Archiwa

październik 2026
P W Ś C P S N
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Archiwa

Astragalus membranaceus Bunge – traganek błoniasty jako immunostymulator

Traganek błoniasty – Astragalus membranaceus Bunge; ang. Astragalus, Mongolian milk vetch, milk vetch, jest zaliczany do rodziny motylkowatych – Fabaceae. Pochodzi z Azji. Do celów leczniczych jest uprawiany. Surowcem farmaceutycznym jest korzeń traganka– Radix Astragali membranacei. Cenny i skuteczny środek, który mogę szczerze polecić. W handlu dostępne standaryzowane ekstrakty suche i gęste. Za granicą dostępne suplementy zawierające sproszkowany surowiec jak i ekstrakty.

astragalus_caps

Sproszkowany surowiec zażywać w dawce 1-2 g 3-4 razy dziennie. Składnikami czynnymi są saponiny trójterpenowe – astragalozydy (astragalosides) I-VIII i ich estry (octany), agroastragalozydy (agroastragalosides) I-VI, astramembraniny (astramembranins) I i II; ponadto izoflawony: formononetyna (formononetin), kumatakenina (kumatakenin) i polisacharydy (astrogaloglukany = astragaloglucans). W surowcu są obecne flawonoidy: kempferol, kwercetyna, izoramnetyna, kalikozyna (calicosin), formononetyna, ramnocytryna, kumatakenina.

astragalosides

 

 

 

 

 

 

 

 

Struktura astragalozydów.

 

Z tego względu, że jest to roślina motylkowa, zasobna jest w białko i wolne aminokwasy (np. asparagina, kwas glutaminowy, kanawanina, prolina, arginina, kwas aminomasłowy, alanina).

astragalus_membranaceus 
Traganek błoniasty – Astragalus membranaceus(Fisch.) Bunge
źródło obrazka: Foto: Rolv Hjelmstad; http://www.rolv.no

Traganek aktywuje i wzmaga wydzielanie interferonu. Ma właściwości antyoksydanta, hepatoprotekcyjne (hepatoprotective), czyli ochronne na miąższ wątroby, przeciwwirusowe, hipotensyjne (obniżające ciśnienie tętnicze krwi), przeciwnowotworowe, antymutagenne, adaptogenne (aktywujące zdolności przystosowawcze organizmu) i moczopędne.

Można go śmiało stosować w nawracających infekcjach, stanach zapalnych, przy uszkodzeniu wątroby (i ryzyku uszkodzenia, przy narażeniu na czynniki hepatotoksyczne), w wirusowym zapaleniu wątroby, przy grypie, wrzodach żołądka i dwunastnicy, przy neurodermatozie (neurodermatosis), cukrzycy. Ponadto zażywać w stresie. Dawki sproszkowanego korzenia zalecane w medycynie chińskiej wynoszą nawet 9-30 g/dziennie.

Ekstrakty z traganka w kosmetykach działają na skórę przeciwzapalnie, antyseptycznie, wazoprotekcyjnie i regenerująco. Zwiększają zdolności adaptogenne skóry (odporność na czynniki środowiskowe i stres).

Syrop kamutowy

Kamut jest to forma pszenicy Triticum turanicum (lub mieszańca Triticum polonicum i Triticum durum). Uprawa i wprowadzanie do obrotu może odbywać się tylko na podstawie licencji Kamut International (patent) oraz zgodnie z wymogami rolnictwa ekologicznego. Rozmaite doniesienia, że jest to zboże starożytnych Egipcjan nie zostało potwierdzone naukowo i raczej ma wartość marketingową (dorabianie ideologii). Plon wynosi ok. 1 t/ha. Z ziarna sporządza się mąkę, płatki, musli, kaszkę i in. typowe wyroby zbożowe.

