerzu. Jałowiec rozdrobniony szybki wietrzeje i traci swoje właśąciwości lecznicze oraz smakowo-aromatyczne. Obok ziela nawłoci, ziela rdestów, korzenia wilżyny, owoców pietruszki i selera, kłaczy perzu – silnym i niezawodnym środkiem moczopędnym jest owoc jałowca – Fructus Juniperi (Baccae Juniperi), pochodzący z gatunku jałowca pospolitego – Juniperus commúnis Linné z rodziny cyprysowatych – Cupressaceae. Odwar, napar i nalewka z jałowca zwiększają przesączanie w kłębuszkach nerkowych, hamują wchłanianie zwrotne jonów sodu i chloru w cewkach krętych nefronu, zwiększają przepływ krwi przez nerki, przez co działają moczopędnie i przeciwobrzękowo. Wodne i alkoholowe wyciągi z owocu jałowca pobudzają wydzielanie soku żołądkowego bogatego w kwas solny oraz soku jelitowego. Wywierają wpływ żółciopędny i kardiostymulujący. Fitoncydy zawarte w jałowcu hamują rozwój bakterii, drożdżaków i pierwotniaków patogennych. Składniki olejku eterycznego pobudzają ruch migawkowy nabłonka w układzie oddechowym, wzmagają wydzielanie płynnego śluzu i ułatwiają oczyszczanie dróg oddechowych z zalegającej wydzieliny. Jałowiec wzmaga wydzielanie potu i przez to wspomaga procesy odtruwania. Zwiększając ukrwienie narządów miednicy mniejszej oddziałuje stymulująco na intensywność krwawień miesiączkowych. Preparatów z jałowca nie wolno podawać kobietom ciężarnym, w czasie laktacji i skłonnym do krwotoków macicznych. Przeciwwskazaniami do stosowania jałowca są również: białkomocz, krwiomocz, choroba wrzodowa, ostra niewydolność wątroby i nerek, stany zapalne wyrostka robaczkowego i pęcherzyka żółciowego.

Owoc jałowca, do połowy XX wieku zawsze był popularny w medycynie oficjalnej jako środek moczopędny i przeciwobrzękowy. Za czasów Hippokratesa był używany jako środek poronny, pobudzający miesiączkowanie, ponadto do leczenia upławów i ran. Dopiero Paracelsus (1493-1541) oraz Bock (1565 r.) stosowali jałowiec do leczenia schorzeń nerek i pęcherza moczowego i jako środek „czyszczący krew”. Od tego czasu jałowiec był opisywany we wszystkich lekospisach, a potem farmakopeach. Paradoksalnie, pomimo tendencji powrotu do naturalnych metod leczenia, jałowiec w Polsce w ostatnim 30-leciu traci na znaczeniu i zastosowaniu, podczas gdy inne niejednokrotnie mniej wartościowe zyskują na popularności. Zauważyłem, że za granicą jałowiec jest bardziej doceniany jako zioło i ma większe zastosowanie w produkcji współczesnych preparatów roślinnych.

Dawniej w medycynie stosowano doustnie sproszkowane owoce jałowca, olejek z jałowca, ekstrakt z owoców, odwar, napar, ponadto smaczne wyciągi, w których cieczą ekstrahującą surowiec były gorące piwo i wino.

„W kamieniu, piasku, cierpieniach nerek i wątroby herbata jałowcowa wydala z ciała zgniłe gazy, wodniste i flegmiste materje. W początkach wodnej puchliny i dla oczyszczenia krwi dobrze służy herbata z jagód i młodych gałązek” (Czarnowski 1905 r.).

Świeżo rozdrobnione owoce jałowca można zalać gorącym winem lub piwem w (proporcji 1 część surowca na 5 części wybranego rozpuszczalnika) i ekstrahować kilka dni, po czym przefiltrować. Tak sporządzony lek działa moczopędnie, oczyszczająco na drogi moczowe, antyseptycznie i wzmacniająco.

