Categories

Archives

A sample text widget

Etiam pulvinar consectetur dolor sed malesuada. Ut convallis euismod dolor nec pretium. Nunc ut tristique massa.

Nam sodales mi vitae dolor ullamcorper et vulputate enim accumsan. Morbi orci magna, tincidunt vitae molestie nec, molestie at mi. Nulla nulla lorem, suscipit in posuere in, interdum non magna.

Pelletieryna w granatowcu właściwym – Punica granatum L. jako lek przeciwpasożytniczy. Proste otrzymywanie frakcji alkaloidowej z granatowca właściwego. Wspomnienie koniiny z Conium maculatum L.

Granat właściwy (niem. Granatbaum, Granatapfelbaum) – Punica granatum Linne (granatowiec właściwy) jest drzewkiem lub krzewem dorastającym do 10 m wysokości. Należy do rodziny Punicaceae, czyli granatowcowatych). Liście są lancetowate lub eliptycznolancetowate, całobrzegie, do 8 cm długości. Kwiaty osadzone po 1-3 na szczytach pędów. Kielich i dno kwiatowe czerwone; korona składa się z 5 lub 8 płatków. Płatki korony najczęściej czerwone, choć mogą być również białe i różowe. Korona dzwonkowata, do 4 cm średnicy. Słupek 1. Owocem jest kulista jagoda o średnicy nawet do 12 cm, masie do 500 g. Owoce dojrzewają jesienią i można je przechowywać bez konserwantów, w normalnej temperaturze, nawet 2 miesiące – w stanie idealnym do spożycia. Owoce okryte twardą skórką. Wnętrze owoców jest podzielone na 6-12 komór, w których mieszczą się nasiona otoczone czerwoną, soczystą owocnią. Sok z granatów zawiera 10-20% cukru, 2-6% kwasów organicznych, 1,5% białka, antocyjany. Nasiona granatowca bogate są w olej (20%), z którego można pozyskać cenny leczniczo kwas punicynowy (dawniej kwas punikowy) – punicic acid – wielonienasycnowy kwas tłuszczowy (sprzężony); skonjugowany kwas linolenowy/linolowy. Zawartość kwasu cytrynowego w owocach wynosi nawet 9%. Jest on również bogaty w kwas bursztynowy, szczawiowy i jabłkowy. Granatowiec pochodzi z Indii, Azji Mniejszej i Półwyspu Bałkańskiego. Jest uprawiany szeroko w Europie Południowej w celach ozdobnych i pokarmowych. Znosi zimy do -15 stopni C. Rozmnaża się najczęściej przez odrosty korzeniowe. Owocuje po 2-3 latach. Nawet 50-60 letnie okazy dają owoce.

punica_fructiSurowcem jest cały owoc – Fructus Granati: niedojrzały – Fructus immaturus Granati (zawiera więcej alkaloidów), dojrzały – Fructus maturus Granati (do celów spożywczych i leczniczych); nasiona – Semen Granati, skórka owocu – naowocnia – Exocarpium Granati, korzeń – Radix Granati, liść – Folium Granati, kora – Cortex Granati, gałązki – Frondes Granati i kwiat – Flos Granati.

Pharmacopoea Helvetica III z 1893 r., IV z 1907 r. i in., Farmakopea Polska II  z 1937 r. obejmują Cortex Granati.

Farmakopea Polska II zawiera opis kory granatu Punica granatum Linne, pozyskiwanej z korzeni, pni i grubszych gałęzi. Surowiec powinien zawierać nie mniej niż 0,4% alkaloidów, przeliczonych na średni ciężar cząsteczkowy peletieryny C8H15NO – c.cz. 141,1), izopeletieryny (C8H15NO – c.cz. 141,1), pseudopeletieryny C9H15 NO – c.cz. 153,1 i metylopeletieryny (C9H17NO – c..cz. 155,1) = 147,6. Sproszkowana kora jest żółtobrunatna. Popiołu nie więcej niż 16%. 4 g kory granatu, zawierającej 0,4% alkaloidów, zużywa 2,17 cm3 0,05 N kwasu solnego. Zewnętrzna powierzchnia kory korzenia jest żółtobrunatna, szorstka, nierówna, z odpadniętą miejscami martwicą korkową. Wewnętrzna powierzchnia kory korzenia jest chropowata, bardziej żółta, o widocznych podłużnych listewkach. Kora z gałęzi od strony zewnętrznej jest szarobrunatna, podłużnie pomarszczona, z licznymi przetchlinkami. Kora gałęzi od strony wewnętrznej jest jasnożółto-brunatnawa i gładka. Smak kory garbnikowy, ściągający, gorzkawy.