Przy udziale enzymów hydrolitycznych (w tym amylolitycznych, rozkładających skrobię) z ziarna uzyskiwany jest gęsty syrop, konsystencji tofii o miłym smaku i zapachu, doskonały do wyrobów cukierniczych. Syrop kamutowy można spożywać jako środek wzmacniający, przy chorobach zakaźnych, osłabieniu, rekonwalescencji, jako tonicum dla mózgu i mięśni (źródło energii dla tkanek). Nadaje się do poprawiania smaku leków ziołowych (syropy, alkoholmiody, intrakty wzmacniające, mikstury ziołowe). Dobry na kaszel w połączeniu z odpowiednimi olejkami i wyciągami ziołowymi.

Niektóre właściwości syropu kamutowego:

Białka 3,1 g/100 g
Tłuszcze 0,2 g/100 g
Cukry 93 g/100 g (w tym glukoza 31 g, maltoza 33 g),
Selen 0,47 ppm
Magnez 950 ppm
Wapń 60 ppm
Żelazo 10 ppm
Potas 4640 ppm
Sód 640 ppm
Fosfor 2700 ppm
pH 4-6
Energia 312 Kcal/100 g

W Polce i za granicą można kupić syrop kamutowy (słoiki). Wiele sklepów ze zdrową żywnością (w tym internetowych) ma w ofercie ten produkt.

Syrop z agawy – Agave Syrup

W sklepach ze zdrową żywnością dostępny jest syrop agawowy. Uzyskiwany jest najczęściej z gatunku Agave tequilana. Największa produkcja ma miejsce w Meksyku. Uzyskany z agawy sok jest podgrzewany, w wyniku czego dochodzi do hydrolizy oligosacharydów i polisacharydów, w tym inuliny do monosacharydów i disacharydów, głownie fruktozy i glukozy. Istnieje również metoda uzyskiwania syropu na zimno za pomocą enzymów pozyskiwanych z Aspergillus niger. Syrop zawiera 56-90% fruktozy i 8-20% glukozy, zależnie od metody przetwarzania.

Syrop z agawy zawiera dodatkowo sole mineralne, głównie cynk, żelazo, wapń, potas i magnez. Służy do produkcji napojów, doprawiania nalewek i wódek, jako słodzik. Dla osób zajmujących się zielarstwem syrop agawowy jest cenny do sporządzania preparatów roślinnych: syropy, intrakty wzmacniające, nalewki, mikstury ze sproszkowanych ziół, soki ziołowe. Jako źródło fruktozy i glukozy szybko dostarcza energię dla mięśni i układu nerwowego. Zwiększa wydolność fizyczną i psychiczną. Polecam przy osłabieniu i dużym wysiłku psychicznym i fizycznym.

Energia: 294 Kcal (1230 kJ)

Juniperus communis L. – jałowiec pospolity

Jałowiec pospolity (ang. Juniper Berries, niem.  Echter Wacholder) – Juniperus communis L. jest krzewem dorastającym do 6 m wys. Czasem ma formę drzewka. Zaliczany do rodziny cyprysowatych – Cupressaceae. owocem jest szyszkojagoda. Kwitnie od czerwca do sierpnia.

juniperus2 [1024x768]

Fot. Jałowiec – Juniperus; Krosno, luty 2009 r.

Szyszkojagody jałowca – Fructus Juniperi zawierają około 1,5% olejku eterycznego (zależnie od terminu zbioru i sposobu suszenia oraz przechowywania zawartość olejku waha się w szerokich granicach: 0,2-3,5%). Obok olejku surowiec zawiera cukry (glukoza, fruktoza), kwas glukuronowy, żywice (do 10%), kwas L-askorbinowy (witamina C), katechiny, proantocyjanidyny, kwasy tłuszczowe (laurowy, palmowy, olejowy, linolenowy), fitosterole (kampesterol, beta-sitosterol), kwas taninowy i galusowy, kwasy diterpenowe (myrceocommunic acid, cis- i trans-communic acid, torulosic acid, isopimaric acid, sandaracopimaric acid), flawonoidy (rutyna, izokwercytryna).