Odwar i napar z owoców jałowca sporządzano zalewając 5-25 g rozdrobnionych owoców 180 ml wody; w przypadku odwaru gotowano je około 5 minut. Tworząc napar wystarczy parzyć owoce przez 20 minut pod przykryciem. Sporządzony wodny wyciąg należy wypić w ciągu dnia małymi porcjami. Ważne jest, aby użyte owoce jałowca rozdrabniano tuż przed zalaniem wodą, etanolem, winem lub piwem. Olejek eteryczny i fitoncydy są bardzo labilne i szybko ulatniają się do atmosfery, przez co surowiec traci najważniejsze właściwości lecznicze. Sproszkowane szyszkojagody jałowca można zażywać w dawce 1-2 g 3 razy dziennie. Olejek jałowcowy – Oleum Juniperi jako środek odkażający i moczopędny stosowałem w dawce 5 kropli 3 razy dziennie na miodzie. Bardzo korzystnie działa w przypadku nieżytu górnych dróg oddechowych.

Do najważniejszych składników czynnych jałowca należą: olejek eteryczny 1-2% (alfa- i beta-pinen do 60%, terpinen-4-ol do 5%, juneol, kamfora jałowcowa, alfa-kadinol, beta-mircen), garbniki katechinowe do 5%, cukier inwertowany 30-33%, żywice i woski (8%), goryczka juniperyna, kwas mrówkowy, kwas walerianowy, kwas octowy, kwas jabłkowy, antocyjany, kwas glikolowy.

Olejek jałowcowy jest składnikiem maści, żeli i mazideł prostych oraz złożonych rozgrzewających miejscowo, co bywa wykorzystywane do masaży przeciwreumatycznych, przeciwartretycznych i antyneuralgicznych.

Tropaeolum majus – nasturcja jako przyprawa i lek

nasturcja
8 lipiec 2008 r., Swarzędz.
Od czerwca kwitną w moim ogródku nasturcje. Zawsze lubiłem tę roślinę i od czasów dzieciństwa uprawaiłem w moim ogródku przydomowym. Teraz wracając do dawnych preferencji ogrodniczych – również w tym roku zasiałem nasturcję.

Nasturcja – Tropaeolum majus L. = Nasturtium z rodziny Tropaeolaceae bogata jest w glukozynolaty, czyli organiczne związki siarki, w tym w formie olejku gorczycznego oraz glikozydów siarkowych. Liście oraz owoce tej rośliny w stanie świeżym są ciekawą przyprawą do mięs, sałatek i tłustych zup. Owoce marynowane w oliwce z dodatkiem octu mogą być spożywane podobnie jak kapary (Capparis) i karczochy. Doskonale smakują także po konserwacji winem. Owoce i listki nasturcji posłuzyć mogą do ozdabiania i przyprawiania tataru, wędlin, sałatek, ryb, potraw jajecznych, serów. Do octu 5% należy dodać nieco cukru i oliwy z oliwek, czosnku, ziela angielskiego, następnie owoce lub liście nasturcji, abo wierzchołki pędów nasturcji. Po kilku tygodniach nadają się do spożycia. Ocet warto przyprawić winem lub od razu zastosować ocet winny, co uzupełni walory smakowe nasturcji.

