Medycyna dawna i współczesna

Goździk kropkowany – Dianthus deltoides L. w leczeniu chorób układu oddechowego

Goździk kropkowany – Dianthus deltoides Linne,(Heide-Nelke, Oeillet a delta, Garofano minore, Neglina) z rodziny goździkowatych – Caryophyllaceae ma żywo ciemnoróżowe kwiaty. Płatki wewnątrz pokryte są nieregularnie białymi plamkami (kropki). Ponadto wewnątrz kwiatu widoczny jest pierścień z ciemnych plamek. Łodygi cienkie; liście równowąsko-lancetowate, 3-nerwowe, liście dolne – tępe, liście górne – zaostrzone na końcu. Kwitnie od czerwca do września. Rośnie na łąkach, pastwiskach, na polanach, często w dolinach rzek. Jest rośliną wieloletnią. Dorasta nawet do 40 cm wys., choć przeciętnie 20-30 cm.

Roślina dostarcza ziele, zbierane w czasie kwitnienia – Herba Dianthi deltoidis. Zawiera saponiny trójterpenowe (diantozydy), luteolinę i apigeninę, alkohole cukrowe (pinitol) i fenolokwasy.

Działanie: wykrztuśne, antyseptyczne. Wzmaga sekrecję śluzu w oskrzelach i jednocześnie ułatwia wydalanie śluzu z oskrzeli dzięki sekretolitycznym właściwościom związków saponinowych.
Wskazania: bronchitis; pertussis, asthma, pneumonia. Pomocny w leczeniu chrypki, kaszlu, zapalenia oskrzeli, krtani i tchawicy, przy katarze nosa. Korzystnie działa przy przeziębieniu, anginie, grypie.

Goździk kropkowany – Dianthus deltoides L.; sierpień 2009, Nadwarciański Park Krajobrazowy.

Przetwory:
1. Napar z ziela goździka suchego i rozdrobnionego – Infusum Dianthi deltoidis: 1-2 łyżki ziela zalać 2 szklankami wrzącej wody lub mleka, parzyć 20-30 minut, przecedzić. Dodać miód, propolis lub sok malinowy, nieco rumu. Pić co 4-6 godzin po 1/2-1 szklance takiego naparu.

2. Macerat ze świeżego ziela goździka – Maceratio Dianthi deltoidis: pół szklanki zmielonego świeżego ziela goździka zalać 1 szklanką chłodnej wody zdrojowej lub przegotowanej; odstawić na 6-8 godzin, przecedzić. Pic małymi porcjami w ciągu dnia, z miodem, sokiem malinowym przy nieżycie układu oddechowego i przeziębieniu. Macerat można zakonserwować alkoholem 40% w proporcji 1:1.

3. Syrop – Sirupus Dianthi deltoidis: 1 szklankę świeżego zmielonego ziela goździka zalać 1 szklanką wrzącej wody, odstawić na 45 minut, przecedzić. Dodać 100 ml rumu, 100 ml miodu, sok z cytryny i 50 ml soku malinowego (prawdziwego) lub aroniowego. Wymieszać. Zażywać (1 łyżka 4 razy dziennie) przy infekcjach i stanach zapalnych dróg oddechowych oraz przeziębieniu i grypie. Do gorącego naparu można dodać anyż gwiazdkowy rozdrobniony w moździerzu, anyż prawdziwy pognieciony, goździki przyprawowe albo nieco imbiru suszonego albo świeżego.Składniki te dodadzą dodatkowo aromat i smak oraz dopełnią działanie antybakteryjne, rozkurczowe i wykrztuśne goździka.

Ziela goździka kropkowanego nie można kupić w sklepach. Trzeba go pozyskać ze stanu naturalnego lub z własnej uprawy.

Siarka (Sulfur) jako laxans

W sklepach z odczynnikami chemicznymi oraz w wielu sklepach internetowych można kupić siarkę. Siarka jest pierwiastkiem chemicznym (S), o temp. topnienia 112,8 stopni C. Występuje w wielu odmianach alotropowych. Siarka rombowa ma barwę żółtą. W temp. 95,5 stopni C przechodzi w siarkę jednoskośną o temp. topn. 119,25 stopni C., o barwie jasnożółtej. Siarka bezpostaciowa ma temp. topn. ok. 120 stopni C. Istnieje także siarka plastyczna przybierająca postać elastycznej masy; siarka ciekła – ruchliwa ciecz; siarka gazowa o zabarwieniu czerwonym.

