Archiwa

październik 2026
P W Ś C P S N
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Archiwa

Olejek Kanuka – Oil Kanuka

Będąc w Krośnie, w sklepie zielarskim „Biały domek” zobaczyłem olejek Kanuka. Szczerze mówiąc, choć znam wiekszość olejków eterycznych stosowanych w medycynie, ten akurat był dla mnie zagadką, bowiem nie przypominałem sobie, abym pamietał taką nazwę ze znanych mi dzieł lekarskich. Owszem, znałem, ale olejek Manuka. Kupiłem ten olejek, wiadomo. Zwłaszcza, że produkuje go firma Vera Nord z Legionowa, do której mam zaufanie. Zapach olejku bardzo silny, koloński, w smaku jak istna perfuma. Bezbarwny, gęstawy. Od razu widać, że olejek kanuka jest podstawą wielu znanych na rynku perfum i wód kolońskich. Na języku rozgrzewa. W sumie cudowny, mocny. Ale czy ma jakieś własciwości lecznicze?
Sięgnąłem do źródeł hiszpańskich i australijskich.
Olejek kanuka (Kanuka Oil = Kunzea Ericoides Oil) jest uzyskiwany z gatunku Kunzea ericoides (A. Rich.) Joy Thomps, z rodziny mirtowatych – Myrtaceae. Roślina pochodzi z Nowej Zelandii. Wystepuje także w Australii, ponadto jest uprawiana do celów gospodarczych.
Skład olejku Kanuka, zależy od chemotypu gatunku. Zawiera p-cymen 2-4%, alfa-pinen 60-83%, beta-pinen 0,5-0,6%, 1-8-cineol 3-6%, e-pino-karweol 0,3-0,8%, trans-kalamenen 0,8-2,5%, ledol 0,3-1%, wiridiflorol 1-3,2%, spatulenol 0,3-1%, e-nerolidol 0,3-1,1% i in.

Olejek Kanuka posiada właściwości odświeżajace, dezodorujące, antybakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne. Hamuje rozwój grzybów z rodzaju Trichophyton w stężeniu 1:500, Candida albicans w stężeniu 1:50, bakterii: paciorkowców i gronkowców – w stężeniu 1:300.

Stosowany jest do leczenia bakteryjnych i grzybiczych chorób skóry, stanów zapalnych skóry i nadmiernej potliwości stóp. Aromat olejku działa uspokajająco. Olejek wcierany jest w skórę przy bólach mięśni, zwichnięciach, bólach stawów (pourazowych) i nadmiernym napięciu mięśni, np. po intensywnym treningu.

Z uwagi na silnie koloński smak, trudno polecać doustne zażywanie tego olejku.

Więcej informacji znajdziesz na nowym serwisie: http://www.luskiewnik.pl

Afty

Afty są bolesnymi wykwitami zapalnymi plamogrudkowymi pojedynczymi lub mnogimi, barwy żółto szarej umiejscowionymi najczęściej w kącikach ust na wargach, języku oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Afty mogą pojawić się na błonie śluzowej narządów płciowych. Częściowo powstają wskutek zakażenia grzybami (drożdżaki). Występują również jako powikłanie wirusowych chorób jamy ustnej. Niedobór cynku, selenu, żelaza, witaminy B2, witaminy A, witaminy C, witaminy H, witaminy B5 (kwas pantotenowy) mogą sprzyjać rozwojowi aft, bowiem słabnie wówczas struktura skóry i błon śluzowych.
Zaniedbane prowadzą do rozsianych, niekiedy bolesnych nadżerek. Chorzy nie przestrzegający zasad higieny mogą przenosić grzyby wywołujące afty na inne osoby, szczególnie z osłabionym układem immunologicznym. Podatne na zakażenia są kobiety w ciąży oraz małe dzieci. Antybiotykoterapia (chemioterapia) może być również powodem wystąpienia aft.

Mało skuteczne w leczeniu aft są preparaty oparte na kwasie borowym i boranie sodu (np. boraks w glicerynie).