 

PIC03015.JPG

Granat właściwy, Bułgaria, lipiec 2007 r.

Wg Farmakopei Szwajcarskiej IV – Pharmacopoea Helvetica z 1907 r. (editio quarta) surowcem jest kora z korzenia lub gałęzi granatowca – Cortex Granati  (Granatrinde, Ecore de granadier, Corteccia di melograno) Punica granatum L. Surowiec nie powinien zawierać więcej niż 15% popiołu.

W skórce owoców, w korze, korzeniu i w gałązkach granatowca występują alkaloidy pirydynowe: peletieryna C8H15ON, metylopeletieryna C9H17ON, metyloizopeletieryna C9H17ON, izopeletieryna C8H15ON, pseudopeletieryna C9H15ON. W korze znajduje się od 0,4 do 0,8% alkaloidów. Liście, gałązki, kora zawierają garbniki, przy czym skórka owoców zawiera ich 25-28%. W owocach garbniki noszą nazwy punikalina (=granatyna D), punikalagina (granatyna C), ponadto granatyna A i B, które należą do ellagotanin. Garbniki zawierają w składzie kwas ellagowy i galusowy. W liściach występują garbniki (granatyna A i B) ellagowe, ponadto garbnik granatofolina, korilagina, stryktynina, wolny kwas galusowy i elagowy oraz ich glikozydy. Kwiaty, liście i skórka owoców zawierają również kwas pirokatechowy, chlorogenowy, neochlorogenowy, p-kumarowy, fenol – brewifolinę, izokwercytrynę, antocyjany (delfinidyna, pelargonidyna, cyjanidyna, malwidyna). Antocyjany obecne są także w miąższu nasion. Do związków terpenowych granatowca należą kwas betulinowy, kwas ursolowy, friedalina. Spośród fitosteroli wymienić można beta-sitosterol i stigmasterol. Wykazano również obecność w surowcach kwasu aziatowego – asiatic acid (terpenowy związek o działaniu przeciwzapalnym, antyoksydacyjnym i neuroprotekcyjnym, zapobiegającym zmianom zanikowym w układzie nerwowym), charakterystycznego dla Centella (wąkrotki). W nasionach obecne są fosfolipidy, kwasy tłuszczowe, proantocyjanidyny, sterole, garbniki i kwasy fenolowe. Korzenie zawierają około 7-10% garbników, kora z korzeni do 28%, a kora z gałęzi 20-25% garbników. Większość współczesnych autorów twierdzi, że w skórce owoców brak jest alkaloidów. Jednakże nowe badania potwierdzają stare dane, iż w naowocni (skórce, exocarpium) są alkaloidy, do około 0,15%.

 

PIC03017.JPG

Punica granatum L., Bułgaria, 2007 r.

Kwiaty granatowca działają przeciwzapalnie i przeciwbiegunkowo. Są stosowane w naparach do leczenia nieżytów jelit i żołądka i tym samym biegunki.

Niedojrzałe owoce, kora z gałązek i korzeni, liście, skórka owoców dzięki zawartości garbników i alkaloidów zakłócają przewodnictwo nerwowo-mięśniowe obleńców i płazińców pasożytniczych (glisty, owsiki, tasiemce, włosogłówki, motylice i inne parazyty płaskie oraz obłe), ponadto zabijają pierwotniaki patogenne i grzyby chorobotwórcze. Po spowodowaniu paraliżu pasożytów w przewodzie pokarmowym można je usunąć za pomocą środków przeczyszczających. Tracą one bowiem zdolności przyczepiania się do ścian przewodu pokarmowego i drążenia tkanek jelit.

Liście mogą być użyte w leczeniu nieżytów i infekcji bakteryjnych przewodu pokarmowego. Napar z kwiatów i liści doskonale leczy stany zapalne skóry i błon śluzowych, ogranicza wydzielanie łoju i obkurcza rozszerzone pory. Działa do tego spowalniająco na starzenie skóry z powodu inaktywacji enzymów degradujących włókienka białkowe w skórze. Naturalne fenolokwasy i garbniki zatrzymują promienie UV i hamują tworzenie melaniny. dzięki temu rozjaśniają cerę. Sok z owoców zmiękcza, nawilża i odżywia skórę, przyspiesza gojenie ran. Napar z kwiatów i sok z owoców zapobiega zmianom zwyrodnieniowym naczyń włosowatych i działają przeciwrumieniowo i przeciwzapalnie przy trądziku różowatym (okłady, przemywanie, toniki 5-10%).