Sulfur należy do najstarszych leków. Siarkę znano w starożytnym Egipcie, w starożytnej Grecji i w Chinach. W lecznictwie zastosowanie miały następujące formy siarki:

1. Sulfur sublimatum = flores sulfuris – siarka oczyszczona, kwiat siarczany – krystaliczny miałki żółty proszek rozpuszczalny w gorącym oleju i podgrzanych olejach eterycznych. Był stosowany głównie zewnętrznie w leczeniu pasożytniczych chorób skóry, wyprysków, parchów, liszajów, niektórych odmian łuszczycy. Przy świerzbie – siarkę mieszano ze styraxem, naftą, balsamem peruwiańskim, spirytusem mydlanym w celu uzyskania mazidła zabójczego dla parazyta. Zawiesiny siarki popularne były nadal są w leczeniu trądzików. W leczeniu trądziku siarkę łączono z wodą wapienną i kamforą. Siarką wymieszaną z gliceryną i spirytusem smarowano liszaje i parchy. Doustnie podawano w lekach złożonych, np.:
Rp. Kalii tartarici depurati
Magn. carbonicae
Flor. sulfur. ana 8,0
M.D. S. Na koniec noża proszku rano i wieczorem przy hemoroidach.

Siarkę oczyszczoną stosowano doustnie jako środek przeczyszczający i przeciwpasożytniczy w dawce ok. 500-1000 mg. Siarka po podaniu doustnym, już w obecności kwasu solnego w żołądku ulega częściowej reakcji do siarkowodoru H2S (w niewielkiej ilości). Przede wszystkim w jelicie grubym siarka jest przekształcana w siarkowodór (redukcja). Uczestniczą w tym również bakterie zamieszkujące jelito grube. Siarkowodór podrażnia jelita, wzmaga perystaltykę jelit i wywołuje wypróżnienie rozluźnionego kału. Dodatkowo rozpulchnia masy kałowe. Siarka w nadmiarze jest szkodliwa. Metabolity siarki niepotrzebnie obciążą wątrobę i nerki, wywołują ból i zawroty głowy, złe samopoczucie, silne wzdęcia, nudności i nieprzyjemne odbijanie, ponadto senność, wreszcie zmęczenie fizyczne na skutek oddziaływania na mięśnie (mięśniobóle).

2. Sulfur praecipitatum – lac sulfuris – siarka strącona, strąt siarki, mleko siarczane – amorficzny jasnożółty proszek bez zapachu i smaku. Rozpuszczalny w w olejach. Doustnie podawano 1 g jako środek przeczyszczający. Zewnętrznie w postaci maści i mazideł oraz roztworów olejowych, zawiesin (5-15) w leczeniu wyprysków, chorób pasożytniczych i łojotokowych skóry. W kosmetykach siarka występuje w niskich stężeniach jako środek antyseptyczny, łagodnie złuszczający i rozmiękczający zrogowaciały naskórek, udrażniający pory, hamujący wydzielanie łoju, powodujący zaróżowienie skóry.

3. Sulfur sublimatum depuratum – sublimat siarki oczyszczony – drobny, zupełnie suchy, cytrynowo-żółty proszek bez zapachu. Doustnie 1 g jednorazowo lub 3 razy dziennie jako środek przeczyszczający, wykrztuśny, przeciwpasożytniczy (na czczo) i bakteriobójczy w przewodzie pokarmowym. Także z ziołami:
Rp. Foliorum Sennae pulver
Sulfuris depurati seu praecipitati
Magnes. ustae
Sacchari albi
Tartari depurat. ana 5,0
M.D.S. łyżeczkę proszku na dzień przy zaparciach.

Do II połowy XX wieku siarka w postaci roztworu olejowego 0,1% (w oleju migdałowym) wprowadzana była domięśniowo jako środek bodźcowy, aktywujący układ odpornościowy, przeciwreumatyczny (środek nieswoistej terapii bodźcowej). Taki roztwór 0,1% siarki wstrzykiwano w dawce 2-5 ml, raz w tygodniu, w sumie 8-10 razy, przy czym zaczynano od dawki 2 ml, a przy kolejnych iniekcjach zwiększano ją.

Przy zewnętrznym zastosowaniu siarka działa keratolitycznie (złuszczająco), odkażająco, przeciwłojotokowo i przeciwzaskórnikowo. Oczyszcza pory, poprawia krążenie krwi w skórze. Siarka usuwa plamy wątrobowe i polekowe, ponadto piegi.

W XVIII i do połowy XIX wieku zalecano siarkę przy blednicy, jednak potem odstąpiono od tego, stosując szeroko preparaty żelaza.

Związki wapnia wzmagają działanie złuszczające i penetrujące siarki, dlatego dodawano do leków siarkowych – tlenek wapnia, węglan wapnia, wodorotlenek wapnia i in.

