Medycyna dawna i współczesna

Methacetin – metacetyna w dawnej medycynie

W II połowie XIX wieku wprowadzono do lecznictwa pochodną acetanilidu (acetylo-anilina) o nazwie metacetyna (methacetinum, methacetin). Metacetyna (para-oxy-metylacetanilid) pod względem chemicznym była substancją podobną do paracetamolu (acetaminofen = 4-hydroksyacetanilid = acetaminophenol). Podobnie jak znany wówczas paracetamol (obecnie popularny pod nazwami handlowymi apap, panadol, tazamol, calpol, codipar, efferalgan, acenol i in.) metacetyna to substancja o właściwościach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych. Paracetamol był wówczas znany pod nazwą acetanilidum (antyfebryny). Zarówno jeden, jak i drugi lek to pochodne aniliny. Anilina powoli wychodziła wówczas z lecznictwa z powodu toksyczności w stosunku do krwi, wątroby, nerek i serca. Wprowadzenie grupy acetylowej zmniejszyło jej toksyczność, choć ja nadal uważam, że paracetamol został wygrzebany, odkurzony, “ubrany” w nowe “szaty” marketingowe; dawne niekorzystne wyniki badań zostały stłumione, a nowe, korzystne – spreparowane na użytek współczesnych firm farmaceutycznych, sukcesywnie były i są nagłaśniane. Paracetamol okazał się nagle bezpieczny, nawet dla dzieci i kobiet w ciąży, a sponsorowane i naginane badania miały to za wszelką cenę wykazać i jak aktualnie widzimy – wykazały. Oczywiście firmy zainteresowane promowaniem paracetamolu wysprzątały sobie rynek, usuwając z lekospisów inne konkurencyjne substancje przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. fenacetynę, exalginę, laktofeninę, termodyne i in. Ja odradzam wszystkim stosowanie paracetamolu, uważam ten lek za szkodliwy i nadużywany, a przy tym mało wartościowy, bowiem nie ma właściwości przeciwzapalnych. Uszkadza wątrobę, zaburza gospodarkę enzymatyczną wątroby, uszkadza nerki. W połączeniu z alkoholem paracetamol zyskuje większe właściwości hepatotoksyczne. Przy niedoborze cysteiny i metioniny organizm nie ma zdolności unieszkodliwiania i sprawnego wydalania toksycznych metabolitów powstałych z przemian paracetamolu. Wiele razy już o tym pisałem. Wróćmy jednak do naszej metacetyny.

Metacetyna miała krótką karierę, bowiem już w latach 20 XX wieku nie była stosowana w większości krajów. W dużych dawkach wywoływała methemoglobinemię, a w dawce 2-3 g odurzenie i senność, ponadto uszkadzała wątrobę. Lecznicze dawki jednorazowe wynosiły 0,15-0,5 g. Podawano przy gorączce i bólach różnego pochodzenia.

Resina Guaiaci = Guajaci et Guaiacol – żywica gwajakowa i gwajakol; nieprzyjemny zapach z ust, cz. III

Gwajakol (Guaiacolum, Guajacolum) i żywica gwajakowa (Resina Gauiaci, Resina Guajaci) należą do moich ulubionych składników leków, które sporządzam w moim laboratorium. Zawsze podobał mi się zapach obu substancji. Są szybkie w działaniu, skuteczne i konkretne, zarówno przy użyciu wewnętrznym jak i zewnętrznym.

Wewnętrznie używam je w leczeniu chorób pasożytniczych, zakażeń bakteryjnych układu pokarmowego i oddechowego, przy nieżycie dróg oddechowych (kaszel, chrypka, zapalenie oskrzeli i gardła, zapalenie zatok), lambliozie, chorobach pierwotniakowych, przy gorączce, przeziębieniu, w chorobach zakaźnych (np. grypie). Korzystnie działają przy reumatyzmie, znoszą niektóre bóle. Sprawdzają się przy zapaleniu zatok, katarze nosa i przy nieprzyjemnym zapachu z ust. Hamują procesy gnilne i fermentacyjne w jelicie grubym. Wzmagaj diurezę, a przy tym odkażają drogi moczowe. Zatrzymują rozwój grzybów, w tym opornych drożdżaków. Wykazują aktywność żółciopędną, co jest przydatne w leczeniu niektórych bakteryjnych infekcji układu żółciowego i chorób pasożytniczych dróg żółciowych.

Zewnętrznie zastosowane to silne środki rumieniące, przeciwbakteryjne, przeciwroztoczowe, odkażające, przeciwgnilne, dezodorujace. Osuszaja i ściągają paprzące się i gnijące rany oraz odleżyny. Pobudzają krążenie w skórze i tkance podskórnej. Mają właściwości rozgrzewające, przeciwświądowe, a w roztworach eterowych i spirytusowych – przeciwbólowe.

Gwajakol można kupić w firmach zajmujących sie sprzedażą odczynników chemicznych, np. Alchem, Fluka. Żywicę gwajakową i drewno gwajakowe (Lignum vitae, Lignum Guaiaci) sprzedają niektóre sklepy internetowe.

Żywica gwajakowa jest pozyskiwana z Guaiacum officinale L. – gwajakowiec lekarski (Guaiac, Guaiaco) (rodzina Zygophyllaceae), który jest drzewem dorastającym do 15 m wys., występującym w Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej. Drewno gwajakowca należy do bardzo twardych. Surowiec może pochodzić także z gatunku Guaiacum sanctum Linne.

Z drewna gwajakowego rozdrobnionego przygotowuje się odwar i nalewkę – Decoctum et Tinctura Guaiaci. 2 g drewna gotować 5 minut, odstawić na 30 minut, przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 1 szklance, lub 3 szklanki odwaru wypić małymi porcjami w ciągu dnia. Przy chorobach grzybowych i pasożytniczych przewodu pokarmowego, nieprzyjemnym zapachu z ust pić na czczo. Przy nieżytach i zakażeniach układu oddechowego i moczowo-płciowego, zapaleniu zatok, przeziębieniu, gorączce, anginie – pić małymi porcjami, co 2 godziny. Nalewkę na drewnie gwajakowym lub żywicy gwajakowej sporządzać przez zalanie 1 części surowca 3 częściami spirytusu 80-90%, wytrawiać minimum 7 dni, mieszając od czasu do czasu, po czym przefiltrować. Zażywać 3 razy dziennie po 5 ml, najlepiej na miodzie. Stosować zewnętrznie (wcieranie, przemywanie) do pędzlowania zakażonych miejsc, do wcierania przy kontuzjach i reumatyzmie, nerwobólach i bólach mięśni. Przy chorobach zakaźnych, obrzękach nóg, przeziębieniu, zespole zimnych dłoni i stóp wcierać w kończyny dolne 3 razy dziennie. Przy nieżycie układu oddechowego można wcierać w plecy i klatkę piersiową. Przy zapaleniu i infekcjach układu oddechowego zażywać po 5 kropli co 2 godziny. Przy nieprzyjemnym zapachu z ust zażywać kroplami (2-3 krople) kilka razy dziennie. Przy pobycie w miejscach, gdzie istnie ryzyko ataku roztoczy, infekcji bakteriami i grzybami (kąpieliska, hotele), ataku owadów, wcierać nalewkę w skórę 2 razy dziennie.

