Archiwa

październik 2026
P W Ś C P S N
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Archiwa

Chrom w XIX wieku

W XIX wieku nie wiedziano o właściwościach biochemicznych chromu. Nie wiedziano wówczas, że chrom zwiększa tolerancję na glukozę, działa przeciwcukrzycowo, wspomaga działanie insuliny, bierze udział w transporcie białel. Chrom wpływa dodatnio na proces wzrostu, wspomaga równocześnie terapie odchudzania, co sprawdziłem wielokrotnie doświadczalnie na trzodzie chlewnej. U ludzi zwiększa procesy utleniania lipidów, hamuje apetyt. Powstrzymuje procesynodkładania […]

Tojad mocny – Aconitum napellus L. (Ranunculaceae) – jak to dawniej z nim było w medycynie

Często mówię, że w Europie nie ma zbyt wiele roślin trujących, które naprawdę należy za takie uznać w praktyce, i które zaskakują swoją siłą działania zatrutego i lekarza ratującego. Niewątpliwie jednak do takich roślin należy tojad mocny, czyli mordownik występujący dziko w górach oraz uprawiany jako roślina ozdobna w wielu ogrodach. Jest to również roślina […]

Wawrzynek wilczełyko – Daphne mezereum Linne

Będąc ostatnio w Beskidzie Niskim, w okolicach Zyndranowej zrobiłem kilka zdjęć wawrzynkowi. Należy do rodziny tymiałkowatych (wawrzynkowatych) – Thymelaeaceae. Zaliczany do roślin trujących i leczniczych zarazem. Surowcem leczniczym jest kora wilczegołyka – Cartex Mezerei. W dawnej medycynie oficjalnej wawarzynek był używany do wyrobu licznych leków: maści – Unguentum Mezerei, plastrów, nalewki – Tinctura Mezerei, wyciągu […]

Wspomnienie naftaliny jako leku – Naphtalinum

Naftalina, czyli naftalen C10H8 jest węglowodorem zbudowanym z dwóch skondensowanych pierścieni benzenowych. Ma formę płatków krystalicznych o temperaturze topnienia około 80 stopni C. Ulega sublimacji. Rozpuszcza się w alkoholach, acetonie, eterze, benzenie. Ma silny specyficzny zapach. Dawniej często wkładany do szafy i garderoby, aby odstraszyć mole. W XIX i na początku XX wieku uznawany za […]

Kopytnik – Asarum w fitoterapii

Kopytnik pospolity – Asarum europaeum L. z rodziny kokornakowatych –Aristolochiaceae współcześnie stracił swoje zastosowanie.

Aasarum europaeum, Krosno, sierpień 2007 r.

W zielu kopytnika występuje olejek eteryczny, fenolokwasy (kwas chlorogenowy, kawowy), flawonoidy (kwercetyna, izoramnetyna), garbniki. W olejku znajduje się trans-izoazaron, trans-izometyloeugenol, trans-izoelemicyna, aldehyd azarylowy, eudesmol, kamfen, mircen, alfa-pinen, beta-pinen, borneol, limonen. Niestety trans-izoazaron […]

Miedź – Cuprum (Cu) jako biopierwiastek i lek

Miedź wchodzi w skład metaloenzymów uczestniczących w procesach oksydacyjno-redukcyjnych (np. oksydaza cytochromowa, beta-hydroksylaza dopaminowa, dysmutaza ponadtlenkowa, oksydaza askorbinianowa, oksydaza lizynowa, tyrozynaza, oksydaza monoaminowa, galaktozylo-transferaza). Jest niezbędny w procesie transportu żelaza, syntezy kolagenu, tworzenia mieliny w tkance nerwowej, syntezy DOPA, w przemianach amin, w syntezie melaniny, przy unieczynnianiu wolnych rodników. Około 60% miedzi zawartej w osoczu […]

Resina colophonium – kalafonia

Dziś kalafonia mało komu kojarzy się z medycyną. Tymczasem kalafonia pełniła niegdyś w farmacji i lecznictwie ważną rolę. Stosowana była do wyrobu plastrów i maści. Zmoczona spirytusem służyła jako środek powstrzymujący krew.  Colophonium była też składnikiem drażniących maści i plastrów, np. Emplastrum adhaesivum, Emplastrum Cantharidum (kantarydowy), Emplastrum Meliloti (nostrzykowy).

Kalafonia jest otrzymywana z żywic […]

Kwas cytrynowy – Acidum citricum i Potio Riverii

Kwas cytrynowy (E 330) występuje w wielu lekach, kosmetykach, suplementach i środkach spożywczych. Dodawany jest do większości napojów. Pod względem chemicznym jest to kwas 2-hydroksy-1,2,3-trikarboksylowy (kwas 2-hydroksy-propanotrójkarboksylowy). Można go kupić w niemal każdym sklepie spożywczym. Temp. topnienia kwasu cytrynowego wynosi 153 stopni C. Rozpuszcza się w wodzie i alkoholach.Otrzymywany z soku niedojrzałych owoców cytrusowych, syntetycznie […]

Aqua Calcis – woda wapienna

Woda wapienna to roztwór tlenku wapniowego, zawierający nie mniej niż 0,15% i niewięcej niż 0,17% wodorotlenku wapniowego Ca(OH)2. W starych lekospisach okreslano ją także nazwą Calcaria caustica soluta lub Aqua Calcariae (Pharmacopoea Germanica 1890 r.). Różne farmakopee miały różne metody otrzymania wody wapiennej. W praktyce lekarze często sporządzali wodę wapienną zalewając 1 część wapna palonego […]

Zarodniki widłaka – Lycopodium

Niegdyś bardzo duże znaczenie w farmacji miały zarodniki widłaka, zwane w niektórych dawnych pracach niesłusznie „nasionami widłakowymi”. Zarodniki mają postać proszku miałkiego, łagodnego, barwy jasnożótej, bez zapachu i smaku. Proszkiem tym przesypywano torebeczki na leki (np. woskowane, parafinowane, aby się nie sklejały), przesypywano tabletki, kapsułki, globulki, czopki i pigułki, aby zapobiec ich sklejaniu się w […]