Siarczek wapnia – Calcium sulfuratum w postaci maści usuwa owłosienie (depilator). Roztwór wodny siarczku wapnia (Liquor Vlemingxi) to stary i tani lek przeciwświerzbowy (1 cz. Calcaria usta + 1 cz. Aq. destill. + 2 cz. Sulfur depuratum, w trakcie zmieszania zachodzi reakcja składników).

Rp. Aqua Kummerfeldti oryginalna: Camphorae (kamfora) 1,0, Gummi arab. (guma arabska) 2,0, Sulfur praecipit. (siarka) 12,0, Aquae Rosae (woda różana) 96,0, Aquae Calcis (woda wapienna) 96,0. Zewnętrznie do przemywania przy łojotoku i trądzikach.

Brakuje Pana Gumppka i Romana

Panie Romanie i Panie Gumppek, proszę o dalsze komentarze, brakuje ich tutaj. Proszę się nie obrażać. A skoro już jesteśmy przy Panu Gumppku i sławnej borówce. Mój ulubiony zielarz W. Poprzęcki również radzi zbierać liście borówki przed dojrzeniem owoców 😉

Syropy i soki z czeremchy oraz bzu czarnego – Prunus, Sambucus (Sirupus, Succus Pruni et Sambuci)

Opisywałem już właściwości lecznicze wyciągów z owoców czeremchy, kaliny i bzu czarnego. W przypadku czeremchy opisy są pod adresami:

http://www.rozanski.cal.pl/?p=111

http://www.rozanski.cal.pl/?p=25

http://www.rozanski.cal.pl/?p=189

http://www.rozanski.cal.pl/?p=275

Po zbiorze owoce można przepuścić 4 razy w sokowirówce, przy czym za drugim i trzecim i czwartym razem przetworzoną miazgę zalewać niewielką ilością wody i wprowadzać do sokowirówki przy zwiększonych obrotach. Potem wystarczy sok osłodzić miodem lub cukrem, ewentualnie dodać spirytus, wódkę lub lepiej rum do smaku. Jeśli nie damy do soku cukru w proporcji 1 część soku na 1,2-1,5 części cukru, jeśli nie zakonserwujemy kwasem benzoesowym, benzoesanem sodu (0,1%), sorbinianem potasu (0,2%) to oczywiści przetwór trzeba pasteryzować przez 1 godzinę w słojach lub butelkach (np. po soku typu Kubuś, po soku marchewkowym z Lidla – dobre nakrętki) do tego przystosowanych. Dla stabilizacji dodać kwas cytrynowy lub askorbinowy krystaliczny 50-100 g/3-5 l soku/syropu.

Soki i syropy z owoców można też przygotowywać starą i tradycyjną metodą. Umyte owoce zalać wodą (2 części wody na 1 część owoców), doprowadzić do wrzenia, dodać kwas cytrynowy lub kwas askorbinowy (1-2 torebki 50 g na 3-5 l soku/syropu) oraz połowę cukru (w syropach 1,2-1,5 kg/ 1 litr soku, w sokach 0,2-0,25 kg/1 l soku). Zamiast cukru można użyć miód albo pół na pół miód z cukrem. Wywar zostawiamy a noc. Na drugi dzień ponownie ogrzewamy do wrzenia, mieszamy. Następnie przelewamy przez sito, owoce przecieramy w miarę możliwości na sicie. Do uzyskanego soku dodajemy II połowę cukru lub miodu, albo mieszaniny, przy czym jeśli sporządzamy mieszaninę, to lepiej użyć część cukrową w trakcie grzania, natomiast część miodową dodać na końcu, po przecedzeniu i przetarciu owoców. Tak sporządzony sok można wzbogacić w alkohol (rum lub spirytus). Wyciąg z małą zawartością cukru pasteryzujemy, natomiast z konserwantami zakręcamy w czystych słojach lub wlewamy do butelek z korkami. Butelki (nakrętki, korki również) i słoje dobrze wymyć i sparzyć wodą z dodatkiem kwasku cytrynowego. Można dodatkowo wygrzać w piekarniku (szkło). Do gorących butelek/słojów wlewać gorący jeszcze sok/syrop, zamykać.

Przechowywać w ciemnym i chłodnym miejscu.