Oprócz leczenia zewnętrznego należy zastosować leczenie wewnętrzne. Koniecznie trzeba zażywać dobry preparat mineralno-witaminowy, np. Duovit – 1 draż. czerwona i 1 draż. niebieska 3 razy dziennie, Vitaral 3x dziennie po 2 drażetki oraz pić wodny wyciąg z następującej mieszanki ziołowej.

Rp.
Ziele glistnika – 1 łyżeczka
Kwiat nagietka – 1 łyżka
Ziele mniszka – 1 łyżeczka
Liście pokrzywy – 1 łyżeczka

Zioła zmieszać i zalać 2 szklankami wrzącej wody; odstawić pod przykryciem na 30 minut; przefiltrować. Pić 3 razy dziennie po 100 ml. Jednocześnie należy dbać o higienę jamy ustnej (myć zęby po każdym posiłku, płukać jamę ustną naparem lub odwarem z szałwi albo też rozcieńczoną nalewką z szałwi: 1 łyżka preparatu + 200 ml wody). Wykwity można pędzlować następującym preparatem:

Rp.
Nalewka glistnikowa 10 ml
Nalewka z szałwi 10 ml
Wymieszać.

Rp.
Spirytus salicylowy 15 ml
Spirytus kamforowy 10 ml
Nalewka arnikowa 5 ml
Nalewka nagietkowa 5 ml
Olejek cedrowy, melisowy lub pichtowy 1 ml
Propolis płynny 5 ml
Wymieszać.

Powyższymi preparatami wyleczyć można afty umiejscowione na błonie śluzowej narządów płciowych.

Glinka – bolus

Glinka (Bolus) jest to naturalny minerał glinokrzemianowy. Glinki to produkty wietrzenia glinokrzemianów. W medycynie i kosmetyce największe znaczenie ma glinka koalinowa (kaolinum, caolinum, glinka biała – Bolus alba, Argilla), której głównym składnikiem jest krzemian glinu – kaolinit Al2O3 SiO2 2H2O. Mikroskopowo kaolin ma formę delikatnych płatków o układzie heksagonalnym. Glinka jakości farmacutycznej zawiera 99% kaolinitu i 1% domieszek (magnez, wapń, żelazo). Ma barwę białą lub kremowo-białą. W stanie suchym nie wydziela zapachu. W wodzie staje się masą plastyczną. Koalin jest odporny na działanie kwasów i zasad.

Posiada właściwości absorbujące i odwadniajace. W technologii farmaceutycznej pełni rolę substacji pochłaniającej, poślizgowej istabilizatora zawiesin oraz past. Stosowana w produkcji tabletek o przedłużonym czasie rozpadu, granulatów, past, maści, proszków do czyszczenia zębów, zasypek (pudrów), zawiesin, rzadziej kapsułek (wypełnienie, jako nośnik i antyzbrylacz).

Do celów leczniczych glinka przeszła proces prażenia w temperaturze conajmniej 150 stopni C.

Dobra glinka przechodzi pozytwynie następującą próbę:
do cylidra miarowego wlać 35 ml roztworu 0,15% błekitu metylenowego, 15 ml wody destylowanej i wsypać glinkę białą. Skłócić 3 minuty, przesączyć. Przesącz powinien być bezbarwny.

Glinka podana doustnie pokrywa powierzchnię błon śluzowych cienka warstwą, absorbuje wiele składników (jady bakteryjne, kwasy, wirusy, bakterie, mikotoksyny), łagodzi podrażnienie śluzówek, osłania. W większej dawce glinka działa przeciwbiegunkowo i hamuje nieżyt przewodu pokarmowego. Dlatego od dawna glinka jest stosowana w medycynie w leczeniu niedyspozycji układu pokarmowego, objawiających się biegunką, nadkwasotą, podrażnieniem żołądka i jelit.

