Archiwa

październik 2026
P W Ś C P S N
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Archiwa

Strój bobrowy – Castoreum w dawnej medycynie

Strój bobrowy (Castoreum) to wydzielina woreczków samca i samicy bobra, zlokalizowanych pod łukiem łonowym. Są one połączone z narządami płciowymi. Te dwa gruczoły zapachowe wydzielają gęstą serowatą substancję i silnym zapachu piżma. Większość farmakopei uznawała 2 rodzaje stroju bobrowego: strój bobrowy rosyjski = syberyjski (z bobra rosyjskiego, Castor fiber L.) oraz strój bobrowy kanadyjski (z […]

Rzeczywiste właściwości miłorzębu – Ginkgo.

Miłorząb opisałem na stronie: http://luskiewnik.strefa.pl/psychostymulantia/p26.htm, jednakże dzisiaj do niego powrócę ponownie.

Miłorząb dwuklapowy – Ginkgo biloba Linne (Ginkgoaceae) to drzewo dorastające do 40 m wys. Surowcem leczniczym jest liść miłorzębu – Folium Ginkgo, zbierany jesienią, gdy żółknie, suszony w temp. pokojowej lub nieco wyższej. Ze świeżego liścia przygotowywany jest intrakt lub nalewka, z suchego […]

Gruczołki chmielu – Glandulae Lupuli w medycynie XIX i początku XX wieku.

Chmiel zwyczajny – Humulus lupulus L., z rodziny Cannabaceae (konopiowatych) pod względem leczniczym został przeze mnie opisany wielokrotnie, np. https://rozanski.li/?p=1224 Dzisiaj, gdy siorbię piwko – opiszę go jednak w ujęciu podręczników farmakologii z XIX i początku XX wieku. W niektórych systemach rodzaj Humulus jest zaliczany do rodziny pokrzywowatych – Urticaceae

Jest to niewątpliwie ważny surowiec […]

Pięciornik srebrny – Potentilla argentea L. w praktycznej fitoterapii.

Pięciornik srebrny – Potentilla argentea L., z rodziny różowatych – Rosaceae, występuje pospolicie na niżu, szczególnie na nieużytkach, gruntowych lotniskach, ugorach, suchych wzgórzach, na zrębach i łąkach. Kwitnie na żółto, jak typowy pięciornik, ale wyróżnia się spośród innych roślin białym kutnerem, co daje jej odcień srebrny, Kwitnie od maja do sierpnia. Dorasta nawet do 30 […]

Fenoloftaleina – phenolphthaleinum jako purgans.

Osoby, które zetknęły się z chemią z pewnością znają fenoloftaleinę jako wskaźnik alkacymetryczny. Przy pH zasadowym, 8,3-8,5 roztwór fenoloftaleiny przybiera barwę malinową. Bezbarwna staje się w roztworach przy pH poniżej 8,3, a powyżej pH 9 zabarwia się na ciemnoczerwono. Dlatego fenoloftaleina znalazła zastosowanie np. przy miareczkowaniu kwasów i zasad. Używany do tego celu jest alkoholowy […]

Conium maculatum L. i coniinum w dawnej medycynie.

Szczwół plamisty (ang. Hemlock; niem. Gefleckter Schierling; fr. Grande cigue; ital. Cicuta maggiore; retorom. Squitarola tissentada)– Conium maculatum Linne (rodzina baldaszkowate – Umbelliferae = Apiaceae), zwany także pietrasznikiem plamistym, był do przełomu wieków XIX i XX ważnym lekiem, rzadko pomijanym przez ważniejsze publikacje medyczne. W powszechnej opinii pietrasznik to roślina trująca, której należy się […]

Acetum aromaticum wg Pharmacopoea Helvetica editio tertia z 1893 r. w lecznictwie

W Farmakopei Szwajcarskiej III podano skład cennego octu aromatycznego – Acetum aromaticum, który można samodzielnie przyrządzić w warunkach domowych. Ocet aromatyczny służy do nacierania i okładania miejsc opuchniętych, uderzonych, z krwiakami, reumatycznie zmienionych, obolałych. Ocet ten sprawdza sie w leczeniu obrzęków kończyn, np. podczas długotrwałego stania (wcieranie, obmywanie). Jest dobrym tonikiem dla skóry w celach […]

Fructus Phellandrii seu Foeniculi aquatici w dawnych lekach

Przeglądając Farmakopeę Pruską VII (Pharmacopoea Borussica editio septima) z 1862 r., do której mam szczególny sentyment, podobnie jak do Pharm. Helvetica, natknąłem się na opis Fructus Phellandrii (Wasserfenchelfrüchte) i od razu pomyślałem, że opiszę ten surowiec na blogu. W latach 90, gdy mieszkałem blisko Jeziora Swarzędzkiego zachwycałem się aromatem tej rośliny. Zresztą do dziś w […]

Skrętnik – Strophantus jako źródło glikozydów nasercowych

Glikozydy nasercowe to metabolity wtórne roślin należących do rodziny trojeściowatych – Asclepiadaceae, kaktusowatych – Cactaceae, toinowatych – Apocynaceae, krzyżowych – Cruciferae (=Brassicaceae), jaskrowatych – Ranunculaceae, morwowatych – Moraceae, wilczomleczowatych – Euphorbiaceae, zatwarowatych – Sterculiaceae, liliowatych – Liliaceae i trędownikowatych – Scrophulariaceae. Bufadienolidy występują również w wydzielinie skórnej ropuch z rodzaju Bufo.

Glikozydy nasercowe zostały podzielone […]

Flos Rhoeados – kwiat maku polnego jako sedativum, mucilaginosum, protectivum, antibechicum et expectorans

W Pharmacopoea Helvetica III (z1893 r.),  IV z 1907 r., czy nawet V (1941 r.) znaleźć można opis Flos Rhoeados (Klatschrose; fr. Fleur de conquelicot; ital. Fiore di rosolaccio), który pochodzi z Papaver rhoeas Linne, z rodziny makowatych – Papaveraceae. Mak polny jest pospolity w Polsce, na łąkach, w zasiewach zbóż, na ugorach, nieużytkach. Kwiaty […]