Archiwa

listopad 2026
P W Ś C P S N
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

Archiwa

Myrrhis odorata (L.) Scopoli – Marchewnik anyżowy w fitoterapii

Marchewnik anyżowy – Myrrhis odorata (Linne) Scopoli (syn.  Scandix odorata Linne; Süssdole, franc. Cerfeuil musque, włoska Mirride delle Alpi) należy do rodziny baldaszkowatych Umbelliferae (Apiaceae). Roślina wieloletnia, dorastająca do 150 cm wys. Uprawiana w ogrodach, zdziczała. naturalnie wsytępuje w Alpach. W Polsce rejestrowana na Podkarpaciu, w Sudetach, Karpatach, w Wielkopolsce. Przy roztarciu wydziela anyżowy zapach. Owoc wydłużony, do 2,5 cm dł., zwężony. Kwiaty białe wieloszypułowe.

Surowiec. W medycynie ludowej stosuje się owoc i liść – Fructus et Folium (Herba) Myrrhidis.

Skład chemiczny. Ziele i owoce zasobne w olejek eteryczny (0,05%) zawierający anetol, aldehyd anyżowy, germakren, estragol, mircen, kariofilen, limonen). Surowiec zawiera flawonoidy i kumarynowce, poliacetyleny.

Działanie: wykrztuśne, rozkurczowe, estrogenne, mlekopędne, napotne, odtruwające, moczopędne, antyseptyczne, fotouczulające. Hamuje rozwój bakterii i grzybów.

Wskazania: nieżyt i zakażenia dróg oddechowych, kaszel, przeziębienie, kuracje odtruwające, u kobiet nadmiar androgenów. Zaburzenia trawienne. Laktacja z niedoborem mleka. Grzybice przewodu pokarmowego.

Przeciwwskazania: uczulenie na aldehyd anyżowy, ciąża, uczulenie na promienie słoneczne. Podczas zażywania preparatów z marchewnika unikać naświetlania promieniami UV i słonecznymi.

Umiejętnie stosowany może wspomagać leczenie trądziku, bielactwa i łuszczycy.

Sposób podania: miód wymieszany z nalewką z marchewnika 1:1 – kilka razy dziennie po 1 łyżeczce przy kaszlu, katarze, chorych zatokach, przeziębieniu, grypie, chrypce; napar (3-5 g/200 ml wody lub mleka, z miodem lub sokiem, np. malinowym, z bzu czarnego) – kilka razy dziennie po 50 ml (nie przekraczać dawki 400 ml naparu dziennie), nalewka 1:3 – 5 ml 3 razy dziennie.

Dostępny w sklepach w Belgii, Francji, Holandii (Cerfeuil musqué) w cenie 2,5 euro/40 gr, np. http://www.semaille.com

Posiada cechy rośliny przyprawowej.

Wyjazd

Jutro jadę na kilka dni do Belgii i Holandii. Jest to połączone z zakupami surowców i produktów leczniczych. Ciekawsze opiszę stopniowo na blogu. Pozdrawiam.

bruksela1

bruksela2

bruksela3 
Bruksela, 2006 rok

Lactulose – laktuloza – substancja przyjazna jelitom i pożytecznej mikroflorze jelitowej

Laktuloza, 4-O-(beta-D-galaktopyranozyl)-D-fruktofuranoza, Lactulosum jest oligsacharydem zbudowanym z galaktozy i fruktozy. Należy do osmotycznych substancji przeczyszczających, zalecanych w dawce 10-20 g/dzień. Działa łagodnie, nie wywołuje bólu brzucha. Posiada właściwości prebiotyczne, czyli sprzyjające rozwojowi symbiotycznych bakterii saprofitycznych w jelicie grubym. W jelicie grubym jest metabolizowana do kwasu mlekowego, octowego i krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, ograniczających rozwój patogennej mikroflory, w tym drożdżaków, np. Candida. Przeciwdziała rozwojowi bakterii z rodzaju Shigella i Salmonella. Obniża pH (czyli zakwasza) treści jelita grubego. Zmniejsza wydzielanie amin i amoniaku w jelicie grubym, działając odtruwająco.

W aptekach dostępny jest syrop Laktuloza, bez recepty.

Wskazania: zaparcia, kuracje odtruwające i rewitalizujące mikroflorę przewodu pokarmowego, przewlekłe choroby skórne na tle zaburzeń trawiennych i zatruć metabolitami szkodliwymi z jelit, zatrucia wątroby.