Glinka stosowana na skórę w formie zawiesiny, pasty, pudru, kremu i maści działa osuszająco, przeciwłojotokowo, korekcyjnie i przeciwzapalnie. Glinka zwilżona odwarami i naparami z ziół (np. arnika, nagietek, tatarak, nostrzyk) i naniesiona na skórę w formie papki (maseczki, okłady zawijane rozgrzewające) działają przeciwobrzękowo, pojędrniająco, przeciwłojotokowo, przeciwtrądzikowo, usuwają objawy ukąszenia i ugryzienia stawonogów, łagodzą obrzęk wywołany kontuzją, przyśpieszają ustepowanie obrzęków okołostawowych, krwiaków i plamic naczyniowych. Glinka w postaci maseczki może usunąć wypryski i objawy alergiczne (pokrzywka) skóry. Glinka zatrzymuje promienie UV (pudry, kremy, emulsje).

Glinka wymieszana z węglem aktywnym (drzewnym, zwierzęcym) stosowano do leczenia trudno gojących się i sączących ran, oparzeń, owrzodzeń. W dawnej medycynie do glinki dodawano dodatkowe substancje antyseptyczne: tymol, eugenol, fenol, formaldehyd, dzięki czemu preparat nabierał właściwości nie tylko absorbujących, ale i przeciwgnilnych, a zarazem odkażających.

Glinka była podawana przy biegunce, nieżycie żołądka i jelit następująco: 1 łyżkę stołową glinki mieszano z 1/2 szklanki wody. Tak przygotowaną miksturę podawano choremu kilka razy dziennie (3-6 razy). Niekiedy też używano dużą dawkę jednorazową: 200 g glinki w 1/2 litra wody podawano choremu na raz. Dzieciom podawano 25 g glinki w 100 ml wody na raz, doustnie.

W XVIII i XIX wieku popularne były pigułki na glince białej, np.

Rp. Pigułki z glinką i azotanem srebra
Argenti nitrici 1,0 (azotan srebra)
Argillae 10,0 (glinka biała)
Aq. destill. q.s. ut. f. pilul. Nr 100. (odpowiednio wyrobić z wodą dest., podzielić na 100 równych porcji i ukształtować pigułki: 100 sztuk.
S. 3 razy dziennie po 1-3 pigułki przy newralgii i tabesie. Terminem Tabes określano tzw. wiąd rdzenia.

Rp. Pigułki ze srebrem
Argenti nitrici 0,25-0,5 (aoztan srebra)
Boli albae 5,0 (glinka biała)
f.c.aq.dest.q.s.f. pilul. nr 50
Cons. bol. alb.
S. 3 razy dziennie po 1-3 pigułki po jedzeniu przy tabesie, epilepsji, owrzodzeniu żołądka.

Rp. Pigułki z sublimatem (dwuchlorkiem rtęci)
Hydrarg. bichlor. coros. 0,06 (sublimat)
Bol. alb. 3,0 (glinka biała)
Aq. destill. q.s. ut. f. pil. Nr XXX
Cons. bol. alb.
D.S. 1 pigułka po jedzeniu przy syfilisie.

Rp. Pigułki strychninowe
Strichnin. nitric. 0,06
Bol. alb. 3,0
Aq.q.s.ut. f. pil. Nr XXX
D.S. Zacząć od 2 pigułek dziennie i stopniowo powiększać do 6-8 pigułek dziennie, przy paraliżach.

Obecnie glinka stosowana jest także w przemyśle spożywczym. Ma symbol E 559. Wykorzystywana jako substancja antyzbrylająca i nośnikowa (np. dla barwników, aromatów). Ponadto do filtracji (klarowanie wina, niektórych soków). Ma zastosowanie przy produkcji mleka w proszku, śmietanki w proszku, glukozy i cukru pudru, do posypywania płatków gumy do żucia. Jest alternatywą dla talku, np. zapobiega zlepianiu się powierzchni opakowań.