Aktualne adresy:

Kwitnie czeremcha

owoce czeremchy – Prunus padus seu Prunus serotina

Wycieczka do lasu

Prunus serotina Ehrh. – czeremcha amerykańska

Gumiguta – Gummi-gutti

Gumiguta (gummi-gutti) jest gumożywicą uzyskiwaną z drzew należących do rodzaju Garcinia (pol. mangostan), głównie Garcinia morella Gaertner (Desroussaux) z rodziny socznych – Guttiferae = Clusiaceae – okrętnicowate). Żywica wypływa z drzew po nacięciu kory. Pochodzi z Indii, Tajlandii, Kambodży, Cejlonu, Wietnamu i Malezji. Czysta gumożywica z Garcinia ma postać bryłek, barwy czerwonożółtej. W handlu jest także w postaci ciemnożółtego proszek. Smak ma słodkawy, potem drapiący. Podrażnia układ oddechowy przy wdychiwaniu. Zawiera do 77% żywicy (kwas kambodżowy), gumy (ok. 23%), olejek eteryczny i sole mineralne (ok. 1%). Olejek jest bogaty w limonen. Żywica dobrze rozpuszcza się w roztworach amoniaku i wodorotlenków.

Gumiguta działa niewątpliwe przeczyszczająco. Dawniej sporządzano pigułki zawierające gumigutę. Dawka przeczyszczająca wynosi ok. 100-200 mg. Wyższe działają drastycznie. Przeciętnie stosowane 50-100 mg. Podrażnia jelito cienkie i narządy miednicy mniejszej. Nie wolno podawać kobietom ciężarnym i karmiącym. Działa również antyseptycznie i moczopędnie.

Z Garcinia morella wyizolowano fitoncyd (alfa- i beta – gutyferyny = guttiferins), które hamują rozwój bakterii gram-dodatnich i gram ujemnych. Ekstrakt z nasion Garcinia morella może stanowić składnik maści na skórę, żel na błony śluzowe i płukanek do ust przy infekcjach bakteriami opornymi na antybiotyki. Garcinia morella (Tamal) i i Garcinia indica (kokam) zawierają składniki przeciwpasożytnicze (przewodu pokarmowego) i przeczyszczające.

Gummigutt (Gutti) jest Pharmacopoea Germanica z 1890 r. i w Farmakopei Polskiej II.

Maksymalna dawka jednorazowa Gutti z Garcinia morella wg Farmakopei Germańskiej III: 0,5 g; maksymalna dawka dobowa 1 g. 1 część Gutti z 2 częściami wody daje emulsję.

Rp. Gummigutti 0,5
Saponis Jalapini 0,5
Glycerini q.s. ut f. pilulae nr XV. D.S. 1-2 pigułki jako środek przeczyszczający.

Bazylia święta – Ocimum sanctum Linne w fitoterapii współczesnej

Bazylia święta – Ocimum sanctum Linne (Holy basil; w Indiach Tulsi, Tulasi), z rodziny Labiatae = Lamiaceae, jest stosowana w tradycyjnej medycynie hinduskiej, chińskiej i tajskiej. Trafiła również do Europy. Z ziela bazylii świętej (liście, kwiaty, owoce z nasionami) sporządzane są nowoczesne preparaty dla ludzi, a nawet zwierząt gospodarskich.

Do celów leczniczych i spożywczych bazylia święta jest uprawiana w krajach Zatoki Bengalskiej oraz w Chinach i we Wschodniej Afryce. Surowcem jest ziele bazylii świętej – Herba Ocimi sancti (Basilici sancti), rzadziej owoce z nasionami – Fructus cum seminis Ocimi sancti. W obrocie handlowym są surowce krojone, mielone, jak i ekstrakty płynne oraz suche z bazylii świętej – Extractum Basilici sancti = Extractum Ocimi sancti. Jest także w handlu olejek eteryczny z bazylii świętej – Oleum Basilici sancti = Ocimi sancti. Ziele bazylii świętej nie powinno zawierać więcej niż 13% popiołu; strata masy po suszeniu nie większa niż 14%. Ziele zawiera ok. 0,5-2% olejku eterycznego i ok. 4-6% garbników. Im więcej olejku tym bardziej wartościowy surowiec. W Olejku eterycznym bazylii świętej dominuje metyloeugenol do 86%, eugenol (do 62%), alfa – beta-kariofilen (do 42%), bisabolol (beta), ponadto metylochawikol, linalol, 1,8-cyneol.

Działanie lecznicze bazylii świętej:

1. Rozkurczowe na mięśnie gładkie. Przeciwdziała bolesnym skurczom przewodu pokarmowego. Hamuje uwalnianie histaminy. Może zapobiegać skurczom astmatycznym (w przebiegu dychawicy oskrzelowej).

2. Przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Fenole (eugenol i jego pochodne) wybitnie hamują rozwój bakterii (np. in vitro Staphylococcus aureus, S. citreus i Mycobacterium tuberculosis ) i grzybów (np. in vitroTrichophyton mentagrophytes, Aspergillus fumigatus i A. niger); przydatny w leczeniu wspomagającym grzybic i bakterioz w układzie oddechowym, pokarmowym, ponadto po zastosowaniu na skórę.