Napar z kwiatów doskonały jest do leczenia stanów zapalnych spojówek i powiek. Usuwa nadmierne łzawienie z oczu. Wystarczy stosować okłady 45-minutowe z naparu. Na napar bierze się 1 łyżkę wysuszonych lub świeżych rozdrobnionych liści, albo kwiatów i zalewa 1 szklanką wrzącej wody. Po 20 minutach nar jest gotowy do zażycia.

PIC03014.JPG

Granatowiec właściwy, lipiec 2007 r., Bułgaria

Pelletieryna jest alkaloidem ciekłym. Niestety szybko utlenia się i ciemnieje, dlatego najlepiej stosować ją w formie preparatów galenowych (z substancjami balastowymi naturalnie występującymi w surowcu) lub w postaci soli. jest rozpuszczalna w wodzie, eterze, chloroformie. Sole są ciałami krystalicznymi. W lecznictwie stosowano azotan, chlorowodorek, siarczan, bromowodorek i taninian pelletieryny.

Pelletierinum hydrobromicum to brunatna masa, łatwo rozpuszczalna w wodzie. Stosowana był w lecznictwie przy paraliżu mięśni oka w dawce 250-400 mg.

Pelletierinum hydrochloricum to brunatna masa, rozpuszczalna w wodzie, stosowana w dawce 500 mg do zwalczania pasożytów.

Pelletirinum sulphuricum ma postać białych lub żółtawych kryształków, rozpuszczalnych w wodzie i alkoholach, w roztworach nietrwała. Podawana była doustnie w dawce 300-500 mg, najczęściej jednocześnie z taniną.

Pelletierinum tannicum (Punicum tannicum) ma postać żółtobrunatnego proszku, bezkształtnego, trudno rozpuszczalnego w wodzie, łatwo rozpuszczalnego w roztworach kwasu. Stosowana była jako środek przeciwpasożytniczy w dawce 300-400 mg w 30 ml wody.

W warunkach domowych można uzyskać frakcję alkaloidową z granatowca. Korę lub skórkę z owoców (kora najlepszym źródłem, podobnie jak korzeń i gałązki) rozdrobnić, zwilżyć mlekiem wapiennym (Ca(OH)2 – gaszenie wapna, w wodzie, czyli wodorotlenku wapnia, konsystencja ma być płynna, nie ciastowata), po czym (po godzinie) zalać wodą i  wytrawić przez 8 godzin. Można podgrzać do zawrzenia (ostrożnie). Następnie odcedzić surowiec, a płyn wykłócić chloroformem . W rozdzielaczu oddzielić chloroform od wody (dwie fazy), po czym do frakcji chloroformowej dodać nieco octu spożywczego, najlepiej w obecności papierka uniwersalnego, aby lekko zakwasić roztwór (zmiana barwy papierka). Taka frakcja chloroformowa zawiera alkaloidy granatowca. Chloroform można odparować na wolnym powietrzu lub po lekkim ogrzaniu w łaźni wodnej, lub w wyparce, albo w aparacie Dragendorffa. Dawki gęstej oleistej frakcji po odparowaniu chloroformu: 0,5-1 g 1 raz dziennie, po 4 h zażyć środek przeczyszczający (odwar z korzenia rzewienia, napar z liści senesu, odwar z kory kruszyny, szakłaku lub trzmieliny, albo sole purgans, np. siarczan magnezu, siarczan sodu).

Przed II wojną światową używany był wyciąg płynny z kory granatowca – Extractum Granati fluidum. Wg dra J. Modrakowskiego (1930 r.) dawka takiego wyciągu to 20-40 g, podawana w ciągu 4 dni, przeciwko tasiemcom.

Dr W. Roeske (1955 r.) zalecał macerat – Maceratio (wyciąg na zimno z Cortex Granati – moczono w wodzie 12 h): 20-30 g w 200 ml wody, wypić w dwóch porcjach w odstępach półgodzinnych. Extractum Granati fluidum 3-4 łyżki w ciągu 4 godzin.

Wyciągów z kory granatowca nie można zażywać w dowolnych dawkach. Zbyt duże ilości powodują zatrucia: nudności, osłabienie, wymioty, osłabienie serca, zaburzenia widzenia, a nawet zapaść.