Olejek eteryczny złożony jest w 58% z monoterpenów (alfa-pinen, mircen, sabinen). Olejek zawiera limonen, p-cymen, gamma-terpinen, beta-pinen, alfa-tujen, kamfen, 1,4-cineol, terpinen-4-ol. Spośród seskwiterpenów w olejku występują (kariofilen, kadinen i elemen).

Wyciągi wodne, wodno-alkoholowe i olejowe z jałowca, owoc jałowca sproszkowany tuz przed spożyciem oraz sam olejek jałowcowy działają antyseptycznie i odkażająco w przewodzie pokarmowym. Odkażają drogi żółciowe. Pobudzają wydzielanie żółci. Wpływają rozkurczowo na mięśnie gładkie, pobudzająco na wydzielanie soków trawiennych. Wzmagają wydzielanie śliny i kwasu mlekowego. Przetwory bogate w olejek rozszerzają tchawice i oskrzela, pobudzają wentylację płuc, upłynniają śluzową wydzielinę w drogach oddechowych. Lotne składniki jałowca wydalane są z powietrzem wydychanym i również hamują rozwój bakterii i drożdżaków w układzie oddechowym. Jałowiec znosi wzdęcia, hamuje procesy gnilne i fermentacyjne w jelitach. Reguluje wypróżnienia. Zwiększa ukrwienie jelit i narządów miednicy mniejszej. Pobudza krążenie krwi, nasila skurcze mięśnia sercowego. Preparaty z jałowca wzmagają wydzielanie moczu, a wraz z nim metabolitów azotowych i chlorku sodu. Działanie diuretyczne  przeciwobrzękowe może być pomocne w leczeniu niewydolności krążenia i przy otyłości.

Olejek wcierany w skórę działa odkażająco, pobudzająco na resorpcję wysięków zapalnych, rozgrzewająco i przeciwbólowo.

Jałowiec jest wykorzystywany w leczeniu skąpomoczu, kamicy moczowej, kamicy żółciowej, zaburzeń trawiennych, otyłości, zapalenia oskrzeli, kataru, zapalenia zatok, przeziębienia, chorób reumatycznych, przewlekłych chorób skóry na tle zaburzeń metabolicznych.

Owoce jałowca świeżo utłuczone w moździerzu to doskonała przyprawa do mięs i zup. Wykorzystywany w wędliniarstwie oraz przy produkcji wódek i nalewek. Olejek ma znaczenie dla przemysłu perfumeryjnego. Świeże owoce i olejek jałowcowy mają właściwości antypasożytnicze w przewodzie pokarmowym. Mogą być użyte w leczeniu włosogłówki, lambliozy i chorób pierwotniakowych (podawać na czczo).

Owoce jałowca są zasobne w fitoncydy, czyli substancje alternatywne dla antybiotyków i sulfonamidów, o silnej aktywności antybakteryjnej, przeciwgrzybowej i pierwotniakobójczej. Działają również na duże wirusy.

Olejek jałowcowy naturalny – Oleum Juniperi można zażywać 2-3 razy dziennie po 4 krople. Dobrze jest go spożywać w mleku z miodem, na miodzie lub soku. Przy utrudnionym oddychaniu w nieżycie dróg oddechowych doustnie, ponadto w inhalacjach.

Oleum cadinum (dziegieć jałowcowy) to środek bogaty w gwajakol, krezol, fenol, pirokatechinę i inne związki fenolowe. Posiada silne właściwości odkażające, antyproliferacyjne (przy łuszczycy), przeciwzapalne i redukujące. Niszczy pasożyty. Stosowany w leczeniu wielu chorób skóry, np. łupieżu, łuszczycy, liszajów, wyprysków, czyraków.

Zgodnie z Farmakopeą Europejską 5 pseudo-owoc jałowca -  Iuniperi Psedo-fructus powinien zawierać przynajmniej 10 ml x kg-1 olejku eterycznego.

Skład ilościowy olejku jałowcowego": alfa-pinen 30-40%, sabinen 13-29%, mircen 7-18%, limonen 2,7-11%, terpinen-4-ol 0,5-12%. Owoce zawierają około 30% cukru.