Siła smaku słodkiego wybranych związków

Słodkość określana jest w stosunku do sacharozy (wzorzec):

Nazwa związku Słodycz (słodkość)
Sacharoza 1
D-fruktoza 1,2-1,7
D-glukoza 0,7
D-galaktoza 0,6
D-mannoza 0,4
Laktoza 0,4
Maltoza 0,4-0,5
Rafinoza 0,2
D-mannitol 0,4-0,6
D-sorbitol 0,5
D-ksylitol (xylitol) 1-1,1
Glicerol 0,5-0,6
Maltitol 0,8-0,9
Izomalt 0,5-0,6
Glikozyd – steviol 300
Neo-hesperydyno-dwuhydro-chalkon 500-1500
Glicyryzyna z lukrecji 50
Sacharyna 550
Aspartam 200
Cyklamat 20-50
Laktuloza 0,9

 

Zatem czytając wartość liczbową przy glicerolu, powiemy odpowiednio: glicerol jest 0,5 razy mniej słodki niż sacharoza, natomiast steviol jest 300 razy słodszy od sacharozy.

Oleum Santalis – olejek sandałowy

Olejek sandałowy – Oleum Santali (Sandalwood Oil, Santal Oil) otrzymywany jest z sandałowca – Santalum album L. (Santalaceae). Uprawiany jest w Indonezji i w Indiach. W olejku znajdują się seskwiterpenyn90-97%: alfa-santalol i beta-santalol, ponadto alfa i beta -santaleny (alfa- i beta santalenes), kurkumeny (alfa- i beta-curcumenes), farnezen (beta-farnesene), denrolazyna (dendrolasin), dwuhydro-beta-agarofuran (dihydro-beta-agarofuran), santen (santene), teresantol, borneol, kwas teresantalowy (teresantalic acid), santalon (santalone), santanol. Olejek zawarty jest w drewnie sandałowym (3-5%) – Lignum Santali albi.

Olejek sandałowy zażyty doustnie łatwo i szybko przenika do krwi i limfy. Wydalany jest z żółcią, powietrzem wydychanym oraz przez nerki. Odkaża układ pokarmowy i układ moczowy. Posiada właściwości przeciwpasożytnicze, antybakteryjne, przeciwzapalne, fungistatyczne i pierwotniakobójcze. hamuje rozwój Candida albicans. Działa moczopędnie i żółciopędnie, odwaniająco. Wrażliwy jest na kwas solny, dlatego polecane są kapsułki dojelitowe wypełnione olejkiem. Działa wówczas pewniej. Zewnętrznie do smarowania skóry (roztwory alkoholowe, olejowe, maść, krem 5-50%) przy trądziku, zapaleniu skóry, łuszczycy, wypryskach, do leczenia ukąszeń i użądleń, ponadto skłonnościach do grzybic, profilaktycznie przeciwko infekcjom skóry w hotelach, na basenach itp. i w celu odstraszenia roztoczy i owadów. Do płukania włosów (woda z dodatkiem paru kropli olejku) przy łojotoku, łupieżu i infekcjach skóry owłosionej, braku połysku. Dawka dobowa olejku wynosi 1,5 g. Zaleca się stosować olejek przy infekcjach dróg moczowych i płciowych oraz chorobach pasożytniczych, ponadto przy nieżycie układu oddechowego, gruźlicy, ropniach płucnych i oskrzelowych. Olejek działa rozkurczowo na jelita i drogi moczowe.

W XIX wieku olejek sandałowy zyskał sławę w medycynie europejskiej, gdyż leczono nim chorobę wenwryczną – tryper (rzeżączkę). Podawano go chorym w formie kapsułek 200 mg – 2 razy dziennie po 3 sztuki.