Wyciągi z nasion granatowca (spirytusowe, na octanie etylu, eterze) zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe, w tym kwas punicynowy, triterpeny i fitosterole. Działają one przeciwzapalnie, estrogennie, antyandrogennie, neuroprotekcyjnie, przeciwcukrzycowo i antynowotworowo. Obniżają poziom cholesterolu we krwi. Między innymi badania naukowców z Izraela: Lansky EP, Harrison G, Froom P, Jiang WG. (Pomegranate (Punica granatum) pure chemicals show possible synergistic inhibition of human PC-3 prostate cancer cell invasion across Matrigel; Invest New Drugs. 2005 Mar;23(2):121-2) potwierdziły hamujący wpływ składników owoców granatu (kwas punicynowy, kwas ellagowy, luteolina) na komórki raka gruczołu krokowego (human PC-3 prostate cancer cells).

Ekstrakt z nasion można przyrządzić samodzielnie. Nasiona rozgnieść, zalać ciepłym spirytusem 80-90% (napełnić słoik nasionami pogniecionymi i zalać spirytusem tak, aby zakryło), zamknąć w szczelnym słoju i macerować 1 tydzień, po czym przecedzić. Zażywać po 5-10 ml 1 raz dziennie. Można również uzyskać wyciąg na octanie etylu 1:2, po czym octan odparować. Gęsty wyciąg zażywać po 1/2 łyżeczki. Wreszcie nasiona można wygniatać w prasie na ciepło i uzyskany olej zażywać po 5 ml 1-2 razy dziennie. Świetny też jest do pielęgnacji skóry, szczególnie o niejednolitej karnacji, trądzikowej, z atopowym zapaleniem skóry, eczema i skóry ze skłonnością do przedwczesnego starzenia się.

Z kory, gałązek, skórki owocowej (owoce kupować na targowiskach od rolników, w południowej części Europy lub na Bliskim Wschodzie, aby nie były nasączane konserwantami i pryskane pestycydami) sporządza się nalewkę. Owoce niedojrzałe, kora, i skórka z owoców zawierają alkaloidy przeciwpasożytnicze. Nalewka 1:5 na alkoholu 50-70% – Tinctura Granati: macerować 7 dni, zażywać 1 raz dziennie po 2 łyżki na czczo, po 4 godzinach zażyć środek przeczyszczający. Ponadto nalewkę zażywać przy niestrawności, zakażeniach bakteryjnych i pierwotniakowych przewodu pokarmowego (biegunki).

Macerat z kory, skórek owocowych, owoców niedojrzałych – przeciwko parazytom: 4 łyżki surowca rozdrobnionego zalać 2 szklankami wody ciepłej, przegotowanej, pozostawić pod przykryciem na 8-12 h, po czym przecedzić. Wypić w dwóch porcjach po 1 szklance, co 2 godziny, po 4 godzinach od ostatniej porcji zastosować środek przeczyszczający.

Sok z granatowca (owoce) świeży – działa przeciwwrzodowo, zabija pierwotniaki, hamuje biegunki, orzeźwia, gasi pragnienie, działa przeciwalergicznie, ochronnie na komórki nerwowe (neuroprotekcja) i naczynia krwionośne (wpływ przeciwwysiękowy, venoprotekcyjny, zapobiegający zmianom zwyrodnieniowym ścian naczyń), ponadto wpływa krwiotwórczo. Granat właściwy gromadzi dużo boru, zarówno w owocach, jak i korze i liściach.

W medycynie ludowej używano także odwar z kory – Decoctum Granati Cort. 200 g kory gotowano w 1200 ml wody 10 minut. Podawano doustnie 60 g odwaru w nieżytach przewodu pokarmowego.

Przy zwalczaniu tasiemców łączono niekiedy granat z narecznicą samczą (Dryopteris filix-mas) i kwiatem krasawy – Flos Koso (Hagenia abyssinica).

Prof. J. Dadlez i P. Kubikowski (1954 r.) zalecali odwar przyrządzony z kory granatu w stosunku 20-30 g na 200 ml wody, który należało wypić w ciągu godziny.

