Medycyna dawna i współczesna

Przetacznik leśny – Veronica officinalis L. i irydoidy

Przetacznik leśny (lekarski) – Veronica officinalis Linne (Plantaginaceae, dawniej Scrophulariaceae) niegdyś był w Polsce popularnym ziołem, obecnie znanym tylko przez niektórych zielarzy. Jednakże za granicą w niektórych krajach, np. w Szwajcarii i Niemczech można spotkać surowiec w handlu, jak i ciekawe mieszanki ziołowe zawierające ziele przetacznika. Herba Veronicae (Ehrenpreiskraut) jest objęty przez Deutscher Arzneimittel Codex z 2004 r. Przetacznik leśny występuje w Polsce w stanie dzikim, w lasach, na polanach, przy pastwiskach.

W polskiej fitoterapii ziele przetacznika było używane w leczeniu dny (artretyzmu, podagry) oraz nieżytów układu oddechowego, rzadziej stanów zapalnych układu moczowego i przewlekłych chorób skóry. Polecano dodawać miód do naparu z ziela przetacznika. Z praktyki wnioskuję, że nie ma zagrożenia przedawkowania naparu. Herbatkę z przetacznika można pić szklankami kilka razy dziennie.

Bardzo korzystnie działa przemywanie skóry naparem (z suchego lub świeżego ziela) i maceratem ze świeżego ziela (zmielone ziele zalać wodą przegotowaną chłodną, zostawić na 6-8 godzin, przecedzić) przy wypryskach nieznanego pochodzenia, atopowym zapaleniu skóry, owrzodzeniach troficznych, trądziku pospolitym, trądziku różowatym, suchym zapaleniu skóry. Wodny wyciąg z przetacznika działa na skórę przeciwzapalnie, odżywczo i odkażająco. Wspomaga procesy odnowy i odtruwania komórek skóry.

Napar z suchego ziela przetacznika lub macerat ze świeżego przemielonego ziela przetacznika wzmaga wydalanie moczu i potu oraz szkodliwych produktów przemiany materii. Wzmaga wydzielanie żółci, reguluje wypróżnienia. Leczy zaburzenia trawienne, nieżyty oskrzeli i płuc, wzmaga odporność. Zwiększa wydalanie związków azotowych z moczem i potem oraz niektórych szkodliwych metabolitów z żółcią. Podany z miodem łagodzi kaszel, wzmacnia i poprawia wentylację płuc. Rozszerza oskrzela, pobudza ruchy migawkowe nabłonka w drogach oddechowych, przez co ułatwia odkrztuszanie i oczyszczanie błon śluzowych. Kwasy fenolowe, alkohole cukrowe, irydoidy i fitosterole mają właściwości przeciwzapalne, przeciwdroboustrojowe, odtruwające, przeciwbólowe oraz żółciopędne i moczopędne. Ochraniają miąższ wątroby przed uszkodzeniem chemicznym. Przetacznik łagodzi objawy alergii. Irydoidy działają przeciwreumatycznie. Macerat i napar z ziela przetacznika wspomagają leczenie wrzodów żołądka i jelit, szczególnie w połączeniu z lukrecją (korzeń lukrecji).

Napar zastosowany na oczy działa podobnie jak wyciągi ze świetlika: przeciwzapalnie, antyseptycznie i lekko ściągająco. Napar z przetacznika może zastąpić napar ze świetlika i może być użyty w okładach do leczenia zapalenia spojówek i powiek, podrażnień gałki ocznej, łagodzenia objawów zmęczenia oczu. Przetacznik wspomaga ustępowanie worków i cieni pod oczami (codzienne okłady z naparu 30-minutowe przez 7 dni).

Ziele przetacznika zawiera glikozydy irydoidowe – ok. 1 % (veronikozyd, katalpol, ladrozyd, verprozyd, mussaenozyd), flawonoidy ok. 0,7-1% (glikozydy luteoliny), fenolokwasy (chlorogenowy, kawowy, cynamonowy), saponiny trójterpenowe.