Wodne wyciągi z suchego ziela nasturcji oraz macerat ze świezego ziela nasturcji niewątpliwie działa silnie trawiennie, żółciotwórczo i żółciopędnie. Nasturcja zawiera fitoncydy, czyli substancje hamujące rozwój bakterii, wirusów, grzybów i pierwotniaków. Octowe wyciągi ze świeżej nasturcji zabijają pasożyty (wszy, pchły, roztocze) skórne. Syrop na naprze lub maceracie z nasturcji działa wykrztuśnie i odkażająco na drogi oddechowe. Glukotropeolina i benzyloizotiocyjaniany nasturcji odkażają drogi moczowe i jelita. Mają też własciwości przeciwpasożytnicze (przetwory z nasturcji podawac wówczas na czczo). Gorące napary ze świeżego ziela oraz macerat z miodem działa rozgrzewająco, pobudza krążenie krwi, działa napotnie, przeciwbólowo i czyszcząco na krew. Nasturcja przyśpiesza przemianę materii, reguluje wypróżnienia, zapobiega kamicy żółciowej. Wyciągi spirytusowe z nasturcji (świeżej) wcierane w skórę poprawiają miejscowe krążenie krwi i limfy, zapobiegają obrzękom, przyśpieszają wchłanianie wysięków po urazach (np. z okolic stawów). Masaże i wcieranie spirytusu nasturcjowego łagodzi bóle reumatyczne.

Spirytus nasturcjowy zmniejsza łojotok i wysusza wypryski, krostki i grudki. leczy trądzik. W przypadku trądziku pospolitego można zastosować przemywanie naparem z suchego lub świeżego ziela, rozcieńczonym wodą octem lub winem nasturcjowym, ponadto okłady na ropnie (przyśpiesza resorpcję). Okłady ze świeżego ziela przyśpieszają gojenie czyraków i ran, poprawiają krążenie skórne, wspomagają leczenie odleżyn. Tonik nasturcjowy (sporządzony z wina, octu lub wyciągu alkoholowego z ziela nasturcji) poprawia koloryt i elastycznośc skóry i usprawnia procesy wymiany metabolicznej w skórze.

Napar ze świeżego lub suchego ziela nasturcji sporządzony z 1-2 łyżek surowca na 1 szklankę wrzącej wody lub mleka (z miodem) przyjmować 2-3 razy dziennie po 100-150 ml, w przypadku nieżytu układu oddechowego, kaszlu, chrypce, przeziębieniu – 100 ml 4 razy dziennie lub 1 łyżka syropu co 2 godziny (mocny napar z dodatkiem dużej ilości miodu lub cukru i odrobiny glicerolu).

Wyciągi alkoholowe z nasturcji sporządza się ze świeżego ziela, zalewając 1 część surowca zmielonego 3-5 częsciami alkoholu 40-60% lub 70% (spirytus). Dodatek spirytusu kamforowego lub mrówczanego wzmaga właściwości rozgrzewające, przeciwbólowe i odkażające nasturcji.

Ocet nasturcjowy lub wino nasturcjowe otrzymuje się poprzez zalanie rozdrobnionego ziela octem 3-5% lub octem winnym, balsamicznym, albo winem wytrawnym (lub półwytrwanym) w proporcji 1 część surowca na 3 części octu (wina).

Toniki kosmetyczne otrzymuje się z powyższych preparatów rozcieńczajac je odpowiednio wodą lub naparami ziołowymi, np. nagietkowym, krwawnikowym, skrzypowym.

Wyciągi z nasturcji radzą sobie z bakteriami opornymi na antybiotyki i sulfonamidy.

Arctostapylos uva ursi – mącznica lekarska niedźwiedzie uszko (grono)

 Liść mącznicy lekarskiej – Folium Uvae ursi (niedźwiedzie uszko, chrościna, niedźwiedzina, niedźwiedzie grono) zbierane jest z gatunku Arctostaphylos uva-ursi (Linné) Sprengler (Arbutus uva ursi Linné), z rodziny wrzosowatych – Ericaceae. Dawna nazwa łacińska mącznicy to Arbutus uva ursi L. Wg FP VI surowiec powinien zawierać nie mniej niż 8% pochodnych hydrochinonu, w przeliczeniu na arbutynę.

Mącznica obok wilżyny, połonicznika, ortosyfonu, wilżyny, rdestów, liści borówki, stanowi jedno z najważniejszych i efektywniejszych ziół stosowanych w zakażeniach układu moczowego. Liście tej krzewinki zbiera się od maja do lipca. Smak liści jest gorzkawo-cierpki.

