Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Strączyniec = siężybób, czyli senes – Senna alexandrina (Cassia senna L.) jako purgans

Senes (Cassia) jest krzewem, dorastającym nawet do 2 m wys., z rodziny motylkowatych (Papilionaceae = Leguminosae = Fabaceae lub w niektórych systemach rodzina brezylkowate – Caesalpiniaceae). Pochodzi z Afryki (Egipt, Sudan), Azji tropikalnej. Z Indii pochodzi Tinnevelly senna (Cassia angus trifolia), natomiast Alexandrian senna (Cassia senna) pochodzi z Chin i Indii oraz Egiptu i Sudanu.

Surowiec zielarski pozyskiwany jest z gatunku strączyniec ostrolistny –Cassia senna Linne = Casia acutifolia Delile (= Senna alexandrina Miller) lub gatunku strączyniec wąkolistnyCassia angustifolia Vahl. Obecnie oba gatunki łączy się w niektórych systemach w jeden gatunek – Senna alexandrina Miller.

Farmakopea Europejska 5 uwzględnia 3 surowce zielarskie i ekstrakt suchy: liść senesu, owoc senesu aleksandryjskiego (acutifolia, Alexandrian senna) i owoc senesu wąskolistnego – Tinnevelly senna. Folium Sennae (liść senesu powinien zawierać przynajmniej 2,5% glikozydów hydroksyantracenowych, w przeliczeniu na sennozyd B. Fructus Sennae acutifoliae powinien zawierać przynajmniej 3,4 glikozydów hydroksyantracenowych, w przeliczeniu na sennozyd B. Fructus Sennae angustifoliae powinien zawierać przynajmniej 2,2% glikozydów hydroksyantracenowych. Extractum Folii Sennae siccum (wyciąg z liści senesu suchy) powinien zawierać przynajmniej 5,5% i nie więcej niż 8% glikozydów hydroksyantracenowych, w przeliczeniu na sennozyd B.

Farmakopea Polska VI obejmuje liść senesu (listek senesu)Folium Sennae, który powinien zawierać nie mniej niż 2,5% związków antranoidowych, w przeliczeniu na sennozyd B o wzorze sumarycznym C42H38O20 i masie cząsteczkowej 862,77. Surowiec może pochodzić z gatunku Cassia angustifolia Vahl varietas beta-Royleana Bischoff oraz Cassia senna Linne (Cassia acutifolia Delile). Strata masy po suszeniu nie większa niż 12%. popiołu nie więcej niż 12%. Dawka doustna jednorazowa i dobowa 1-5 g (sporządzać napar lub odwar). Oficjalnie środek przeczyszczający.

Pharmacopoea Helvetica VI obejmuje Folium Sennae (Sennesblatt) i Fructus Sennae (Sennesbälglein, Sennesfrucht). Dawka jednorazowa: 500 mg-2 g. Fructus Sennae wchodzi w skład farmakopealnych preparatów: Pulvis liquiritiae compositus peroralis, Sirupus caricae compositus, Species laxantes, Species laxantes cum spasmolytico.

Farmakopea Polska III i IV nie obejmowała senesu. Farmakopea Polska I (1817 r.) uwzględnia Folia Sennae (Cassia senna). Natomiast Farmakopea Polska II opisała Folium Sennae i Fructus Sennae.

Pharmacopoea Borrusica editio sexta (1846 r.), czyli Farmakopea Pruska opisuje Folia Sennae (Cassia lanceolata Forsskal et Nectoux et Cassia acutifolia Delile).

Folia Sennae (Casia angustifolia i Cassia acutifolia) figurują w Pharmacopoea Germanica editio III z 1890 r.

Liście i owoc senesu zawierają sennozydy A-D, A1, E i F (antraglikozydy), glikozydy rheiny = reiny (rhein-8-O-glukozyd) i aloe-emodyny, glikozydy naftalinowe, flawonoidy (kemferol, izoramnetyna), garbniki i gorycze. Liść senesu zawiera do koło 3% diantronoglikozydów (glikozydów diantronowych). Owoc Tinnevelly senna zawiera około 3% glikozydów antracenowych, natomiast owoc Alexandrian senna około 4-5% glikozydów antracenowych. W surowcu są również wolne antrachinony (rheina, aloe-emodyna, chryzofanol = chrisophanol). W liściach zawarty jest ciekawy alkohol cukrowy – pinitol, ponadto śluzy – nawet 10% (kwas galakturonowy, arabinoza, galaktoza, ramnoza).