Witamina U

Niedawno opracowywałem opinię na temat witaminy U (L-metylo-metionino-sulfonian), niegdyś modnej i popularnej, zwłaszcza w latach 70 XX wieku. Witamina U była produkowana przez firmę francuską Beytout w formie draż. 250 mg. W lekach miała postać bromku lub chlorku. Zalecana dawka wynosiła 500 mg 3 razy dziennie przed jedzeniem.

Witamina U występuje w naturalnej postaci w soku z kapusty. Uwarzano, że jest to czynnik przeciwwrzodowy – Antiulcerosum. Działanie witaminy U polega na przyśpieszaniu gojeniu owrzodzeń, osuszaniu wrzodów i łagodzeniu objawów nieżytu żołądka. Witamina ta hamowała nadmierne wydzielanie soku żołądkowego i łagodziła proces samostrawienia ściany żołądka. Witaminę U podawano także profilaktycznie, jako lek przeciwwrzodowy, przy równoczesnym stosowaniu leków mogących wywołać chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, np. leki przeciwreumatyczne.

Silesia w Katowicach

Jadąc do Krosna wstąpiłem do Centrum handlowego Silesia w Katowicach:

silesia
Silesia, styczeń 2008 r.

silesia1

silesia2

silesia3

silesia4
Silesia City Center w Katowicach, 29 styczeń 2008 r.

Spodobało mi się to centrum handlowe wizualnie, jednakże asortyment sklepów jest przeciętny.

Ksantan – Xanthan, guma ksantanowa

Ksantan, czyli guma ksantanowa zbudowana jest z polisacharydów (wielocukrów). Otrzymywana jest w procesie fermentacji cukrów, przy udziale bakterii Xanthomonas campestris. Ksantan jest polimerem, czyli związkiem wielkocząsteczkowym, złożonym z mniejszych jednostek budulcowych, zwanych monomerami. Masa cząsteczkowa ok. 2000 000. W przypadku ksantanu monomerami są: glukoza, kwas glukuronowy, mannoza, zestryfikowane kwasem octowym i pirogronowym.

guma ksantanowa
Guma ksantanowa – struktura

W formie czystej ma postać proszku, najczęściej kremowego, bezwonnego.

Guma ksantanowa w wodzie pęcznieje, tworzy z nią kleiste roztwory, o dużej lepkości. Posiada spore właściwości wiążące. W żołądku ksantan pęcznieje, dając uczucie pełności żołądka, co zmniejsza poczucie głodu. Ksantan utrudnia wchłanianie cholesterolu. Peczniejąc ułatwia pasaż treści pokarmowej, regulując wypróżnienia.

Ksantan nie tworzy żelu, ale w połaczeniu z mączką chleba świętojańskiego wytwarza elastyczny żel.

Guma ksantanowa jest szeroko wykorzystywana w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i farmaceutycznym. Dodany do tabletek, pełni rolę substancji wiążącej i zapewniającej stopniowy rozpad tabletki oraz powolne uwalnianie składników czynnych. W produktach spozywczych pełni rolę zagęstnika, np. w jogurtach. W przemyśle kosmetycznym jest stabilizatorem emulsji. Zwiększa lepkość preparatów, np. w pastach do zębów.

Istnieje wiele suplementów i leków zawierających ksantan, zalecanych w terapii otyłości i zaburzeń defekacji.

W żywności ksantan ma symbol E 415. Dodawany jest do napojów, soków, sosów, produktów mlecznych, zup w proszku, kremów, deserów, lodów i in.

Fructus Capsici – owoc ostrej papryki w fitoterapii

Ostra papryka jest łatwo dostępnym surowcem zielarskim. Właściwości lecznicze zależą od jakości surowca, która z kolei jest uzależniona od odmiany papryki rocznej – Capsicum annuum Linne, fazy dojrzałości owocu, sposobu suszenia i rozdrabniania oraz zapakowania i przechowywania owocu.