Farmakopea Polska VI wymaga, aby Fructus Juniperi zawierało nie mniej niż 1% olejku; strata masy po suszeniu nie większa niż 18%; popiołu nie więcej niż 5%. Wg Farmakopei Polskiej jest to środek moczopędny. Dawkowanie: doustnie w naparach: jednorazowa dawka 1-2 g; dobowo 2-5 g.

W dawnych czasach owoce jałowca często zbierano wraz z wierzchołkami pędów i taki mieszany surowiec parzono. Jałowiec uważano w dawnej medycynie za środek pobudzający apetyt i trawienie, przyśpieszający przemianę materii, moczopędny, podniecający i czyszczący krew. Polecano jałowiec do leczenia kamicy moczowej, bolącej wątroby, wzdęć, puchliny wodnej i niewydolności żołądka.

Jałowca nie stosować u kobiet w ciąży, u osób z ostrą niewydolnością nerek. Nie zażywać w czasie laktacji, bowiem składniki jałowca przechodzą do mleka i będą działały na niemowlęta wiatropędnie oraz żółciopędnie, co może wywoływać dolegliwości trawienne i ból brzuszka.

Jałowiec pobudza miesiączkowanie.

Tuż przed zalaniem alkoholem, oliwką, wodą lub mlekiem owoce jałowca rozdrobnić. Napar z 1 łyżki owoców na 1 szklankę wrzącego mleka lub wody pić 2-4 razy dziennie po 100 ml. Przy zapaleniu i zakażeniu układu oddechowego dawkować często w małych dawkach, co 2-3 godziny, po 30-50 ml, z miodem lub syropem, np. orkiszowym, z agawy, buraczanym, melasą.

Melasa – melasse i syrop buraczany

Melasa jest to produkt uboczny powstający podczas wytwarzania cukru z trzciny lub buraków cukrowych. Zawiera 58-60% cukru (melasa spożywcza, lepszej jakości lub 42-50% cukru – melasa gorszej jakości, paszowa) i składniki azotowe, sole kwasów i zasad utrudniające dalszą krystalizację cukru. Jest to odciek otrzymywany po odwirowaniu wykrystalizowanego cukru z zagęszczonego soku buraczanego. Ma postać gęstej brunatnej lub brunatno-czarnej masy o słodkim smaku i karmelowym zapachu. Ze 100 kg buraków otrzymuje się około 2,5-4 kg melasy. Melasa od zawsze była wykorzystywana jako pokarm, do słodzenia, żywienia zwierząt (pasza), do aromatyzowania i barwienia wódek, whisky, rumu, wyrobu syropów. Była również składników niektórych leków (dla poprawienia smaku, zapachu i barwy). Ważny surowiec do przeprowadzania licznych fermentacji (pożywka, źródło substratów), np. przy produkcji fermentacyjnej kwasu mlekowego, cytrynowego, kwasu glutaminowego, mrówkowego, masłowego, gliceryny, mannitolu, sorbitolu.

Melasa zawiera oprócz cukru, betainę, białka (1,9-2%), tłuszcze (0,2%), kwasy organiczne, wapń (596 mg/100 g), magnez (197 mg/100 g), potas (2421 mg/100 g), żelazo (21-22 mg/100 g), witaminę B6 (0,3 mg/100 g).

Pokrewnym produktem jest syrop buraczany, barwy brązowej o następujących właściwościach:

  • energia: 1223KJ/288 Kcal
  • białka: 2,3 g/100 g
  • cukry: 68-70 g/100 g
  • tłuszcze: <0,1 g
  • żelazo: 23 mg/100 g
  • magnez: 90 mg/100 g

    Syrop buraczany to zagęszczony (odparowany) sok z buraków cukrowych.

    Zarówno melasa jak i cukier buraczany zawierają głównie sacharozę (disacharyd zbudowany z glukozy i fruktozy), fruktozę (monosacharyd) i rafinozę (trisacharyd zbudowany z fruktozy, galaktozy i glukozy).