Wodorotlenek potasu -Kali causticum fusum w dawnej medycynie

Wodorotlenek potasu KOH – Kalium hydricum, zwany również potażem żrącym, wodanem potasu, potażem gryzącym (Kalii hydroxydum) był oficjalnym lekiem mającym zastosowanie w leczeniu ran i usuwania rozmaitych wyrośli skórnych. Roztwór wodorotlenku potasu w wodzie 50% zastosowany na skórę wywołuje martwicę rozpływną, rozpuszcza bowiem komórki i białka. Tkankę penetruje głębiej i dłużej niż kwasy, dlatego stosowano go okresowo, smarując zmianę 1 raz w tygodniu i obserwując stopień wnikania i niszczenia tkanki. Roztwór wodorotlenku potasu 10-20 g/500 g wody służył do obmywania ran zakażonych, zwłaszcza po ugryzieniu lub ukąszeniu przez zwierzęta jadowite. Ponadto służył do przyżegania ran porażonych jadem wścieklizny, nosacizny i wąglika, po ukąszeniu żmiji. Słabsze, 10% roztwory używano do rozmiękczania naskórka. Stężone 50% roztwory do usuwania brodawek, rozrostów nieznanego pochodzenia, opornych wyprysków (eczema). W formie Spiritus saponato-kalinus do leczenia trądziku i łojotoku oraz zaskórników. Zdrową skórę w miejscu stosowania zabezpieczano żywicami i maściami, plastrami nasączonymi woskiem, aby jej nie oparzyć. Wodorotlenek potasu był w użyciu w dermatologii do połowy XX wieku, powszechny w wiekach wcześniejszych. W XIX wieku widniał w lekospisach jako Kali causticum fusum lub Kalium causticum solutum. Sporządzano z niego pastę kaustyczną – Pasta Caustica o działaniu żrącym.

Przykładowa receptura z XIX wieku:

Rp. Kal. caust. 1,0

Aq. destill. 500,0

S. Przewiązać ranę gazą zmoczoną w tym roztworze (przy gnojnych granulacjach na wrzodach goleni).

Brokuły – Brassicas oleracea varium botrytis subvarium cymosa Lam.

Brokuł (Broccoli, Brokkoli) to odmiana kapusty warzywnej – Brassica oleracea L. z rodziny Cruciferae – Brassicaceae. Zasobny w witaminy (np. witaminę U – przeciwwrzodową), flawonoidy, izotiocyjaniany i sterole (brassicasterol):

Białka 3.3 g/100 g

Tłuszcze 0,2 g/100 g

Cukry 20 g/100 g

Składniki mineralne 1,1 g/100 g

Woda 89,7 g/100 g

beta-karoten 1,9 mg/100 g

alfa-karoten 1 ug/100 g

Luteina 1.900 ug/100 g

Witamina E 0,5 mg/100 g

Witamina B1 0,1 mg/100 g

Witamina B2 0,2 mg/100 g

Witamina PP 1 mg/100 g

Witamina B5 1,3 mg/100 g

Witamina B6 0,2 mg/100 g

Witamina B9 = kwas foliowy 0,3 mg/100 g

Witamina C 114 mg/100 g

Fitosterole 42,6 mg/100 g

Glukozynolaty (organiczne związki siarki, glikozydy siarczkowe) 51-61 mg/100 g

Kwercetyna 30 mg/100 g

 

Spośród glukozynolatów występujących w brokule wymienić można: 5-methylsulfinylpentyl, 2-propenyl, 3-butenyl, 2-hydroksy-3-butenyl, 2-hydroksy-4-pentenyl, 3-indolylmetyl, N-metoksy-3-indolylmetyl.

Wanilia a samopoczucie (Vanilla)

W ostatnim czasie miałem tyle wyjazdów i pracy naukowej, że zaniedbałem moje stronki w sieci.

Dzisiaj napiszę nieco o wanilii.

Laseczki waniliowe dostępne w handlu pochodzą z gatunku Vanilla planifolia Andr., z rodziny Orchidaceae. Roślina pochodzi z Ameryki Środkowej i południowej. Owoc wanilii jest bogaty w wanilinę (vanillin) 1-3%. Wanilia z Ameryki Środkowej zawiera około 1,3-1,8% waniliny, natomiast wanilia z Madagaskaru nawet 3% waniliny. Przyjemny i specyficzny naturalny aromat waniliowy pochodzi od produktów rozpadu i fermentacji glikozydów fenolowych: glukowaniliny (Glucovanillin) – uwalnia wanilinę, glikozydów kwasu wailiowego i alkoholu waniliowego, ponadto od p-hydroksybenzaldehyd-beta-D glikozydu (uwalnia p-hydroksybenzaldehyd) i glikozydu kwasu p-hydroksybenzoesowego (uwalnia kwas p-hydroksybenzoesowy). Alkohol glukowaniliowy uwalnia aromatyczny aldehyd waniliowy (vanillic aldehyde), czyli wanilinę. 