Nalewkę można sporządzić także na gwajakolu: 100 ml gwajakolu na 500 ml spirytusu. Zażywać doustnie po 5 kropli, najlepiej na miodzie, ponadto do wcierania w skórę przy kontuzjach, krwiakach, sińcach, ukąszeniach owadów; po rozcieńczeniu do okładów na rany. 1 łyżka nalewki gwajakowej na szklankę wody ciepłej do płukania jamy ustnej i gardła. Ponadto do wcierania w skórę.

Krople gwajakowe do nosa Gutta Guaiaci pro nasi: 1-2 krople nalewki gwajakowej na 10-15 ml roztworu soli fizjologicznej (dostępne gotowy roztwory w aptekach, 0,9%) – wkraplać do nosa przy zapaleniu zatok, katarze, nieprzyjemnym zapachu z ust i jamy nosowej.

Propolis z gwajakolem i olejkami I: do 25 ml płynnego propolisu wlać 25 ml gwajakolu lub 75 ml nalewki gwajakowej, wymieszać, dodać 5 kropli olejku cedrowego i 5 kropli olejku herbacianego, wymieszać. Jest to alternatywa dla antybiotyków. Zakażone miejsca, trudno gojące się rany, pleśniawki, afty pędzlować kilka razy dziennie. Hamuje rozwój opornych bakterii, wirusów, pierwotniaków, grzybów. Doskonały w leczeniu kandydozy. Skuteczny w zwalczaniu nieprzyjemnego zapachu z ust. Doustnie przyjmować 6-10 kropli leku kilka razy dziennie. Zalecam przy grypie, anginie, zapaleniu zatok.

Propolis z gwajakolem i olejkami II: do 25 ml płynnego propolisu wlać 25 ml gwajakolu lub 75 ml nalewki gwajakowej, wymieszać, dodać 5 kropli olejku sandałowego i 5 kropli olejku geraniowego, wymieszać. Jest to alternatywa dla antybiotyków. Zakażone miejsca, trudno gojące się rany, pleśniawki, afty pędzlować kilka razy dziennie. Hamuje rozwój opornych bakterii, wirusów, pierwotniaków, grzybów. Doskonały w leczeniu kandydozy. Skuteczny w zwalczaniu nieprzyjemnego zapachu z ust. Doustnie przyjmować 6-10 kropli leku kilka razy dziennie. Zalecam przy grypie, anginie, zapaleniu zatok.

Gwajakol z olejkiem gaultheriowym (gaulteria, Gaultheria) i Azucalenem: 10 ml Azucalen’u (albo własnej nalewki na 70% alkoholu z kwiatów nagietka i rumianku 1:1) wymieszać z 10 ml nalewki arnikowej, następnie dodać 20 ml gwajakolu (lub nalewki gwajakowej) i 10 ml olejku gaulteriowego lub płynnego salicylanu metylu (można kupić tam gdzie gwajakol), wymieszać. Stosować do nacierania przy reumatyzmie, artretyzmie, stanach zapalnych skóry i tkanki podskórnej, przy kontuzjach (urazach), siniakach, ugryzieniach i ukąszeniach owadów, nerwobólach, bólach mięśni po dużym wysiłku i przy stanach zapalnych. Działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie, przyśpiesza resorpcję krwiaków i wysięków zapalnych. Działa też przeciwświądowo. Bardzo silny i skuteczny w działaniu. Doustnie zażyty działa przeciwgorączkowo, antybakteryjnie, napotnie, przeciwbólowo i przeciwzapalnie (10 kropli 3-4 razy dziennie, w mleku lub na miodzie); zwalcza stany zapalne jamy ustnej i gardła, likwiduje nieprzyjemny zapach z ust. Zewnętrznie przyśpiesza gojenie ran. Ma silne właściwości przeciwgnilne.

Żywica gwajakowa, drewno gwajakowe, nalewka gwajakowa, gwajakol posiadają silne właściwości przeciwreumatyczne, moczopędne, napotne, żółciopędne i przeciwzapalne. Hamują uwalnianie histaminy i mediatorów stanu zapalnego, podobnie jak azuleny i bisabolol. Składniki gwajakowca i gwajakol mają właściwości antyoksydacyjne, wymiatają wolne rodniki.

Żywica gwajakowa jest podawana doustnie w kapsułkach i tabletkach przy reumatoidalnym zapaleniu stawów.

Gwajakowiec zawiera lignany (furogwajacyna = kwas alfa-gwajakowy), kwas gwajaretowy, kwas mezo-dwuhydrogwajaretowy, kwas mezo-nordwuhydrogwajaretowy = NDGA), olejek eteryczny, saponiny triterpenowe i fitosterole. Gwajakol pod względem chemicznym jest eterem metylowym pirokatechiny.

W dawnej medycynie łączono gwajakol z miedzią i stosowano w leczeniu chorób wenerycznych. Czysty gwajakol używano w oficjalnej dawce po 0,4 g kilka razy dziennie, w formie roztworu, kapsułek lub pigułek. Po wymieszaniu z oliwą, lanoliną lub gliceryną wcierano w skórę przy gruźlicy, zapaleniu opłucnej i newralgiach oraz przeciwko bólom reumatycznym. Doustnie przy suchotach (stara nazwa gruźlicy) w daw
kach zwiększanych 0,2—> 1 g kilka razy dziennie. W spirytusie jako środek przeciwbólowy doustny, a także do wcierania jako środek przeciwbólowy i przyspieszający ustępowanie wysięków (np. z opłucnej; wcieranie w klatkę piersiową). Także zapalenie migdałków leczono preparatami gwajakowymi.