    Zarówno melasa, jak i syrop buraczany są dostępne w sklepach ze zdrową żywnością. Są to surowce energetyczne oraz wzmagające działanie wykrztuśne i wzmacniające olejków eterycznych i wyciągów wodnych oraz alkoholowych z ziół.

  • Galantamine – galantamina i Galanthus – śnieżyczka

    Galantamina (galanthamine) jest alkaloidem uzyskiwanym z różnych gatunków śnieżyczki (niem. Schneeglöckchen) – Galanthus (np. Galanthus nivalis, Galanthus woronowii), śnieżyca – Leucoium (np. Leucoium vernum L. – śnieżyca wiosenna, niem. Märzenglöckchen) oraz narcyzu – Narcissus (niem. Narzisse) (np. Narcissus pseudonarcissus L. – narcyz żółty, niem. Osterglocke), z rodziny amarylkowatych – Amaryllidaceae. Galantamina hamuje enzym – acetylocholinoesterazę, rozkładającą mediator (neurotransmitter) – acetylocholinę. Galantamina to odwracalny inhibitor acetylocholinoesterazy. Stymuluje nikotynowe acetylocholinoreceptory w mózgu. Poprawia przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Przenika do mózgu. Zwiększa funkcje poznawcze u chorych na chorobę Alzheimera. Okres półtrwania galantaminy wynosi 7-8 h.

    galanthus [1024x768]
    Śnieżyczka przebiśnieg – Galanthus nivalis L., luty 2009 r. Ustronie Morskie

    Galantamina znalazła zastosowanie w leczeniu otępienia i miastenii. Jest zalecana w chorobie Alzheimera. W anestezjologii do odwracania zwiotczenia mięśni. Ponadto w leczeniu manii, otępienia na tle miażdżycy, poliomyelitis, miopatii. Czysta galantamina podawana jest w dawce 4-8 mg 2 razy dziennie. Gotowym preparatem dostępnym w Polsce jest Nivalin – tabl. 1 i 5 mg, amp. 1; 2,5; 5 i 10 mg/1 ml.

    galantamine galantamine1

    galanthus_nivalis [1024x768]
    Śnieżyczka przebiśnieg – Galanthus nivalis L., luty 2009 r. Ustronie Morskie.

    Śnieżyczka i śnieżyca były stosowane w medycynie ludowej, niestety w większych dawkach są trujące, drażnią błony śluzowe, wywołują biegunkę, wymioty oraz zaburzenia neurologiczne, w tym psychiczne. Alkaloidy śnieżyczki, śnieżycy i narcyzów mają właściwości antywirusowe, antymitotyczne, antyleukemiczne i cytotoksyczne. Hamują rozwój niektórych nowotworów. Stymulują układ odpornościowy (immunostymulacja). Przetwory galenowe z wymienionych roślin wymagają precyzyjnego dawkowania i istnieje możliwość ich wykorzystania w fitoterapii praktycznej.

    Upadek Krosna

     

    Podczas ostatniego pobytu w Krośnie niestety spostrzegłem totalny upadek miasta. Nawet stwierdziłem, “to nie jest już moje miasto z dzieciństwa”. “To nie jest już dawne fajne i miłe Krosno, z piękną przyrodą, z dawną atmosferą, temperamentem, aktywnością mieszkańców”. Nie ma już swojego charakteru. Obecni mieszkańcy w większości nie pochodzą z Krosna, lecz podmiejskich wiosek lub innych regionów. Nie czują tego właściwego ducha Krosna, nie znają priorytetów tego miasta, nie wiedzą, co jest dla niego najpotrzebniejsze.