3. Obniżające poziom cukru we krwi, przeciwcukrzycowe.

4. Przeciwbólowe, przeciwświądowe. Doustne podawanie zmniejsza wrażliwość na ból. Zewnętrznie na skórę (wcieranie) działa znieczulająco i rozgrzewająco, zwłaszcza wyciąg alkoholowy i olejek z bazylii świętej.

5. Przeciwzapalne. Bazylia święta zawiera składniki hamujące uwalnianie prostaglandyn, leukotrienów.

6. Wyciągi alkoholowe obniżają gorączkę.

7. immunostymulujące (podnosi poziom immunoglobuliny E = Ig E, zwiększa aktywność limfocytów).

8. Zmniejsza aktywność i poziom tyroksyny.

9. Obniżające poziom cholesterolu we krwi.

Bazylia święta jest przydatna w leczeniu nieżytów układu oddechowego, astmy, zapalenia zatok obocznych nosa, chorób alergicznych, niestrawności, cukrzycy i chorób skóry na tle zaburzeń metabolicznych (ropne choroby skóry, wypryski). Szwajcarzy polecają bazylię świętą wspomagająco w leczeniu nowotworów i chorób reumatycznych. Cenna w leczeniu przeziębiania, anginy i grypy. Pomaga przy suchym kaszlu i chrypce. Wzmacnia ogólnie, pobudza krążenie krwi. Zwiększa wydzielanie żółci i soku żołądkowego, trzustkowego oraz jelitowego. Wspomaga procesy trawienia. Pobudza przemianę materii. Stosowana na czczo działa przeciwpasożytniczo (zabójczo na pierwotniaki i delikatne obleńce oraz płazińce). Przeciwdziała nieprzyjemnemu zapachowi z ust. Hamuje rozwój Candida w jelicie grubym i w jamie ustnej. Zatrzymuje procesy gnilne i fermentacyjne w jelicie grubym. Wzmaga wzrost tkanki limfoidalnej przewodu pokarmowego, podnosząc odporność na infekcje.

Dawkowanie. 6-12 g/dobę. Napar z bazylii świętej – Infusum Ocimi sancti: 1 łyżka na szklankę wrzątku. Pic 2-3 szklanki naparu dziennie. W nieżycie układu oddechowego i pokarmowego 3 szklanki, małymi porcjami i często. Sproszkowane ziele – Pulvis Ocimi sancti 2 g 3-4 razy dziennie, na miodzie. Nalewka – Tinctura Basilici sancti 1:5 na świeżym lub suszonym zielu, alkoholu 40-60% – 3 razy dziennie po 2-3 ml.

Interakcje. Może nasilać działanie barbituranów. Nie łączyć z paracetamolem.

W Polsce i za granicą są dostępne liczne preparaty z bazylią świętą, najczęściej opracowane w kontekście medycyny ajurwedyjskiej, np. Ayurveda Line Spring – tabletki Tulsi.

Bazylia święta została uwzględniona w monografiach roślin leczniczych Światowej Organizacji Zdrowia WHO (volume 2) Genewa 2002 r.

W Szwajcarii preparaty z bazylii świętej są droższe niż w Polsce, np. opakowanie zawierające 60 tabletek może kosztować nawet 50 franków.

Świeże ziele, jak i same listki bazylii świętej to cenna przyprawa (pizza, sałatki, mięso, ryby, do kanapek z serem pleśniowym). Także oliwa w której trzymano świeże ziele bazylii świętej nabiera przyjemnego zapachu i smaku. W Polsce możliwa jest uprawa bazylii świętej na stanowiskach słonecznych i ciepłych oraz w szklarniach. W sierpniu (II połowa), podobnie jak bazylia pospolita – Ocimum basilicum L. może już jednak obumierać wskutek zimnych poranków.

Przeciwwskazania: ostra niewydolność wątroby, zaburzenia spermatogenezy u mężczyzn (bazylia w dużych dawkach, głównie olejek eteryczny – hamuje proces wytwarzania i dojrzewania plemników), niedoczynność tarczycy.