Węglan gwajakolu – Guaiacolum carbonicum znany pod nazwą duotal był podawany w dawkach wzrastających 0,2—> 1 g kilka razy dziennie. Geosotum to połączenie węglanu gwajakolu z kwasem walerianowym (ciecz), które podawano przy gruźlicy w dawce do 2 g dziennie.

Gwajakol i węglan gwajakolu łączono z lukrecją, z prawoślazem i ślazem, tranem, węglanem potasu i podawano w syropach i pigułkach przy chorobach układu oddechowego. W oficjalnej medycynie XIX i początku XX wieku drewno gwajakowe w odwarach (5-15 g:180 ml wody) podawano przy syfilisie, chronicznych wysypkach, gośćcu, podagrze i jako środek moczopędny.

Współcześnie stosowa jest sól potasowa kwasu sulfogwajakolowego (syropy, tabletki) jako środek wykrztuśny i odkażający dla dróg oddechowych.

Olejek gwajakowy, gwajakol i żywica gwajakowa mają bardzo przyjemny zapach.

Alpinia lekarska – galanga – Alpinia officinarum Hance

Alpinia lekarska – Alpinia officinarum Hance należy do rodziny imbirowatych Zingiberaceae i pochodzi z Azji (wschodnia i południowa część). Jest to roślina wieloletnia, wytwarzająca kłącza. Galgant (Gałgant), czyli galanga jest w Farmakopei Szwajcarskiej 10 (Pharmacopoea Helvetica X) oraz w Deutscher Arzneimittel Codex z 2004 r. Surowcem jest kłącze – Rhizoma Galangae. Do celów lekarskich jest uprawiana w Sri Lance, w Wietnamie, w Indiach i w Tajlandii. Sproszkowane kłącze to cenna przyprawa, którą można kupić w niektórych sklepach krajowych i zagranicznych oraz przez internet (sklepy z przyprawami). Kłącze zawiera olejek eteryczny (0,3-1,5%, Pharm.Helv. wymaga przynajmniej 5 ml x kg-1, czyli 0,5%), w którym dominują mono i seskwiterpeny. Olejek galangi zawiera beta-kariofilen, 1,8-cyneol, octan chawikolu, chawikol. W kłączu są obecne lipofilne, nierozpuszczalne w wodzie diarylheptanoidy (galangole), które hamują cyklooksygenaze prostaglandynową, działając przeciwzapalnie i przeciwbólowo. Glikozydy monoterpenowe oparte są ma cyneolu, chawikolu i demetyloeugenolu. Flawonoidy reprezentowane są przez galanginę, eter metylowy galanginy, eter dimetylowy galanginy, eter metylowy kwercetyny, eter metylowy kemferolu i kemferid. Zawartość skrobi w kłączu wynosi 20-30%. Kłącze posiada także tłuszcze, cukry i czerwone garbniki.

Świeże tarte kłącze, suche mielone kłącze, wyciągi alkoholowe z kłączy galangi wywierają udokumentowany naukowo i klinicznie wpływ przeciwzapalny, rozkurczowy, antybakteryjny, przeciwreumatyczny i przeciwwymiotny. Polepszają trawienie i ogólną przemianę materii. Leczą dyspepsję (niestrawność), znoszą objawy choroby lokomocyjnej. Świeże galanga i wyciąg alkoholowy ze świeżej lub suchej, ale świeżo rozdrobnionej galangi działają przeciwrobaczo. Wyciągi alkoholowe działają pobudzająco i wzmacniająco psychicznie i poprawiają wydajność pracy psychicznej oraz usprawniają procesy intelektualne. Pobudzają krążenie krwi w mięśniach i skórze oraz na obwodzie.

Wskazania: choroby reumatyczne, stany zapalne nerwów i mięśni, czkawka, nudności, wymioty, niestrawność, spowolniona przemiana materii, ból brzucha, infekcje bakteryjne i grzybicze, nieprzyjemny zapach z ust, nadmierny rozkład aminokwasów w jelicie grubym, kandydoza, osłabienie.

Interakcje: nie podawać łącznie z antagonistami receptorów H2, np. cymetydyną, bowiem galanga znosi ich działanie.

Nalewka galangowa – Tinctura Galangae: 100 g świeżego lub suchego i rozdrobnionego surowca zalać alkoholem 40-60% (500 ml), macerować 10 dni, przefiltrować. Zażywać 1-3 razy dziennie po 5 ml. Przy stawobólach, bólach mięśni i nerwobólach, kontuzjach, urazach stosować do wcierania, bowiem zmniejsza stan zapalny, przyśpiesza resorpcję wysięków i krwiaków, poprawia krążenie krwi i limfy i działa przeciwbólowo.

Sproszkowane (Pulvis Galangae) lub świeże tarte kłącze: zmieszać z miodem, dawka kłącza 2 g 2-3 razy dziennie, można zakapsułkować.

Galanga to także przyprawa do zup, mięs i serów. Świeża doskonała do sałatek. Dobrze harmonizuje z owocami morza, rybami, kurczakiem, ryżem. Popularna w kuchni azjatyckiej.

Z kłączy galangi można sporządzić ocet leczniczy i przyprawowy (1:3) oraz olej galangowy (1:3); kłącze suche lub świeże mielone zalać octem lub olejem, najlepiej ciepłym, pozostawić na 7 dni, po czym przefiltrować. Ocet i wyciąg olejowy można podawać do potraw. Ocet galangowy (na occie spożywczym) nadaje się do wcierania w obolałe i kontuzjowane opuchnięte miejsca. Świetny też do okładów (obrzęki, stłuczenia, krwiaki) po rozcieńczeniu wodą (10 ml octu z galangi na 10 ml wody lub naparu arnikowego albo rumiankowego); okłady trzymać 1-2 godziny, stosować 3 razy dziennie. 1 łyżeczka octu z galangi na pół szklanki wody – do płukania jamy ustnej i gardła przy stanach zapalnych i zakażeniach grzybami oraz bakteriami.

Podobne właściwości ma alpinia wielka – Alpinia galanga.

Gruszyczka – Pyrola

Gruszyczki – Pyrola (rodzina gruszyczkowate – Pyrolaceae) występują w lasach. Kwitną w czerwcu, lipcu i sierpniu. Surowcem jest ziele – Herba Pyrolae, bogate w glikozydy hydrochinonowe (arbutyna, metyloarbutyna), glikozydy salicylowe, goryczki (chimafilina), flawonoidy (kemferol, hiperozyd), trójterpeny, fenolokwasy i garbniki. Do celów leczniczych mogą być zbierane:

Gruszyczka jednostronna – Pyrola secunda Linne = Orthilia secunda (L.) House
Gruszyczka mniejsza – Pyrola minor Linne
Gruszyczka średnia – Pyrola media Swartz
Gruszyczka zielonawa – Pyrola chlorantha Swartz
Gruszyczka okrągłolistna – Pyrola rotundifolia Linne

W Szwajcarii znane są pod nazwami Wintergrün, Pyrole, Piroletta i Pirola; ang. wintergreens.