    Wiedziałem, że utrata statusu miasta wojewódzkiego nic dobrego nie wróży w przyszłości, ale była jakaś iskierka nadziei, że Krosno i podobne miasta jakoś sobie poradzą. Cieszyłem się, że jest prężny Prezydent Miasta, który dąży do zmiany wizerunku Starego Miasta, rozbudowy obwodnicy, modernizacji lotniska, wsparcia rozwoju budownictwa mieszkalnego itd. Niestety to nie wystarcza. Upadek zakładów owocowo-warzywnych, zakładów lniarskich, ograniczenie rozwoju górnictwa naftowego i związanego z nim przemysłu, niebyt fortunne przekształcenia Polmo, upadek mleczarni, masarni, kłopoty hut szkła i włókna szklanego i in. doprowadziły do bezrobocia, zaniku niegdyś silnie rozbudowanej komunikacji miejskiej i PKS. Brak modernizacji dróg i kolei doprowadziły Krosno do odsunięcia go gdzieś na peryferie Polski, gdzie nie warto inwestować, jechać w celach turystycznych, czy nawet handlowych. Obecne Krosno nie ma własnych produktów regionalnych, nie ma nawet mleka z własnej mleczarni. Rolnictwo upadło, przemysłu brak. Te istniejące małe firemki nie przynoszące nikomu ani zysku, ani pracy, ani nawet satysfakcji, te pseudosklepy z małym asortymentem towaru dodają całości tragedii. Brak nowoczesnych hipermarketów i supermarketów, brak porządnych galerii handlowych, brak porządnego kina, zniszczenie okolicznej przyrody, zaniedbanie obiektów zabytkowych, brak rewitalizacji i odbudowy zabytków, brak bazy hotelowej i turystycznej —> doprowadziły Krosno do wyglądu i statusu małej mieścinki, pozbawionej życia i potencji. Gdy nie ma fabryk, lub choć pięknej przyrody i bazy turystycznej miasto umiera i popada w ruinę. To naturalna kolej rzeczy.

    Dziwi mnie również rozpoczęcie prac nad regulacją rzek w miejscach, w których jest to zbędne. To zniszczenie naturalnych łęgów wzdłuż Wisłoka i Lubatówki jest zbrodnią i moim zdaniem jest niewybaczalne. Te konstrukcje z kamyczków, gałązek i siatki mają powstrzymać wezbrane wody rzeki? Przecież to śmieszne. Władze miasta nie zdają sobie sprawy jak wiele złego zrobiły robiąc tę pseudoregulację rzek. Zniszczyli niezliczoną ilość naturalnych stanowisk występowania ptaków, owadów i roślin, w tym bardzo rzadkich gatunków. Pytanie, po co? Czy peryferyjne części miasta warto ogołacać z lasów i łęgów nadrzecznych? Czy miasto rozwinie się dzięki temu, iż więcej powstanie domków o wątpliwej wartości architektonicznej? Krosno w tej chwili rozbudowuje się w każdym kierunku bez ładu i sensu. Liczba mieszkańców spada. Zatraca się przy tym ciekawe miejsca krajobrazowe, niszczy przyrodę. Nawet zabudowano tereny, które są zasobne w wody cenne leczniczo i na których można było stworzyć uzdrowisko pięknie położone. Zabudowano okolice lotniska tracąc możliwość rzeczywistego i przyszłościowego jego rozwoju. Kolejne małe lotnisko z dziadowskim pasem startowym? Po co ? Teraz już nie ma to sensu, gdy wybudowano tam domki i dziwne obiekty. Ciekawe jest dla mnie jedno? Gdy byłem dzieckiem, Krosno miało więcej mieszkańców niż obecnie, i nikomu nie przyszło do głowy dewastować środowiska nadrzecznego.

    krosno_dewastacja [1024x768]

    krosno_lubatowka [1024x768] 

    lubatówka_dewastacja [1024x768]
    Rzeka Lubatówka jest dewastowana w Krośnie; zupełny brak poszanowania przyrody; stare łęgi są wycinane; luty 2009 r. Równocześnie w granicach miasta są wielkie obszary po upadłych zakładach oraz nieużytki na których może rozwijać się budownictwo przemysłowe i mieszkaniowe.