Pelletieryna zbliżona jest strukturą do koniiny. Wykazuje więc podobne właściwości toksyczne po przedawkowaniu. Koniina C8H17N to 2-propylopiperydyna, alkaloid występujący w Conium maculatum L. (rodzina Umbelliferae, Apiaceae) – szczwół plamisty, czyli pietraszniku plamistym. Ma postać cieczy oleistej o temp. topn. – 2 stopni C, temp. wrzenia 1660167 stopni C. Podobnie jak pelletieryna poraża układ autonomiczny pasożytów, jednakże wskutek toksyczności nie rozpowszechniła się w medycynie w XX wieku. Jednakże koniina była stosowna w lecznictwie w XVIII i XIX wieku. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, alkoholach i eterze. W roślinie jest prawoskrętna. Z kwasami daje sole krystaliczne. Po podaniu doustnym lub wstrzyknięciu pobudza, a potem poraża zwoje wegetatywne, poraża zakończenia nerwów ruchowych i hamuje ośrodki w mózgu. Objawami zatrucia są rozszerzone źrenice, ślinotok, wzmożona perystaltyka jelit, ospałość psychiczna, ale świadomość jest zachowana aż do śmierci. W trakcie zatrucia porażenia mięśni posuwają się od kończyn dolnych do górnych partii ciała, a gdy dotrą do mięśni oddechowych następuje zgon.

Koniina zastosowana miejscowo działa znieczulająco. Stanowiła alternatywę dla kurary. Stosowano koniinę przy tężcu reumatycznym i przyrannym, aby znieść objaw przykurczu i skurczów mięśni. Gdy nie miano kokainy miejscowo do znieczulenia lekarze czasem sięgali po koniinę.

Czasem też podejmowano próby podawania ziela pietrasznika doustnie. Dawki lecznicze jednorazowe określono na 300 mg (max), a dobowe na 2 g (maksymalnie). Fabryka Gehego w Dreźnie podjęła nawet produkcję bromowodorku koniiny – Coniinum hydrobromicum, którą podawano podskórnie i doustnie w dawce 0,0025 g (jednorazowa dawka); dobowo – nie więcej niż 0,01 g. Dr F. Winkler (1899 r.) opisał szeroko zastosowanie koniiny (Coniinum hydrobromicum) w leczeniu tężca, Asthma cardiale, rwy kulszowej (ischias), krztuśca (kokluszu). Jeszcze podam przykładowy preparat z koniiną z XIX wieku:

Rp. Coniini hydrobromici 0,02
Spirit.menth.piperit. 5,0
Syrupi simplicis 100,0
SDS. 3 razy dziennie 1 łyżeczka od herbaty.

Kilka stron na temat zastosowania koniiny w medycynie znaleźć można również u dra F. Oesterlena (1861). Wtedy było ono naprawdę szerokie: tężec, dychawica, nerwobóle, przykurcze mięśni szkieletowych, pląsawica (dyskinezy), koklusz, światłowstręt (fotofobia), nimfomania, nadwrażliwość, nasieniotok i nadmierna erekcja, skurcze pęcherza moczowego i moczowodów (kolki), świąd, opryszczka, wypryski, bóle stawów, nowotwory, owrzodzenia weneryczne, skrofuloza i in. Dawki lecznicze liści pietrasznika: w granach (nie gramy): 3-6 granów (1 gran to ok. 0,062 g) 2-3 razy dziennie, w proszkach lub pigułkach.

Do okładów (kataplazmy) używano ziele pietrasznika (2-6 drachmy; 1 drachma to ok. 3,75 g) z siemieniem lnianym, malwą lub papką z gotowanej marchwi (3 uncje; 1 uncja to ok. 30 g). Zatem brano, np. 3 drachmy liści pietrasznika i mieszano z 3 uncjami wyciągu z siemienia lnianego, ślazu, prawoślazu lub pulpy marchwiowej. Były w użyciu także: nalewka (podawano po 2-4 grany!, nie gramy! dziennie), plastry ze sproszkowanym zielem (emplastrum) oraz ekstrakt – Extractum Conii maculati (podawany po 1-4 grany 2-3 razy dziennie). Już wtedy wprowadzano do medycyny czystą koniinę (dawka 1/60-1/30 grana!).

Szczwół plamisty – Conium maculatum to niegdyś środek oficjalny w medycynie, jest np. w Pharmacopoea Genevensis z 1780 r.,  Pharmacopoeia Londinesis z 1824 r. (Herba et Semina Conii), w Pharmacopoea Danica z 1826 r., czy w Pharmacopoea Borussica z 1862 r. (Herba Conii maculati).


źródło obrazka: www.tk.de

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.