Wywierają działanie odkażające na drogi moczowe i przeciwzapalne; przeciwkrwotoczne. Z ziela przyrządzany jest odwar (1 łyżka na szklankę wrzątku, gotować 5 minut; pić 4 razy dziennie po 100 ml, przez 2 tygodnie, potem 1 szklanka odwaru dziennie). W USA gatunek Pyrola elliptica był używany przez Indian jako środek przeciwreumatyczny.

Nasze krajowe gruszyczki warto zażywać w następujących schorzeniach:

– zapalenie gruczołu krokowego, problemy z prawidłowym oddawaniem moczu na skutek obrzęku i stanu zapalnego, infekcji;
– stany zapalne i zakażenia układu płciowego i moczowego (picie odwaru i jednocześnie płukanki;
– nieżyt przewodu pokarmowego, biegunka, niestrawność, drożdżyce przewodu pokarmowego;
– zapalenie odbytu, hemoroidy krwawiące i ze świądem (picie odwaru i lewatywy, nasiadówki);
– stany zapalne jamy ustnej i gardła (płukanki, picie odwaru);
– afty, kandydoza jamy ustnej, zapalenie dziąseł, nieprzyjemny zapach z ust, nieprawidłowe procesy rozkładu aminokwasów w jelitach (płukanki i picie odwaru);
– choroby przeziębieniowe, angina;
– stany zapalne skóry, przebarwienia na skórze, trądzik, szczególnie pozostawiający po sobie plamy (przemywanie skóry, okłady, picie odwaru);
– stany zapalne oczu, cienie pod oczami (okłady);
– trudno gojące się rany, wypryski (mokre), liszaje (okłady, picie odwaru).

Czas kuracji: 1 miesiąc. Stosować co kwartał.

Pyrola minor L. – gruszyczka mniejsza, Brzezówka k. Tarnowca, czerwiec 2009 r.

Gruszyczki hamują powstawanie ciemnych plam na skórze, co może być wykorzystane w kosmetologii i kosmetyce.

Surowiec stosowany w dawnej medycynie. Do pozyskania ze środowiska naturalnego. Nie ma go w polskich sklepach zielarskich.

Jaśminowiec wonny – Philadelphus coronarius Linne

W Krośnie w czasach socjalizmu, podobnie jak w innych ówczesnych miastach wojewódzkich, o wiele bardziej dbano o zieleń niż obecnie. Sadzono sporo krzewów, wystawiano donice z petuniami, surfiniami, begoniami, szałwiami, lwią paszczą, bratkami, dbano o klomby (obsadzone najczęściej różami). Będąc ostatnio w Krośnie odwiedzałem jak zawsze miejsca, w których niegdyś sporo przebywałem. Spotkałem również stare znajome rośliny, resztki dawnej zieleni miejskiej i parkowej. Wśród nich zauważyłem jaśminowce, które nie mają nic wspólnego z jaśminkiem lekarskim (jaśminem lekarskim) – Jasminum officinale Linne z rodziny oliwkowatych – Oleaceae, stosowanym w lecznictwie, do wyrobu olejku jaśminowego, dodawanym do herbat (herbaty jaśminowe).

Jaśminowiec wonny (ang. White Syringa; niem. Pfeifenstrauch, franc. Seringa en couronne, ital. Fior d’ angelo, Gelsomino dei frati) – Philadelphus coronarius L. należy do rodziny skalnicowatych – Saxifragaceae, w niektórych systemach taksonomicznych rodzina Philadelphaceae lub hortensjowate – Hydrangeaceae i pochodzi z Południowej i Południowo-Wschodniej Europy. Jest krzewem dorastającym do ok. 3 m wys. o białych wonnych kwiatach i jajowatych ciemnozielonych liściach. Owocem jest torebka. Czasem w ogrodach jest mieszaniec Philadelphus lemoinei (Philadelphus coronarius x Philadelphus microphyllus) o pachnących, białych, czasem pełnych kwiatach (niższy krzew).

Liście jaśminowca zawierają kumarynowce (umbeliferon, skopoletyna, hydrangetyna), fitosterole (stigmasterol, sitosterol, taraksasterol), trójterpeny (kwas ursolowy, beta-amyryna, kwas oleanolowy), olejek eteryczny bogaty w tlenki linalylu, acetofenon, trans-myrtanol, nopinon, myrtenol, myrtenal, jasmon, benzoesan 3-heksenylu, benzotiazol, aldehyd 2-aminobenzoesowy, aldehyd weratralowy, farnezol, limonen, linalol, aldehyd benzoesowy, estry kwasu salicylowego (np. metylu), nezukol, geraniol, farnezen, beta-jonon. W olejku ze świeżych liści dominuje farnezol (ok. 37%) i epoksyd humulenu (ok. 3%). W liściach są obecne fenolokwasy (kwas gentyzynowy, waniliowy, protokatechowy, syryngowy, 4-hydroksybenzoesowy, 4-hydroksyfenylooctowy, p-kumarowy, ferulowy, kawowy, cynamonowy, synapinowy), leukoantocyjanidyny, garbniki, flawonoidy (kwercetyna, kaempferol), saponiny, sacharydy (hamameloza, sacharoza).

Kwiaty jaśminowca zawierają flawonoidy i olejek eteryczny bogaty w farnezol (30-40%%), nonanal (ok. 11%), nopinon (3-4%), epoksyd humulenowy (ok. 3%), terpinolen (ok. 2,3%), nezukol (ok. 1,6%), umbelulon (ok. 2%). W olejku ze świeżych kwiatów dominuje epi-13-manool (ok. 47-48%) i izolongifolol (ok. 5%).

Umbeliferon absorbuje promienie UV. Skopletyna działa hipotensyjnie (obniża ciśnienie tętnicze), rozkurczowo i cytotoksycznie. Kwas ursolowy działa przeciwzapalnie, cytotoksycznie i obniża poziom cholesterolu we krwi. Kwas oleanolowy działa ochronnie na miąższ wątroby. Farnezol działa spazmolitycznie i uspokajająco. Kwas cynamonowy posiada aktywność antybakteryjną, przeciwnowotworową i fungistatyczną. Farnezen działa przeciwzapalnie. Limonen działa przeciwnowotworowo. Kwas kawowy wywiera wpływ bakteriostatyczny i hepatoprotekcyjny (ochronny na miąższ wątroby). Kwas ferulowy i flawonoidy maja aktywność antyagregacyjną, przeciwzapalną, przeciwzakrzepową i antybakteryjną. Kwas ferulowy ochrania wątrobę.