Kąpiele saponinowe

Kąpiele saponinowe zawierają mocny odwar z ziół bogatych w saponiny, czyli związki o charakterze glikozydowym, w których aglikonem (elementem niecukrowym) są sterydy (saponiny sterydowe) lub trójterpeny (saponiny trójterpenowe). Saponiny zmniejszają napięcie powierzchniowe wody i roztworów wodnych, czyli są to związki powierzchniowo czynne.

Woda kąpielowa powinna mieć temperaturę ok. 40-44 stopnie C. Kąpiel saponinowa trwa 40-45 minut.

Kąpiele saponinowe obniżają ciśnienie krwi, spowalniają skurcze serca, działają rozmiękczająco i oczyszczająco na skórę, antyseptycznie i dezodorująco.

Zalecane są przy otyłości, łuszczycy, trądziku pospolitym, chorobach reumatycznych, skazie moczanowej, nadciśnieniu i chorobach kobiecych (zapalenie przydatków, skąpe miesiączki), wypryskach, atopowym zapaleniu skóry.

Do ziół saponinowych należą:

1. Korzeń mydlnicy – Radix Saponariae

2. Owoc kasztanowca (kasztany) – Frucus Hippocastani

3. Ziele bluszczu – Herba Hederae

4. Ziele lub kłącze fiołka wonnego – Herba seu Rhizoma Violae odoratae

5. Ziele psianki – Herba Solani dulcamarae

Z wybranego surowca sporządzić odwar przez gotowanie przynajmniej przez 10 minut. Na 1 l wody przypada 3-4 łyżki surowca. Odwar wlać pod silny strumień wody.

Tysiącznik = centuria – Erythraea centaurium (L.) Pers. i sekoirydoidy

Tysiącznik, czyli centuria – Erythraea centaurium (L.) Pers. = Centaurium erythraea Rafn. = Centaurium umbellatum Gilibert(rodzina: goryczkowate – Gentianaceae) był nazywany również czerwieńcem albo żółcią ziemną. W medycynie oficjalnej i ludowej uznany jako środek poprawiający trawienie, gorzki i pobudzający wątrobę. W XIX wieku leczono nim również uderzenia krwi do głowy, niedokrwistość, choroby pasożytnicze przewodu pokarmowego i żółtaczkę. Niewątpliwie tysiącznik pobudza wydzielanie śliny, soku żołądkowego, soku jelitowego, trzustkowego i żółci. Przyśpiesza i usprawnia trawienie oraz wchłanianie składników pokarmowych, przez co poprawia ogólny stan chorego. Pobudza fizycznie i psychicznie. Świeże pogniecone ziele i maceraty z ziela świeżego przyśpieszają gojenie ran, wyprysków i owrzodzeń. Pobudza procesy odtruwania. Wzmaga przemianę materii. Zapobiega atonii jelit i reguluje wypróżnienia. Niedawno opisano właściwości przeciwgorączkowe tysiącznika. Centuria występuje w całej Polsce na łąkach, polanach, zboczach, nieużytkach, ugorach, wokół pastwisk.

Surowcem leczniczym jest ziele centurii – Herba Centaurii (Tausendgüldenkraut, ang. Centaury), objęte przez Farmakopeę Europejską 5, Farmakopeę Polską III oraz Farmakopeę Szwajcarską (Ph. Helvetica) VI. farmakopea Polska III określała jedynie wilgotność (nie więcej niż 10%) i zawartość popiołu (nie więcej niż 6%). Wg Ph. Helvetica wartość goryczy przynajmniej 100. Wg Ph.Eur. wartość goryczy 2000 (różnice wynikają z różnych metod określania goryczy).

Ziele tysiącznika zawiera sekoirydoidy w formie glikozydów ( ok. 5%): gentiopicrosid, swerosid, centapicrin, deacetylcentapicrin, centaurosid; ksantony (eustomina, demetyloeustomina), flawonoidy, fenolokwasy (kwas protokatechowy, synapowy, kawowy, waniliowym ferulowy, syringowy, p-kumarowy, m-hydroksybenzoesowy, p-hydroksybenzoesowy, 3,4-dwuhydroksyfenylooctowy), trójterpeny (alfa- i beta-amyryna), erytrodiol, kwas krategolowy, oleanolowy, laktony oleanolowe), fitosterole (sitosterol, kampesterol), kumaryny, estry kwasu tereftalowego, alkaloidy (gentianine = gencjanina, gentianidine = gencjanidyna, gentioflavine – gencjoflawina), n-alkany (nonakozan, heptakozan), woski, kwasy tłuszczowe (palmowy, stearowy). Gencjopikryna ma właściwości antymalaryczne. Fenolokwasy mają działanie przeciwgorączkowe.