Owoc papryki ostrej, czyli pieprzowca Capsici Fructus zawiera fenyloalkiloaminy – kapsaicynę (przeciętnie 0,5-0,18%, w niektórych odmianach zawartość składnika może sięgać do 1,9%), glikoalkaloid sterydowy – solanokapsyna, karotenoidy (ok. 0,5%): kapsulina, kapsantyna, kapsorubina; leukoantocyjany, olejek eteryczny bogaty w limonen i linalol (1,25-1,5%); witaminę C (do 250-258 mg%), witaminę E (do 1000 ng/100 g), cukry (2-8,4%; suche owoce 50%), białko (1,5%), witaminę C (1,6-13,9%), kapsycydynę (saponina sterydowa). Kapsaicynę C18H27NO3 można zaliczyć do grupy alkaloidów pochodnych benzyloaminy.

Zmikronizowane owoce, sok oraz wyciągi z owoców pieprzowca silnie podrażniają skórę i błony śluzowe, wywołując efekt miejscowego przekrwienia. 1-2 g owoców spożyte naraz pobudzają ogólne krążenie krwi, przyśpieszają wentylację płuc, działają moczopędnie i napotnie. Regularnie zażywane przetwory z owoców pieprzowca pobudzają przemianę materii, zwiększają popęd płciowy, wzmagają procesy detoksykacji (odtruwania), stymulują układ odpornościowy ogólnoustrojowy oraz system GALT układu pokarmowego. Składniki saponinowe i alkaloidowe papryki ostrej hamują rozwój wielu bakterii chorobotwórczych i drożdżaków przewodu pokarmowego (E. coli, Salmonella, Shigella, Candida). Ponadto zwiększają wydzielanie soków trawiennych, przyspieszają proces trawienia i wchłaniania składników pokarmowych. Wywierają wpływ żółciopędny i regulujący pasaż treści pokarmowej w jelitach.

Zmikronizowane owoce (Pulvis Capsici), wyciągi (Extractum, Tinctura Capsici), sok (Succus Capsici) jak i czysta kapsaicyna (Capsaicinum) z owoców pieprzowca są składnikiem wielu maści i mazideł recepturowych i fabrycznych zalecanych do miejscowego stosowania przy bólach stawów, nerwobólach i mięśniobólach. Drażniące właściwości kapsaicyny, oleożywicy Oleoresina Capsici i Pulvis Capsici zostały wykorzystane do produkcji gazów obronnych.

W dużych dawkach papryka ostra hamuje czynności wydzielnicze przewodu pokarmowego. 1-3 łyżeczki ostrej papryki zażyte doustnie i popite gorącą herbatą działają euforyzująco, wzmacniająco, stymulująco i ogólnie rozgrzewająco. Przedawkowana ostra papryka z kolei powoduje nadmierne podrażnienie przewodu pokarmowego, podrażnienie nerek i cewki moczowej, złe samopoczucie, wysypkę na skórze i „uderzenia gorąca”. Ostrej papryki nie należy podawać małym dzieciom (poniżej 12 roku), bowiem może spowodować u nich zatrucie oraz gwałtowną alergię pokarmową. Dzieci nie posiadają jeszcze dostatecznie rozwiniętych mechanizmów i szlaków biochemicznych tolerujących i właściwie przetwarzających kapsaicynę. U niemowląt kapsaicyna może wywołać gwałtowną śmierć. W czasie karmienia (laktacja) kobiety nie powinny spożywać ostrej papryki, ponieważ saponiny i fenyloalkiloaminy przenikają do mleka.

capsicum_fructus
Fructus Capsici, Poznań, 2007.12.

na chwilkę do Krosna

Jadę na kilka dni do Krosna 🙂 Pod drodze zwiedzę kilka miejsc. Całuski dla Was.

Tatarak Acorus raz jeszcze

Tatarak w dawkach leczniczych jest środkiem uspokajającym, nasennym, przeciwdepresyjnym, przeciwnerwicowym i przeciwpadaczkowym. Przeciwpadaczkowo działa silnie w dużych dawkach, najlepiej w połączeniu z preparatami cynku, chmielu, łuskiewnika różowego, lepiężnika różowego oraz glistnika jaskółczego ziela. Znam fitoterapeutów akademickich, którzy twierdzą, że tataraku nie należy łączyć z inhibitorami monoaminooksydazy MAO, bowiem występuje interakcja antagonistyczna.