Analizując dane dotyczące zastosowania w ziołolecznictwie ludowym i skład surowców można określić działanie lecznicze: uspokajające, przeciwzapalne, napotne, przeciwbakteryjne, rozkurczowe na mięśnie gładkie i obniżające ciśnienie krwi. Składniki obniżają również poziom cholesterolu we krwi. W tradycyjnym ziołolecznictwie stosowane w chorobach ginekologicznych.

W latach 80 XX wieku zbierałem kwiat jaśminowca i suszyłem, myśląc, że ten będzie substytutem trudno dostępnego wówczas kwiatu jaśminu lekarskiego. Niestety po wysuszeniu kwiaty już nie pachniały jaśminowo, dlatego zaniechałem stosowania tego surowca. Skład chemiczny olejku ulega zmianom w czasie suszenia. Dziś mamy jednak wiedzę na temat tych substancji i możemy surowiec stosować umiejętnie w leczeniu nadciśnienia, stanów zapalnych gruczołu krokowego, miażdżycy – szczególnie z towarzyszącym nadciśnieniem, ponadto stanów skurczowych przewodu pokarmowego i zaburzeń trawiennych. Napar z kwiatów lub liści będzie działał przeciwzapalnie i antyseptycznie na skórę i błony śluzowe (przemywanie, płukanki, okłady). Surowiec częściowo działa podobnie jak kwiat lipy.

Istnieją również doniesienia naukowe na temat właściwości leczniczych jaśminowca. Alkoholowe wyciągi hamują rozwój Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Enterococcus faecalis i Pseudomonas aeruginosa (wywołuje zakażenie przyranne, posocznicę, zapalenie ucha środkowego i zapalenie płuc). Wodne i wodno-alkoholowe wyciągi wymiatają wolne rodniki i nadtlenki, stabilizują strukturę błon komórkowych. Nalewka – Tinctura Philadelphi 1:3 na alkoholu 40-60%: 5 ml 2-3 razy dziennie doustnie, ponadto do przemywania, po rozcieńczeniu z wodą do okładów i przemywania. W stanie nierozcieńczonym do pędzlowania

Z kwiatów można przyrządzać napar na wodzie lub mleku (2 łyżki na szklankę mleka lub wody) i pić 2-3 szklanki naparu dziennie. Z liści napar (1 łyżka na szklankę wrzącej wody) pic w ilości 2-3 szklanek dziennie. Naparem płukać również jamę ustną i gardło przy stanach zapalnych. Stosować także do okładów i przemywania skóry trądzikowej, z wypryskami i stanami zapalnymi pochodzenia bakteryjnego.

Philadelphus coronarius L. – jaśminowiec wonny, czerwiec 2009 r., Krosno

Radix Rumicis crispae = Radix Lapathi – korzeń kobylaka

Będąc w Krośnie odwiedziłem sklep herbaciano-kawowy przy Placu Konstytucji 3 Maja. Zaopatrzyłem się tam w rozmaite przyprawy i drożdże winiarskie, których wybór był spory. Kupiłem tam również Kobylak – korzeń Herbapol Kraków, 2,60 zł za opak. 50 g. Oczywiście producent nie może opisać na opakowaniu właściwości leczniczych i zastosowania kobylaka, bowiem nie pozwalają mu na to idiotyczne ustawy polskie i unijne. Śpieszę więc z informacją dla ludzi, zainteresowanych ziołolecznictwem i możliwościami wykorzystania tego surowca w praktycznej fitoterapii.

Korzeń kobylaka – Radix Rumicis crispae, zwany również Radix Lapathi zawiera znaczne ilości żelaza (0,63%), witaminy C, oksymetyloantrachinony (ok. 4%), emodynę, kwas chryzofanowy, garbniki (ok. 5%) i szczawiany. Żelazo i garbniki działają wspólnie ściągająco i absorbująco, natomiast antrachinony i szczawiany – przeczyszczająco. Wypadkową antagonistycznych wpływów obu grup związków jest najczęściej brak działania przeczyszczającego i przewaga wpływu przeciwzapalnego oraz ściągającego. U niektórych osób po zażyciu odwaru z kobylaka występuje rozwolnienie kału. Żelazo jest przyswajalne i działa krwiotwórczo, zwiększając poziom hemoglobiny we krwi. Kobylak wzmacnia osoby osłabione, szczególnie z blednicą, kobiety wyczerpane obfitymi miesiączkami oraz osoby po przebyciu chorób zakaźnych. Poprawia samopoczucie, znosi reakcje autoagresji immunologicznej i objawy alergiczne. Jest gorzkim tonicum, poprawiającym trawienie i przyswajanie składników pokarmowych. Wzmaga wydzielanie żółci i soku trzustkowego. Hamuje rozwój drożdżaków i bakterii ropnych oraz beztlenowych. Korzystnie działa na organizm gruźlików. Nie jest natomiast wskazany przy kamicy moczowej, szczególnie gdy kamienie powstają z soli kwasu szczawiowego.

Wskazaniem do stosowania kobylaka jest anemia (niedokrwistość), zespół zimnych dłoni i stóp (częste u młodych dziewcząt), obfite miesiączki, stany po krwawieniach i krwotokach, choroby zakaźne, brak apetytu, rekonwalescencja, osłabienie fizyczne. Sprawdza się w leczeniu chorób autoimmunologicznych (łuszczyca, choroby reumatyczne, toczeń, alergie, atopowe zapalenie skóry).

Surowiec pochodzi z gatunku szczaw kędzierzawy – Rumex crispus Linne, z rodziny rdestowatych – Polygonaceae. Roślina pospolita w naszym kraju.