Z ziela sporządza się napar. Wg Ph. Helvetica jednorazowa dawka w naparze to 2 g. W praktyce 1 łyżka na szklankę wrzątku, wypić w ciągu dnia małymi porcjami.

Świetlik – Euphrasia raz jeszcze

Już opisywałem świetlik, ale myślę, że warto go przypomnieć.

Świetlik (niem. Augentrostkraut, ang. Eyebright) – Euphrasia jest objęty przez Deutscher Arzneimittel Codex z 2003 r. Nie ma tego surowca w Farmakopei Polskiej VI. Oficjalnie ziele jest pozyskiwane z gatunku Euphrasia stricta D. Wolff ex F.J. Lehm. i Euphrasia rostkoviana Hayne. (rodzina Scrophulariaceae, trędownikowate, w niektórych systemach zarazowate – Orobanchaceae). W praktyce ziele może pochodzić także z innych gatunków świetlika:

– Euphrasia nemorosa (Pers.) Wallr.
– Euphrasia tataraica Spreng.
– Euphrasia pectinata Ten.
– Euphrasia picta Wimm.
– Euphrasia kerneri Wettstein
– Euphrasia montana Jord.
– Euphrasia cisalpina Pugsley
– Euphrasia pulchella A. Kern.
– Euphrasia christii Gremli
– Euphrasia alpina Lam.
– Euphrasia hirtella Reut.
– Euphrasia versicolor A. Kern.
– Euphrasia drosocalyx Freyn
– Euphrasia brevipila Burnat et Gremli
– Euphrasia minima Schleich
– Euphrasia salisburgensis Hoppe

Ziele świetlika jest dostępne w krajowych i zagranicznych sklepach zielarskich, aptekach i drogeriach. Zawiera glikozydy irydoidowe (aukubina, katalpol, iksorozyd = ixorosid, eufrozyd = euphrosid, musanozyd = mussaenosid, eurostozyd = eurostosid), flawonoidy (pochodne kwercetyny, apigeniny, glikozydy apigeniny), lignany (dehydro-dwu-koniferylo-alkohol-4-beta-D-glukozyd), fenyloetanoidy (leukosceptozyd A, dawniej eukowozyd), fenolokwasy (kwas kawowy, ferulowy, gentyzynowy), olejek eteryczny 0,017%, cholina, fitosterole.

Wodny wyciąg z ziela świetlika działa antyseptycznie, przeciwzapalnie i ściągająco na błony śluzowe i skórę. Ma zastosowanie w leczeniu zapalenia spojówek, gałki ocznej i powiek. Pomaga w zwalczaniu objawów zmęczenia oczu (łzawienie, świąd, pieczenie, uczucie piasku w oczach, obrzęk). Napar świetlikowy działa również leczniczo na narządy płciowe i skórę. Stosowany w leczeniu infekcji, trudno gojących się ran, mokrych wyprysków. Podany doustnie działa rozkurczowo, przeciwbólowo, moczopędnie i żółciopędnie, uspokajająco, przeciwalergicznie. Ma właściwości hepatoprotekcyjne (ochraniające miąższ wątroby). Leczy stany zapalne jamy ustnej i gardła. Świetlik dobrze sobie radzi z nieżytami żołądka i jelit. Posiada właściwości przeciwreumatyczne.