W mojej praktyce nie zauważyłem tej interakcji, jeśli stosowało się równocześnie zioła hamujące rozkład katecholamin (noradrenaliny, adrenaliny), np. iglicę, mate (Ilex). Jednakże z punktu widzenia fitofarmakologicznego nie ma sensu łączyć ze sobą takich środków, bowiem wzajemnie znoszą swoje działanie.
Nie łączmy więc tataraku z ziołami zawierającymi koffeinę, teofilinę, lekami typu hydrazyna, fenelzyna i in.

Tatarak zastosowany w nadmiernie dużych dawkach wywołuje halucynacje i odurzenie.
Na układ nerwowy szczególnie silnie działa olejek eteryczny tatarakowy – Oleum Calami, bogaty w kalameon, kw. n-heptylowy, eugenol, mircen, p-cymen, azarony (fenylopropanoidy).

Olejek tatarakowy posiada właściwości antyseptyczne, przeciwgnilne, rozkurczowe. Hamuje rozwój bakterii, grzybów, wirusów i pierwotniaków chorobotwórczych. Wcierany  skórę rozgrzewa, a potem znieczula, pobudza krążenie skórne, przyśpiesza ustępowanie wysięków, krwiaków i obrzęku po kontuzji. Olejek tatarakowy można zażywać w dawce 3-6 kropli 2-3 razy dziennie, najlepiej na miodzie.

Napar z kłączy tataraku  (1 łyżka kłączy na szklankę wrzątku, przykryć na 30-40 minut, przecedzić) – 2-3 razy dziennie po 1/2-1 szklance.

Wawrzyn – Laurus

Liście laurowe wszyscy znamy, używamy do potraw jako przyprawę. W sklepach są dostępne, najczęściej niestety zwietrzałe. Gdy jednak przebywamy na południu Europy, warto zaopatrzyć się w wartościowe listki laurowe.

Surowcem jest liść wawrzynu – Folium Lauri, zawierający 1-3% olejku eterycznego, flawonoidy, lignany, laktony seskwiterpenowe, alkaloidy izochinolinowe: retikulina, boldyna; wreszcie alkohol mirycylowy. Olejek laurowy – Oleum Lauri obfituje w 1,8-cineol, linalol, eugenol, kostunol, geraniol, pinen, felandren, terpineol. Eremantyna, kostunolid i laurenobiolid należą do seskwiterpenów.

Wodne i alkoholowe wyciągi z liści laurowych pobudzają krążenie krwi, wzmagają skurcze mięśnia sercowego, usprawniają krążenie w kończynach i mózgowiu. Działają ochronnie na miąższ wątroby, żółciopędnie, żółciotwórczo, rozkurczowo i stymulująco na centralny układ nerwowy. Wawrzyn wzmaga diurezę i wydzielanie potu, a wraz z nimi usuwanie szkodliwych i zbędnych metabolitów.
Wawrzyn poprawia trawienie i przyswajanie składników pokarmowych. Wyciągi z wawrzynu hamują rozwój bakterii i grzybów. Zastosowane na skórę poprawiają jej koloryt (zaróżowienie), osuszają i odkażają. Wcierane we włosy zapobiegają ich wypadaniu i utracie połysku.

Z liści sporządza się napar (2 łyżki na szklankę wrzącej wody, przykryć, odstawic na 30-40 minut, przecedzić) – pić 3-4 razy dziennie po 100-150 ml. Dym z liści laurowych działa słabo psychoaktywnie.
Olejek laurowy zażywać 2-4 razy dziennie po 4-6 kropli. Tonizuje i pobudza psychicznie.

Olejek i wyciąg alkoholowy z liści zwiększają ukrwienie narządów płciowych. Zwiększają wrażliwość sfer erogennych na bodźce seksualne.