Z korzenia należy przyrządzać odwar - Decoctum Rumicis crispae: 1 łyżka na 1 szklankę wody, gotować minimum 5 minut, odstawić na 30 minut, pic 2 razy dziennie po 100 ml (1/2 szklanki) odwaru, przez 3 tygodnie. Stosować co kwartał. Więcej informacji o tym surowcu na stronie: http://luskiewnik.pl/autoimmunologia/new-page-5.htm

W Szwajcarii szczaw kędzierzawy (ang. Curly dock, Yellow dock) znany pod nazwami: Krauser Ampfer, Rumex crepu, Romice crespo, Fegliascha ritschada, Fegliascha tschurra. Sproszkowanym korzeniem kobylaka czyszczono zęby, szczególnie przy krwawieniach, stanach zapalnych dziąseł i szkorbucie (gnilcu). W tradycyjnym ziołolecznictwie kobylak uznawany za zioło wątrobowe i skuteczne w leczeniu przewlekłych chorób skóry. Ponadto jako środek przeciwpasożytniczy (doustnie, duże dawki odwaru) i przeciwkrwotoczny (doustnie), wreszcie wzmacniający naczynia krwionośne. Zewnętrznie okłady z odwaru (ze świeżego lub suchego surowca) stosowano na owrzodzenia, wypryski, trudno gojące się rany i ropnie. Płukanki z kobylaka oraz picie odwaru usuwają nieprzyjemny zapach z ust i żołądka, hamują rozwój drożdżaków i bakterii odpowiedzialnych za fermentacje i dekarboksylacje aminokwasów oraz procesy gnilne. Płukanki, lewatywy, irygacje skuteczne w leczeniu stanów zapalnych dziąseł i gardła, zapalenia pochwy, prącia, moszny, świądu odbytu. Lewatywy z mocnego odwaru łagodzą przykre objawy hemoroidów.

Kobylaka nie podawać kobietom ciężarnym i karmiącym.

Sinapis nigrae semen – nasiona gorczycy czarnej

Nasiona gorczycy czarnej – Semen Sinapis nigrae należą do grupy Phlogistica, czyli środków drażniących skórę i powodujących jej przekrwienie. Przekrwienie skóry odbywa się drogą odruchu rdzeniowego. Phlogistica przyśpieszają leczenie stanów zapalnych tkanek podskórnych. Znoszą równocześnie ból odruchowy, promieniujący z chorych narządów wewnętrznych na powierzchnię ciała.
Nasiona gorczycy czarnej są dostępne w sklepach zielarskich i w sklepach z przyprawami. Pozyskiwane są z gatunków: Brassica nigra (Linne) Koch (uprawiany w Holandii, na Węgrzech, we Włoszech), Brassica juncea (L.) Czerniaev (uprawiane na terenie dawnego Związku Radzieckiego i w Rumunii), Brassica integrifolia (West) O.E. Schulz, Brassica cernua (Thunberg) Forbes et Hemsley (w Azji); z rodziny krzyżowych Cruciferae = Brassicaceae. Zawierają synapinę (C16H25NO5), śluzy ok. 20%. olej tłusty 30-37% (kwas erukowy, linolowy, olejowy, linolenowy), glikozyd synigrynę C10H16O9NS2K, który pod wpływem enzymu mirozyny jest rozkładany do izosiarkocyjanianu allilu C3H5NCS, glukozy i wodorosiarczanu potasu. Zawartość glukozynolatów (glikozydów izosiarkocyjanowych) w nasionach gorczycy czarnej waha się od 1 do 5%.
Z owoców uzyskiwany jest silnie pachnący i drażniący olejek gorczycowy, bogaty w lotne związki allilowe. Olejek gorczycowy (Oleum Sinapis aethereum) stężony może być użyty jako broń chemiczna (parzy skórę i błony śluzowe, powoduje ich martwicę, obrzęk błon śluzowych, krwawienia i wybroczyny, zahamowanie ośrodka naczynioruchowego i uduszenie), a w odpowiednio niskich stężeniach jako środek smakowo-zapachowy i lek.
W środkach leczniczych drażni odpowiednio skórę, powoduje przekrwienie i rozgrzanie skóry, pobudza krążenie krwi, łagodzi bóle artretyczne i reumatyczne. Przetwory z gorczycy czarnej zastosowane zewnętrznie przyczyniają się do lepszego krążenia miejscowego krwi, lepszego zaopatrzenia chorych tkanek w składniki pokarmowe i tlen oraz szybszego usuwania szkodliwych produktów przemiany materii z chorych tkanek. Do wcierań stosuje się 2% roztwory olejku gorczycowego eterycznego w spirytusie, 3-5% roztwory olejku gorczycowego w oleju tłustym (np. lnianym, migdałowym). Także zmielone (lub roztarte) nasiona gorczycy czarnej i wymieszane z olejem lub spirytusem (i wodą zimną) na postać papki są przykładane na skórę, w pobliżu bolących mięśni, nerwów i stawów. Nasiona gorczycy można rozcierać na papkę z samą zimną wodą i przykładać na schorzałe miejsca, przykryć ceratką lub zwilżoną gazą i obwiązać bandażem lub opaską elastyczną.
Nasiona gorczycy czarnej zmielone mogą być podawane doustnie, ale ostrożnie i w małych dawkach (1-2 szczypty 2-3 razy dziennie), najlepiej z oliwą lub miodem. Po podaniu doustnym silnie pobudzają wydzielanie żółci, soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego. Jest to bardzo efektywny środek żółciotwórczy i żółciopędny, zapobiegający zastojom żółci, zwiększający ciśnienie strumienia żółci, co może przyczynić się do usuwania złogów żółciowych. Generalnie gorczyca przyczynia się do oczyszczenia wątroby. Synapina, synigryna mają właściwości fitoncydów i skutecznie hamują rozwój bakterii, grzybów, wirusów, pierwotniaków i roztoczy, mają właściwości przeciwrobacze. Gorczyca po podaniu doustnym działa wykrztuśnie i moczopędnie, rozszerza naczynia krwionośne układu pokarmowego, układu wydalniczego i skóry, ułatwiając krążenie krwi. Powoduje to uczucie ogólnego rozgrzania i pobudzenia. Przyśpiesza również oddech. Korzystnie działa przy infekcjach oskrzeli, gardła i jamy nosowej i zatok.
Nalewka gorczycowa – Tinctura Sinapis jest trudna do zrobienia: najpierw trzeba nasiona (100 g) rozcierać w moździerzu z wodą chłodną (2-3 łyżki), aby uczynnić enzym i spowodować rozpad glukozynolatów do czynnych lotnych składników, po 15 minutach roztartą papkę trzeba zalać spirytusem 70% (300 ml). Taka nalewka musi być wytrawiana 10-14 dni, potem przefiltrowana i dopiero wtedy nadaje się do wcierania w kończyny dolne przy obrzękach i przeziębieniu oraz po kontuzjach, ponadto do wcierania w plecy i szyję przy postrzale (lumbago) i kręczu. Do wcierania we włosy przy łysieniu i ropnych pryszczach na skórze owłosionej. Nalewka gorczycowa dobra także do przemywania twarzy przy łojotoku i trądziku pospolitym, infekcji roztoczami (np. Demodex) i drożdżakami. Nalewka poprawia koloryt skóry (zaróżowienie), odżywia (cukry i kwasy tłuszczowe) i odkaża skórę.
Nasiona gorczycy czarnej – Semen Sinapis nigrae są w Farmakopei Szwajcarskiej 8 – Pharmacopoea Helvetica VIII z 1997 r. i Österreichisches Arzneibuch z 1990 bis 3; Nachtrag 1994 r. (Farmakopea Austriacka).
Wskazaniami do okładów z gorczycy, stosowania mazideł z olejkiem gorczycowym oraz plastrów gorczycowych są nerwobóle, mięśniobóle i bóle stawów.