    Uderzające jest również wycinanie w Krośnie największych, najwartościowszych i najpiękniejszych drzew. Pozostawiono krzaki i drzewka, wycięto piękne topole, lipy, olchy, wierzby, brzozy, jesiony, dęby, liczące kilkadziesiąt, a nawet ponad 100 lat. W ten sposób Park Jordanowski, czy park przy hucie nie ma już starego drzewostanu. Wzdłuż rzek wycięto najzdrowsze i najgrubsze drzewa. W mieście zniszczono zieleń, którą posadzono w socjalizmie. Zniszczono fontanny, klomby, donice z kwiatami. Zaniedbano, a następnie wycięto liczne kasztanowce. Ciekaw jestem, kto odpowiada za taką decyzję i kto zarabia na sprzedaży tego drewna? Starzy mieszkańcy Krosna wiedzą o jak liczne drzewa chodzi.

    Park koło starej huty trudno nazwać parkiem, dobrze, że znikła tablica z określeniem “park zabytkowy”. Park Jordanowski i park na Zawodziu są w fatalnym stanie. Stara huta nr 1 i dawny dom kultury w parku to obecnie ruina, i z pewnością nie dodają uroku miastu.

    Trzeba sobie jasno powiedzieć. Krosno nie stanie się drugim Krakowem. Czy więc warto robić twór miasto-zadupie, pozbawione pięknej przyrody i architektury? Czy warto po raz kolejny dostawiać budki, domki, szopki bez planu i bez gustu wzdłuż dwupasmowej obwodnicy? Ja rozumiem rozbudowę obwodnicy, ale z pięknymi obiektami wokół, fabrykami, centrami handlowymi, drogami dojazdowymi do osiedli z prawdziwego zdarzenia, a nie po to aby przejechać do Carrefour express, w którym można kupić to samo co w sklepie GS-u na wsi.

    Przechadzając się po starówce dostrzegłem fatalne wykonanie chodników i nawierzchni ulic. Spod śniegu prześwitywały błędy w ułożeniu kostki. Były to błędy szkolne, które każdy mieszkaniec i turysta zobaczy już wiosną, gdy całość trefnego wykonania odsłoni topniejący śnieg. W dodatku wiele starych obiektów jest ciągle przebudowywana, zmieniana i co gorsze szpecona: to okno zamurują, to okno wybiją, to drzwi zmniejszą, to ściankę dobudują; najpierw był tam rybny, potem kantor, potem muzyczny, potem bank, teraz jest obuwie. Budynek ledwie się trzyma, jest szkaradny, a na nim zmieniają się tylko szyldy. W ten sposób zrujnowano w Krośnie wiele domów mieszkalnych i sklepów, niegdyś stylowych i ładnych, obecnie – szkaradnych. Nie popieram również zniszczenia starego szpitala w Krośnie. Mógł zostać, wymagał modernizacji i zmian, ale nie dewastacji. Stary szpital mógł istnieć obok nowego szpitala, tak jak w wielu innych miastach.

    krosno_rynek [1024x768]

    krosno_rynekpd [1024x768]

    krosno_starowka [1024x768]

    krosno_widok_stare_miasto [1024x768]
    Resztki dawnej świetności Krosna, luty 2009 r.

    Bergamot Oil – olejek bergamotowy

    Olejek bergamotowy – Bergamot Oil uzyskiwany jest z Citrus bergamia Risso et Poit. (Citrus aurantium ssp. bergamia; pomarańcza gorzka, podgatunek bergamia), drzewka (ok. 5 m wys.) uprawianego w Azji tropikalnej oraz w Południowej Europie (Francja, Włochy), z rodziny Rutaceae. Olejek zawiera około 300 składników, głównie octan linalylu (30-60%) i linalol (11-22%), seskwiterpeny (alfa-trans-bergamoten, kariofilen, humulen, beta-farnezen, beta-bisabolen), terpeny (limonen, p-cymen, gamma-terpinen, felandren, pinen -a i -b), furanokumaryny (bergamotyn, bergapten 0,3-0,4%, cytropten, bergaptol, izopimpinelina, ksantotoksyna, 7-metoksy-5-gerano-oksykumaryna).