Przetwory z surowców działają czyszcząco na jelita. Glikozydy są rozkładane (enzymy mikroflory) w jelitach do reiny, a ta działa drażniąco, wzmaga perystaltykę i powoduje wydzielanie wody do światła jelita grubego. Powoduje to uwodnienie i wydalenie masy kałowej. Działanie występuje po około 6-8 godzinach. Sennozydy przenikają do mleka matki i wywołują rozwolnienie u niemowląt.

Około 1 g listków parzyć w szklance lub filiżance wrzącej wody. Pić 1 raz dziennie. Nie stosować w czasie ciąży i laktacji oraz przy zaburzeniach wodno-elektrolitowych, np. hipokaliemii. Nie nadużywać, aby nie spowodować utraty elektrolitów i wody. Może wywoływać ból brzucha (bolesne skurcze) tuż przed defekacją. Przedawkowany wywołuje silne skurcze i długotrwałe (kilka dni) biegunki.

Wskazania: zaparcia, otyłość, choroby metaboliczne skóry, kuracje odtruwające (przeczyszczenie poprzedzające głodówkę lub preparaty regulujące metabolizm i odtruwające), hemoroidy, tętniaki, ryzyko pęknięcia naczyń w mózgowiu lub gałce ocznej(profilaktyka przez pęknięciem, aby w czasie defekacji, czyli oddawania kału nie naprężać zbytnio tłoczni jamy brzusznej i mięśni), kuracje wydalania pasożytów z przewodu pokarmowego, zmiany w odbycie (uszkodzenia) uniemożliwiające oddawanie twardego kału (senes zapewnia rozmiękczenie masy kałowej i tzw. luźne, bezwysiłkowe wypróżnienia, zwłaszcza w połączeniu z płesznikiem, prawoślazem, korzeniem babki szerokolistnej, glistnikiem, dymnicą i siemieniem lnianym).

Syropy senesowe lub napar senesowy z miodem zażywane w małych ilościach, ale często – działają dodatkowo wykrztuśnie.

Senes wspomaga odchudzanie przez utratę wody z ustroju oraz upośledzanie przyswajania składników pokarmowych i nadużywany do tych celów doprowadza do utraty zdrowia, zaburzeń wodno-elektrolitowych, odwodnienia, silnego osłabienia oraz niedoborów pokarmowych. Może więc być używany przy otyłości, ale rozsądnie i z przerwami. Polecam przy jego zażywaniu pić wody zdrojowe bogate w minerały. Przy chorobach serca konieczne jest uzupełnianie diety w potas (pokarmy i wody zdrojowe bogate w potas, suplementy potasowe).

W sklepach zielarskich i niektórych aptekach jest dostępny liść senesu. Są również drażetki, pastylki, kostki, syropy i mikstury płynne oraz tabletki zawierające wyciąg z senesu, najczęściej obok innych składników, np. wyciągu z kruszyny, rzewienia i aloesu.

Senes wywołuje skurcze macicy i wzmaga perystaltykę dróg moczowych oraz pęcherza moczowego. Może to przejawiać się w częstszym wydalaniu moczu. W okresie menstruacji, zwłaszcza u kobiet boleśnie miesiączkujących odradzam stosowanie senesu. Może on nasilać dolegliwości bólowe przez wywoływanie skurczów macicy.

Nie stosować senesu przy zapaleniu nerek, pęcherza moczowego i wyrostka robaczkowego oraz przy zespole jelita drażliwego. Nie stosować przy zapaleniu gruczołu krokowego i przeroście prostaty, bowiem senes zwiększa obrzęk i skurcze gruczołu krokowego.

1 comment to Strączyniec = siężybób, czyli senes – Senna alexandrina (Cassia senna L.) jako purgans

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.