Szelak – lacca w farmacji

Szelak (Shellac) jest wydzieliną owadów Kerria lacca (Lacifer lacca) należących do pluskwiaków – Hemiptera. Owad ten znany jest również pod nazwami synonimowymi:

Coccus lacca Kerr, 1782

Coccus ficus Fabricius, 1787

Chermes lacca Roxburgh, 1791

Carteria lacca Signoret, 1874

Lakshadia indica Mahdihassan, 1923

Tachardia lacca Chamberlin, 1923

Laccifer lacca Cockerell, 1924

Wydzielina powstaje wskutek przemian biochemicznych soków roślin z rodzaju Croton, Butea, Ficus, Acacia, Aleurites, Cajanus, Ziziphus i Schleichera. Sokami tymi odżywiają się pluskwiaki. Szelak ma od dawna zastosowanie w farmacji. Służy do powlekania pigułek, drażetek i tabletek, granulek. Z szelaku produkowane są także rdzenie drażetek i mikrokapsułek, które mają uwolnić substancje czynna w jelicie. Szelak opóźnia więc rozpad leku doustnego i zapewnia ochronę ciała czynnego przed wpływem soku żołądkowego. Szelak jest rozpuszczalny w alkoholu bezwodnym. Czysty szelak ma postać kruchych płytek lub proszku barwy żółtej, pomarańczowej lub brunatnej, zależnie od kraju pochodzenia i jakimi roślinami pluskwiaki się odżywiały.

Szelak pod względem chemicznym jest żywicą wymieszaną z woskami, zawierającą estry kwasów tłuszczowych (kwasu aleurytynowego = aleuritic acid = 9,10,16-trihydroxypalmitic acid – C15H28(OH)3COOH), estry rezenu, estry alkoholu mirycylowego, palmitynowego, cerylowego i cerotynowego; kwas lakowy = laccaic acid; seskwiterpeny. Zawiera około 85% frakcji żywicznej i 15% frakcji woskowej. Barwę szelaku warunkują m.in. erytrolakcyna (erythrolaccin) i tetrahydoksy-4-metyloantrachinony. Rozpuszczalny jest w spirytusie i octanie amylu. Temp. topn. 110-125 stopni C. Szelak był dawniej używany do wyrobu lakierów, emalii, politury, atramentu i płyt gramofonowych. Sztuczny szelak otrzymywany jest przez kondensację aldehydu octowego. Ma również zastosowanie w przemyśle kosmetycznym (kosmetyka kolorowa).

Szelak naturalny jest produkowany głównie w Indiach, Tajlandii i Chinach.

Uwaga na mąkę i śmietanę

W sklepach mamy duży wybór mąki i śmietany, ale czy wszystkie są dobre? Niestety nie. Ostatnio będąc w sklepach spożywczych mocno namęczyłem się, aby znaleźć śmietanę bez skrobi, zagęstników typu tragakanta, guma arabska lub guar i bez dodatku laktozy, czy inuliny (albo mączkę z chleba świętojańskiego). Nie mówię, że są to składniki szkodliwe, ale ja chciałem czystą śmietanę, bez dodatków. Niestety spośród kilkunastu różnych była tylko jedna prawdziwa. Wielu Czytelników z pewnością pamięta, jak nasze babcie i mamy sprawdzały śmietanę na targowiskach, czy przypadkiem nie zawiera mąki, żeby była bardziej gęsta. Wystarczyło dolać jodynę i gdy ta zmieniła barwę na ciemno-niebieską – jasne było oszustwo. Dziś bierzemy śmietankę z półki sklepowej i nie myślimy o tym. Patrzcie więc uważnie na skład tego, niby prostego artykułu mleczarskiego.

Wiele osób pewnie nie zastanawia się również, dlaczego mamy mąkę pszenną za kilkadziesiąt groszy, za złotówkę oraz taką za 3-4 zł/kg. Przecież nie patrzymy na torebkę mąki, co też ona zawiera?. Tymczasem mąka może zawierać fosforan wapnia, węglan wapnia (kredę), fosforan magnezu, węglan magnezu. Bądźcie więc czujni i kupujcie czystą mąkę, a nie mąkę z kredą. Jak będę chciał koniecznie węglany i fosforany to przysłowiowo “wbiję zęby w ścianę” (ta oczywiście musi mieć tynk), a nie w mąkę.

Skoro już jesteśmy w tym temacie polecam artykuł:

http://wyborcza.pl/1,75480,5134828.html

Succinum – bursztyn w dawnej medycynie oficjalnej

Bursztyn (Succinum), niem. Bernstein, Achtstein (dawniej również jako Electrum, Carabe); jest kopalną żywicą, pochodząca z drzew iglastych (Pinus succinifera Conventz) epoki oligocenu (okres trzeciorzędu) w erze kenozoicznej. Surowy bursztyn ma postać bryłek barwy żółtej, cytrynowej, mlecznej (spieniony wewnątrz), rzadziej brunatnej, czerwonej lub zielonkawej. Ciężar właściwy 1,05-1,096, temperatura topnienia 250-300 stopni C, liczba kwasowa 15-18, liczba zmydlania 86-145; popiół 0,2-0,3%. W spirytusie można uzyskać 20-30% roztwory bursztynu, w eterze około 20%, w terpentynie ok. 50%, w gorącym oleju lnianym ok. 60-70%, w chloroformie ok. 20%. Nie rozpuszcza się w olejku kajeputowym, w przeciwieństwie do kalafonii i tańszego kopalu. Nie rozpuszcza sie w słabych alkoholach, chłodnych olejach i w benzynie. Dwusiarczek węgla daje roztwory nawet 40% bursztynu. We wrzącej glicerynie lub we wrzącym smalcu – bursztyn mięknie i daje się kształtować. Z piasku bursztynowego, kawałków powstałych przy robieniu biżuterii – można uzyskać po podgrzaniu i sprasowaniu – konglomerat (ukształtowane bloki) zwane ambroidem. Sucha destylacja bursztynu (w temp. 350-400 stopni C) daje ciekłą, gęstą substancję zawierająca mieszaninę terpenów (ok. 15%) i kwas bursztynowy ulegający krystalizacji (3-8%). Odsączony od kwasu bursztynowego destylat bursztynu nosi nazwę olejku bursztynowego – Oleum Succini. Olejek bursztynowy zmieszany z kwasem azotowym zastyga w masę pachnącą piżmem – piżmo sztuczne (Moschus artificialis). Olejek bursztynowy jak i ambroid służył dawniej do wyrobu kadzideł.

Bursztyn zawiera kwas bursztynowy, estry kwasu bursztynowego (succinyloresionol) i terpeny. Olejek bursztynowy był wcierany w okolice stawów przy reumatyzmie. Ponadto do wcierania po kontuzjach, przy nerwobólach, obrzękach. Także roztwory bursztynu w chloroformie, oleju lnianym, eterze i spirytusie mogą być używane do wcierania po urazach, przy reumatyzmie, artretyzmie, mięśniobólach i nerwobólach. Rozgrzewają, działają przeciwbólowo, przyśpieszają ustępowanie krwiaków i wysięków. Bursztyn posiada właściwości antyseptyczne. Spirytusowe roztwory bursztynu zażywane były doustnie jako środek pobudzający miesiączkowanie, rozgrzewający, pobudzający oddychanie i krążenie, rozkurczowy i wzmacniający. Znosi zaburzenia trawienne i kurcze przewodu pokarmowego. Wpływa również żółciopędnie i pobudzająco na trawienie. Bursztynowe roztwory spirytusowe po zmieszaniu z syropem, sokiem malinowym, miodem i zażywane doustnie działają wykrztuśnie i odkażająco i były zalecane przy nieżytach układu oddechowego oraz przy katarze. Pomocne w leczeniu zapalenia zatok i kataru w czasie przeziębienia oraz grypy. Wykrztuśne właściwości posiadają estry bursztynowe, terpeny i kwas bursztynowy. Kwas bursztynowy jest włączany do przemian metabolicznych i działa wzmacniająco oraz pobudzająco na układ pokarmowy. Uczestnicy w cyklu Krebsa. Zakwasza treść pokarmową w jelitach, zapobiega zaparciom. Kwas bursztynowy poprawia przyswajanie wielu witamin i biopierwiastków. Wspomagająco w terapii astmy. Kadzidła korzystne w przebiegu chorób zakaźnych i kataru. Kadzidełka bursztynowe usuwają zdenerwowanie.

Bursztyn był dawniej lekiem oficjalnym. Opisany został przez dra Fr. Oesterlen’a w 1861 r jako środek przeciwskurczowy, antyreumatyczny i pobudzający menstruację.

Bursztyn został uwzględniony przez Pharmacopoea Parisiensis (Farmakopea Paryska) z 1758 r., Farmakopeę Królestwa Polskiego (Pharmacopoeia Regni Poloniae) z 1817 r., przez Pharmacopoea Danica (Farmakopoea Duńska) z 1826 r., Pharmacopoea Borussica (Farmakopoea Pruska) z 1813 r. i Pharmacopoea Svecica (Farmakopea Szwedzka) z 1826 r.

Bursztyn najlepiej rozpuszczać w ciepłym lub gorącym spirytusie. Dawki nie przekraczają 2-3 ml 2-3 razy dziennie. Przy nieżycie układu oddechowego częściej, ale wówczas po 5-10 kropli (np. co 3-4 h). W profilaktyce ataków dychawicy oskrzelowej: 10 kropli 3 razy dziennie.