Napar (1 łyżka ziela na szklankę wrzątku) pić 2-3 razy dziennie po 100-150 ml ml. Na chore i zmęczone oczy czynić okłady z wywaru (tak jak napar, ale zagotowany)

Dwunitrofenol (dinitrophenolum) i tusza ciała

W dziejach medycyny znamy szereg leków, z którymi wiązano ogromne nadzieje, a niestety okazały się pomyłką, a przy okazji zabiły lub zatruły wielu ludzi. Przykładem takim może być dinitrophenolum (DNP), mający obecnie zastosowanie jako wskaźnik pH, a na początku XX wieku używany jako środek odchudzający. Dwunitrofenol (dinitrophenolum), C6H4N2O5, podany doustnie powoduje szczególne pobudzenie procesów katabolicznych i wydzielanie ciepła. Podnosi temperaturę ciała i powoduje obfite wydzielanie potu. W krótkim czasie powodował utratę masy ciała. Otyli ludzie w niewyjaśniony do końca sposób tracili nadmierne pokłady tłuszczu (kilkanaście kg na miesiąc). Co ciekawe podobne właściwości miał także dwunitrotymol i dwunitronaftol. Szybko okazało się jednak że związki te powodowały wielkie spustoszenia w organizmie. Uszkadzały serce, nerki, wątrobę i układ nerwowy, powodowały wręcz marskość i martwicę narządów miąższowych. Działają również oftalmotoksycznie (uszkadzają wzrok). Szybko więc wycofano je z lecznictwa. Dziś wiemy, że dwunitrofenol zwiększa przepuszczalność błon mitochondrialnych dla protonów. Energia powstaje w mitochondriach, ale nie jest wiązana w postaci związków wysokoenergetycznych i nie może zostać spożytkowana na procesy życiowe. Ulega rozproszeniu.

Dwunitrofenol znalazł zastosowanie przy wyrobie materiałów wybuchowych i pestycydów. Jest trucizną komórkową. U roślin zakłóca proces fotosyntezy.

Niestety do dziś na czarnym rynku można zakupić ten związek. Stanowczo odradzam jego stosowanie. Zalecanie dwunitrofenolu jako suplementu diety lub leku jest niezgodne z prawem.

Arekolina – arecolinum i Areca catechu

Skoro wspomniałem wczoraj o palmach z rodziny arekowatych Arecaceae (dawniej Palmae), warto przy okazji przypomnieć stary środek leczniczy – arekolinę.

Arekolina to alkaloid (hydropirydynowy) uzyskiwany z nasion Areca catechu. Palma areka występuje w Indochinach, na Archipelagu Malajskim i w całej południowej części Azji. Dorasta do 20 m wys. Owocem jest jagoda. Nasiona – Semen (Nuces) Arecae (jajowate orzeszki) areki zawierają od 0,1 do 0,4% arekoliny, saponiny oraz ok. 16 % garbników (czerwień arekowa). Długość orzeszków areki wynosi 6-7 cm. Czysta arekolina jest o tyle ciekawa, iż ma formę cieczy oleistej, w dodatku bezbarwnej i bezwonnej. Temperatura wrzenia arekoliny wynosi aż 209 stopni C. Jest lotna z parą wodna. Sole arekoliny mają postać krystaliczną. W lecznictwie był stosowany bromowodorek arekoliny (arecolinum hydrobromicum, rozpuszczalny w wodzie). Arecolinum bromatum jest objęty przez Pharmacopoea Helvetica VI: doustna maksymalna dawka jednorazowa 2 mg, doustna maksymalna dawka dobowa 6 mg. W nasionach areki występują również inne alkaloidy: płynna arekolidyna, krystaliczna guwacyna, krystaliczna arekaidyna, płynna guwakolina, łącznie ok. 0,6% alkaloidów.

Po podaniu doustnym arekolina pobudza zakończenia nerwów parasympatycznych = przywspółczulnych. Działa silniej niż pilokarpina (alkaloid imidazolowy z liści drzewa Pilocarpus jaborandi). Zwęża źrenice, wzmaga ruchy robaczkowe jelit, obniża ciśnienie tętnicze krwi, zwalnia akcję serca, wzmaga wydzielanie potu, śliny i moczu. Działa przeciwpasożytniczo i przeczyszczająco, co zostało wykorzystane głównie w weterynarii. W stanach depresji pobudza korę mózgową, w stanach podniecenia działa uspokajająco. Mieszkańcy Indii i Wysp Polinezyjskich żują niedojrzałe orzeszki. Zawijają je w liście pieprzu betel, dodają węglan wapnia. Tak przygotowane nasiona mają przyjemny zapach i smak. W medycynie azjatyckiej areka ma zastosowanie w leczeniu chorób pasożytniczych, osłabienia, braku popędu płciowego i nerwobólu.