    Olejek bergamotowy zwiększa wrażliwość skóry na promienie słoneczne (wpływ fototoksyczny, fotosensybilizujący), wywołuje hiperpigmentację, czyli zwiększone wytwarzanie melaniny. Jest to wykorzystywane w terpii niektórych chorób, np. bielactwa, niektórych mikoz, łuszczycy. Olejek służy do aromatyzowania herbaty (earl grey), kosmetyków, likierów, wódek i nalewek, ponadto niektórych leków. Odstrasza niektóre owady pasożytnicze, np. meszki i komary. Może wywoływać uczulenie, dlatego przed stosowaniem warto przeprowadzić test na małym obszarze skóry. Podany doustnie działa wiatropędnie. Pobudza silnie wydzielanie soku żołądkowego i jelitowego. Poprawia trawienie. Dawka doustna olejku 3-4 krople 1-2 razy dziennie.

    Kocimiętka – Nepeta

    Kocimiętka właściwa – Nepeta cataria Linne (ang. Catnip, Catnep), należy do rodziny wargowych – Labiatae (=Lamiaceae). Naturalnie wystęuje w Południowej Europie oraz w Południowej i Wschodniej Azji. W Polce uprawiana, czasem dziczejąca. Surowcem jest ziele, sam liść kocimiętki – Herba, Folium Nepetae catariae, zbierane przed lub w czasie kwitnienia. Z surowca pozyskiwany jest olejek eteryczny – Oleum Nepetae. Ze świeżego ziela można sporządzić intrakt i napar. Z suchego surowca od dawna sporządzano napar lub nalewkę. Napar – Infusum (1-2 łyżki surowca na 1 szklankę wrzącej wody lub mleka) przyjmować 1-3 razy dziennie po 200 ml. Jako środek uspokajający i poprawiający sen – 1 szklanka naparu wodnego lub mlecznego 1-2 razy dziennie. Można podawać dzieciom. Warto dodać miodu. Nalewka i intrakt (100 g surowca na 300 g alkoholu) – 5 ml 1-2 razy dziennie w mleku lub wodzie z miodem.

    W dawnej fitoterapii kocimiętka miała zastosowanie jako środek uspokajający, lekko nasenny, rozkurczowy, przeciwwzdęciowy, wiatropędny, regulujący miesiączkowanie, napotny, rozgrzewający i przeciwbiegunkowy w nieżytach przewodu pokarmowego. Kocimiętka to roślina przyprawowa (sosy, zupy, mięso). Odpędza owady i roztocze. Może posłużyć do wyrobu naturalnego insektycydu.

    Surowiec zawiera około 1% olejku eterycznego, irydoidy, garbniki i pochodne kwasu dezoksyloganowego (deoxyloganic acid, np. 7-deoxyloganic acid, epideoxyloganic acid). Do składników czynnych kocimiętki należą: beta-kariofilen (ok. 14% w olejku), kwas nepetalowy (w olejku ok. 10%), nepetalaktony (alfa- i beta-nepetalakton, epinepetalakton, 5,9-dehydronepetalakton, dihydronepetalakton, neonepetalakton, izodihydronepetalakton), karwakrol, citronelal, nerol, geraniol, pulegon, tymol. Nepetalakton należy do lotnych irydoidów. Nepetalaktony oddziałują na zachowanie wielu zwierząt. Pobudza koty psychicznie i seksualnie (aktywność feromonów). Wyciągi z kocimiętki mają właściwości przeciwzapalne i antyseptyczne, odkażające, przeciwgnilne i żółciopędne. Silny napar ze świeżego ziela kocimiętki zażyty na czczo zwalcza pasożytnicze pierwotniaki przewodu pokarmowego. Olejek i nalewka (intrakt) z kocimiętki zwalcza owady i roztocze pasożytnicze (wcieranie w skórę, włosy, spryskiwanie).

    U ludzi stosuje się wewnętrznie w leczeniu bezsenności, zaburzeń trawiennych, przeziębienia, grypy, reumatyzmu, zapalenia oskrzeli.

    Na chwilkę do Krosna

    Na kilka dni wyjechałem do Krosna.