Wanilia jest uprawiana w Meksyku, na Madagaskarze, Reunion, na Jawie, Mauritius, Cejlonie, Taiti, Gwadelupie (Guadeloupe) i w Indonezji.

Jako surowiec leczniczy została opisana w Farmakopei Londyńskiej (London Pharmacopoea) w 1721 r. Znalazłem opis owocu wanilii Fructus Vanillae  (niem. Vanille) w Farmakopei Germańskiej (Pharmacopoea Germanica) z 1890 r.

Wyciągi waniliowe były używane jako środki aromatyzujące i smakowe w lekach. Zresztą nadal są używane za granicą w tym celu. Zastosowania w przemyśle spożywczym nie muszę opisywać. Wanilina naturalna i syntetyczna dodawana do słodyczy, zwłaszcza w obecności teobrominy i koffeiny wywołuje uzależnienie. Między innymi dlatego składników tych nie wolno podawać do pasz dla zwierząt gospodarskich, aby nie doszło do nadużyć (nieuczciwej konkurencji) i uzależniania zwierząt od paszy pochodzącej od określonego producenta, stsoującego wanilinę.

Głód na czekoladę, jogurt lub krem waniliowy występujący u wielu ludzi pochodzi więc nie tylko od koffeiny i teobrominy, ale również od waniliny.

Wanilia usuwa zmęczenie, lęk, stan stresowy, depresję, poczucie ogólnego zniechęcenia. Poprawia samopoczucie, wydolność seksualną. Pobudza wydzielanie soków trawiennych, wzmaga apetyt. Pobudza krążenie krwi. Z laseczek waniliowych mielonych można sporządzać napar na mleku lub wodzie. Smakuje znakomicie w miodem i alkoholem. Wyciągi alkoholowe z waniliowca w większych dawkach wywołują halucynacje i melancholię. Polecam także rozmaite nalewki (np. brzoskwiniowe, śliwkowe, czereśniowe, jabłkowe) z dodatkiem wanilii.

Dawka lecznicza: 1/2 łyżeczki zmielonej laseczki wanilii na miodzie 2-3 razy dziennie. Wanilia zwiększa wydolność fizyczną u sportowców z powodu usuwania objawów strachu, lęku i poczucia niepowodzenia. Nalewka waniliowa Tinctura Vanillae: 1 część rozdrobnionej laseczki waniliowej zalać 1 częścią alkoholu 40-50%, macerować 7-14 dni, przefiltrować. Dodać miód 1:1, wymieszać. Zażywać 1-2 razy dziennie p 1 łyżeczce dla poprawy samopoczucia i trawienia.

vanilla

Fructus Vanillae – owoc wanilii

Fitosterole w pokarmie

Zawartość fitosteroli:

– ziarna słonecznika 534 mg/100 g

– olej sojowy rafinowany 132 mg/100 g

– olej sojowy naturalny 494 mg/100 g

– kiełki sojowe 90 mg/100 g

– ziarna sezamowe 714 mg/100 g

Gallic acid – kwas galusowy

Kwas galusowy, czyli kwas 3,4,5-trójhydroksybenzoesowy (3,4,5-trihydroxybenzoic acid), C7H6O5 jest kwasem fenolowym występującym w wielu surowcach zielarskich, np. w mącznicy, galasach, hennie (Lawsonia), borówce, granacie, rdeście ostrogorzkim, rdeście japońskim. Posiada właściwości przeciwnowotworowe (hamuje tworzenie naczyń krwionośnych w nowotworach, przyspiesza programowaną śmierć komórek nowotworowych), przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Wymiata wolne rodniki i nadtlenki, stabilizuje strukturę błon komórkowych, hamuje wysięk i stan zapalny. dawniej podawany doustnie jako środek leczący nieżyt przewodu pokarmowego i stany zapalne układu moczowego. Obniża poziom cukru i cholesterolu we krwi.Hamuje rozwój miażdżycy. Zastosowany w roztworze na skórę i błony śluzowe działa atyseptycznie, przeciwzapalnie, przeciwtrądzikowo i przeciwłuszczycowo. Zmniejsza łojotok. Obkurcza rozszerzone naczyniakrwionośne i pory, zmniejsza rumień na twarzy. Wspomaga leczenie trądziku różowatego. Zatrzymuje promienie UV. Chroni skórę przed rakotwórczym wpływem promieni UV. Hamuje procesy onkogenezy (powstawania raka).

gallic_acid Gallic acid – kwas galusowy