Areka przedawkowana wywołuje zatrucie. 10 nasion areki może zabić człowieka. W dawnej okulistyce 1% roztwór służył do zwężania źrenic. W dawnej ginekologii do wywoływania skurczów macicy. Arekolina pobudza wydzielanie soku trzustkowego, co miało dawniej zastosowanie w leczeniu niedoczynności sekrecyjnej tego narządu. Podobnie działa na żołądek. Nie podawano arekoliny przy astmie, ciąży, zapaleniu pęcherzyka żółciowego i kolkach.

W medycynie weterynaryjnej arekolina odegrała ważną rolę jako środek parasympatykotoniczny. Siłą działania dorównuje muskarynie (zawartej w muchomorach). U zwierząt wywołuje wypróżnienia w szybkim czasie po podaniu. Poraża mięśnie tasiemców, stąd zastosowanie w zwalczaniu płazińców, np. u psów i kotów.

Neo-Cesol to przedwojenna syntetyczna pochodna arekoliny o podobnym działaniu farmakologicznym jak arekolina. Podawano go doustnie i podskórnie jako parasympatykotonik w dawkach jednorazowych 0,05 g.

Chamaerops humilis L. i Trachycarpus fortunei (Hook.) H. Wendl. i Lugano

W najbardziej wysuniętych na południe częściach Szwajcarii (Bellinzona, Lougano, Locarno) możemy spotkać reprezentantów rodziny arekowatych – Arecaceae: Trachycarpus fortunei – szorstkowiec Fortunego oraz Chamaerops humilis – karłatka. Szorstkowiec pochodzi z Azji, natomiast karłatka z rejonu Morza Śródziemnego.

Trachycarpus – szorstkowiec, Lugano, grudzień 2008 r.

Z wymienionych roślin pozyskać można włókna służące do wyplatania rozmaitych przedmiotów (maty). Zawierają w składzie saponiny i flawonoidy (pochodne luteoliny, izoramnetynę, kwercetynę). Liście mogą stanowić źródło cennej dioscyny.

Lugano, grudzień 2008 r.

Bluszcz – Hedera w Sargans; wyciąg z bluszczu w kosmetologii

Bluszcz posp. z owocami, Hedera helix L. na zboczu wzgórza zamkowego w Sargans (Szwajcaria), grudzień 2008 r.

Widok ze wzgórza zamkowego na Sargans

Zamek w Sargans (z XIII wieku), zbocze jest zagospodarowane ogródkami w układzie tarasowym; skarpę porastają liczne rośliny lecznicze, np. lawenda, rozmaryn, macierzanka, dzika róża, ostrokrzew

Samo miasto (około 5 tys. mieszkańców) zachowało stary układ, jest bardzo ładnie utrzymane i spokojne. Leży w kantonie Sankt Gallen. W pobliżu można zwiedzić starą kopalnię rudy żelaza. Historia miasta sięga czasów rzymskich. Do 1798 r. zamek był siedzibą hrabstwa Sargans.

W okolicy Sargans piękne góry; na zboczach winnice przygotowane do zimowego snu; grudzień 2008 r.

Schodząc schodami z zamku w Sargans zauważyłem sporo bluszczu z owocami. Trochę już pisałem o tej roślinie, ale skoro jest okazja – jeszcze ją wspomnę.

Bluszcz pospolity (ang. Ivy; niem. Efeu) – Hedera helix L. (Araliaceae) dostarcza surowiec leczniczy – liść – Folium Hederae (niem. Efeublätter), który jest objęty przez Farmakopeę Europejska 5.1. Liść bluszczu zawiera saponiny trójterpenowe (ok. 7%), glikozydy flawonoidowe (rutyna, kemferol, izokwercytryna, astragalina), kwasy fenolowe (kwas rozmarynowy, chlorogenowy, neochlorogenowy, dikawoilochinowy, protokatechinowy, kawowy), poliacetyleny (falkarinon, falkarinol), olejek eteryczny, sterole i kumaryny. PhEur. wymaga przynajmniej 3% saponin w przeliczeniu na hederakozyd C. Saponina alfa-hederyna ma indeks hemolityczny wynoszący 150.000 (dla porównania primulasaponina z perwisonka – indeks hemolityczny 50.000, aescyna z nasion kasztanowca 98.000). Do bisdesmozydów należą: bayogenin, hederagenin i oleanolic acid (kwas oleanolowy). Ziele bluszczu zawiera również niewielkie ilości alkaloidów emetynowych (występujących w ipekakuanie – wymiotnicy).