Liść mącznicy zawiera 6-12% arbutyny, galoiloarbutynę, metyloarbutynę, kwas galusowy 6%, garbniki do 20%, flawonoidy 1,2-1,5% (kwercetyna, mirycetyna, kemferol, hiperozyd), triterpeny (kwas ursolowy 0,75%, uvaol), kwas syryngowy, p-kumarowy, elagowy i chinowy.

Wskazaniami do stosowania przetworów z mącznicy są: zakażenia i stan zapalny nerek, moczowodów, pęcherza moczowego i cewki moczowej, infekcje i nieżyt przewodu pokarmowego. W dawnej medycynie był podawany osobom cierpiącym na hemoroidy, rzeżączkę, neuralgie, białe upławy, polucje i mimowolne moczenie (Hecker 1814 r., Oesterlen 1861 r., Czarnowski 1905 r.). Niedźwiedzie grono zostało ujęte w Pharmacopoeia Regni Poloniae (1817 r.). Dr Czarnowski na początku XX wieku napisał: „Działanie rozpuszczające, wzmacniające, łagodnie pobudzające, moczopędne; wspiera zamianę materyj (…). W lecznictwie: z liści, w małych dawkach (…) herbata lub proszek: od zadawnionej rzeżaczki, także zewnętrznie do przepłukiwania cewki moczowej, w cierpieniach moczowodów, szczególnie przy kamieniu, w upustach nasienia (polucjach). 

Mącznica zwiększa wydalanie moczanów z ustroju.

Zgodnie z FP VI dawka Uvae Ursi Folium jednorazowa wynosi 1-2 g, dobowa 1-2 g, w odwarach. Efektywne są jednak dawki wyższe. Dr M.T. Schnirer (1927 r.) zaleca picie odwaru sporządzonego z 5-15 g na 100 ml wody; gotowanie odwaru nie powinno trwać dłużej niż 10 minut. Uzyskany wyciąg należy wypić w ciągu dnia małymi porcjami. Dr E. Müller (1923 r.) przy zapaleniu pęcherza moczowego poleca herbatę sporządzoną z 1 łyżki stołowej liści mącznicy na 2 filiżanki wody; sporządzony odwar należy wypić małymi porcjami w ciągu dnia. Wg dr R. Franck’a odwar należy sporządzić biorąc 15-30 g surowca na 100 ml wody i uzyskany wyciąg wypić w ciągu dnia. Współcześnie wiemy, że w moczu alkalicznym (zasadowym) glikozydy fenolowe (arbutynowe) ziół ulegają rozpadowi do odkażającego hydrochinonu. Dla zapewnienia tego procesu poleca się równoczesne picie sody oczyszczonej (1 łyżeczka na szklankę wody) podczas przyjmowania ziół arbutynowych.

Drożdże w medycynie – Faex medicinalis

Drożdże – Saccharomycetes (Saccharomycetaceae) seu Faex medicinalis, np. Saccharomycetes (Saccharomyces) cerevisiae, czyli drożdże piwne, ponadto drożdże winne – Saccharomyces elipsoideus sa stosowane w medycynie jako źródło witamin, soli mineralnych i polisacharydów. Drożdże są również wzbogacane w rozmaite biopierwiastki (na drodze biotechnologicznej), np. w selen, chrom. Suche drożdże lecznicze zawierają około 50-60% białek.