Coriandri Fructus – owoc kolendry

Kolendrę wysiewam co roku. Jest jednoroczna, zakwita w tym samym roku co wysiew, jednak zdarza się, że osobniki, które nie wytworzą kwiatów, lecz tylko liście – przezimowują i zakwitają w maju lub czerwcu następnego roku.
Owoc kolendry jest dostępny w sklepach zielarskich i sklepach spożywczych. Surowiec pochodzi z kolendry siewnej – Coriandrum sativum Linne, z rodziny baldaszkowatych – Umbelliferae = Apiaceae. Do celów przyprawowych i lekarskich uprawiane są formy o dużych owocach – Coriandrum sativum varium vulgare i varium microcarpum. Największe uprawy istnieją w Południowej Europie i Północnej Afryce.
Owoc kolendry – Fructus coriandri jest w Farmakopei Polskiej VI, Ph. Helvetica VI, w Deutsches Arzneibuch z 1998 r. i Österreichisches Arzneibuch z 1990 bis 3; Nachtrag 1994 r. (Farmakopea Austriacka).
Owoc kolendry zawiera od 0,5 do 1% olejku eterycznego bogatego w linalol (60-70%), ponadto alfa- i beta-pinen, limonen, geraniol, borneol. Limonen to mieszanina dwóch odmian tego związku: S-(+)-linalol (ok. 80%) i R-(-)-linalol (20%). W owocach jest zawarty olej tłusty, sacharydy i furanoizokumaryny. W niedojrzałych owocach, w zielu i korzeniu występuje trans-tridecen(2)-al(1) o charakterystycznym zapachu (nieco pluskwiakowym).
W handlu jest dostępny olejek eteryczny kolendrowy – Oleum Coriandri, bogaty w linalol, geraniol, cymol, pinen, felandren, dipenten, terpinen i borneol.
Świeże ziele kolendry zawiera sporo kumarynowców i flawonoidów, trans-tridecenal i olejek lotny, ponadto fenolokwasy. Działa silnie żółciopędnie i trawiennie, reguluje wypróżnienia. Wykazuje działanie rozkurczowe, moczopędne i przeciwbakteryjne. Napar ze świeżego i suchego ziela (z 1-2 łyżek na szklankę wrzątku) można pić 4 razy dziennie po 100 ml w nieżycie układu oddechowego i pokarmowego, jako środek czyszczący nerki i żółciopędny. Z miodem lub sokiem malinowym dobry na gorączkę i przeziębienie, do łagodzenia objawów grypy. Specyficzny smak ziela wzbogaca walory smakowo-zapachowe sałatek jarzynowych i serów (np. biały ser z siekanym zielem kolendry, oliwka ze świeżym zielem kolendry do sałatek, sery pleśniowe posypane siekanymi listkami kolendry). Świeże ziele działa antyseptycznie na skórę, przeciwzapalnie i gojąco na paprzące się rany; szczególnie korzystnie działa świeże roztarte ziele z tranem lub olejem lnianym. Masło, tran i olej lniany ucierany z zielem świeżej kolendry polecam w leczeniu oparzeń i wyprysków. Ziele kolendry to dobra przyprawa do mocnych rosołów, ryb, sosów do dziczyzny, do marynat.
Jako przyprawa bardziej znany jest owoc kolendry, dobry do rosołów, sosów, marynat, ryb, sałatek, kiszonek. Dobrą przyprawą jest ocet i oliwka, w których moczono ziele kolendry, albo mielone i całe owoce kolendry. Przyprawę trzeba rozcierać w moździerzu lub mielić tuż przed użyciem, szybko bowiem traci lotne i smakowe składniki. Zmielone owoce kolendry lub kminku długo przechowywane nie dość, że tracą olejek i moc leczniczą, to jeszcze nabierają nieprzyjemny zapach i smak w wyniku utleniania niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, które są obecne w oleju tłustym.
Olejek kolendry można zażywać doustnie 3-4 razy dziennie na miodzie lub cukrze przy nieżycie układu oddechowego (po 4-6 kropli). Olejek kolenrowy działa wiatropędnie, przeciwskurczowo, przeciwgnilnie, przeciwfermentacyjnie, żółciopędnie, trawiennie, moczopędnie, wzmaga krążenie krwi i limfy w obrębie jelit, zapobiega atonii przewodu pokarmowego. Nalewka na owocach mielonych i z olejkiem eterycznym kolendrowym uśmierza bóle stawów, mięśni, bóle miesiączkowe i bóle głowy. Polecam przygotowywać taką nalewkę na ciepłym (ale nie gorącym) spirytusie, przynajmniej 70%. Na 100 g owoców lub 10 ml olejku przypada 300 ml spirytusu. Taki spirytus dobry na katar, nudności i skurcze żołądka, bóle głowy. Ponadto do wcierania w obolałe kończyny i plecy, w kark przy bólach stawów, mięśni, nerwobólach, po kontuzjach i urazach.
Napar z owoców (należy stosować owoce zmielone lub zgniecione w moździerzu, dotyczy to również innych przypraw, aby składniki czynne przedostały się do wody, alkoholu, oleju, octu lub innego rozpuszczalnika) przyrządza się biorąc 3 g owoców na 200 ml wrzątku. W ciągu dnia wypić 2-3 szklanki naparu. Dobry też napar na mleku. Przy przeziębieniu i grypie korzystny dodatek propolisu, miodu, soku malinowego. Ponadto przy chrypce i kaszlu napar pić często, łykami.
Olejek i spirytus kolendrowy można stosować do przemywania skórnych zmian wywołanych bakteriami i wirusami (liszaje, ropnie, trądzik, opryszczki).
Wcieranie olejku i spirytusu kolendrowego w kończyny poprawia krążenie skórne i przyczynia się do ustępowania obrzęków.