Wyciągi z bluszczu wchodzą w skład syropów i pastylek do ssania, tabletek wykrztuśnych, rozkurczowych na oskrzeliki i oskrzela, przeciwkaszlowych, zalecanych w leczeniu stanów nieżytowych układu oddechowego. Polecam bluszcz w leczeniu zapalenia oskrzeli i krtani, gardła i kaszlu. Korzystnie działa przy przeziębieniu i katarze. Saponiny oddziałują na nervus vagus w żołądku, stąd jest efekt wykrztuśny. Bluszcz zawiera fitoncydy hamujące rozwój wielu bakterii i grzybów patogennych, np. paciorkowców, również opornych Candida. Ma to szczególne znaczenie w leczeniu infekcji dróg oddechowych, np. drożdżakowych. Hederyna wpływa pośrednio stymulująco na receptory beta-2-adrenergiczne. Działa sekretolitycznie i bronchospazmolitycznie. Spośród saponin bluszczowych wymienia się hederakozyd C, hederageninę, alfa-hederynę, heliksozyd A i B.

Saponiny bluszczu są inhibitorami elastazy i hialuronidazy (enzymów rozkładających włókna elastynowe i hialuronowe). Dzięki temu działają stabilizująco na strukturę tkanki łącznej i przeciwdziałają starzeniu skóry. Równocześnie rozmiękczają skórę i nabłonki i ułatwiają wnikanie w głąb tkanek innych aktywnych składników, co zostało wykorzystane w farmacji i kosmetologii. Wyciągi z bluszczu hamują pogłębianie się objawów cellulitis. Kosmetyki zawierające wyciąg z bluszczu są efektywne i silne w działaniu przeciwzapalnym, antyseptycznym, zapobiegającym nadmiernej keratynizacji naskórka i mieszków włosowych, wybielającym i oczyszczającym pory.

Saponiny bluszczowe mają właściwości przeciwpasożytnicze i antywirusowe. Przedawkowane wywołują zatrucie (wymioty, silny ból brzucha, biegunka, podrażnienie nerek, hemoliza, dreszcze, obniżenie wrażliwości układu oddechowego, porażenie ośrodka oddechowego).

Dr Hauschka i Augsburg

Będąc ostatnio przelotnie w Augsburgu, zobaczyłem na wystawie jednej z drogerii, niewątpliwie komercyjny wystrój, od razu utożsamiany z osobą dra Hauschki.

Wystawa drogerii w Augsburgu, grudzień 2008 r.

Dr Rudolf Hauschka (1891-1969) urodził się w Wiedniu. Chemik z wykształcenia. Początkowo spoglądał na świat materialistycznie. Przeżycia wojenne, podróże, przemyślenia nad prawami natury -przekonały go jednak do poglądów głoszonych przez dra Rudolfa Steinera (1861-1925), czyli antropozofii, o której wielokrotnie już na moich stronach wspominałem. Na pytanie Hauschki o “sens życia”, Rudolf Steiner odpowiedział: “Badanie rytmu. Rytm niesie życie”.

Dr Rudolf Steiner 1861-1925

Nie małe znaczenie na ukształtowanie postawy filozoficznej Rudolfa Hauschki miała dr Ita Wegman (1876-1943), twórczyni podstaw medycyny antropozoficznej, z którą miał możliwość zapoznania się podczas pobytu w Szwajcarii w latach 20. XX wieku.

Dr Maria Ita Wegman (1876-1943), od 1921 roku w Arlesheim (kanton Basel-Landschaft, Szwajcaria) istnieje klinika medycyny antropozoficznej (Wegman-Klinik – różne oddziały specjalistyczne, Lukas-Klinik – specjalizuje się w chorobach nowotworowych). Znany lek pozajelitowy z jemioły Iscador jest opracowany wg koncepcji dr Steiner’a i dr Wegman.