Echinocystis lobata (Michaux) Torrey & A. Gray – kolczurka klapowana w medycynie

Kolczurka klapowana – Echinocystis lobata Michaux (Torrey & A. Gray) (Igelgurke, Wild cucumber) należy do rodziny dyniowatych – Cucurbitaceae. Pochodzi z Ameryki Północnej. Do Polski zawleczona. Pospolita w dolinach rzek Podkarpacia. Roślina pnąca, miododajna, wydająca jajowate owoce pokryte kolcami. Może być uprawiana jako roślina ozdobna. Szybko rośnie, wytwarza wąsy czepne. Niestety jest jednoroczna, łatwo jednak wysiewa się i kiełkuje wiosną. Kiełkujące nasiona i faza liścieniowa przypomina cukinie i ogórki.

Surowcem jest korzeń, ziele kwitnące i owoc – Radix, Herba et Fructus cum seminis Echinocystidis lobatae. Zawiera fitosterole, oraz triterpen – kukurbitacynę E (cucurbitacin). Korzenie najlepiej wykopywać jesienią, podczas zbioru owoców, zanim uwolnią nasiona. Ziele polecam zbierać w czasie kwitnienia. Owoce przed parzeniem trzeba rozdrobnić wraz z nasionami.

Kukurbitacyna ma sporo właściwości leczniczych, udowodnionych naukowo. Posiada gorzki smak. Wzmaga wydzielanie soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego, wpływa żółciopędnie. Pobudza trawienie. Wykazuje aktywność przeciwpasożytniczą. Działa cytotoksycznie i kancerostatycznie (przeciwnowotworowo). Stwierdzono działanie przeciwgrzybicze, przeciwko płazińcom pasożytniczym, antybakteryjne i hepatoprotekcyjne. Kukurbitacyna B hamuje proliferację ludzkich linii komórek rakowych, m.in. jelita grubego (HCT-116), piersi (MCF-7), płuc (NCI-H460), ZNS (SF-268). Kukurbitacyny B, D, E, I wywierają wpływ przeciwzapalny (inhibicja cyklooksygenazy 2), podobnie jak naproksen i ibuprofen. Działanie antytumorowe kukurbitacyny jest związane z hamowaniem sygnału transdukcji i aktywacji w procesie transkrypcji.

Kolczurka – Echinocystis, wrzesień 2009, Swarzędz

Wyciągi z kolczurki przedawkowane wywołują wymioty i biegunkę. Nalewka ze świeżego rozdrobnionego ziela oraz intrakt z korzeni lub ziela korzystnie działają w chorobach reumatycznych, dyspepsji, niedomogach wątroby, przy uogólnionych stanach zapalnych. Nalewkę i intrakt sporządzałem w proporcji 1 część surowca na 3 części alkoholu 40%. Dawka Tinctura Echinocystidis 1:3 – 3 ml 3 razy dziennie przez 1 miesiąc. Odwar z korzeni (1 łyżeczka rozdrobnionych korzeni na filiżankę wrzątku) 2-3 razy dziennie po filiżance, jako środek poprawiający trawienie, przyspieszający przemianę materii, przeciwcukrzycowy, regulujący pracę wątroby i trzustki. Z powodzeniem można stosować kolczurkę w leczeniu stanów zapalnych prostaty (szczególnie ziele i owoce z nasionami), przy hiperandrogenizmie, chorobach reumatycznych, cukrzycy, miażdżycy. Obniżają poziom glukozy i cukru we krwi. Z owoców i ziela sporządzać napar z 1 łyżeczki na filiżankę wrzątku (2-3 filiżanki naparu dziennie). Napar (Infusum) stosować przez 1 miesiąc. Kurację powtarzać co kwartał.

Rp. Mieszanka pomocna w leczeniu przerostu gruczołu krokowego i stanów zapalnych układu moczowo-płciowego
Ziele lub owoc kolczurki 25 g
Ziele niecierpka 25 g
Ziele nawłoci 10 g
Liść mącznicy 10 g
Liść borówki brusznicy lub czernicy 10 g
Znamię kukurydzy 10 g
Ziele połonicznika lub rdestu ptasiego 10 g
Zioła wymieszać. 1 łyżka na szklankę wrzątku. Stosować 2 razy dziennie po 1 szklance naparu. Przy zapaleniu układu moczowego 3-4 razy dziennie po 200 ml.

Rp. Mieszanka pomocna w leczeniu cukrzycy
Korzeń lub ziele kolczurki 3 części
Liść borówki czernicy lub brusznicy 2 cz.
Ziele mniszka 2 cz.
Ziele rutwicy 3 cz.
Zmieszać. 1 łyżka mieszanki na 1 szklankę wrzącej wody. Pić 2 szklanki naparu dziennie.

Medycyna dawna i współczesna

Ostatnie wpisy

Archiwa

Kategorie