Drożdże zawierają aminokwasy: walina, tyrozyna, tryptofan, treonina, fenyloalanina, metionina, lizyna, leucyna, izoleucyna, histydyna, cystyna, arginina, kwas asparaginowy, alanina; sole mineralne: kobalt, mangan, molibden, cynk, miedź, żelazo, wapń, fosfor, sód, selen, chrom, cyna; witaminy: cholina, inozytol – ok. 3 000 ug, biotyna – ok. 1 ug/g, kw. foliowy ok. 30 ug/g, PABA – ok. 100 ug/1 g; niacyna – ok. 300 ug/g, kw. pantotenowy – ok. 200 ug/g, pirydoksyna – ok. 60 ug/g, ryboflawina – ok. 50 ug/g, tiamina – ok. 6 ug/g, ergosterol, ponadto nuklepoproteiny, węglowodany – ok. 25%, tłuszcze – ok. 3%, z tego około 2% lecytyny i kefeliny, enzymy: maltaza, laktaza, inwertaza, amylaza, fosfataza, oksydazy. Do sporządzania leków i suplementów wykorzystywane są drożdże surowce dolne, po zakończeniu fermentacji brzeczki piwnej. Takie drożdże są odpowiednio oczyszczane, suszone, rozdrabniane. Stanową łatwy materiał do tabletkowania. Takie drożdże są już martwe.

Drożdże mają dużą wartość odżywczą, co w umiejętny sposób może być wykorzystane w leczeniu i profilaktyce wielu chorób. Dzięki zawartości dużych ilości i łatwo przyswajalnych składników budulcowych, energetycznych i regulujących drożdże wykazują wpływ ogólnie wzmacniający, mobilizujący procesy regeneracji, kompensacji i odporności; przywracają odpowiednią mikroflorę jelitową, wybitnie oddziałują na czynności skóry i jej wytworów: paznokci i włosów. Z drożdży pozyskiwany jest beta-glukan, który posiada właściwości prebiotyczne i stymulujące perystaltykę przewodu pokarmowego. Przypisywane są mu również właściwości immunostymulujące za pośrednictwem aktywowania makrofagów.

Przed spożyciem drożdże żywe należy zabić gorącym mlekiem lub gorącą wodą. Nie wolno konsumować żywych drożdży, gdyż kosztem treści pokarmowej przeprowadzają w jelitach fermentację, co objawia się wzdęciami, odbijaniem, bólem brzucha, nudnościami, wymiotami i bardzo złym samopoczuciem. Żywe drożdże w przewodzie pokarmowym to prawdziwy problem, stają się raczej pasożytami niż sprzymierzeńcami.

W handlu znajdują się gotowe preparaty (tabletki, granulaty, kapsułki) zawierające inaktywowane drożdże oraz czysty beta-glukan.

Od okresu przedwojennego preparaty drożdżowe były polecane w leczeniu chorób skóry, o czym świadczą nazwy preparatów, np. Furunkulin, Furunkulan, Furuncosan (od nazwy łacińskiej czyraczności i czyraka). Wreszcie w leczeniu i profilaktyce hipowitaminoz D i B, zaburzeń metabolicznych, zatruć i osłabienia ogólnoustrojowego.

Chondroitine Sulfuric Acid, chondroitin Sulphate – kwas chondrotynosiarkowy, siarczan chondroityny

W tkance łącznej właściwej oraz w tkance chrzęstnej rozmieszczone są komórki, włókienka białkowe, a pomiędzy nimi istota podstawowa. Komórki tkanki chrzęstnej noszą nazwę chondrocytów. Natomiast komórkami tkanki łącznej właściwej są fibroblasty, komórki tuczne (mastocyty), histiocyty, komórki plazmatyczne (plazmocyty) i komórki napływowe (leukocyty, limfocyty, granulocyty). Istota podstawowa zawiera glikozaminoglikany GAG, które z białkami tworzą proteoglikany. Glikozaminoglikany mają postać łańcuchów zbudowanych z dwucukrów. Dwucukry te złożone są z kwasu glukuronowego, acetyloglukozaminy i acetylogalaktozaminy. Wyróżnić można siedem rodzajów glikozaminoglikanów: kwas hialuronowy, 4-siarczan chondroityny, 6-siarczan chondroityny, siarczan dermatanu, siarczan keratanu, siarczan heparanu i heparyna. Mają one zdolność wiązania SO42- oraz tworzenia kompleksów z białkami (monomery proetoglikanów). Monomery proteoglikanów ulegają połączeniu z kwasem hialuronowym, co daje makrocząsteczki proteoglikanów. Makroczęsteczki wypełniaja przestrzenie w istocie podstawowej, wiążą wodę, przybierając postać żelu. Istota podstawowa dzięki takiej budowie umożliwia krążenie płynu tkankowego (przesączu osocza krwi), który pełni funkcje odżywcze dla komórek tkanki łącznej właściwej i tkanki chrzęstnej.