Dr Hauschka opracował metodę otrzymywania wodnych wyciągów z kwiatów. Wyciągi nie ulegają zepsuciu i zmianom chemicznym, nawet po upływie 30 lat. Są pozbawione konserwantów. W 1935 roku założył laboratorium Wala, które w latach późniejszych przekształciło się w Wala Heilmittel GmbH – wytwórnię leków i kosmetyków antropozoficznych. Właśnie te wyciągi bez konserwantów stanowią składnik leków i kosmetyków naturalnych. Podobnie jak inne preparaty naturalne mają wysoką cenę i sprzedawane są w wybranych sklepach (apteki, drogerie). W Polsce sprzedawane od niedawna.

Dr Rudolf Hauschka 1891-1969

Medycyna antropozoficzna ma podejście holistyczne. Wykorzystuje niektóre elementy homeopatii i medycyny galenowej. Ma na celu stymulować siły (wewnętrzne) uzdrawiające organizmu. Zwraca szczególną uwagę na duszę i nastrój psychiczny (oraz ich znaczenie) w odzyskaniu i utrzymaniu zdrowia. Wyróżnia 4 płaszczyzny człowieka: ciało fizyczne podlegające powszechnym prawom; ciało eteryczne (lotne) – właściwości; ciało astralne (odczucia); ja (indywidualność) – najwyższy poziom nadprzyrodzonej wiedzy.

Verbena officinalis L. – werbena pospolita – jako surowiec irydoidowy

Werbena – Verbena officinalis Linne (werbenowate – Verbenaceae) w polskim ziołolecznictwie jest znana jako środek wykrztuśny, rozgrzewający, wzmacniający i żółciopędny. Obecnie mało popularna roślina lecznicza w naszym kraju, natomiast swój renesans przeżywa za granicą, np. w Szwajcarii, Niemczech, Belgii, Francji, gdzie wchodzi w skład herbatek leczniczych i smakowych. Werbena występuje dziko w Europie, Azji, Afryce Północnej i Ameryce Północnej. Pospolita na południu Europy, w Polsce rozproszona, czasem uprawiana.

Z werbeny (niem. Eisenkraut, ang. vervain) pozyskiwane jest ziele (kwitnące) lub same liście – Herba, Folium Verbenae. Ziele werbeny jest ujęte przez Deutscher Arzneimittel Codex z 2004 r.

Ziele lub sam liść można nabyć w wielu sklepach spożywczych i drogeriach za granicą.

Surowiec zawiera glikozydy irydoidowe (ok. 0,5%): verbalina, hastatozyd, dwuhydrokornina (dihydrocornin); fenyloetanoido-glikozydy – do 0,8% (verbaskozyd, izoverbaskozyd, martynozyd); flawonoidy (luteolina, apigenina, akacetyna, akacetyno-7-O-dwuglukuronid); fitosterole, trójterpeny, olejek eteryczny, fenolokwasy.

Wyciągi wodne i wodno-alkoholowe z ziela werbeny działają niewątpliwie sekretolitycznie, przeciwkaszlowo, antybakteryjnie, przeciwwirusowo, silnie przeciwzapalnie i immunostymulująco. Pobudza skurcze macicy.

W medycynie ludowej Szwajcarii werbena stosowana jest dla pobudzenia laktacji, jako środek moczopędny i przeciwreumatyczny.

Polecam napar z 1 łyżki rozdrobnionego surowca na 220 ml wrzącej wody. Pić 2 razy dziennie po 200 ml. W przypadku nieżytu układu oddechowego 100 ml co 4-6 godzin, najlepiej z miodem lub sokiem malinowym.

Wskazania: osłabienie w przebiegu chorób zakaźnych, grypa, angina, przeziębienie, nieżyt oskrzeli, kaszel, reumatyzm, artretyzm, dychawica oskrzelowa, stany zapalne układu moczowego, skąpa laktacja. Choroby wirusowe. Obniżona odporność na infekcje.

Przeciwwskazania: ciąża.

Medycyna dawna i współczesna

Ostatnie wpisy

Archiwa

Kategorie