Reasumując, ziele kolendry polecam przy schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego, ponadto przy niedomogach trzustki i żołądka, przy słabej perystaltyce przewodu pokarmowego, w chorobach układu moczowego (infekcje, kamica, kolki). Owoc kolendry dobry przy zaburzeniach trawiennych, niedoborze mleka w czasie laktacji, przy nieprzyjemnym zapachu z ust, przy atonii jelit i zaparciach. Ziele i owoc korzystnie działają przy przeziebieniach i zapaleniu oskrzeli. W preparatach dermatologicznych i kosmetycznych ekstrakty i olejek (1-15%) jako środek antyseptyczny, poprawiający krążenie skórne i przeciwłupieżowy, ponadto dezodorujący.
Przy dłuższym zażywaniu preparatów kolendry nie opalać się intensywnie na słońcu i w solarium, bowiem zwiększa wrażliwość skóry na promienie UV.

Fructus Carvi – owoc kminku

Owoc kminku – Fructus Carvi pochodzi z gatunku kminek zwyczajny Carum carvi L. (rodzina baldaszkowate – Umbelliferae = Apiaceae). Roślina dwuletnia, w drugim roku kwitnie i owocuje. Polecam do uprawy, ponieważ ziele jest również lecznicze i cenne. Oficjalnym i farmakopealnym surowcem jest owoc – Fructus Carvi, dostępne w sklepach zielarskich i sklepach spożywczych. Z owoców kminku uzyskiwany jest olejek eteryczny kminkowy – Oleum Carvi, również dostępny w handlu.
Owoc kminku zawiera 3-7% olejku eterycznego, tłusty olej i białka. Olej tłusty z kminku jest czasem w sprzedaży za granicą i należy do grupy drogich olejów bogatych w witaminę F. Olej tłusty z kminku ma właściwości odżywcze, antyagregacyjne, przeciwzapalne i przeciwalergiczne. Świetnie pielęgnuje skórę, zapobiegając przedwczesnemu starzeniu i wysychaniu, ponadto chroni przed infekcjami.
Wodny i alkoholowy wyciąg z owoców kminku działa pobudzająco na wydzielanie śliny, soku żołądkowego, jelitowego i trzustkowego. Wpływ żółciopędny jest słabo zaznaczony. Wyraźnie natomiast wpływa wiatropędnie i rozkurczowo, ponadto mlekopędnie. Zwiększa ilość kwasu solnego w soku żołądkowym. Lotne składniki przenikają do mleka kobiety i wpływają stymulująco na czynności przewodu pokarmowego karmionego mlekiem niemowlęcia. Napar kminkowy – Infusum Fructae Carvi 3-5 g/200 ml wrzątku (wody lub mleka) można przyjmować w celach leczniczych w ilości 2-3 szklanek dziennie. Zwalcza kandydozę. Przynosi ulgę przy katarze nosa i kaszlu. Zapobiega nudnościom i wzdęciom. Wyraźnie wspomaga trawienie.
Napar z ziela – Infusum Herbae Carvi, zbieranego przed lub w czasie kwitnienia, z 1-2 łyżek na szklankę wrzątku; pić 4 razy dziennie po 100-150 ml przy skurczach żołądka i jelit, bólach menstruacyjnych. Ma o wiele większy wpływ żółciopędny niż napar z owoców, a w dodatku spazmolityczny na drogi żółciowe, dlatego nadaje się do terapii wspomagającej kamicy żółciowej oraz bólu okolic wątroby po wycięciu pęcherzyka żółiowego. Zapobiega też dolegliwościom związanym z zaleganiem żółci w dwunastnicy po resekcji pęcherzka żółciowego. Nasila miesiączkowanie (u zwierząt objaw rui).
Olejek eteryczny kminkowy Oleum Carvi (Carvi aetheroleum) zawarty w owocach kminku jest bogaty w S-(+)-karwon (carvon) – 50-60% i R-(+)-limonen (45%), ponadto w karweole (np. dwuhydrokarweol).
Olejek kminkowy, nalewka kminkowa na owocach na spirytusie, spirytus z dodatkiem olejku kminkowego działają silnie rozkurczowo, przeciwwdęciowo, przeciwbólowo i przeciwgrzybiczo (grzybobójczo i fungistatycznie). Spirytus kminkowy na owocach i olejku można wcierać we włosy i skórę przy łupieżu i świądzie wywołanymi drożdżakami, ponadto do wcierania w skórę dla profilaktyki grzybic podczas przebywania w kąpieliskach, łaźniach publicznych i hotelach.
Ziele kminku zawiera oprócz olejku eterycznego, także flawonoidy (kemferol, kwercetynę), kumarynowce (umbeliferon), poliacetyleny i kwas kawowy. Wyciągi alkoholowe z ziela i owoców oraz olejek kminkowy mają właściwości antyseptyczne.
Olejek można zażywać doustnie przy infekcjach drożdżakami (kandydoza, kryptokokoza), zaburzeniach trawiennych, bólach brzucha i miesiączkowych wywołanych skurczami mięśni gładkich. Dawka olejku to 4-6 kropli 2-3 razy dziennie. Pomaga przy chorobie lokomocyjnej. Występujące w czasie podróży zawroty głowy, nudności, wzdęcia, kolki można leczyć spirytusem z olejkiem kminkowym i miętowym: 10 kropli olejku kminkowego, 5 kropli olejku miętowego, 25 ml spirytusu, wymieszać. Zażywać po 10 kropli.
Olejek kminkowy może być składnikiem kosmetyków i leków pomocnych w leczeniu i profilaktyce trądzików w przebiegu których występuje zakażenie skóry drożdżakami, np. Pityrosporum, Candida. Zawartość oleku kminkowego w takich preparatach 5-15%.

Wyjazd na zioła

Do tematu nieprzyjemnego zapachu z ust jeszcze wrócę, podając konkretne porady pomocne przy zwalczaniu tej uciążliwości.
Dzisiaj jadę do Krosna, w Beskid Niski i Bieszczady na zbiory ziół i przygotowywać materiały fotograficzne roślin do mojej książki z zakresu fitofarmakologii.
Dziękując za dotychczasowe Komentarze wszystkim Czytelnikom przesyłam równocześnie Pozdrowienia.

Medycyna dawna i współczesna

Ostatnie wpisy

Archiwa

Kategorie