Kwas chondroitynosiarkowy (Chondroitine Sulfuric Acid) jest składnikiem tkanki łącznej właściwej, tkanki kostnej i chrzęstnej. W medycynie zawsze stosowano składniki naszego ustroju zidentyfikowane chemicznie lub ekstrakty, albo całe frakcje z poszczególnych tkanek, albo organów, np. heparyna, wyciąg z wątroby, wyciąg z grasicy, wyciągi z narządów płciowych bogate w hormony, wyciągi z trzustki, elementy krwi itd. Szukano także składników występujących w stawach i kościach, które po podaniu doustnym stanowiły by substrat dla chorego organizmu do syntezy i wbudowania w chorą tkankę, co mogło by poprawić jej funkcjonowanie, załagodzić zmiany zwyrodnieniowe, poprawić procesy regeneracyjne. Tak powstały preparaty z kości i stawów, kwas hialuronowy, hydrolizaty białek tkanki łącznej (np. kolagenu). Uważano, że gdy poda się już gotową substancję, której brakuje w chorej tkance, to organizm mniej wyda energii, i szybciej ja wbuduje w punkcie docelowym. W przypadku wielu związków udało się to, w innych natomiast rozczarowano się. Nieliczne substancje podane doustnie są wchłaniane w całości. Najczęściejorganizm traktuje je jak zwykły pokarm i w naturalny sposób trawie je do składników jeszcze prostszych, psując całą ideę twórcy preparatu. Organizm nie ma zdolności kierowania wchłoniętego składnika dokładnie do określonego organu (chorego) i tam kumulowania go lub tylko tam go wbudowywania (tak będą działać przyszłościowe leki inteligentne). Po podaniu, np.kwasu hialuronowego dożylnie rozprowadzony zostaje on do wszystkich tkanek, a nie tylko chorej tkanki chrzęstnej w określonej okolicy ciała, np.  w stawie kolanowym. Oczywiście lekarze próbują podawać niektóre związki w określone miejsce, np. do jamy stawowej, gałki ocznej, co daje lepsze wyniki terapeutyczne.

Kwas chondroitynosiarkowy jest między innymi składnikiem elementów gałki ocznej i chrząstek. Podany doustnie ulega wchłonięciu do krwi i limfy. Stwierdzono, że wzmaga regenerację kości, chrząstek i rogówki. Zmniejsza wydalanie wapnia, jednocześnie zwiększa wiązanie wapnia z białkami kości. Hamuje działalność enzymów lizosomalnych w chrząstce, indukuje syntezę proteoglikanów. Teoretycznie może spowalniać proces degeneracji tkanki chrzęstnej i wspomagać jej odnowę. Problemem jednak jest uzyskanie i utrzymanie odpowiedniego stężenia tego składnika w stawach. Kwas chondroitynosiarkowy, jak i chondroitynosiarczan sodu są stosowane do leczenia i profilaktyki chorób zwyrodnieniowych stawów, osteoporozy, złamań i pęknięć kości, w paradontozie, urazach stawów. Zalecane dawki wynoszą 400-500 mg 2-3 razy dziennie przez kilka miesięcy. Podawany doustnie (najmniej efektywny) i pozajelitowo (np. do gałki ocznej, stawów). Ponadto na rynku dostępne maści, żele, kremy, zawierające siarczan chondroityny. Występuje w lekach, kosmetykach i suplementach.